Red Purple Black

هه‌ڵكه‌وت زاهیر له‌نێوان پادشای میلۆدی و ره‌خنه‌دا ... راپۆرتی: زانا دڵشاد دزه‌یی

PDFPrintE-mail

هونه‌رمه‌ند هه‌ڵكه‌وت زاهیر، كه‌ به‌ پادشای موزیك و میلۆدی كوردی ناسراوه‌، له‌ شه‌ش ساڵی كاركردنیدا چه‌ندین هونه‌رمه‌ندی نوێی له‌كوردستان دروستكرد، به‌ تایبه‌ت له‌بواری خانماندا، كه‌ ئێستا ماڵه‌كه‌ی له‌هه‌ولێر جمه‌ی دێت له‌ هونه‌رمه‌ندانی گه‌نج، كه‌ ئێستا چوار كوڕ و حه‌وت كچی گۆرانیبێژن، هه‌ریه‌كه‌یان هه‌موو ساڵێك ئه‌لبوومێك بڵاوده‌كه‌نه‌وه‌، به‌ مامۆستاكه‌یان ده‌ڵێن "به‌بی تۆ به‌رده‌وام نابین". به‌هۆی چالاكی و كاریگه‌ری كاره‌ هونه‌رییه‌كانی، ئێستا هه‌ڵكه‌وت زاهیر بووه‌ته‌ یه‌كێك له‌ كه‌سایه‌تییه‌ ناوداره‌كانی كوردستان، له‌راپرسیه‌كدا كه‌ سه‌نته‌ری لاوان بۆ ده‌ستنیشانكردنی 10 له‌ كه‌سایه‌تییه‌كانی كوردستان ئه‌نجامیداوه‌، هه‌ڵكه‌وت زاهیر ریزبه‌ندی پێنجه‌می به‌ده‌ستهێنا.

به‌رهه‌م عه‌لی، یه‌كێك له‌و شاعیرانه‌یه‌ كه‌ چه‌ند تێكستێكی له‌لایه‌ن هه‌ڵكه‌وت زاهیر كراوه‌ته‌ گۆرانی، له‌و باره‌یه‌وه‌ ده‌ڵێت "لای من چێژوه‌رگرتن له‌گۆرانی له‌تێكسته‌كه‌یه‌وه‌ ده‌ست پێده‌كات، كاتێ شیعر یان تێكستی هه‌ر گۆرانییه‌كم لا جوان بێ، به‌بێ ویستی خۆم رێزی ئاوازدانه‌ر و گۆرانیبێژه‌كه‌شم لا زۆرتر ده‌بێ، ره‌نگه‌ له‌چاو حه‌مه‌سه‌عید حه‌سه‌ن و ئاراس عه‌بدولكه‌ریم و حه‌مه‌سه‌عید ئیبراهیم جارێ هیچم نه‌كرابێته‌ گۆرانی، به‌ڵام ئه‌و چه‌ند تێكسته‌ی من كه‌ له‌لایه‌ن هونه‌رمه‌ند هه‌ڵكه‌وت زاهیر ئاوازی بۆ دانراوه‌، كه‌ هه‌ندێكیان بڵاوبوونه‌ته‌وه‌ و هه‌ندێَكیشیان له‌ڕێی بڵاوكردنه‌وه‌ن، هه‌ست ده‌كه‌م مامه‌ڵه‌یه‌كی مه‌سئولانه‌ و هونه‌رییانه‌ له‌گه‌ڵ تێكسته‌كاندا كراوه‌، كه‌ گوێی لێده‌گرم وا هه‌ست ده‌كه‌م ئه‌گه‌ر ئه‌و ئاوازه‌ نه‌بێت، هیچ ئاوازێكی تر بۆ ئه‌و تێكسته‌ نابێت". به‌رهه‌م عه‌لی گوتیشی "من شاره‌زاییه‌كی ئه‌وتۆم له‌ ئاوازدانان نییه‌، به‌ڵام ده‌زانم تێكستێك به‌ ئاواز حه‌قی خۆی دراوه‌تێ یان نا، له‌و كارانه‌ی كاك هه‌ڵكه‌وتیشدا گرنگ ئه‌وه‌یه‌ له‌ ئه‌نجامدا ئێمه‌ گوێمان له‌ گۆرانییه‌كی خۆش ده‌بێ، كه‌ نه‌ك زه‌وقی مرۆڤ تێك نادات، به‌ڵكو چێژێكی تایبه‌تی پێده‌به‌خشێت". به‌رهه‌م عه‌لی ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه‌شكرد، كه‌ هه‌ڵكه‌وت زاهیر كۆمه‌ڵێك گۆرانیبێژی گه‌نجی كچ و كوڕی دروست كردووه‌، هه‌مووشیان ئاماده‌ن بۆ كار، "به‌ڵام ئه‌و زۆر زانایه‌ له‌وه‌ی كام تێكست و كام گۆرانی بدات به‌ كام گۆرانیبێژ".

