Red Purple Black

ته‌لار هیرانی: له‌به‌رئه‌وه‌ی ناوهێنانی سێكس قه‌ده‌غه‌یه‌ شته‌كان به‌پێچه‌وانه‌وه‌ له‌سه‌ر شانۆكار ده‌وه‌ستێت ... دیمانه‌: ستیڤان شه‌مزینانی

PDFPrintE-mail

* شانۆ وه‌ك هونه‌رێكی ئیستاتیكی بره‌وی نه‌بووه‌ له‌ كوردستاندا، به‌ڵكو ئامڕازی سیاسیی بووه‌

* ژن وه‌كو شانۆكار نه‌هاتۆته‌ مه‌یدان به‌ڵكو بۆ پڕكردنه‌وه‌ی بۆشاییه‌كانی سه‌ر شانۆ بووه‌

* كاتێك درامایه‌ك به‌رهه‌م دێنیت ده‌بێت بیر له‌وه‌ش بكه‌یته‌وه‌ له‌ كوێدا ساغی ده‌كه‌یته‌وه‌

*چه‌ند كه‌س قبوڵی ده‌كه‌ن ژن بێت ئازادانه‌ باس له‌ كێشه‌كانی مێینه‌یی خۆی بكات؟

ته‌لار هیرانی، ژنه‌ هونه‌رمه‌ندی شانۆكار له‌م دیمانه‌ تایبه‌ته‌ی "شه‌پۆل"دا تیشك ده‌خاته‌ سه‌ر بواری شانۆی كوردیی و سه‌ره‌تا پێیوایه‌ قۆناغی زێڕینی هه‌شتاكانی سه‌ده‌ی پێشوو له‌ بواری شانۆدا زیاتر ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ هۆكاری سیاسیی و كۆمه‌ڵایه‌تی. پاشان باس له‌ رۆڵی ئافره‌تی كورد له‌ بواری هونه‌ری شانۆدا ده‌كات و پێیوایه‌ ته‌نیا بۆشاییه‌كانی ناو كاره‌ شانۆییه‌كانیان پێ پڕ كراوته‌وه‌، ئه‌گینا وه‌ك شانۆكار نه‌هاتوونه‌ته‌ مه‌یدان. له‌ به‌شێكی تری دیمانه‌كه‌دا هیرانی باس له‌ مۆنۆدرامای "ژنه‌كه‌ی ئه‌و ماڵه‌"ی خۆی ده‌كات كه‌ په‌نجه‌ی خستۆته‌ سه‌ر خیانه‌تی هاوسه‌ریی و پرسی سێكس له‌و نێوه‌نده‌دا وه‌ك بابه‌تێكی هه‌ستیار وورژێنراوه‌. له‌ به‌شی كۆتایی دیمانه‌كه‌شدا ته‌لار هیرانی باسی دراما كوردییه‌كان ده‌كات و پێیوایه‌ درامای كوردیی له‌ سه‌ر هه‌موو ئاسته‌كان له‌ دواتره‌ به‌به‌راوورد به‌ درامای وڵاتانی تر.

شه‌پۆل: هه‌ندێك ره‌خنه‌گری هونه‌ریی باس له‌ قه‌یرانی شانۆی كوردیی ده‌كه‌ن و پێیانوایه‌ شانۆی كوردیی "قۆناغی زێڕین"ی خۆی له‌ ده‌ستداوه‌. من پرسیار ده‌كه‌م: ئایا شانۆی كوردیی له‌ قه‌یراندایه‌؟. ئه‌گه‌ر شانۆی كوردیی له‌ قه‌یراندایه‌ هۆكاره‌كانی بۆچی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌؟.

