Skip to content

کوردستان نێت 2009 - 2010

کوردستان نێت ساڵانی 2009-2010

October 2010

Tuesday, 19 October 2010

نه‌بونی ده‌سه‌ڵاتی ره‌ها بۆ په‌رله‌مانتار و پۆلیس به‌کۆسپێکی گه‌وره‌له‌به‌رده‌م بنیاتنانی سیسته‌می دیموکراسیدا ده‌بینرێت.. هاواربانیخێڵانی. PDF Print Email
Tuesday, 19 October 2010 07:46 هاوار بانیخێڵانی

 

لێره‌وه‌ ده‌کرێ بڵێین هه‌رێمی کوردستان له‌ روی ئه‌زمونی سیاسییه‌وه‌ لاوازه‌و دیموکراسیشی تیا به‌ ساده‌ترین شێوه‌ پیاده‌ ده‌کرێت، ئه‌م چه‌مکه‌ ورده‌ورده‌ واده‌کات ئاره‌زوه‌کان بمرێنێت و ببێته‌ هۆی سست بونی ئاره‌زوه‌کانی مرۆڤ له‌ به‌شداریکردنی زۆربه‌ی پرۆسه‌ گرنگه‌کان و له‌هه‌مانکاتیشدا ساردبونه‌وه‌یان له‌ پاڵپشتی کردنی ده‌سه‌ڵات، نه‌بونی دیموکراسیه‌تێکی توندو تۆڵ و تۆکمه، له‌ به‌رامبه‌ر یاساشدا یه‌کسانی بۆ هه‌موان فه‌راهه‌م ناکات،

له‌هه‌ مو ووڵاتانی دونیادا په‌رله‌مان تار جگه‌له‌وه‌ی کاره‌کانی ده‌سه‌ڵات ده‌پشکنێ و پێدا چونه‌وه‌ی وردی بۆ ده‌کات ده‌یخاته‌ ژێر چاودێری له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا له‌هه‌مو دام و ده‌زگاکانیشدا قسه‌ی به‌هه‌ند وه‌رده‌گیرێت، ئه‌مه‌ شێوازێکی دیموکراسیه‌ وبه‌م شێوازه‌ دیموکراسیه‌ ده‌توانرێت ئه‌زمونی سیاسیش ده‌وڵه‌مه‌ند بکرێت. ئێمه‌ی کورد ته‌نها گرفتی نه‌بونی دیموکراسی ره‌هاو ئه‌زمونی سیاسیمان نیه‌ به‌ڵکو له‌ روی یاساشه‌وه‌ کڵۆڵ و داماوین، ئه‌م گرفته‌ نه‌ک هه‌ر ته‌نها ده‌سه‌لاتی گرتبێته‌وه‌ به‌ڵکو کۆمه‌ڵگای کوردیش پێوه‌ی ده‌ناڵینێ چونکه‌ نه‌ده‌سه‌ڵاته‌که‌ ده‌سه‌ڵاتێکی کراوه‌یه‌ نه‌کۆمه‌ڵگا کۆمه‌ڵگایه‌کی کراوه‌یه‌، سه‌یره‌که‌ له‌وه‌دایه‌ په‌رله‌مانتارێکی بیانی دێته‌ هه‌رێمه‌که‌ی من هه‌نگاو به‌هه‌نگاوی له‌به‌سه‌ر کردنه‌وه‌ی په‌رله‌مان و به‌شه‌کانی تا ده‌گاته‌ پێشوازییه‌ گه‌رمو گوره‌کانی تر به‌ زۆر شێواز په‌خش ده‌کرێت و ده‌بێته‌ مانشێتی زۆربه‌ی میدیا کان به‌ڵام قسه‌ی په‌رله‌مانتارێکی خۆماڵی له‌ هیچ دام و ده‌زگایه‌کی ده‌سه‌ڵاته‌که‌ی مندا رێز ناگیرێ وشه‌رعێتی وه‌ک پێویست نیه‌،  له‌ کاتێکدا هه‌ڵبژێردراوی گه‌له‌و نوێنه‌ری هه‌مو چین و توێژه‌کانی کۆمه‌ڵگاکه‌مانه‌.

له‌لایه‌کی تر پۆلیس ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌یه‌ که‌گه‌لانی دونیا شانازی پێوه‌ ده‌که‌ن چونکه‌ پۆلیس پاراستنی سه‌روماڵی هاووڵاتی له‌ ئه‌ستۆ گرتوه‌و له‌ولاشه‌وه‌ له‌سه‌نگه‌ری به‌رگریدایه‌ له‌به‌رامبه‌ر هه‌رجۆره‌ کرده‌یه‌کی تاوان و تۆقاندن، که‌له‌ووڵاتی من نه‌له‌لایه‌ن پیاوانی ده‌سه‌ڵاته‌وه‌ رێز ده‌گیرێ نه‌له‌لایه‌ن کۆمه‌ڵگاشه‌وه‌ به‌و چاوه‌ سه‌یر ده‌کرێ که‌ کۆمه‌ڵگای پێشکه‌وتو لێی ده‌روانێ. بۆیه‌ نه‌بونی ده‌سه‌ڵاتی ره‌ها بۆ په‌رله‌مانتار و پۆلیس به‌کۆسپێکی گه‌وره‌له‌به‌رده‌م بنیاتنانی سیسته‌می دیموکراسیدا ده‌بینرێت.

xwakurk88@yahoo.com

.

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

READ_MORE

شاری كه‌ركوك له‌دژی كه‌لتووری ده‌ستدرێژی سه‌رژنانه‌ ... ئا/ په‌ریا ئه‌حمه‌د/ كه‌ركوك PDF Print Email
Tuesday, 19 October 2010 07:44 - هه‌واڵ

له‌درێژه‌ی كاوچالاكییه‌كانی كه‌مپینی "نا" بۆ كه‌لتووری ده‌ستدرێژی سه‌ر ژنان رۆژی شه‌ممه‌ رێككه‌وتی 16-10-2010 له‌هۆڵی وه‌رزشی خاك له‌شاری كه‌ركوك و له‌كاتژمێر 2:30 پاش نیوه‌ڕۆ سیمینارێك به‌رێوه‌ چوو.

كه‌مپنی"نا" بۆ كه‌لتووری ده‌ستدرێژی سه‌رژنان، كه‌ پێكهاتووه‌ له‌ 18 رێكخراوه‌ی ژنان و له‌ پێناو هۆشیاركردنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگا به‌ژنان وپیاوانه‌وه‌ له‌رێگه‌ی كۆڕوكۆبوونه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ری و سمینار وخولی په‌روه‌رده‌وه‌ وبه‌كار هێنانی راگه‌یاندنه‌كان بۆ به‌رنامه‌ی تایبه‌ت سه‌باره‌ت به‌ پرسی ژنان و خاوه‌نده‌ركه‌وتن له‌و كه‌سانه‌ی كه‌ رووبه‌رووی ده‌ستدرێژی ده‌بنه‌وه‌ له‌بواری یاسایی و پاراستنه‌وه‌، سازكراوه‌و هه‌ر بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش، له‌شاروشارۆچكه‌كانی هه‌رێمی كوردستاندا، سیمینارو كۆڕوكۆبوونه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ری ساز ده‌كات.

سیمیناره‌كه‌ له‌لایه‌ن ده‌سته‌ی به‌رێوه‌به‌ری كه‌مپینه‌كه‌وه‌ و به‌به‌شداری جه‌ماوه‌رێكی به‌رچاو له‌هۆڵی وه‌رزشی خاك له‌كاتژمێر دوو ونیوی پاش نیوه‌رۆ به‌رێوه‌ چووو بۆ ماوه‌ی دوو كاتژمێری خایاند.

سه‌ره‌تای سیمیناره‌كه‌ به‌خۆله‌كێك راوه‌ستان بۆ گیانی پاكی شه‌هیدانی رێگای ئازادو یه‌كسانی وبه‌رابه‌ری به‌رێوه‌ چووو له‌سه‌ر ناو ده‌سته‌ی به‌رێوه‌به‌ری سیمیناره‌كه‌، نه‌جیبه‌عومه‌ر ئه‌ندامی ئه‌نجوومه‌نی ژنانی ئازاد سه‌باره‌ت به‌ ناساندنی كه‌مپینه‌كه‌و رۆڵ وچالاكییه‌كانی ئاخفی و ووتی؛ ئێمه‌ وه‌كۆ كه‌مپینی"نا" بۆ كه‌لتووری ده‌ستدرێژی سه‌ر ژنان، له‌ 18 رێكخراوی ژنان پێكهاتووین كه‌ هه‌ركامه‌و به‌لایه‌نێكه‌وه‌ هه‌وڵی چاره‌سه‌ركردنی پرسه‌كانی ژنانم ده‌دا، به‌ڵام پاش گفتۆگۆییه‌كی چڕوپڕوهه‌مه‌لایه‌نه‌، گه‌یشتینه‌، ئه‌و بڕیاره‌ی كه‌ وه‌كۆ كه‌مپینێك و له‌بن چه‌ترێكدا، هه‌موومان به‌یه‌كه‌وه‌، كار بۆ چاره‌سه‌ركردنی پرسی ژنان له‌كۆمه‌ڵگادا بكه‌ین. هه‌ر به‌م بۆنه‌وه‌، بڕیاری كه‌مپینی" نا" بۆ كه‌لتووری ده‌ستدرێژی سه‌رژنانمان راگه‌یاندو ئێستا له‌پێناو تێپه‌ڕاندنی ئه‌قڵییه‌تی ده‌سه‌ڵاتدارییه‌تی وجیاوازی ره‌گه‌زی، هه‌وڵده‌ده‌ین په‌ره‌ به‌هۆشیاری كۆمه‌ڵایه‌تی له‌پێناو ناساندنی مافی ژنان و بنبڕكردنی دیارده‌ی ده‌ستدرێژی له‌كۆمه‌ڵگادا بكه‌ین و ئه‌م كاره‌شمان له‌رێگای كۆڕوكۆبوونه‌وه‌و سیمیناره‌وه‌ ده‌ستپێكردووه‌.