هونه‌رمه‌ند و رۆژنامه‌نووس وشیار ئه‌حمه‌د ئه‌سوه‌د، یه‌كێك بووه‌ له‌وانه‌ی له‌زووه‌وه‌ داكۆكی له‌و ره‌وه‌ته‌ هونه‌رییه‌ی هه‌ڵكه‌وت زاهیر كردووه‌، ئێستاش ده‌ڵی شانازم به‌وه‌ی كه‌م كه‌س هه‌ن ئه‌وه‌نده‌ی من داكۆكییان له‌ ره‌وته‌ هونه‌رییه‌كه‌ی هه‌ڵكه‌وت زاهیر كردبێ، له‌باره‌ی ئه‌و بۆچوونه‌ی كه‌ زۆربه‌ی ئه‌و گۆرانیبێژانه‌ی كه‌ هه‌ڵكه‌وت زاهیر كاری بۆ كردوون و بوون به‌ ئه‌سێره‌، وشیار ئه‌حمه‌د ده‌ڵێت "پێم وانییه‌ هیچ یه‌كێك له‌و گه‌نجانه‌ی هه‌ڵكه‌وت زاهیر كاری بۆ كردوون ئه‌ستێره‌ بن، ئه‌ستێره‌بوون دنیایه‌كی تری هونه‌ره‌ و جارێ ئه‌و گه‌نجانه‌ ده‌بێ ماندووتر بن تا بتوانن به‌و پله‌ هونه‌رییه‌ بگه‌ن، ئه‌سڵه‌ن به‌بۆچوونی من تاكه‌ كه‌سێك له‌و ره‌وته‌ ئه‌گه‌ر بتوانین وه‌ك ئه‌ستێره‌ بیخه‌ینه‌ به‌ر ئاماژه‌وه‌، هه‌ڵكه‌وت زاهیر خۆیه‌تی نه‌ك قوتابییه‌كانی، چونكه‌ قوتابییه‌كانی راسته‌ زۆربه‌یان كه‌سانی به‌توانان له‌ڕووی ده‌نگی گۆرانییه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌گه‌ر هه‌ر داهێنانێك له‌ به‌رهه‌مه‌كانیاندا هه‌بێ، ئه‌وه‌ هه‌ڵكه‌وته‌ كردوویه‌تی نه‌ك ئه‌وان".

رۆژنامه‌نووس رزگار ره‌زا چوچانی، پێچه‌وانه‌ی قسه‌كانی وشیار ئه‌حمه‌د پێی وایه‌ كه‌ هه‌ڵكه‌وت زاهیر خۆی ئه‌ستێره‌ نییه‌، به‌ڵكو قوتابخانه‌یه‌كه‌ و بۆته‌ دروستكردنی ئه‌ستێره‌، گوتیشی "ده‌بێ بڵێین هه‌ڵكه‌وت زاهیر بووه‌ قوتابخانه‌ی پێگه‌یاندنی هونه‌رمه‌ند و دروستكردنی ئه‌ستێره‌ یان ئاسمانێك بۆ گه‌شاندنه‌وه‌ی ئه‌ستێره‌كان، ئه‌وه‌ی هه‌ڵكه‌وت زاهیر كردوویه‌تی به‌ قوتابخانه‌بوونه‌، ده‌كرێ بڵێین له‌ پێگه‌یاندنی هونه‌رمه‌نددا هه‌ڵكه‌وت بۆشایی نه‌بوونی قوتابخانه‌ی پێگه‌یاندنی هونه‌رمه‌ندی پڕكرده‌وه‌ و توانی چه‌ندین گه‌نجی به‌توانا له‌هه‌ردوو ره‌گه‌ز دروست بكات".