ته‌لار هیرانی: شانۆ له‌ كوردستاندا ده‌یه‌یه‌كی زێڕینی خۆی له‌ هه‌شتاكاندا به‌ڕێكردووه‌. به‌ڵام داخۆ ئه‌و ده‌یه‌یه‌ ده‌یه‌ی شانۆ بووه‌، یان هۆكاری تری له‌ دواوه‌ بوو؟. من پێموایه‌ ئه‌وه‌ی هه‌بووه‌ زیاتر مه‌سه‌له‌ی هه‌ڵوێستی سیاسیی و كۆمه‌لایه‌تی بووه‌ كه‌ جه‌ماوه‌ر ژان و خه‌ونه‌كانی خۆی له‌م بواره‌ده‌ ده‌بینیه‌وه‌. شانۆ به‌ بۆچوونی من هه‌رگیز وه‌ك شانۆ، واتا وه‌ك هونه‌رێكی ئیستاتیكی بره‌وی نه‌بووه‌ له‌ كوردستاندا، به‌ڵكو ئامڕازی سیاسیی بوو بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ خه‌ڵك بتوانن بارگه‌ی رق و خه‌ونه‌كانیان له‌گه‌ڵ یه‌كدا و به‌هۆی شانۆوه‌ خاڵی بكه‌نه‌وه‌. به‌ڵام ئه‌و په‌یامه‌ سیاسییه‌ی شانۆ له‌ دوای راپه‌ڕیندا نامێنێت و شانۆش ناتوانێ په‌یامێكی ئه‌ڵته‌رناتیڤ ببینێته‌وه‌، بۆیه‌ ده‌بینین كه‌ شانۆ سست ده‌نوێنێت، كاری شانۆیی كه‌من و جه‌ماوه‌ریش كه‌متر له‌ جاران شانۆ به‌هه‌ند وه‌رده‌گرن. به‌ڵام من پێموایه‌ لێره‌وه‌ سه‌ره‌تایه‌كی باشتر و ته‌ندروستتر بۆ شانۆ له‌ كوردستان په‌یدا ده‌بێت. كۆمه‌ڵگای ئێمه‌ یه‌ك دنیا هه‌نگاوی ماوه‌ تا له‌ زۆر ئاسته‌كاندا بچێته‌ پێش، ده‌كرێت شانۆش یه‌كێك بێت له‌مانه‌، نازانم داخۆ شانۆ له‌ قه‌یراندایه‌، یاخود قه‌یران له‌و ره‌گه‌زانه‌دان كه‌ شانۆ ده‌كه‌نه‌ به‌شێكی دانه‌بڕاو و گرنگیكۆمه‌ڵگاكان.

شه‌پۆل: شێمانه‌ ده‌كرێت هه‌رچی زیاتر پێشكه‌وتنی ته‌كنۆلۆجیا و میدیای بینراو، رۆڵی گه‌وره‌ی ده‌بێ له‌سه‌ر لاوازكردنی پێگه‌ی شانۆ. ئه‌و مانایه‌ی به‌هۆی سه‌ته‌لایت و سینه‌ما و هۆیه‌كانی تری میدیای بینراوه‌وه‌ شانۆ رۆڵی خۆی له‌ ده‌ستده‌دات. ئایا ده‌توانین بڵێین شانۆ به‌ره‌و په‌ڕاوێزبوونی ده‌چێت له‌ به‌رامبه‌ر هونه‌ری حه‌وته‌مدا؟.

ته‌لار هیرانی: شانۆ وه‌ك به‌شێكی دیاری هونه‌ر، به‌هه‌موو جۆرێك له‌ به‌شه‌كانی تری هونه‌ر جیاوازه‌، مه‌به‌ست لێره‌ جیاوازیی شێوه‌ و شێوازه‌، دیاره‌ له‌ په‌یامه‌ مرۆیی و هونه‌رییه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ به‌شه‌كانی تری هونه‌ر و بیری مرۆڤایه‌تیی یه‌كتر ده‌گرێته‌وه‌. بینه‌ری زیره‌ك دراما و شانۆ وه‌ك یه‌ك نابینێت، چێژی ئیستاتیكی و وه‌زیفه‌كانی شانۆ لای بینه‌ر جیاوازترن له‌ به‌شه‌كانی تر، ئه‌گه‌ر چی وه‌ك وتم كه‌ له‌ په‌یامه‌ مرۆییه‌كه‌دا یه‌كتر ده‌گرنه‌وه‌. من به‌ هیچ شێوه‌یه‌ك پێموانییه‌ كه‌ پێشكه‌وتنی ته‌كنۆلۆژیا یان میدیای بینراو كاری سلبیی بكاته‌ سه‌ر شانۆ، به‌پێچه‌وانه‌وه‌ ده‌توانرێت ته‌كنۆلۆژیا له‌ خزمه‌تی شانۆ به‌كاربهێنرێت.