ئه‌ندامی به‌رێوه‌به‌ری سیمیناره‌كه‌، له‌ به‌رده‌وامی ئاخافتنه‌كانی خۆیدا، سه‌ره‌نجی راكێشایه‌سه‌ر شێوازه‌كانی ده‌ستدرێژی له‌وانه‌، ده‌ستدرێژ؛ جه‌سته‌یی، ده‌روونی و سیكسی و ووتی؛ خۆدی ده‌ستدرێژی ریشه‌یه‌كی قۆڵی مێژوویی هه‌یه‌وخاوه‌ن ئه‌قڵییه‌تێكی سیسته‌می پیاوسالارییه‌و پشت به‌ئایدئۆلۆژیای جیاكاری ره‌گه‌زی ده‌به‌ستێت. ئێمه‌ پێمان وایه‌، كه‌ ده‌ستدرێژی سه‌ر ژنان، ده‌ستدرێژی له‌سه‌ر هه‌موو چین وتوێژێكی كۆمه‌ڵگایه‌و هاوكاتیش ده‌ستدرێژیكردنه‌ له‌سه‌ر هه‌موو نرخ وبه‌هایه‌كی مرۆڤی و كۆمه‌ڵایه‌تی و ته‌نانه‌ت پێكه‌وه‌ ژیانیش. ئێمه‌ ده‌زانین كه‌ رۆژانه‌، ژنان رووبه‌رووی ده‌ستدرێژی ده‌بنه‌وه‌ و ئه‌مه‌ش له‌بواره‌كانی ژیاندا به‌رێوه‌ ده‌چن، له‌وانه‌" سیاسی، سه‌ربازی، كۆمه‌ڵایه‌تی، ئابووری و یاسای وداب ونه‌ریت و... "نه‌جێبه‌عومه‌ر ووتی؛ ده‌ستدرێژی جه‌سته‌یی وده‌روونی له‌كۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا زۆرباوه‌و هه‌تا ئێستاش ئالیه‌تێك بۆ رێگه‌گرتن نییه‌، ده‌بێت له‌رۆژئاوادا ئه‌م شێوه‌ ده‌ستدرێژییه‌ قه‌ده‌غه‌كرابێت، به‌ڵام له‌به‌رامبه‌ردا ده‌ستدرێژی سیكسی به‌هه‌موو جۆره‌كانی و ته‌نانه‌تیش به‌یاسایی كراوه‌و جل وبه‌رگێكی یاساییشیان پێوه‌ دووراندووه‌و بۆ ئامانجی بازرگانیكردنی به‌جه‌سته‌ی ژنه‌وه‌و زیادبوونی دیارده‌ی له‌شفرۆشی و ته‌نانه‌ت بۆ پرۆپاگه‌نده‌ی سه‌رمایه‌ی سیسته‌می سه‌رمایه‌داری به‌كارده‌بڕدرێن. نه‌جیبه‌عومه‌ر ووتی؛ به‌چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كانی ژنان ده‌توانین چاره‌سه‌ری گه‌نده‌ڵی وكێشه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان بكه‌ین. هه‌روه‌ها، سه‌ره‌نجی راكێشایه‌ كێشه‌ی ژنان له‌شاری كه‌ركوك وئه‌م دیاره‌ده‌یه‌ له‌شاره‌كه‌و ووتی؛ شاری كه‌ركوك، شارێكی فره‌كه‌لتوورو ئایین وئایینزایه‌، ئه‌مه‌ش خۆی بۆخۆی، پێوانه‌یه‌كی گرنگه‌ بۆجێگیركردنی سیسته‌می دیموكراسی نێوان، نه‌ته‌وه‌كان وئایین وئایین زاكان. به‌ڵام به‌داخه‌وه‌، ئه‌مڕۆ، له‌لایه‌ن سیسته‌می ده‌سه‌ڵاتدارو نه‌یارانی دیموكراسییه‌وه‌، كراوه‌ته‌، گۆڕه‌پانێكی كێبڕكی و ئاژاوه‌. بۆ ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌ی له‌م ره‌وشی ناله‌باره‌ی شاری كه‌ركوك، زۆره‌ له‌هه‌موویان زه‌رمه‌ند ده‌بن، ژنان وژنایش، كراونه‌ته‌، ئامڕازێكی به‌كارهێنانی ده‌ستدرێژیكردن.

 له‌به‌رده‌وامی ئاخافتنه‌كانی خۆیدا نه‌جیبه‌عومه‌ر؛ سه‌باره‌ت به‌ئامانجی كه‌مپێنه‌كه‌یان ووتی؛ ئامانجمان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ به‌به‌رفراوانكردنی چالاكیی كه‌مپینه‌كه‌مان، له‌هه‌موو شاروشارۆچكه‌كانی هه‌رێمی كوردستان و ناوچه‌دابڕوه‌كانیشدا و ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر بكرێت له‌ئاستی ئێراقدا كاروچالاكی پێكبهێنین.

هاوكاتیش ئامانجمان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ بتوانین له‌م پێناوه‌دا، كۆنگره‌و كۆنفرانس سازبكه‌ین و پرۆژه‌یاسایه‌ك بۆ رێگه‌گرتن له‌ ده‌ستدرێژی ئاماده‌بكه‌ین و پێشكه‌شی په‌رله‌مان و حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان وئێراقی بكه‌ین.

له‌سیمیناره‌كه‌دا، به‌شداربووان، به‌ پرسیارو هه‌ڵسه‌نگاندنه‌كانی خۆیان، سیمیناره‌كه‌یان به‌جۆشتر كردو له‌لایه‌ن خاتوو، فائیزه‌وه‌ وه‌ڵامی پرسیاری به‌شداربووان درایه‌وه‌.

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

دکتۆر ... هاریکاتێر ... سه‌ردار PDF Print Email
Tuesday, 19 October 2010 07:40 سه‌ردار عه‌بدوڵڵا

READ_MORE

کۆنگره‌ی پارتی و ته‌متومانی ڕیفۆرم …سالار جاف PDF Print Email
Tuesday, 19 October 2010 07:36 سالار جاف

هه‌موو ئه‌ندامانی یه‌کێتی نیشتیمانی کوردستان دوای ئه‌و پارچه‌ بوونه‌ی له‌ هه‌ناوی حیزبه‌که‌یاندا ڕویدا و دروستبوونی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕانی به‌ دوای خۆیدا هێنا زۆربه‌ی هیوا و ئومێده‌کانیان به‌ به‌ستنی کۆنگره‌ی حیزبه‌که‌یانه‌وه‌ به‌ستبوو، تا هیچ نه‌بێت چاکسازیه‌ک بکات و کۆنگره‌ ببێت به‌ وێستگه‌یه‌ک له‌ ده‌ستپێکی چاکسازی و به‌ خۆدا چونه‌وه‌ بۆ به‌رنامه‌ی کاری یه‌کێتی نیشتیمانی کوردستان، به‌ڵام دوای ته‌واو بوونی کۆنگره‌ی سێی یه‌کێتی لێکدانه‌وه‌ی جیاوازی بۆ کراو هه‌ندێک کۆنگره‌یان به‌ سه‌رکه‌وتو وه‌سف کرد و هه‌ندێکی تر به‌ کوده‌تای سه‌ربازیه‌کان و هه‌ندێک به‌ کۆنگره‌یه‌کی ته‌قلیدی و چه‌پڵه‌ ڕێزانیان له‌ قه‌ڵه‌مدا، له‌ دوای ئه‌و مێژوه‌وه‌ یه‌کێتی له‌ ژێربه‌رپرسیاریه‌تیه‌کی گه‌وره‌دایه‌ ئاخۆ ده‌خوازێت به‌ شێوه‌یه‌کی پراکتیکی ئه‌و دروشمانه‌ جێبه‌جێبکات که‌ له‌ به‌رنامه‌ی کاری کۆنگره‌دا بوون یاخود ته‌نیا شاردنه‌وه‌ی ئه‌و داڕمانه‌ بووه‌ به‌ سه‌ر ئه‌و حیزبه‌دا هاتووه‌ و پڕ کردنه‌وه‌ی ئه‌و بۆشاییانه‌ بووه‌ که‌ سه‌رکرده‌ ڕۆشتووه‌کانی ئه‌و حیزبه‌ دروستیان کردبوو،