به‌رهه‌م عه‌لی، ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات، ئه‌مڕۆ كێشه‌ی سه‌ره‌كی هونه‌ر و كولتوور و ته‌نانه‌ت بواری رۆژنامه‌وانیش له‌ كوردستاندا ئه‌وه‌یه‌، كه‌ گوفتارمان هه‌یه‌ و كردارمان نییه‌، "به‌ڵام وای ده‌بینم كه‌ هه‌ڵكه‌وت زاهیر به‌پێَچه‌وانه‌وه‌ یه‌كێكه‌ له‌و كه‌سانه‌ی زۆر كار ده‌كات و كه‌م قسه‌ ده‌كات، بێگومان هه‌میشه‌ زۆرترین ره‌خنه‌ له‌و كه‌سانه‌ ده‌گیرێت كه‌ زۆرترین كار ده‌كه‌ن". به‌رهه‌م عه‌لی گوتیشی "ئه‌م پێشه‌كییه‌م بۆ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ بڵێم ئه‌و هه‌موو به‌رهه‌مه‌ی هه‌ڵكه‌وت زاهیر، كه‌ ساڵانه‌ چه‌ندین ئه‌لبووم بۆ گۆرانیبێژان به‌رهه‌م دێنێ و به‌ ده‌یان تێكست و شیعر ده‌كاته‌ گۆرانی، ره‌نگه‌ جارجاره‌ تێكستی لاوازیشیان تێكه‌وێت، به‌ڵام مامه‌ڵه‌یه‌كی جوانی هونه‌ری لاوازیی تێكسته‌كه‌ ده‌شارێته‌وه‌".

وشیار ئه‌حمه‌د باس له‌ بوێری ئه‌و كچه‌ گۆرانیبێژه‌كانه‌ ده‌كات، كه‌ هه‌ڵكه‌وت دروستی كردوون، به‌ڵام دیسان پێی وایه‌ له‌وه‌شیان ده‌كه‌وێته‌ به‌ر ئه‌قڵی هونه‌ری هه‌ڵكه‌وت زاهیر خۆی، نه‌ك كچه‌كان، وشیار ئه‌حمه‌د وه‌ك ده‌ڵێت "هه‌ڵكه‌وت توانیویه‌تی له‌ڕێگه‌ی چه‌ند ده‌نگێكی بوێری ئافره‌تانه‌وه‌ كاری جوان و دروست هونه‌ری بكات، راسته‌ به‌ر له‌ (هه‌ڵكه‌وت) ـیش ده‌نگی ئافره‌ت هه‌بوون و هه‌ندێكیان ته‌نانه‌ت له‌ شه‌سته‌كانیشدا گۆرانی ئافره‌تانه‌یان گوتووه‌، بۆ نموونه‌ (ژیان ئه‌حمه‌د و گوڵبه‌هار)، به‌ڵام ئه‌وه‌ی هه‌ڵكه‌وت له‌ ڕه‌وته‌كه‌ی خۆیدا كردوویه‌تی، شێوازێكی مۆدێرنی به‌ به‌رهه‌مه‌كان به‌خشیوه‌، ئه‌مه‌ جیا له‌وه‌ی بوێریی قوتابییه‌كانی هه‌ڵكه‌وت جیا له‌ گۆرانی ژنانه‌، ده‌كه‌وێته‌ به‌ر ئه‌و سه‌ما هونه‌رییانه‌ی كلیپه‌كانی پێ رازاندوونه‌وه‌، ئه‌مه‌ش چه‌ند ده‌كه‌وێته‌ به‌ر بوێریی ئافره‌ته‌كان، له‌وه‌ش پتر ده‌كه‌وێته‌ به‌ر ئه‌قڵی هونه‌ریی هه‌ڵكه‌وت". له‌باره‌ی فره‌ستایلی له‌كاره‌كانی (هه‌ڵكه‌وت زاهیر) ـدا، كه‌ پێش ئه‌و له‌ناو گۆرانی كوردیدا نه‌كراوه‌، وشیار ئه‌حمه‌د ده‌ڵێ "ئه‌گه‌ر به‌ویژدانه‌وه‌ له‌ بابه‌ته‌كه‌ بڕوانین، له‌ مێژووی هونه‌ری گۆرانی كوردیدا، كه‌سێكی تر بارته‌قای هه‌ڵكه‌وت زاهیر بوێر نه‌بووه‌ بۆ خۆله‌قه‌ره‌دان له‌ ستایله‌ جیاوازه‌كان، هه‌ندێك ستایل هه‌ن كه‌ منیش پێشتر پێیان ئاشنا نه‌بووم، هه‌ڵكه‌وت پێی ئاشنا كردین، بۆیه‌ ئه‌گه‌ر به‌دروستی هه‌ڵسه‌نگاندن بۆ كاره‌كانی هه‌ڵكه‌وت زاهیر بكه‌ین، جیا له‌ هه‌موو قوتابییه‌كانی تری ته‌نیا میرا و لۆكه‌ بكه‌ینه‌ نموونه‌، چه‌ندان ستایلی جیاوازمان له‌و دوو ده‌نگه‌دا گوێ لێ ده‌بێت، بۆیه‌ش ئه‌وانم كردووه‌ته‌ نموونه‌، چونكه‌ له‌ به‌تواناترین ئه‌و ده‌نگانه‌ن تا ئێسته‌ هه‌ڵكه‌وت كاری بۆ كردوون".