شه‌پۆل: رۆڵی ئافره‌تی كورد چۆن له‌ شانۆ و بواری هونه‌ریدا ده‌بیننه‌وه‌؟. پێتوانییه‌ ئافره‌تی كورد هێشتا له‌ بواری هونه‌ریشدا پاشكۆی پیاوه‌؟. ئایا هونه‌ری ئێمه‌ زیاتر هونه‌رێكی پیاوانه‌ نه‌بووه‌ تا ئێستا، به‌و مانایه‌ی ره‌نگدانه‌وه‌ی عه‌قڵییه‌تی پیاو بووه‌ به‌ ته‌نیا؟.

ته‌لار هیرانی: ئه‌گه‌ر سه‌یری سه‌راپای مێژووی مرۆڤایه‌تیی بكه‌ین، له‌ ده‌روازه‌ و پێچ و په‌ناكانیدا، تاك و ته‌را نه‌بێت ژن ده‌رناكه‌وێت. هونه‌ریش زاده‌ی كۆمه‌ڵگای خۆیه‌تی، تۆ له‌ كوێی جیهان هونه‌رێك ده‌بینیته‌وه‌ عه‌قڵییه‌تی پیاوسالاریی پێوه‌ دیار نه‌بێت؟ له‌ دوا دواكانی دوو سه‌ده‌ی پێشوودا هه‌وڵ دراوه‌ كه‌ ئه‌م كاریگه‌رییه‌ كه‌مبكرێته‌وه‌، به‌ڵام ئه‌م دیاره‌ده‌یه‌ شتێك نییه‌ كه‌ تایبه‌ت بێت به‌ هونه‌ری كوردیی یان هونه‌ری خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، به‌ڵكو دیارده‌یه‌كی جیهانییه‌.

شه‌پۆل: ئافره‌تی كورد هێشتا شه‌رم له‌ جه‌سته‌ی خۆی ده‌كات و به‌حه‌زه‌ره‌وه‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ له‌شی خۆی ده‌كات، له‌ كاتێكدا شانۆ بریتییه‌ له‌ هێناگۆی جه‌سته‌ له‌ رێی جووڵه‌ی هونه‌رییانه‌وه‌. پێتوانییه‌ نامۆبوون و حه‌زه‌ركردنی ئافره‌تی كورد له‌ جه‌سته‌ی خۆی یه‌كێكه‌ له‌ كێشه‌كانی شانۆی كوردیی به‌ تایبه‌ت لای ژنان؟.

ته‌لار هیرانی: دیاره‌ ئامڕازی ئه‌كته‌ر ده‌نگ و جه‌سته‌یه‌ چجا ئه‌كته‌ره‌كه‌ كوڕ بێت یان كچ. به‌ڵام وه‌كو ده‌زانین كولتوور و كۆمه‌ڵگا و دین زۆر سنوور بۆ هه‌ستیاریی و ناسكیی جه‌سته‌ی ژن داده‌نێن. من پێموانییه‌ شه‌رمكردن بێت له‌جه‌سته‌دا به‌ڵكو حیساب بۆكردنه‌ بۆ كولتوور و كۆمه‌ڵگا و دین.

شه‌پۆل: تۆ له‌ مۆنۆدرامای "ژنه‌كه‌ی ئه‌و ماڵه‌" به‌پێچه‌وانه‌ی ره‌وته‌ باوه‌كه‌وه‌، په‌نجه‌ت خسته‌ سه‌ر كێشه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان و له‌و نێوه‌نده‌شدا "سێكس" وه‌ك به‌شێكی گرنگ له‌ مۆنۆدراماكه‌دا ورووژێنرا. من پرسیار ده‌كه‌م، بۆچی شانۆی ئێمه‌ ئاشنا نییه‌ به‌ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ پرسه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان بۆ نموونه‌ پرسێكی وه‌ك سێكس؟.

ته‌لار هیرانی: من له‌ مۆنۆدرامای "ژنه‌كه‌ی ئه‌و ماڵه‌"دا، باسی خیانه‌تی هاوسه‌رییم كرد، كه‌ زۆر هۆكار هه‌یه‌ بۆ روودانی، له‌ هه‌ره‌ هه‌ستیارترینیان مه‌سه‌له‌ی سێكسه‌، به‌ڵام له‌به‌رئه‌وه‌ی ته‌نیا ناوهێنانی سێكس شتێكی قه‌ده‌غه‌یه‌ زۆر جار شته‌كان به‌پێچه‌وانه‌وه‌ له‌سه‌ر شانۆكار ده‌وه‌ستێت، لێره‌دا ده‌مه‌وێت بڵێم خه‌ڵك هه‌یه‌ خۆی به‌ رۆشنبیر و ره‌خنه‌گر ده‌زانێت به‌ دوو وشه‌ له‌ناو بابه‌تێكی ئاوهادا ده‌ورووژێت.