له‌ ئێستاشدا حیزبێکی تری هه‌ره‌ به‌هێزی کوردستان که‌ پارتی دیموکراتی کوردستانه‌ به‌ره‌وه‌ کۆنگره‌ هه‌نگاو ده‌نێت، ده‌سته‌واژه‌یه‌کی ڕاسته‌ ئه‌گه‌ر بوترێت ئه‌و ململانێیه‌ی له‌ ناو یه‌کێتیدا هه‌بووه‌ له‌ ناو پارتیدا له‌ هیچ قۆناغێکی ئه‌و حیزبه‌دا نه‌بینراوه جگه‌ له‌ لێک ترازانی باڵی مه‌کته‌ب سیاسی و سه‌رکردایه‌تی ئه‌و حیزبه‌ له‌ قۆناغێکی پێشوتری خه‌باتی ئه‌و حیزبه‌دا که‌ له‌ دوای به‌یاننامه‌ی یانزه‌ی ئازاره‌وه‌ به‌ قازانجی پارتی کۆتایی هات، به‌ڵام ئه‌مه‌ نابێته‌ قسه‌ی کۆتایی که‌ ئه‌م پارته‌ هیچ کێشه‌یه‌کی ته‌کنیکی نیه‌ و له‌ هه‌موو ڕویه‌که‌وه‌ خاوه‌نی به‌رنامه‌یه‌کی تۆکمه‌ و چڕه‌، چونکه‌ ئه‌م حیزبه‌ ماوه‌ی ده‌ ساڵه‌ کۆنگره‌ی خۆی نه‌به‌ستووه‌ و له‌و ماوه‌یه‌شدا کۆمه‌ڵێک گۆڕانکاری گه‌وره‌ له‌ کوردستان و عێرا ق ناوچه‌که‌دا ڕویانداوه‌ که‌ پارتی ده‌بێت ستراتیجیه‌تی کاری بۆ ئاماده‌ بکات، له‌ ماوه‌ی ئه‌م ده‌ ساڵه‌دا ڕژێمی به‌عس ڕوخێنراو کوردستان به‌ ڕوی ده‌ره‌وه‌دا کرانه‌وه‌ی به‌رچاوی به‌ خۆیه‌وه‌ بینی و ڕۆژنامه‌ی سه‌ربه‌خۆ په‌یدا بوه‌و له‌ هه‌مووی گرنگتر له‌ مێژووی ئه‌زمونی ده‌سه‌ڵاتی کوردیدا بۆ یه‌که‌مجار له‌ ناو په‌ڕله‌مانی کوردستاندا به‌ فه‌ڕمی ئۆپۆزسیۆن دروستبووه‌، ئه‌توانین بڵێین ئه‌مانه‌ پوخته‌ و کورته‌ی ئه‌و گۆرانکاریانه‌ن له‌ ماوه‌ی نێوان کۆنگره‌ی پێشوی پارتی و ئه‌م کۆنگره‌دا ڕویانداوه‌ و ڕاسته‌و خۆو ناڕاسته‌وخۆ په‌یوه‌ندیان به‌ سیاسه‌تی پارتی دیموکراتی کوردستانه‌وه‌ هه‌یه‌،

له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی کۆنگره‌ی جدی و ڕاستی فاکته‌رێکی سه‌ره‌کیه‌ بۆ دووباره‌ پێداچونه‌وه‌ به‌ سیاسه‌ت و په‌یڕه‌وی حیزبدا و داڕشتنی به‌رنامه‌ی نوێ بۆ خۆ گونجاندن و شێوازی مامه‌ڵه‌ کردنی حیزب له‌ ناو خۆو ده‌ره‌وه‌ی حیزبه‌که‌دا، پارتیش که‌ خاوه‌نی ژماره‌یه‌کی به‌رچاوی ئه‌ندام و لایه‌نگره‌ له‌ کوردستاندا و ڕێژه‌یه‌کی به‌رچاوی هه‌یه‌ له‌ کورسیه‌کانی په‌ڕله‌مانی کوردستان و ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق (له‌ چاو حیزبه‌ کوردستانیه‌کانی تردا) که‌واته‌ هه‌ر گۆرانکاری و قه‌یران و به‌ره‌وپێشچونێک له‌ هه‌ناوی ئه‌و حیزبه‌دا ڕوبدات جگه‌ له‌وه‌ی کاریگه‌ری ڕاسته‌وخۆی ده‌بێت له‌ سه‌ر ئه‌ندامان و لایه‌نگرانی ناڕاسته‌وخۆش کاریگه‌ری ده‌بێت له‌ سه‌ر هه‌موو هاوڵاتیانی کوردستان چونکه‌ ئه‌وان پشکی شێریان هه‌یه‌ له‌ ناوه‌نده‌کانی ده‌سه‌ڵاتی ئه‌م هه‌رێمه‌دا، که‌واته‌ ده‌بێت هه‌موولایه‌ک ئه‌وه‌ بزانین له‌ پرسگه‌لێکی له‌و شێوه‌دا مافی ئه‌وه‌مان ده‌بێت ئه‌گه‌ر وه‌ک بێلایه‌نێکیش بێت چاودێری ڕه‌وشێکی له‌و شێوه‌ بین و بزانین کاریگه‌ری ئه‌و هه‌نگاوه‌ سیاسیه‌ حیزبیه‌ی پێی ده‌تورێت کۆنگره چۆن ڕه‌نگدانه‌وه‌ له‌ سه‌ر ئێمه‌ جێده‌هێڵێت، چونکه‌ که‌مته‌رخه‌میه‌ یاخود له‌وانه‌یه‌ خۆدزینه‌وه‌ش بێت ئه‌گه‌ر ئێمه‌ وابزانین کۆنگره‌ی هه‌ر حیزبێک له‌ حیزبه‌ سیاسیه‌کانی کوردستان به‌ تایبه‌ت ده‌سه‌ڵاتداره‌کانیان هیچ کاریگه‌ریه‌کی ناڕاسته‌وخۆی له‌ سه‌ر ئێمه‌ نابێت ئیتر به‌ باش بێت یاخود خراپ

گرنگه‌ ئێمه‌ بزانین پارتی دیموکراتی کوردستان به‌رنامه‌ی سیاسی داهاتووی چی ده‌بێت له‌ هه‌مبه‌ر ئه‌و گۆرانکاریانه‌ ی که‌ باسکرا و له‌ ناوچه‌که‌دا به‌ گشتی ڕویانداوه‌، ئایا کۆنگره‌ ده‌بێته‌ فاکته‌رێک بۆ کرانه‌وه‌ی زیاتر و هه‌نگاونانی جدی بۆ مامه‌ڵه‌ی ته‌ندروستانه‌ له‌ گه‌ڵ ئه‌م ده‌رکه‌وته‌ تازانه‌ یاخود ته‌نها کۆنگره‌یه‌ک ده‌بێت له‌ ڕوی ژماره‌وه‌ پله‌یه‌ک ده‌چێته‌ سه‌ره‌وه‌ و سیانزه‌ وه‌رده‌گرێت!

ئایا کۆنگره‌ ده‌بێته‌ خوانی بانگهێشتکردنی میوانان و هه‌ڵبژاردنی کۆمه‌ڵێک ده‌موچاوی تازه‌( له‌ پۆسته‌کانی ناوه‌ڕاست و خواره‌وه‌ی حیزبدا) یاخود به‌ جدی کار ده‌کات بۆ گۆڕینی شێوه‌ی کار و سیاسه‌تی حیزب و مامه‌ڵه‌یه‌کی مۆدێرنانه‌ و ساغڵه‌مانه‌!

ئایا کۆنگره‌ هه‌مان به‌رنامه‌ ئارایشت ده‌کاته‌وه‌ و پاش و پێش له‌ ڕیزبه‌ندیدا ده‌کات یاخود پرۆژه‌ و کاری تازه‌ی پێیه‌، یاخود له‌ هه‌ناویدا کادیری تازه‌ و پڕ تایبه‌تمه‌ندی دروستکردووه‌ تاوه‌کو بیخاته‌ خزمه‌تی حیزبه‌وه‌ !

ئه‌گه‌ر پارتی دیموکراتی کوردستان له‌و ڕوانگانه‌وه‌ کۆنگره‌ی خۆی به‌ست و هه‌نگاوگه‌لی له‌و شێوه‌یه‌ی بڕی ئه‌وه‌ بێگومان ئه‌م هه‌نگاوه‌ کاریگه‌ری پۆزه‌تیڤی ده‌بێت له‌ سه‌ر هه‌موو چین و توێژێکی کوردستان و بارودۆخه‌ سیاسیه‌که‌ی له‌ هه‌موو ڕویه‌که‌وه‌،