موئه‌یه‌د ته‌یب، كه‌ چه‌ندین شیعری له‌ لایه‌ن هونه‌رمه‌ندانی پێشووی كورد له‌ به‌غدا كراوه‌ته‌ گۆرانی، له‌باره‌ی هه‌ڵكه‌وت زاهیر ده‌ڵی "هونه‌رمه‌ندێكی داهێنه‌ره‌ له‌ رووی ئاوازدانانه‌وه‌، توانی زۆر ده‌نگی نوی و خۆش بدۆزێته‌وه‌، به‌تایبه‌ت له‌رووی هێنانه‌ پێشه‌وه‌ی ئافره‌تان و گرنگی پێدانیان كه‌ وه‌ك ئافره‌ت گۆرانی بڵێن، پێشوو چه‌ند ئافره‌تێك ده‌نگی تۆماركراو بوو، وه‌ك عه‌یشه‌شان و نه‌سرین شێروان و مه‌ریه‌م خان و گوڵبه‌هار ئه‌وانه‌ش خه‌ڵكی كوردستانی عێراق نه‌بوون، ئه‌وه‌ی كاك هه‌ڵكه‌وت كردی وایكرد كچی كورد گۆرانی بڵێن و ده‌ربكه‌ون و بواره‌كه‌ی هه‌مه‌ره‌نگ و بۆن خۆش كرد". موئه‌یه‌د باسی له‌وه‌شكرد له‌رێگه‌ی كاره‌كانی هه‌ڵكه‌وت زاهیر چه‌ند ستایلێكی تازه‌ی هێنایه‌ ناو گۆرانی كوردی، "ئه‌گه‌ر ته‌ماشا بكه‌ین پێشتر گه‌نجی ئێمه‌ سه‌رسام بوون به‌ نانسی و هه‌یفا و ئه‌و بابه‌تانه‌، چونكه‌ ئه‌گه‌ر بیانویستبا كچێكی گۆرانیبێژی جوان ببینن سه‌یری گۆرانی توركی و عه‌ره‌بیان ده‌كرد، به‌ڵام كاك هه‌ڵكه‌وت به‌دیلی دۆزیوه‌، نموونه‌ی وه‌ك لۆكه‌ و ده‌شنی و هانی و ناسلی و زۆریتری هێنا كه‌ ده‌نگێكی خۆش و زۆر جوانن، وایكرد ئیتر گه‌نجی كورد ئه‌و ستایله‌ به‌ كوردی ببیستری و ته‌ماشای ئه‌وانه‌ بكه‌ن، گه‌نجی كوردی به‌ره‌و گۆرانی كوردی راكێشاوه‌".

