Red Purple Black

شەڕی ئەمجارەی دەوڵەتی یاسا ... چه‌له‌نگ به‌رزنجی

PDFPrintE-mail

بەسود ورگرتن لە خاڵە جێناکۆکەکانی دەستوری عڕاقی وادەردەکەوێت لیستی دەوڵەتی یاسای سەرۆک وەزیران بەچەکی یاسا شەڕی هێزە سیاسیەکانیتری عراق بکات، گەر بۆ ماوەێکی کاتیش بێت تا خۆ بەهێزکردنو جێگیرکرنی پێگەیان لەدەسەلاتدا؛ بەهۆی زۆرینەی پەرلەمانیەوە دەتوانێ لە ماوەی داهاتوو کێشەکان بەهەڵپسێردراوی بهێڵێتەوە، بەمەش کاردانەوەی کورد سنورداردەکات تا ئەو کاتەی عەرەبە سونەکان لەڕێگەی دەرکردنو دادگایکردنی سەرکردەکانیان پەرتوبڵاوە پێدەکات. ئەو گرژیەی ئەمڕۆ لە بەغدا دورست بووە سەبارەت بە دەرکردنی صالح موتلەگی جێگری سەرۆک وەزیرانو داوا یاساییەکەی دادگایکردنی هاشمی، هیچیتر نیە جگە لە جێبەجیکردنی بەشێکی ئەو پیلانە کە لە ساڵی ٢٠٠٩ لەلایەن ئێرانەوە بەشێوازیکی تر داڕێژرابوو دوای ئاشکرابوونی لەلایەن دەزگای هەواڵگری ئەمەریکاوە بۆ کاتێکی تر دواخرا. ڕەنگە دورخستنەوەی دوو کەسایەتی وەک موتلەگ و هاشمی (کە لە بیروباوەڕ چ جیاوازێکی وایان نیە لەگەڵ بەعسیە شۆفێنیەکان) مایەی خۆشحاڵی بێت بۆ زۆربەی خەڵکی کوردستان، لێ بەهیچ جۆرێک لە بەرژەوەندی کورد نیە بەئاسانی بیانکاتە پارووی دەمی عەرەبە شیعەکان، چوون بە پاراستنی هاوسەنگی هێز لەنێوان سونەو شیعە بەلایەنی کەمەوە کورد لەخانەی بڕیاردەر دە‌مێنێتەوە، لەوەش گرنگتر کێشەی کورد لەگەڵ عەرەب چ شیعە بێ یان سونە بە گۆڕینی کەسەکان چارەسەر ناکرێت، لەماوەی ڕابردووش دەرکەوت کە چاوەڕوانکردنی جێبەجێکردنی ڕێکەوتنامەکان لەلایەن حوکمەتی فیدرالی عراقیەوە خەونی شاعیرانەی سەرکردایەتی کورد بووە. ئەم دۆخەی ئێستا لە عراقدا هەیە بەخوێندنەوەی پێشهاتو گۆرانکاریەکانی ناوچەکە دەریدەخات کە هەر لەسەرەتاوە چارەسەری کێشەکان لەلایەن ئەمەریکاوە بۆکاتێکی نادیار بەهەڵپسێردراوی جێهێلدراوە، بەجۆرێک سەقامگیری حوکمی سیاسی لەعراقدا بەستراوەتەوە بە گۆڕانکاری لەوڵاتانی تری دەوروبەر. لەو چەند ساڵەی داهاتوو بەکەمی تا یەکلایی کردنەوەی بڕیاری ئەمەریکا و وڵاتانی ڕۆژئاوا سەبارەت بە ڕژێمی ئێران ئەو کێبڕکێەیە و کێشانەی هاوشێوەی ئێستا لەنێوان پێکهاتەکانی عراق بەردەوامی دەبێت. بەپێچەوانەی پێشبینیەکانی زۆربەی چاودێرانی سیاسیش لەماوەی ئەو چەند مانگەی ڕابردوو ‌هەڵوێستێکی وا لەلایەن ئەمەریکاوە بەدی نەکراوە کە لەداهاتووێکی نزیک بە ئاراستەی ڕوخانی ڕژێمی سوریاو ئێرانەوە بڕوات، ئەگەرچی فشار خراوەتە سەر ڕژێمی سوریا لەڕێگەی کۆمکاری عەرەبی و ناڕەزای دەربڕینی یەکێتی ئەوڕوپا بەرامبەر ئەو کۆمەڵکوژیەی لەو وڵاتەدا دەکرێ، لێ کاردانەوەی ڕاستەخۆ هاوشێوەی پشتگیری کردنەکەی لە لیبیا کرا تا ئێستا لەئارادا نیە. لەلاێکی تر مانەوەی ڕژێمێکی بێهێزی وەک ڕژێمی بەشار ئەسەد لەئێستادا ڕەنگە باشتر بێت بۆ دەوڵەتی ئیسرائیل لەبڕی دەسەلاتێکی چاوەڕوانکرای ئیخوان موسلمونی سوریا سنوری باشوری لێبگرێت. ئەو گۆڕانکاریانەی کەدەبێ بەڕوخانی ڕژێمی ئێرانەوە دەست پێبکات پێوستی بە کاتێکی زۆر زیاتر هەیە و تەوژمی بەناو بەهاری عەرەبی کاریگەری ئەوتۆی بەسەریدا نابێت. ئەوەی کە جێگەی ترسە لەماوەیەدا تێکچونی باری سیاسی ناوەخۆی هەرێمی کوردستانە، چ بە هۆکاری دەرەکی بێت یان ناوەخۆ هەوڵدان بۆ تێکدانی یەکڕیزی کورد سەبارەت بەپرسە چارەنوسازەکان چڕتر دەکرێنەوە، ئەو ناکۆکیانەی ئێستاش لە هەرێم لە نێوان دەسەلاتو ئۆپۆزسیۆندا هەیە دەرگاێکی واڵای بێ بەربەستە لەبەردەم ئەو هەوڵانەدا. ئەگەرچی لەڕووی ئابوریەوە زیان بە هەرێمی کوردستان دەگات، لێ شڵەژانی باری سیاسی بەغدا و بەردەوامبوونی کێشەی نێوان شیعەو سونە عەرەبەکان، چاکترین هەڵی دەربازبوونی کورد دەبێت لەو ململانێ سیاسیەی کە بەپشتگیری وڵاتانی دراوسێی عراقەوە دەکرێت. تاکە شت کە بەدڵنیاوە بوترێ سەبارەت بەو بارە نائارامەی لە عڕاقدا رودەدات ئەوەیە کە دەرئەنجامی ئەو شەڕە تا گۆڕانی نەخشەی ناوچەکە براوەو دۆڕاوی لێ جیا ناکرێتەوە.


 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانن، کوردستان نێت لێیان به‌رپرسیار نییه‌.