ئه‌گه‌ر پارتی توانی ئه‌م کۆنگره‌ بکات به‌ دادگای لێپرسینه‌وه‌ی ئه‌و کادیره‌ گه‌نده‌ڵ و مشه‌خۆر و ناشه‌فاف و توندڕه‌وانه‌ی که‌ حیزبه‌که‌یان له‌ به‌رچاوی که‌سانێکدا وه‌ها لێکردوه‌ تێروانینیان له‌ به‌رامبه‌ریدا بگۆڕێت و پاداشتی ئه‌و کادیرانه‌ش بداته‌وه‌ که‌ به‌ شێوه‌یه‌کی میانڕه‌و و دیموکراسیانه‌ و لۆژیکیانه‌ کاریان کردوه‌ بۆ حیزبه‌که‌ ئه‌وا ده‌توانین بڵێین کۆنگره‌یه‌کی جیاواز و سه‌رکه‌وتو بووه‌، مه‌رجیش نیه‌ پاداشت و ده‌ستخۆشی ته‌نیا له‌ ڕوی مادیه‌وه‌ بدرێت، نه‌خێر ! به‌ڵکو هێنانه‌ پێشه‌وه‌ی ئه‌و کادیرانه‌ و ده‌ست واڵاکردن و ئاوڕلێدانه‌وه‌یان و گوێلێگرتنیان گه‌وره‌ترین یارمه‌تیه‌ له‌ ڕوی مه‌عنه‌ویه‌وه‌، جگه‌ له‌مه‌ش خودی حیزبه‌که‌ له‌ چه‌ندین لایه‌نه‌وه‌ سودمه‌ند ده‌بێت و هه‌ندێک جار بێ ئه‌وه‌ی هه‌ست به‌ گه‌وره‌یی هه‌نگاوه‌که‌ بکات کارێکی زۆر ئه‌قلانی کردووه‌، چونکه‌ راستیه‌کی حاشا هه‌ڵنه‌گره‌ که‌ هه‌بوونی ته‌نیا که‌سێک له‌ حیزبێکدا که‌ به‌رگه‌ی ڕه‌خنه‌ی چوارده‌ور و سنگ فراوانی قبوڵکردنی بۆچونی جیاواز و توانای تێگه‌شتنی ئه‌و ده‌نگانه‌ی نه‌بێت له‌ به‌رامبه‌ری هه‌ڵده‌بڕرێن له‌وانه‌یه‌ زه‌بری کاریگه‌ر له‌ حیزبه‌که‌ بدات، له‌ به‌رامبه‌ردا هه‌بوونی که‌سانی ته‌واو پێچه‌وانه‌ خاڵێکی گرنگه‌ بۆ تێکه‌ڵبوونی ته‌واوی حیزب به‌ زۆربه‌ی ئایدیاکانی شه‌قام،

مه‌رج نیه‌ ئه‌م گۆڕانکاری وچاکسازیانه‌ی باسکرا له‌ لوتکه‌ی حیزبدا بێت، چونکه‌ هه‌ندێک حیزبی کوردستانی و هه‌ندێک جار به‌ گشتگریش گۆرانکاری له‌ که‌سایه‌تی یه‌که‌مینیاندا کارێکی ته‌واو ئاسته‌مه‌، به‌ تایبه‌ت بۆ پارتی دیموکراتی کوردستان له‌م کاته‌دا که‌ سه‌رۆکی ئه‌و پارته‌ له‌ ڕوی ته‌ندروستی و وابه‌سته‌بوونی ئه‌ندامه‌کانی به‌ سه‌رۆکه‌وه‌و نه‌بونی منافیسی به‌هێز له‌ به‌رامبه‌ریدا ده‌شێت بیر له‌ گۆڕینی نه‌کرێته‌وه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ی گرنگه‌ چوار ده‌وری سه‌رۆکه‌، نزیکه‌کان و ده‌سته‌ ڕاسته‌کان و هاوبڕیاره‌کانی سه‌رۆکه‌، هه‌موو لایه‌ک ئه‌وه‌ ده‌زانێت سه‌رۆکه‌کان له‌ هه‌ر شوێنێکی دنیادا بن حه‌ز به‌ گه‌وره‌ بوونی سنوری ده‌سه‌ڵاته‌که‌یان ده‌که‌ن، حه‌ز به‌ زیادبوونی ژماره‌ی هاوبۆچونه‌کانیان ده‌که‌ن به‌ڵام له‌ هه‌مان کاتیشدا به‌ دیهێنه‌ر و خولقێنه‌ری سه‌ره‌کی ئه‌م کاره‌ خودی خۆیان نین، به‌ڵکو ئه‌وه‌ چوارده‌ور و ده‌سته‌ ڕاسته‌کانن به‌و کارانه‌ هه‌ڵده‌ستن، که‌واته‌ بۆ پارتی دیموکراتی کوردستانیش که‌سایه‌تی ئه‌وانه‌ گرنگن که‌ به‌ چوارده‌وری سه‌رۆکه‌وه‌ن و فه‌رمانه‌کان جێبه‌جی ده‌که‌ن، چو‌نکه‌ هه‌موو فه‌رمانێک له‌ جێبه‌جێکردندا چه‌ندین جۆر لێکدانه‌وه‌ی بۆ ده‌کرێت وهه‌ندێک جار ده‌شێت به‌ باری ئه‌رێنی و نه‌رێنیشدا ته‌فسیری بۆ بکرێت، گرنگه‌ بۆ پارتی له‌م کۆنگره‌دا شێوه‌ی جێبه‌جێکه‌ری ته‌ندروست هه‌ڵبژێرێت،

ئه‌وکادیرانه‌ بکات به‌ پردی په‌یامه‌کانی که‌ له‌ ناو هاوڵاتیانی سڤیلدا که‌مترین نیشانه‌ی پرسیاری له‌ سه‌ره‌، که‌مترین جار هاوڵاتیانی بێ لایه‌ن و چاودێری توشی گرژبوون کردووه‌، مه‌رج نیه‌ ئه‌و کادیره‌ی زیاترین کار بکات بۆ حیزب دڵسۆزترین و ئه‌کتیڤترین بێت،

به‌ڵکو ئه‌کتیڤترین ئه‌وانه‌ن که‌ که‌مترین جار بوون به‌ هۆی دابه‌زینی باڵانسی حیزب، که‌مترین جار له‌ گه‌ڵ به‌رامبه‌ردا توشی به‌ریه‌ککه‌وتن بووه‌

گه‌ر بێ په‌رده‌ باس له‌و که‌سایه‌تیانه‌ بکرێت ئه‌کرێت نمونه‌ی که‌سانی وه‌ک نێچیره‌ڤان بارزانی باسبکرێت که‌ هه‌تا ئێستاش لای زۆرترین که‌س(له‌ بێلایه‌نه‌کان) به‌ کراوه‌ترین سه‌رکرده‌ی ناو پارتی دیموکراتی کوردستان داده‌نرێت، چونکه‌ ئه‌و نه‌یهێشتووه‌ هه‌موو کارته‌کانی په‌یوه‌ندی نێوان خۆی و بۆچونه‌کانی ده‌ره‌وه‌ی حیزب بسوتێت، به‌ڵکو زۆرترین جار کاته‌کانی خۆی ته‌رخانکردووه‌ بۆ وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ئه‌و چاودێرانه‌ی له‌ ده‌ره‌وه‌ی حیزب پرسیاره‌کانی ئاراسته‌ ده‌که‌ن، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی زۆر جار باسی له‌ ڕیفۆرمی سیاسی کردووه‌ له‌ ناو حیزبه‌که‌یدا که‌ پێداوستیه‌کی هه‌نوکه‌ییه‌، که‌مترین گوشاری خستۆته‌ سه‌ر ئه‌و ده‌نگانه‌ی له‌ ده‌ره‌وه‌ی حیزبه‌که‌یه‌وه‌ ده‌بیسترێن، که‌مترین جار بووه‌ به‌ هۆی دروستبوونی گرژی له‌ نێوان حیزبه‌که‌ی و چوارده‌وریدا، کۆنگره‌ گرنگه‌ ته‌متومانی ئه‌و ده‌نگانه‌ بکات به‌ تێزێک بۆ فۆرمۆله‌ کردنی نوێبونه‌وه‌ و ڕیفۆرم له‌ ناو حیزبدا، گرنگه‌ ده‌ستی ئه‌و جۆره‌ که‌سانه‌ ئاوه‌ڵا بکات بۆ کارکردن چونکه‌ هه‌م قازانجی ده‌بێت بۆ حیزبه‌که‌ و هه‌م دانیشتوانی هه‌رێمه‌که‌ش سودمه‌ند ده‌بن،

گه‌ر کۆنگره‌به‌م ئاراسته‌دا هه‌نگاوی نا ده‌توانێت ببێت به‌ داینه‌مۆی به‌ گه‌ڕخستنه‌وه‌ی زیاتری ئه‌و حیزبه‌، گه‌ر بێ گوێدانه‌ بۆچونه‌کانی ده‌وروبه‌ریش هه‌نگاوه‌کانی به‌ ئاراسته‌ی تردا برد ئه‌وا له‌وانه‌یه‌ کۆنگره‌ نه‌ک یارمه‌تیده‌ر نه‌بێت به‌ڵکو گه‌زێکیتر حیزب و چوارده‌ورلێک دوربخاته‌وه‌،

 

ئه‌م وتاره‌ له‌ ژماره‌ (244) ی ڕۆژنامه‌ی ئاوێنه‌دا بڵاو کراوه‌ته‌وه‌

 

 

 

READ_MORE

جه‌نگی یه‌كه‌می جیهانی نه‌خشه‌ی جیۆسیاسی ناوچه‌كه‌ی گۆڕی ... حوسێن ئیسماعیل خان ده‌لۆ PDF Print Email
Tuesday, 19 October 2010 07:36 حوسێن ئیسماعیل خان ده‌لۆ

جه‌نگ له‌دووتوێی په‌یامه‌كه‌یدا هه‌ڵگری خوێنڕشتن و كاولكاری وه‌یشوومه‌یه‌ له‌رووی پرنسیپی مرۆڤانه‌وه‌ براوه‌كه‌شی هه‌ر دوڕاوه‌، جه‌نگی یه‌كه‌می جیهانی جه‌را بوونی ئه‌و هه‌موو كیشمه‌كێشه‌ی نێوان وڵاته‌ زلهێزه‌كانی دونیا بوو كه‌ به‌شێكی زۆری ده‌وڵه‌ت و نه‌ته‌وه‌كانی راپێچی ناو تونه‌كه‌ی خۆی كرد، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌نه‌دا بۆ گه‌لانی رۆژهه‌ڵاتی ده‌ستكاریه‌كی گه‌وره‌ی نه‌خشه‌ی سیاسی ناوچه‌كانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی ئیمپراتۆریه‌تی عوسمانی كرد و نه‌خشه‌یه‌كی نوێی بۆ ئه‌تڵه‌سی جیهان هێنایه‌ ئاراوه‌.