هونه‌رمه‌ند ئه‌حمه‌د سالار، كه‌ دیارترین شانۆكاری كورده‌ و زۆر له‌ هونه‌رمه‌ندان پێیان وایه‌ ئه‌و رابه‌ری شانۆی كوردییه‌، ده‌ڵێت "هه‌ڵكه‌وت زاهیر هونه‌رمه‌ندێكی نوێخواره‌، ئیشه‌كانی كاریگه‌رن له‌رووی ئاواز و دابه‌شكردنی مۆسیقا، هه‌روه‌ها له‌رووی هێنانه‌ ئارای كۆمه‌ڵێك ده‌نگی نوی بۆ ناو بزاڤی گۆرانی و مۆسیقای كوردی، به‌تایبه‌ت له‌ خانمان، هه‌روه‌ها له‌ڕێی ئه‌و به‌رنامه‌یه‌ی كه‌ له‌ ته‌له‌فزیۆن ده‌یكرد، ئه‌وه‌ بوارێك كه‌ گرنكی به‌ به‌هره‌مه‌نده‌كان ده‌دا، له‌وێشه‌وه‌ وه‌ك مامۆستایه‌ك و وه‌ك دۆزه‌ره‌وه‌ی به‌هره‌ نوێكان جێی ده‌ستی زۆری دیاره‌". ئه‌حمه‌د سالار لێكچووه‌كانی نێوان شه‌مال سائیب و هه‌ڵكه‌وت زاهیر ده‌هێنێته‌وه‌ و ده‌ڵێت "كاتێك شه‌مال سائیب وه‌ك ئاوازدانه‌رێك و گۆرانیبێژێكی نوێخواز هاته‌ئاراوه‌ هه‌زار یه‌ك جار به‌ره‌نگاری ره‌خنه‌ و قسه‌پێكردن بۆوه‌، به‌تایبه‌ت ئه‌وكاته‌ مۆسیقای میسری ئاستێكی به‌رزی هه‌بوو به‌تایبه‌ت له‌سه‌رده‌می گۆرانیبێژان فه‌رید ئه‌تره‌ش و محه‌مه‌د عه‌بدولوه‌هاب، به‌ڵام شه‌مال سائیب ویستی به‌شێوازێكی خۆی ئاستی مۆسیقای كوردی به‌رز بكاته‌وه‌، به‌ڵام تووشی ره‌خنه‌گرتن هات و پێیان ده‌گوت ئاوازه‌كان و مسیقای عه‌ره‌بییه‌، ئێستاش به‌یه‌كێك له‌ هونه‌رمه‌نده‌ گه‌وره‌كان ناوی دێت". ئه‌حمه‌د سالار له‌سه‌ر ئه‌و باسه‌ به‌رده‌وام بوو گوتیشی "به‌پێی سه‌رده‌مه‌كه‌ كه‌ گۆڕانكاری دروست ده‌بی گۆڕانه‌كه‌ هه‌ر سه‌رده‌مێك هونه‌رمه‌ندی خۆی هه‌یه‌، ئێمه‌ نامانه‌وی هونه‌رمه‌ندێكی ئێستا كت و مت ئه‌و مه‌قامه‌ بڵێته‌وه‌ كه‌ عه‌لی مه‌ردان ده‌یگوت، ئێستا شێوازه‌كه‌ گۆڕاوه‌ له‌ هه‌موو بواره‌كان، له‌بواره‌كه‌ی منیشدا ئێستا ئه‌و شانۆیه‌ نه‌ماوه‌ كه‌ من پێش چڵ ساڵ له‌مه‌وبه‌ر ده‌مكرد، بۆیه‌ من دواده‌كه‌وت ئه‌گه‌ر دوای ئه‌و گۆڕانكارییه‌ نه‌كه‌وم، (هه‌ڵكه‌وت) یش هه‌وڵیداوه‌ و هونه‌رمه‌ندێكی زۆر په‌له‌بازه‌، توانیوویه‌تی سوود له‌ ته‌كنه‌لۆژیای نوی وه‌ربگری بۆ ئه‌نجامدانی كاره‌كانی، ده‌توانم بڵێم هه‌ڵكه‌وت له‌ناو مۆسیقای كوردی دیارده‌یه‌كه‌ و هه‌موو كه‌سێكیش به‌یه‌ك چاو سه‌یری دیارده‌ش ناكات". ئه‌حمه‌د سالار ئاماژه‌ی به‌وه‌شدا ئایه‌نده‌یه‌كی گه‌وره‌ چاوه‌ڕێی هه‌ڵكه‌وت زاهیر ده‌كات، "له‌به‌رئه‌وه‌ی بڵێن و نه‌ڵێن یه‌كێكه‌ له‌وانه‌ی كاریگه‌ریه‌كی دراوشاوه‌ی به‌سه‌رده‌مه‌كه‌ی خۆیه‌وه‌ هه‌یه‌، ئه‌وه‌شی كه‌ كردوویه‌تی هه‌ندێكه‌، ده‌توانین بڵێین ئه‌وه‌ سه‌ره‌تایه‌كه‌ كه‌ ئاینده‌یه‌كی گه‌وره‌ چاوه‌ڕێی ده‌كات".

ساڵی 1987 هه‌ڵكه‌وت زاهیر چووه‌ته‌ په‌یمانگای هونه‌ره‌جوانه‌كان له‌ سلێمانی، كه‌ هونه‌رمه‌ند ئه‌حمه‌د سالار ساڵانێك وه‌ك له‌و په‌یمانگایه‌ وانه‌ی گوتۆته‌وه‌، ده‌ڵێت "من مامۆستای شانۆ و شێوه‌كاری بووم، هه‌ڵكه‌وت زاهیر یه‌كێك بووه‌ له‌ قوتابییه‌ دیاره‌كانی نێو په‌یمانگا، كه‌ دوو مامۆستای زۆر گرنگیان هه‌بوو، مامۆستا ئه‌نوه‌ر قه‌ره‌داخی و سه‌ڵاح ره‌ئوف، من ئاگادار بووم مامۆستاكان زۆر لێی رازی بوون، قوتابیش ئه‌گه‌ر مامۆستا لێی رازی بی خواش لێی رازییه‌".