شه‌پۆل: وه‌ك ده‌بینین هونه‌رمه‌ندانی ئافره‌ت "مه‌به‌ستمان كورده‌كانه‌" زیاتر گرنگیی به‌ درامای ته‌له‌فزیۆنی ده‌ده‌ن، پێگه‌یان له‌ شانۆ و سینه‌مادا لاوازتره‌. به‌ بۆچوونی ئێوه‌ به‌شداریی چالاكانه‌ی ژنانی هونه‌رمه‌ندی كورد له‌ دراما ته‌له‌فزیۆنییه‌كاندا بۆچی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌؟.

ته‌لار هیرانی: ژن له‌ دوای حه‌فتاكان به‌هۆی فه‌زایه‌كی سیاسیی تا حه‌ددێك كراوه‌، وایكرد كه‌ ژنان بوێرانه‌ بچنه‌ سه‌ر شانۆ. به‌ڵام ژن وه‌كو شانۆكار نه‌هاتۆته‌ مه‌یدان به‌ڵكو بۆ پڕكردنه‌وه‌ی بۆشاییه‌كانی سه‌ر شانۆ بووه‌. من پێموایه‌ له‌ دراماش ئه‌و شته‌ هه‌ر به‌زه‌قی ده‌بینرێت، ئه‌گه‌ر واش هه‌ست بكه‌ین ژن له‌بواری دراما چالاكتره‌ ئه‌وا پێموایه‌ كه‌ كاركردن له‌ دراما كاتی كه‌متری ده‌وێت بۆ ئه‌كته‌ر و به‌ئاسانتریش ده‌چێته‌ هه‌موو ماڵێك. باسی سینه‌ماشت كرد، من شتێك ده‌پرسم، داخۆ له‌ هه‌موو كوردستاندا چه‌ند هۆڵی سینه‌مات هه‌یه‌؟.

شه‌پۆل: ئافره‌تی كورد له‌ كۆی كایه‌كانی هونه‌ردا، هه‌روه‌ها له‌ شانۆشدا زیاتر باس له‌ دۆزه‌ گشتییه‌كان ده‌كات، بۆ نموونه‌ سیاسه‌ت یان كێشه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ به‌ربڵاوه‌كان. به‌ڵام كه‌متر باس له‌ كێشه‌كانی خۆی ده‌كات وه‌ك مێینه‌. ئایا هۆكاری ئه‌مه‌ بۆچی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌؟. تۆ پێتوانییه‌ هێشتا ژنی كورد له‌ باسكردنی كێشه‌كانی خۆی ده‌سڵه‌مێته‌وه‌؟.

ته‌لار هیرانی: ئه‌كته‌ریش له‌ ئاسمان نه‌هاتۆته‌ خوار، ئه‌ویش كچ و كوڕی كۆمه‌ڵگاكه‌ی خۆیه‌تی، چه‌ند كه‌س به‌ هونه‌رمه‌ند و ناهونه‌رمه‌نده‌وه‌ ئه‌وانه‌ قبوڵ ده‌كه‌ن ژن بێت ئازادانه‌ باس له‌ كێشه‌كانی مێینه‌یی خۆی بكات؟. كاتێك تۆ ده‌سته‌ڵاته‌كانیشت له‌ كۆمه‌ڵگاكه‌تدا له‌ هۆڵی دادگاكان نییه‌، به‌ قه‌د ئه‌وه‌ی كه‌ له‌ ژێر فه‌رمانی كه‌سانی وادان كه‌ گشتگیرانه‌ له‌ هه‌موو شتێك ده‌زانن و فه‌رمانیش بۆ مه‌حكوومییه‌تی هونه‌ر و هه‌موو شتی تر داده‌نێن، چ چاوه‌ڕوان له‌ ژن ده‌كه‌یت ئازادانه‌ بێت و باسی كێشه‌ی مێینه‌تی خۆی بكات؟.