جه‌نگی یه‌كه‌می جیهانی سه‌رباری ئه‌وه‌ی خوێنێكی زۆری رژاند و زه‌ره‌ر و زیانێكی زۆری له‌ ئابووری وڵاتاندا و خه‌ڵكێكی زۆری تێدا كوژرا و كه‌م ئه‌مندام و برسی و بی ده‌رامه‌ت كرد و خه‌ڵك و خاكێكی زۆر ژێر ده‌سته‌ كرد، له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌وه‌ندا گۆڕانكاری به‌سه‌ر نه‌خشه‌ی سیاسی و جوگرافی زۆر وڵاتی دونیادا هێنا، یه‌كه‌مین جه‌نگی جیهان به‌ به‌زین و تێكشكانی ئه‌ڵمانیا و ده‌وڵه‌ته‌كانی محوه‌ر كۆتایی هات كه‌ ئه‌و جه‌نگه‌ زیاتر له‌چوار ساڵی ره‌به‌قی خایاند، سه‌ڵته‌نه‌تی عوسمانی پارچه‌ پارچه‌ كرا و بریتانیا و فه‌ره‌نسا و ئه‌مه‌ریكا وه‌ك سی ده‌وڵه‌تی زلهێزی دونیا له‌ مه‌یدانی جه‌نگه‌كه‌ به‌براوه‌ی ده‌رچوون و ناوچه‌كه‌یان به‌ گوێره‌ی قازنج و به‌رژوه‌نده‌ییه‌ ئابوری و سیاسی و ستراتیژیه‌كانی خۆیان سه‌رله‌ نوی دابه‌شكرده‌وه‌.

شه‌ڕ وه‌ستانی مۆدروس كه‌له‌ 30-9-1918 مۆركرا و مافی دا به‌ ده‌وڵه‌تانی هاوپه‌یماناندا هه‌ر شوێنێكی ستراتیجی، كه‌ ئاسایشی هاوپه‌یمانان بخاته‌ مه‌ترسیه‌وه‌ بێسڵمینه‌وه‌ و بێپرس داگیری بكه‌ن، كه‌تا ئه‌و كاته‌ به‌شێكی زۆر له‌ دامێنی خواروی كه‌ورستان كه‌وتبووه‌ ژێر ڕكێفی بریتانیا و هاوپه‌یمانانه‌وه‌.

هه‌ر به‌م پێیه‌ش له‌ به‌شكردنی ناوچه‌ داگیركراوه‌كاندا هه‌ردوو ویلایه‌تی به‌سره‌ و به‌غدا درا به‌ بریتانیا به‌ڵام بریتانیا مرخی له‌ ویلایه‌تی موسلڕ (باشوری كوردستان) خۆش كردبوو، چونكه‌ ده‌یزانی ناوچه‌كه‌ بایه‌خێكی ئابوری و سراتیژی زۆری هه‌یه‌ و خاوه‌ن پترۆڵێكی زۆره‌، بۆیه‌ ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ی قۆسته‌وه‌ كه‌ فه‌ره‌نسا له‌ گێژاوی هه‌ندی ته‌نگ و چه‌ڵه‌مه‌دا ده‌تلایه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی زۆر بۆ فه‌ره‌نسا بێنی و ویلایه‌تی موسڵی لی داببڕی بیخاته‌ ژێر كۆنترۆڵی خۆیه‌وه‌، ئه‌مه‌شی بۆ چووه‌ سه‌ر و كاره‌كه‌ مه‌یسه‌ر بوو.

ئه‌وه‌ بوو له‌ 1-12-1918 دا لوید ژورژی سه‌ره‌ك وه‌زیرانی بریتانیا توانی كلیمانسۆی سه‌ره‌ك وه‌زیرانی فه‌ره‌نسا له‌خشته‌ به‌رێت و په‌یمانی سایكس بیكۆی ساڵانی جه‌نگی پێبگۆری به‌ جۆرێكی وا كوردستانی باشور به‌ر بریتانیا بكه‌وی، ئه‌مه‌ش بووه‌ سه‌ره‌تای نه‌هامه‌تیه‌كانی نه‌ته‌وه‌ی كورد له‌ كۆتایی ده‌یه‌ی دووه‌می سه‌ده‌ی بیسته‌وه‌ تاكو رۆژگاری ئه‌مڕۆ پێیه‌وه‌ ده‌ناڵێنی.

بڕیاره‌كانی كۆنگره‌ی سان ریمۆ له‌ 25 نیسانی 1920له‌ ئه‌وروپا راگه‌یه‌ندرا كه‌ تێیدا هاتبوو عێراق و فه‌له‌ستین كه‌وتنه‌ ژێر ماندیه‌تی (الانتداب) به‌ریتانیا و سوریا و لوبنان له‌ژێر ماندیه‌تی فه‌ره‌نسادا بن، ئه‌مه‌ش به‌ریتانیای زیاتر ده‌ست واڵا كرد له‌ ناوچه‌كه‌دا و توانی هه‌موو ده‌روازه‌كان له‌ پێناو به‌رژه‌وندی خۆیدا بسمی و كار بۆ مه‌رام و ئامانجه‌كانی خۆی بكات.

 بێگومان كورده‌كانیش وه‌ك گه‌لانی دیكه‌ی بنده‌ستی ده‌سته‌ڵاتدارێتی عوسمانی، وه‌ك عه‌ره‌ب و ئه‌رمه‌ن، ئاواتیان دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆ بوو كه‌ هه‌موو پارچه‌كانی كوردستانی له‌ت له‌تكراو بگرێته‌وه‌، به‌ڵام ته‌ونی ته‌ڵه‌كه‌ و پیلانی كۆڵۆنیالیزمانه‌ كه‌ ده‌وڵه‌ته‌ گه‌وره‌كان له‌بنه‌وه‌ ده‌یانچنی بۆ ئه‌وه‌ی گه‌لانی چه‌وساوه‌ بخه‌نه‌ داوه‌وه‌ شاده‌ماری مرۆڤدۆستانه‌ی وڵاتانی بڕیار به‌ده‌ستانی له‌ جوڵه‌ خستبوو، ئه‌و ئاواتانه‌ی كه‌ كوردی هه‌یبوو خامۆش كرا ئه‌ویش له‌پشتگیری كردن له‌ به‌شینه‌وه‌ی كوردستان به‌سه‌ر سی به‌شی گه‌وره‌دا، به‌شێكی ئێرانی و یه‌كێكی توركی سێیه‌می عێراقی سه‌ره‌ڕای چه‌ند به‌شێكی بچووك له‌ ئه‌رمینیا و سوریا.

ویلایه‌تی موسڵ له‌ سه‌ره‌تادا كێشه‌ی نێوان تورك و عه‌ره‌ب بوو دواتریش كه‌ بریتانیا له‌ پشتی په‌رده‌ی شانۆی سیاسیه‌كه‌وه‌ بوو هاوزه‌مان رۆڵی یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ی ده‌بینی له‌ بنه‌ڕه‌تدا لانه‌یه‌گیری ده‌وڵه‌تی تازه‌ دامه‌زراوی عێراق بوو بۆیه‌ به‌ پێی ریفراندۆمێكی ساخته‌كاری و بی ماناوه‌ له‌ كۆتاییه‌كانی ساڵی 1925 بڕیاری لكاندنی ویلایه‌تی موسڵ به‌ ده‌وڵه‌تی عێراقیه‌وه‌ درا، به‌ڵام كاتێك له‌ 27ئوكتۆبه‌ری ساڵی 1927دا كه‌ له‌یه‌كه‌مین بیره‌ نه‌ته‌وه‌تی چاڵه‌كانی باوه‌گوڕگوڕ نه‌وت كانی ئاسا هه‌ڵقوڵایه‌ سه‌ره‌وه‌ و تاكو چه‌ند رۆژ به‌رده‌وام نه‌وت ده‌رۆیشت و كۆنترۆڵ نه‌كرا، دوای ئه‌وه‌ی كۆمپانیای نه‌وت عێراقی دامه‌زرا وڵاتانی زلهێز وهه‌روه‌ها توركیاش به‌شه‌ پشكی له‌ داهاتی نه‌وتدا بۆ خۆیان دیاری كرد، ئیتر بۆ كورد ئه‌وه‌نده‌ی تر گۆمه‌كه‌ی قوڵ تر و كێشه‌كه‌ی ئاڵۆز تێكچڕژاو تر و پڕ له‌ گێرمه‌ و كێشه‌ كرده‌وه‌ كه‌ به‌ شێوه‌یه‌ك زۆربه‌ی وڵاتانی دونیا چاویان له‌سه‌ر كه‌ركوك بوو، كه‌ تاكو ئێستا وه‌كو دۆزێكی بێچاره‌سه‌ر و هه‌ستیار ماوه‌ته‌وه‌.