رزگار چوچانی، پێی وایه‌ كاركردنی هه‌ڵكه‌وت زاهیر بۆ بۆنه‌كان یه‌كێكی تر له‌خاڵی جیاكردنه‌وه‌ی ئه‌وه‌ له‌ هونه‌رمه‌نده‌كانی تر، ده‌شڵی "ئه‌گه‌ر به‌ر له‌ هه‌ڵكه‌وت زاهیر له‌و بۆنانه‌دا كارێك كرابێت، زۆركات هێند به‌كرچ و كاڵی كاری بۆ كراوه‌، تاقه‌تی ویستووه‌ گوێی بۆ بگریت، به‌ڵام هه‌ڵكه‌وت توانی به‌كاره‌ هونه‌رییه‌كانی گرنگی بۆ ئه‌و بوارانه‌ گێڕاوه‌ته‌وه‌". رزگار چوچانی نموونه‌ بۆ قسه‌كانی دێنێته‌وه‌ و ده‌ڵێت "بۆ مافی ژن ئه‌و له‌ ده‌نگ و ئه‌دای ژنه‌وه‌ نه‌فرتمان پێده‌كات له‌توندتوتیژی، كه‌ به‌ به‌كارهێنانی ده‌نگی خودی ژن و به‌وشێوازه‌ هونه‌رییه‌ به‌رزه‌، كه‌ ئه‌و كردوویه‌تی، كێ هه‌یه‌ به‌ ده‌نگی ژنێك كاریگه‌ر نه‌بێت كاتێك به‌ ناز و ناسكی ژن بوونه‌وه‌ هاوار بۆ مافه‌كانی خۆی بكات و تێكه‌ڵی بكات له‌گه‌ڵ موعاناته‌كانی، ئه‌گه‌ر كه‌سێك ئاگایی له‌باری نه‌فسی ئینسان نه‌بێت، له‌م هه‌نگاوه‌ ورد و پڕهونه‌ره‌ تێناگات، ره‌نگه‌ هه‌روای لێكبداته‌وه‌ كه‌ هه‌ڵكه‌وت ئاوازێكی داناوه‌، به‌ڵام تێناگات له‌ ورده‌كارییه‌كانی په‌یبردن به‌نازی ژن و تێكه‌ڵكردنی له‌گه‌ڵ موعانات و بزرنه‌كردنی ناسكی ژن له‌به‌كارهێنانی ده‌نگیدا بۆ وه‌ها پرسێك". رزگار چوچانی به‌رده‌وام ده‌بی و ده‌ڵێت "ئه‌وه‌ی سه‌ره‌نجی من ده‌گرێت وردبوونی هه‌ڵكه‌وته‌، ئاخر ناكرێ ئێمه‌ ته‌نیا وه‌ك ئاوازدانه‌رێك له‌ هه‌ڵكه‌وت زاهیر تێبگه‌ین، به‌ڵكو ده‌بێت وه‌ك ورده‌كارێك سه‌یری بكه‌ین، كه‌ به‌ر له‌ ئه‌و و له‌سه‌رده‌می ئه‌ویشدا هاوشێوه‌ی نه‌بووه‌ و نییه‌، هه‌ڵكه‌وت كاتێك گۆرانی بۆ سه‌ربه‌خۆیی كوردستان ده‌ڵێت، ده‌نگی گه‌نج و توانای گه‌نج به‌كاردێنێ، دیسان لێره‌ش دنیای پڕ له‌ناسكی گه‌نج له‌یاد ناكات و هه‌مان ئه‌و ستایله‌ حه‌ماس به‌خشه‌ ناداته‌وه‌ به‌گوێمان، كه‌ هونه‌رمه‌نده‌كان فێربوون ئه‌گه‌ر گۆرانیان بۆ سه‌ربه‌خۆبوون و ئازادی گوت، ده‌بێت حه‌ماسی بن و ره‌گی ملیان هه‌ڵبسێنن و هه‌تا ئه‌توانن ده‌م بكه‌نه‌وه‌، بێ ئه‌وه‌ی بیر له‌وه‌ بكه‌نه‌وه‌ چۆن سه‌رده‌م بۆ هه‌موو شتێك گۆڕاوه‌، سه‌رده‌م بۆ گوێگرتنیش گۆڕاوه‌، له‌رۆحی لۆكه‌ و ده‌نگی میرا گۆرانی بۆ سه‌ربه‌خۆبوون ده‌ڵێت، ده‌زانێ چۆن ئه‌و ده‌نگانه‌ تێكه‌ڵ به‌ په‌یامێك ده‌كات بۆ وڵات و شاره‌زایه‌ چۆن ئه‌و په‌یامه‌ له‌گه‌ڵ ویستی بیستنی گه‌نجدا ئاوێزانیان بكات".