شه‌پۆل: با بێینه‌ سه‌ر دراما ته‌له‌فزیۆنییه‌كان و له‌م چه‌ند ساڵه‌ی دواییدا ژماره‌یه‌ك درامای كوردیی له‌ كه‌ناڵه‌كانی تیڤییه‌وه‌ پێشكه‌شكراون. من پرسیار ده‌كه‌م تا چه‌نده‌ ئه‌و درامایانه‌ توانیوویانه‌ له‌ رووی هونه‌ریی و له‌ رووی بابه‌ته‌وه‌ سه‌ركه‌وتووبن؟. پێتوانییه‌ درامای كوردیی هێشتا زۆر ساكار و له‌ دواوه‌وه‌یه‌؟.

ته‌لار هیرانی: ئێمه‌ له‌ هه‌موو شتدا هه‌ر له‌ ئه‌لف و بێداین، دیاره‌ من خۆم به‌ ده‌مڕاست و شاره‌زای درامای جیهانی و كوردیدا دانانێم. به‌ڵام تۆ سه‌یری یه‌كێك له‌ دراما جیهانییه‌كان بكه‌ و سه‌یری ئه‌وانه‌ی خۆشمان بكه‌، تۆ له‌ هه‌موو به‌شه‌ هونه‌رییه‌كانیدا جیاوازیی له‌ ئاستدا ده‌بینیت، له‌ بودجه‌دا، له‌ گرنگی پێداندا.. هتد. دراماش سێكته‌رێكی تری ئابوورییه‌ و به‌شێكی گرنگ له‌ مرۆڤه‌كان له‌ به‌ری ده‌خۆن، تۆ درامایه‌ك به‌رهه‌م دێنیت ده‌بێت بیر له‌وه‌ش بكه‌یته‌وه‌ كه‌ له‌ كوێدا ساغی ده‌كه‌یته‌وه‌.

شه‌پۆل: دراما كوردییه‌كان، زیاتر به‌شێوه‌ی گشتیی باس له‌ كێشه‌كان ده‌كه‌ن، بۆ نموونه‌ له‌ هیچ درامایه‌كی كوردییدا نه‌بینراوه‌، كێشه‌ی بێوه‌ژن، یان كێشه‌ی چه‌پاندنی سێكسیی، یان چه‌ندانی كێشه‌ی گرنگی هاوشێوه‌ ئاماژه‌ی بۆ بكرێت. ئایا ئه‌مه‌ پابه‌نده‌ به‌ كولتووری داخراوی كوردییه‌وه‌ یان بێتوانایی و كه‌م ئه‌زموونی هونه‌رمه‌ندان خۆیان؟.

ته‌لار هیرانی: وه‌ك وتم من ده‌مڕاست و لێزانی ئه‌و بواره‌ نیم، به‌س من پێموایه‌ كه‌ ره‌گه‌زه‌كانی دراما زۆر له‌وه‌ زیاترن كه‌ له‌ بێئه‌زموونی هونه‌رمه‌ندان یان ته‌نیا كولتوور كورت بكه‌یته‌وه‌، تۆ ده‌ق كه‌ داینه‌مۆی هه‌ر درامایه‌كه‌، سیمای سه‌ره‌كی ئه‌و شتانه‌ دیاری ده‌كات كه‌ تۆ باسیان لێده‌كه‌یت، ده‌قیش خۆماڵی بێت زۆر جار خۆی له‌ قه‌ره‌ی ئه‌و باسانه‌ نادات. تۆ وه‌ك نموونه‌ درامای (گه‌رمیان و كوێستان) سه‌یر بكه‌، هه‌ر به‌ ئاسته‌م خۆی له‌ قه‌ره‌ی ئه‌م شتانه‌ دابوو كه‌ باستكردن، كه‌چی وه‌ك كابه‌ كه‌چ بوو بێت دنیایان لێ وێك هێنرایه‌وه‌ و وه‌ستاندیان.

تێبینی: ئه‌م دیمانه‌یه‌ له‌ ژماره‌ "1" گۆڤاری "شه‌پۆل" له‌ 4\9\2011 بڵاوكراوه‌ته‌وه‌.


ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانن، کوردستان نێت لێیان به‌رپرسیار نییه‌.