وا بۆ نزیكه‌ی سه‌ده‌یه‌ك ده‌چێت نه‌ته‌وه‌كانی ناوچه‌كه‌ سوود مه‌ند بوونه‌ له‌و بڕیار و كۆنگره‌ و په‌یماننامه‌ نێو ده‌وڵه‌تییانه‌ ته‌نها كورد نه‌بێت وه‌كو نه‌ته‌وه‌یه‌كی زیاتر له‌ چل ملێونی و خاكێكی زیاتر له‌ پێنج سه‌د هه‌زار كیلۆ مه‌تری چوار گۆشه‌ی فه‌رامۆش كراوه‌ و به‌ زمانی ئاگر و ئاسن مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵدا ده‌كرێت.

ئێستا كاتی ئه‌وه‌ هاتووه‌ وڵاتانی بڕیار به‌ده‌ستی جیهان ئاوه‌ڕێك له‌ ناهه‌قیه‌ بده‌نه‌وه‌ كه‌ كاتی خۆی ده‌رهه‌ق به‌ نه‌ته‌وه‌ی كورد ئه‌نجامیانداوه‌، برینه‌كان بڕیاره‌ نێو ده‌وڵه‌تیه‌كان هه‌توان و ساڕێژ بكه‌ن.

husin2008@yahoo.com

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

READ_MORE

له‌"فرمێسكی به‌رد"ه‌وه‌ بۆ "فرمێسك"ی بینه‌رو به‌شداربووانی: درامایه‌ك بێ ده‌ق و سیناریۆ پاره‌ی بۆ وه‌رده‌گیرێت!!! … حه‌مه‌سوار عه‌زیز PDF Print Email
Tuesday, 19 October 2010 07:34 - هه‌ڵبژارده‌

بێگومان من نامه‌وێ له‌م نووسینه‌دا قسه‌ له‌سه‌ر لایه‌نه‌ بابه‌تی و هونه‌رییه‌كانی درامای "فرمێسك" بكه‌م، كه‌ له‌ نووسینی "نازم دلبه‌ند" و سیناریۆی خوالێخۆشبوو "سه‌لاح حه‌سه‌ن" و ده‌رهێنانی "به‌كر مه‌عروف" بوو، ژماره‌یه‌كی زۆر له‌ ئه‌كته‌ره‌ دیاره‌كانی هه‌ولێر كه‌ زۆرینه‌یان شاسواری سه‌رده‌می حه‌فتاو هه‌شتاكانی شانۆو درامای كوردی بوون به‌شدارییان تیادا كردبوو، ئه‌م درامایه‌ به‌رهه‌می به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی سینه‌ما بوو، له‌شاشه‌ی كوردستان تیڤی نمایشكرا.

له‌راستییدا من مه‌به‌ستم بوو سه‌یری هه‌موو زنجیره‌كانی ئه‌و درامایه‌ بكه‌م، به‌ڵام نه‌متوانی نه‌وه‌كو له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كاتم نه‌بووبێت، به‌ڵكو هه‌ستمكرد ته‌ماشاكردنی ئه‌و درامایه‌ زیان له‌ زه‌وقی بینین و چیژوه‌رگرتنم ده‌دات بۆیه‌ هه‌ر زوو وازم لێهێناو چاوه‌ڕێی ئه‌وه‌شم ده‌كرد دوای نمایشكردنی دراماكه‌ ده‌نگدانه‌وه‌یه‌كی سه‌لبی گه‌وره‌ی لێبكه‌وێته‌وه‌، هه‌ر واشبوو هێشتا نمایشكردنی دراماكه‌ به‌رده‌وام بوو، نازم دڵبه‌ند نووسه‌ری دراماكه‌ له‌ گۆڤاری "سڤیل" بێبه‌ری خۆی له‌و درامایه‌ راگه‌یاندو به‌ ووته‌ی ئه‌و ته‌واوی چیرۆكه‌كه‌ی ئه‌ویان شێواندووه‌، دوای ته‌واو بوونی نمایشه‌كه‌ش لێره‌و له‌وێ قسه‌ی زۆر له‌سه‌ر ئاستی لاوازی دراماكه‌ له‌رووی شێواندنی هه‌ندێ كه‌سایه‌تی و لایه‌نی ته‌كنیكییه‌وه‌ كرا، دوا وێستگه‌ی ئه‌و ده‌نگۆیه‌ چاوپێكه‌وتنه‌كه‌ی هونه‌رمه‌ند"سه‌لام كۆیی"یه‌ له‌ "هونه‌ری هه‌ولێر"كه‌ فرمێسكی په‌شیمانی بۆ به‌شداریكردنی خۆی له‌و درامایه‌ ده‌ڕێژێت.

لێتان ناشارمه‌وه‌ تا شێوازی به‌رهه‌مهێنانی دراما له‌ هه‌ولێر به‌و شێوه‌یه‌ بێت، بیست ساڵی تریش هه‌ولێرییه‌كان به‌هونه‌رمه‌ندو به‌رپرسه‌هونه‌رییه‌كانییه‌وه‌ ناتوانن درامایه‌كی باش دروستبكه‌ن، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هه‌ر بینایه‌ك ئه‌گه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌ به‌ خوارخێچ ده‌ستیپێكرد قه‌ت مومكین نییه‌ له‌ كۆتاییه‌كه‌ی راستبكرێته‌وه‌، ئه‌و شێوازه‌ی هه‌ولێر كه‌ خه‌لكانیك هه‌ن هه‌میشه‌ له‌ریزی پێشه‌وه‌ن و هه‌ركاتێ ویستیان ده‌توانن موافه‌قه‌ی سه‌فه‌ری وڵاتان یا دروستكردنی دراما به‌چاو نوقاندنێك وه‌ربگرن ده‌ره‌نجامه‌كه‌ی هه‌ر ئه‌وه‌ ده‌بێت، نمونه‌ی به‌رهه‌می ئه‌م شێوازه‌ كاركردنه‌ش ته‌له‌فزیۆنی نه‌ورۆزی ره‌حمه‌تییه‌ كه‌ ئێستاش چه‌ندین درامای بلۆككراوی لایه‌و رووی نیشاندانی نییه‌، خۆزگه‌ ئه‌وانه‌ی كه‌ نیشانیش دراون بلۆك ده‌كران خۆ هه‌رهیچ نه‌بێت ئه‌و كاته‌ زه‌ره‌ره‌كه‌ ته‌نها پاره‌ی حكومه‌ت ده‌بوو، نه‌وه‌كو ئێستا پاره‌شمان چوو، سومعه‌ی هونه‌ری ئه‌و شاره‌ش جارانی سفر كرا، هه‌ردووكمان چوو.

به‌رێزان سه‌رچاوه‌یه‌كی نزیك له‌به‌رهه‌مهێنانی ئه‌و درامایه‌ پێیووتم كه‌ وه‌زاره‌تی رۆشنبیری ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر دروستكردنی ئه‌و درامایه‌ داوه‌ بێئه‌وه‌ی تێكست و سیناریۆی دراماكه‌ بوونی هه‌بوو بێت، زۆر سه‌یره‌ ئه‌و براده‌رانه‌ی كه‌ ده‌رخسته‌ی دراماكه‌یان پێشكه‌شكردووه‌ چۆن (99) ملیۆن دیناریان وه‌رگرتووه‌ كه‌ ده‌ق و سیناریۆیان نه‌بووه‌، ئه‌ی وه‌زیری رۆشنبیری به‌رێز چۆن ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر ده‌رخسته‌یه‌ك داوه‌ كه‌ تێكست و سیناریۆی له‌گه‌ل نه‌بووه‌، تۆ بڵێی ئه‌و وه‌زاره‌ته‌ی ئێمه‌ ئه‌وه‌نده‌ ساویلكه‌بێت ماسی له‌ به‌حردا بكڕێت، راستیتان ده‌وێت ره‌نگه‌ ئه‌و وه‌زاره‌ته‌ حه‌یاته‌ی ئێمه‌ فالگره‌وه‌و مونه‌جییمیان هه‌بێت، ده‌نا چۆن ده‌زانن به‌رهه‌مهێنانی درامایه‌ك (99) ملیۆن دیناری تێده‌چێت له‌ كاتێكدا هه‌موو خه‌رجییه‌كانی دراما له‌سه‌ر بنه‌مای سیناریۆو ده‌ق بینا ده‌كرێت، بوودجه‌كه‌ش له‌سه‌ره‌تاوه‌ له‌ژێر ناوێكی وه‌همی وه‌رگیراوه‌ كه‌ "فرمێسكی به‌رد" بووه‌، راسیتیشتان ده‌وێ ناوه‌كه‌ زۆر گونجاوه‌ بۆ تواناو نفوزی دروستكه‌رانی ئه‌و درامایه‌ چوون به‌ ئاشكرا ده‌ڵێن ئێمه‌ ده‌توانین وه‌ك ئه‌فسانه‌كانی كۆن به‌رد بگووشین و ئاوی لێده‌ربێنین، ده‌ق و سیناریۆشمان نه‌بێت پاره‌ی بۆ وه‌رده‌گرین!!! دواتریش پاشئه‌وه‌ی توانیان ئه‌و ده‌قه‌ له‌ نازم دڵبه‌ند بكڕن كه‌ ئه‌سله‌ن بوودجه‌كه‌ بۆ ئه‌و تێكسته‌ی نازم نه‌بووه‌، ئیشیان به‌ به‌رده‌كه‌ نه‌ماو فڕێیانداو ته‌نها "فرمێسك"یان بۆ بینه‌ری كوردو خه‌مخۆرانی درامای كوردی هێشته‌وه‌.