رزگار چوچانی ده‌ڵی له‌كاتی خۆپیشاندانه‌كان هونه‌ر ببووه‌ به‌شێك له‌هه‌وڵی هاندانی پشێونه‌ و هاندانی گه‌نج بۆ توندوتیژی، به‌ڵام هه‌ڵكه‌وت هات و له‌ ناسكی رۆح و ده‌نگی ئالان عومه‌ر و سریل بیری ده‌هێناینه‌وه‌، پێیگوتین له‌م شه‌ڕه‌ خۆتڕێنه‌دا سه‌ركه‌وتوو له‌ دۆڕاو دۆڕاوتره‌، چونكه‌ هه‌موومان یه‌كین، هه‌روه‌ها رزگار چوچانی باس له‌ گرنكی دیین له‌ هونه‌ر ده‌كات، پێی وایه‌ له‌هونه‌ری كوردیدا كاركردن له‌سه‌ر پیرۆزی دیین له‌ هونه‌ری كوردیدا غایبی گه‌وره‌ی هه‌بووه‌، به‌تایبه‌ت كاركردن بۆ پیۆزی دین به‌ ده‌نگی ئافره‌ت، چوچانی ده‌ڵێت "راسته‌ هونه‌رمه‌ندانی تر كاریان له‌سه‌ر دین كردووه‌، به‌ڵام چۆن كارێك؟ یان به‌تكای ته‌له‌فزیۆنه‌كان بووه‌ بۆ پڕكردنه‌وه‌ی ماوه‌ی په‌خش یان به‌ هه‌ڵپه‌ی به‌رده‌وام بوون بووه‌ له‌سه‌ر شاشه‌، دیاره‌ مه‌به‌ستم هونه‌رمه‌ندانی دینی نییه‌، به‌ڵام هه‌ڵكه‌وت لێره‌ش ئاماده‌یه‌ و ئه‌لبوومێك به‌ كوالێتێكی به‌رز كه‌ هه‌رگیز پێشتر به‌و شێوه‌ كار نه‌كراوه‌ بۆ دین ئاماده‌ ده‌كات، ده‌نگی كیژۆڵه‌ی كورد له‌و بواره‌دا به‌گه‌ڕ ده‌خات، كه‌ پێشتر شتی وانه‌بووه‌، وه‌ك ئه‌وه‌ی ژن خوا و دینی نه‌بووبێت".

له‌ماوه‌ی كابینه‌ی پێنجه‌م هه‌ڵكه‌وت زاهیر راوێژكاری هونه‌ری سه‌رۆكی حكومه‌ت بوو، كه‌ له‌سه‌ر ده‌ستی ئه‌و حكومه‌ت گرنگیه‌ی زیاتری بۆ بواری هونه‌ر دا، هونه‌رمه‌ند ئه‌حمه‌د سالار ده‌ڵێ شه‌خسی خۆم په‌یوه‌ندیه‌كی زۆر جوان و خۆشه‌ویستی هه‌یه‌ له‌نێوان من و كاك هه‌ڵكه‌وت، هه‌ر جارێك ئیشێكم پی هه‌بووه‌ راسته‌وخۆ ته‌له‌فۆنم بۆ كردووه‌ و ئه‌ویش به‌هانامانه‌وه‌ هاتووه‌، "بۆ خوا و بۆ مێژوو ده‌ڵێم و به‌رده‌وام دڵسۆزی خۆی وه‌ك راوێژكارێك بۆ هونه‌رمه‌ندان نواندووه‌"، گوتیشی "حه‌زده‌كه‌م بۆ مێژوو بڵێم هه‌ڵكه‌وت له‌ درامای "كه‌ خه‌م گوڵ ده‌گری". كه‌ به‌رهه‌می تیپی شانۆی سالار بوو، مۆسیقایه‌كی زۆر جوانی بۆ دراماكه‌ ئاماده‌ كرد، به‌بی ئه‌وه‌ی یه‌ك دینارمان لی وه‌ربگری، جگه‌ له‌وه‌ش بودجه‌ی دراماكه‌مان له‌نیوه‌یدا كه‌می كرد، ئه‌و هاوكاریه‌كی باشی ئێمه‌ی كرد، سوپاسی ده‌كه‌م".

هه‌ر له‌و باره‌یه‌وه‌ رزگار چوچانی، ده‌ڵێت "له‌ماوه‌ی راوێژكاریدا هه‌ڵكه‌وت زاهیر هونه‌ر ده‌نگ و ره‌نگێكی تری به‌خۆوه‌ بینی، گروتینێكی تری وه‌رگرت، ئه‌وه‌نده‌ی له‌ماوه‌ی راوێژكاری هونه‌ری هه‌ڵكه‌وت زاهیردا، كاری هونه‌ری كراوه‌، ئه‌وه‌نده‌ی هونه‌ری مه‌ساحه‌ی راگه‌یاندنی داگیركردووه‌، ئه‌وه‌نده‌ی بووه‌ به‌جێی قسه‌و باس و خه‌ڵك به‌بوارێكی زانیووه‌ قسه‌ی له‌سه‌ر بكات، له‌مێژوودا شتی وانه‌بووه‌، به‌رله‌وه‌ی ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ وه‌ك راوێژكاری هونه‌ری ده‌ستبه‌كار بێت، ژنانی گۆرانیبێژ به‌ په‌نجه‌ ده‌ژمێردران، گه‌نجان زۆر كه‌م ده‌رفه‌تیان پێده‌درا، هونه‌ری كوردی گۆمێكی مه‌یوو وه‌ستاو بوو، به‌ڵام هه‌ڵكه‌وت هات گۆمه‌كه‌ی هه‌ژان، بێگومان كاتێك مرۆ بیسڵه‌مینه‌وه‌ گۆمێك كه‌ چه‌ند ساڵه‌ مه‌یووه‌ بهه‌ژێنێت، ده‌بێت چاوه‌ڕێی ئه‌وه‌ بكات، بۆنی ناخۆشیشی به‌سه‌ردا بێت، بۆیه‌ هه‌ڵكه‌وتیش ئه‌و بۆنه‌ ناخۆشه‌ی به‌سه‌ردا هات، كه‌ قسه‌ و قسه‌ڵۆك بوو، قسه‌ی كاك وشیاره‌ كه‌ ده‌یگوت هه‌ڵكه‌وت رۆشنبیرییه‌كه‌یه‌تی نه‌یهێشت بوه‌ستێ". رزگار چوچانی ئه‌وه‌شی گوت "ئه‌وه‌ی كه‌ هه‌ڵكه‌وت كردوویه‌تی له‌ ماوه‌ی راوێژكاریدا دروستكردنی مێژوو بوو، دروستكردنی مێژووش به‌هه‌موو كه‌س ناكرێت، خه‌ڵكی به‌توانا به‌ر له‌ هه‌ڵكه‌وت هاتن، به‌ڵام له‌خزمه‌تی دروستكردنی خۆیان كاریان كرد، به‌ڵام هه‌ڵكه‌وت له‌پێناو دروستكردنی گه‌نجی كچ و كوڕ خۆی كرده‌ سه‌رقسه‌ و هه‌ر له‌پێناو ئه‌وانیش باكی نه‌بووه‌ و نییه‌ و به‌رده‌وامه‌".

مۆئه‌یه‌د ته‌یب، كه‌ جگه‌ له‌ شیعر نووسین سیاسه‌توانیشه‌، ده‌ڵێت "ئه‌و گۆرانیبێژانه‌ی كه‌ هه‌ڵكه‌وت زاهیری ده‌ستنیشانی كردووه‌ جه‌ماوه‌رێكی به‌رفراوانیان هه‌یه‌ له‌نێو گه‌نجانی كورد و هه‌تا به‌رپرسه‌كانیش".

به‌پێی راپرسیه‌ك كه‌ سه‌رنته‌ری گه‌نجان له‌ هه‌ولێر ئه‌نجامیداوه‌ و هه‌زار و پێنج سه‌د هاوڵاتی به‌شداری تێدا كردووه‌، ناوی هه‌ڵكه‌وت زاهیر له‌ریزبه‌ندی پێنجه‌مین كه‌س دێت له‌ناو ئه‌و ده‌ كه‌سایه‌تیانه‌ی له‌ كوردستان. له‌ئه‌نجانی راپرسیه‌كه‌دا هاتووه‌ "جه‌لال تاڵه‌بانی، مه‌سعود بارزانی، نێچیرڤان بارزانی، نه‌وشێروان مسته‌فا، هه‌ڵكه‌وت زاهیر، شێركۆ بێكه‌س، عه‌لی باپیر، كۆسره‌ت ره‌سول، هێرۆخان، دكتۆر به‌رهه‌م".


ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانن، کوردستان نێت لێیان به‌رپرسیار نییه‌.