له‌ كۆتاییشدا ده‌ڵێم هه‌تا كار به‌م شێوازه‌ راقی و مۆێردنه‌ به‌ڕێوه‌بچێت، ئاساییشه‌ ئه‌وه‌ به‌رهه‌مه‌كه‌ی بێت، كورد گووته‌نی هه‌تا ئه‌و بایه‌ له‌و كونه‌ی بێت حاڵ له‌وه‌ باشتر نابێت، هه‌تا ئه‌و وه‌زاره‌ته‌ی ئێمه‌ش پشت به‌ فالچی و گیرفانبڕه‌كان ببه‌ستێت، ده‌بێ "فرمێسك" شاكاری هونه‌رییان بێت و به‌ (99) ملیۆن دروستیبكه‌ن به‌ (40) ملیۆن بیفرۆشنه‌وه‌*، وا بڕوات قازانج سه‌ری مایه‌ ده‌خوات.

ماوه‌ به‌ هونه‌رمه‌ند سه‌لام كۆیی و هه‌موو به‌شداربووانی ئه‌و درامایه‌ بڵێم فرمێسكی په‌شیمانی ئه‌ستۆتان له‌به‌رامبه‌ر بینه‌ر پاكناكاته‌وه‌، ئێوه‌ش به‌شێكی ئۆباڵی ئه‌و نه‌هامه‌تییه‌ هه‌ڵده‌گرن، خۆت له‌دیمانه‌كه‌ ده‌ڵێیت"ده‌ق و سیناریۆو ده‌رهێنان لاواز بوو"، ئه‌ی بۆ رازی بوون به‌شداری بكه‌ن؟!!

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

له‌"فرمێسكی به‌رد"ه‌وه‌ بۆ "فرمێسك"ی بینه‌رو به‌شداربووانی: درامایه‌ك بێ ده‌ق و سیناریۆ پاره‌ی بۆ وه‌رده‌گیرێت!!! … حه‌مه‌سوار عه‌زیز PDF Print Email
Tuesday, 19 October 2010 07:34 حه‌مه‌سوار عه‌زیز

بێگومان من نامه‌وێ له‌م نووسینه‌دا قسه‌ له‌سه‌ر لایه‌نه‌ بابه‌تی و هونه‌رییه‌كانی درامای "فرمێسك" بكه‌م، كه‌ له‌ نووسینی "نازم دلبه‌ند" و سیناریۆی خوالێخۆشبوو "سه‌لاح حه‌سه‌ن" و ده‌رهێنانی "به‌كر مه‌عروف" بوو، ژماره‌یه‌كی زۆر له‌ ئه‌كته‌ره‌ دیاره‌كانی هه‌ولێر كه‌ زۆرینه‌یان شاسواری سه‌رده‌می حه‌فتاو هه‌شتاكانی شانۆو درامای كوردی بوون به‌شدارییان تیادا كردبوو، ئه‌م درامایه‌ به‌رهه‌می به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی سینه‌ما بوو، له‌شاشه‌ی كوردستان تیڤی نمایشكرا.

له‌راستییدا من مه‌به‌ستم بوو سه‌یری هه‌موو زنجیره‌كانی ئه‌و درامایه‌ بكه‌م، به‌ڵام نه‌متوانی نه‌وه‌كو له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كاتم نه‌بووبێت، به‌ڵكو هه‌ستمكرد ته‌ماشاكردنی ئه‌و درامایه‌ زیان له‌ زه‌وقی بینین و چیژوه‌رگرتنم ده‌دات بۆیه‌ هه‌ر زوو وازم لێهێناو چاوه‌ڕێی ئه‌وه‌شم ده‌كرد دوای نمایشكردنی دراماكه‌ ده‌نگدانه‌وه‌یه‌كی سه‌لبی گه‌وره‌ی لێبكه‌وێته‌وه‌، هه‌ر واشبوو هێشتا نمایشكردنی دراماكه‌ به‌رده‌وام بوو، نازم دڵبه‌ند نووسه‌ری دراماكه‌ له‌ گۆڤاری "سڤیل" بێبه‌ری خۆی له‌و درامایه‌ راگه‌یاندو به‌ ووته‌ی ئه‌و ته‌واوی چیرۆكه‌كه‌ی ئه‌ویان شێواندووه‌، دوای ته‌واو بوونی نمایشه‌كه‌ش لێره‌و له‌وێ قسه‌ی زۆر له‌سه‌ر ئاستی لاوازی دراماكه‌ له‌رووی شێواندنی هه‌ندێ كه‌سایه‌تی و لایه‌نی ته‌كنیكییه‌وه‌ كرا، دوا وێستگه‌ی ئه‌و ده‌نگۆیه‌ چاوپێكه‌وتنه‌كه‌ی هونه‌رمه‌ند"سه‌لام كۆیی"یه‌ له‌ "هونه‌ری هه‌ولێر"كه‌ فرمێسكی په‌شیمانی بۆ به‌شداریكردنی خۆی له‌و درامایه‌ ده‌ڕێژێت.

لێتان ناشارمه‌وه‌ تا شێوازی به‌رهه‌مهێنانی دراما له‌ هه‌ولێر به‌و شێوه‌یه‌ بێت، بیست ساڵی تریش هه‌ولێرییه‌كان به‌هونه‌رمه‌ندو به‌رپرسه‌هونه‌رییه‌كانییه‌وه‌ ناتوانن درامایه‌كی باش دروستبكه‌ن، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هه‌ر بینایه‌ك ئه‌گه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌ به‌ خوارخێچ ده‌ستیپێكرد قه‌ت مومكین نییه‌ له‌ كۆتاییه‌كه‌ی راستبكرێته‌وه‌، ئه‌و شێوازه‌ی هه‌ولێر كه‌ خه‌لكانیك هه‌ن هه‌میشه‌ له‌ریزی پێشه‌وه‌ن و هه‌ركاتێ ویستیان ده‌توانن موافه‌قه‌ی سه‌فه‌ری وڵاتان یا دروستكردنی دراما به‌چاو نوقاندنێك وه‌ربگرن ده‌ره‌نجامه‌كه‌ی هه‌ر ئه‌وه‌ ده‌بێت، نمونه‌ی به‌رهه‌می ئه‌م شێوازه‌ كاركردنه‌ش ته‌له‌فزیۆنی نه‌ورۆزی ره‌حمه‌تییه‌ كه‌ ئێستاش چه‌ندین درامای بلۆككراوی لایه‌و رووی نیشاندانی نییه‌، خۆزگه‌ ئه‌وانه‌ی كه‌ نیشانیش دراون بلۆك ده‌كران خۆ هه‌رهیچ نه‌بێت ئه‌و كاته‌ زه‌ره‌ره‌كه‌ ته‌نها پاره‌ی حكومه‌ت ده‌بوو، نه‌وه‌كو ئێستا پاره‌شمان چوو، سومعه‌ی هونه‌ری ئه‌و شاره‌ش جارانی سفر كرا، هه‌ردووكمان چوو.

به‌رێزان سه‌رچاوه‌یه‌كی نزیك له‌به‌رهه‌مهێنانی ئه‌و درامایه‌ پێیووتم كه‌ وه‌زاره‌تی رۆشنبیری ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر دروستكردنی ئه‌و درامایه‌ داوه‌ بێئه‌وه‌ی تێكست و سیناریۆی دراماكه‌ بوونی هه‌بوو بێت، زۆر سه‌یره‌ ئه‌و براده‌رانه‌ی كه‌ ده‌رخسته‌ی دراماكه‌یان پێشكه‌شكردووه‌ چۆن (99) ملیۆن دیناریان وه‌رگرتووه‌ كه‌ ده‌ق و سیناریۆیان نه‌بووه‌، ئه‌ی وه‌زیری رۆشنبیری به‌رێز چۆن ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر ده‌رخسته‌یه‌ك داوه‌ كه‌ تێكست و سیناریۆی له‌گه‌ل نه‌بووه‌، تۆ بڵێی ئه‌و وه‌زاره‌ته‌ی ئێمه‌ ئه‌وه‌نده‌ ساویلكه‌بێت ماسی له‌ به‌حردا بكڕێت، راستیتان ده‌وێت ره‌نگه‌ ئه‌و وه‌زاره‌ته‌ حه‌یاته‌ی ئێمه‌ فالگره‌وه‌و مونه‌جییمیان هه‌بێت، ده‌نا چۆن ده‌زانن به‌رهه‌مهێنانی درامایه‌ك (99) ملیۆن دیناری تێده‌چێت له‌ كاتێكدا هه‌موو خه‌رجییه‌كانی دراما له‌سه‌ر بنه‌مای سیناریۆو ده‌ق بینا ده‌كرێت، بوودجه‌كه‌ش له‌سه‌ره‌تاوه‌ له‌ژێر ناوێكی وه‌همی وه‌رگیراوه‌ كه‌ "فرمێسكی به‌رد" بووه‌، راسیتیشتان ده‌وێ ناوه‌كه‌ زۆر گونجاوه‌ بۆ تواناو نفوزی دروستكه‌رانی ئه‌و درامایه‌ چوون به‌ ئاشكرا ده‌ڵێن ئێمه‌ ده‌توانین وه‌ك ئه‌فسانه‌كانی كۆن به‌رد بگووشین و ئاوی لێده‌ربێنین، ده‌ق و سیناریۆشمان نه‌بێت پاره‌ی بۆ وه‌رده‌گرین!!! دواتریش پاشئه‌وه‌ی توانیان ئه‌و ده‌قه‌ له‌ نازم دڵبه‌ند بكڕن كه‌ ئه‌سله‌ن بوودجه‌كه‌ بۆ ئه‌و تێكسته‌ی نازم نه‌بووه‌، ئیشیان به‌ به‌رده‌كه‌ نه‌ماو فڕێیانداو ته‌نها "فرمێسك"یان بۆ بینه‌ری كوردو خه‌مخۆرانی درامای كوردی هێشته‌وه‌.

له‌ كۆتاییشدا ده‌ڵێم هه‌تا كار به‌م شێوازه‌ راقی و مۆێردنه‌ به‌ڕێوه‌بچێت، ئاساییشه‌ ئه‌وه‌ به‌رهه‌مه‌كه‌ی بێت، كورد گووته‌نی هه‌تا ئه‌و بایه‌ له‌و كونه‌ی بێت حاڵ له‌وه‌ باشتر نابێت، هه‌تا ئه‌و وه‌زاره‌ته‌ی ئێمه‌ش پشت به‌ فالچی و گیرفانبڕه‌كان ببه‌ستێت، ده‌بێ "فرمێسك" شاكاری هونه‌رییان بێت و به‌ (99) ملیۆن دروستیبكه‌ن به‌ (40) ملیۆن بیفرۆشنه‌وه‌*، وا بڕوات قازانج سه‌ری مایه‌ ده‌خوات.

ماوه‌ به‌ هونه‌رمه‌ند سه‌لام كۆیی و هه‌موو به‌شداربووانی ئه‌و درامایه‌ بڵێم فرمێسكی په‌شیمانی ئه‌ستۆتان له‌به‌رامبه‌ر بینه‌ر پاكناكاته‌وه‌، ئێوه‌ش به‌شێكی ئۆباڵی ئه‌و نه‌هامه‌تییه‌ هه‌ڵده‌گرن، خۆت له‌دیمانه‌كه‌ ده‌ڵێیت"ده‌ق و سیناریۆو ده‌رهێنان لاواز بوو"، ئه‌ی بۆ رازی بوون به‌شداری بكه‌ن؟!!

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

ئه‌و شتانه‌ی سه‌رت سپی ده‌كه‌ن و هه‌ر تێشیان ناگه‌یت … سمكۆ عه‌بدولكه‌ریم PDF Print Email
Tuesday, 19 October 2010 07:31 - هه‌ڵبژارده‌

له‌ كوردواریدا مه‌سه‌له‌یه‌ك هه‌یه‌ ده‌ڵی خۆ سه‌رم له‌به‌ر هاتاوی سپی نه‌كردییه‌، یانی هێنده‌ باش لێتێگه‌یشتووم پێویست به‌ هیچ ناكات.

هه‌رچه‌نده‌ من سه‌رم به‌ ته‌واوه‌تی سپی نه‌بووه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ رێك وه‌ك خۆی تێبگه‌م، به‌ڵام بایی ئه‌وه‌نده‌ش سپی هه‌ڵگه‌ڕاوه‌ شته‌كی لێبزانم، بایی ئه‌وه‌نده‌ی تێگه‌یشتووم خۆم له‌ قه‌ره‌ی هه‌موو باسوخواسێك نه‌ده‌م، به‌ڵام ده‌لێی چی ئه‌وه‌ قاسماغایه‌و هاتووه‌ به‌رده‌رگای لێگرتووی، تۆ نه‌یگری خوا ده‌تگری.

ئه‌گه‌رنا من چ كارم به‌ قاسماغای كویی هه‌یه‌ ئاخۆ له‌ سه‌رده‌می زێڕینی خویدا چی خواردوه‌و چی له‌به‌ركردوه‌و چی كردوه‌و چی نه‌كردوه‌و، له‌ كوی هاتووه‌ و بۆ كوی چووه‌، ئه‌مه‌ رێك ده‌چیته‌ خانه‌ی ته‌دخولی شه‌خێی، ئه‌ی ئێمه‌ به‌ره‌و كۆمه‌لگه‌یه‌كی كراوه‌ی مه‌ده‌نی هه‌نگاونانێن، ئی بۆ بێین به‌ هه‌ندی مه‌سه‌له‌ی كۆنی ماوه‌ به‌سه‌رچووی قاسماغای كوێی هه‌موو رابردوو و ئێستاو داهاتوی خۆمان و میلله‌ته‌كه‌مان بخه‌ینه‌ ژێر پرسیاره‌وه‌، ئه‌و پرسیاره‌ی ره‌نگه‌ له‌ كۆتایدا ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌مان له‌ ده‌ست بدات كه‌ دۆسته‌كانمان به‌لێنیان پێداوین بۆمان دابمه‌زرێنن، ئاخر له‌ ئێستاوه‌ ئێمه‌ چۆن ده‌بێت ئه‌و له‌ككه‌ ره‌شه‌ به‌ خۆمانه‌وه‌ بنین و پێمان بڵین میلله‌تێكی چه‌ند نه‌فامن، پیاوێكی پێده‌سه‌ڵاتی وه‌ك قاسماغا چییه‌؟ له‌ سه‌رده‌مێك كه‌ هیچ ئیراده‌یه‌كی له‌ ده‌ست خۆی نه‌بووه‌ هه‌ندی تاوانی كردوه‌، ئێستا لێیان زیندوو كردۆته‌وه‌.

چۆن ده‌بێت له‌ ختوخۆڕایی بێیت ئێقه‌ی بگریت و قۆلبه‌ستی بكه‌یت، قابیله‌ شار بی حاكم بێت، شتی وا چۆن ده‌بێت، پیاوێك له‌ سه‌رده‌مێكدا هێنده‌ به‌ هه‌یبه‌ت بووبی و له‌ مه‌جلیسی سه‌ید ره‌ئیسدا دانیشتبێت و شه‌فاعه‌تی ئه‌وه‌ی بۆ میلله‌ته‌كه‌ی كردبێت كه‌ رانیه‌ش وه‌ك هه‌له‌بجه‌ كیمیا باران بكرێت بۆ ئه‌وه‌ی كۆتایی به‌و مه‌ینه‌ته‌ بێنن كه‌ به‌سه‌ر گه‌لی كوردماندا هاتووه‌، ئه‌بی ئه‌وه‌ چ ویژدانێك بێت داوای ئه‌وه‌ ده‌كات قاسماغا بخرێته‌ نێو قه‌فه‌زی تاوانه‌وه‌و به‌به‌رچاوی دۆسته‌كانییه‌وه‌ لێكۆلینه‌وه‌ی له‌ گه‌ڵدا بكری و سزا بدری، تۆ بڵێی ئه‌و ره‌فیقانه‌ی وه‌عدی سه‌لامه‌تی هێنانه‌وه‌یان پێدا بۆ پایته‌خت هێنده‌ نمه‌ك حه‌رام بن ئاوا به‌ ئاسانی بیخه‌نه‌ به‌ده‌رستی قانوون، ئه‌و قانوونه‌نه‌ی سه‌روه‌ره‌ به‌سه‌ر هه‌موومانه‌وه‌.

لێره‌دا ناچارم منیش پرسیاری ئه‌و براده‌ره‌ پارتییه‌ دووباره‌ بكه‌مه‌وه‌ كه‌ له‌ مه‌جلسێكدا كردی، له‌گه‌ڵ سه‌ر خوراندنه‌كه‌شیدا دیاربوو له‌ ژێره‌وه‌ش شه‌رم دایگرتبوو، له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ ئێستاش كه‌س نه‌یزانی قاسماغا چۆن هێنرایه‌وه‌و چۆن ده‌ربازكرا؟ پرسیارێكی ئاسان، به‌ڵام قورس، وتی من تێناگه‌م ئه‌بی قاسماغا چی به‌به‌ره‌وه‌ مابێت، خێری چی بۆ پارتی تێدا بێت ئه‌وهای لۆ ده‌كات.

كه‌ ئه‌وه‌ ده‌بینی ناچار ده‌بی بڵێی شوكور وشیاره‌ ئه‌و خه‌ڵكه‌ش تێده‌گات چ باسه‌ لۆێی ئه‌وها به‌ كۆمه‌ڵ ده‌چوونه‌ به‌خێرهێنانه‌وه‌ی و ئه‌ملاو ئه‌ولایان ماچ ده‌كرد.

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

READ_MORE

ئه‌و شتانه‌ی سه‌رت سپی ده‌كه‌ن و هه‌ر تێشیان ناگه‌یت … سمكۆ عه‌بدولكه‌ریم PDF Print Email
Tuesday, 19 October 2010 07:31 سمكۆ عه‌بدولكه‌ریم

له‌ كوردواریدا مه‌سه‌له‌یه‌ك هه‌یه‌ ده‌ڵی خۆ سه‌رم له‌به‌ر هاتاوی سپی نه‌كردییه‌، یانی هێنده‌ باش لێتێگه‌یشتووم پێویست به‌ هیچ ناكات.

هه‌رچه‌نده‌ من سه‌رم به‌ ته‌واوه‌تی سپی نه‌بووه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ رێك وه‌ك خۆی تێبگه‌م، به‌ڵام بایی ئه‌وه‌نده‌ش سپی هه‌ڵگه‌ڕاوه‌ شته‌كی لێبزانم، بایی ئه‌وه‌نده‌ی تێگه‌یشتووم خۆم له‌ قه‌ره‌ی هه‌موو باسوخواسێك نه‌ده‌م، به‌ڵام ده‌لێی چی ئه‌وه‌ قاسماغایه‌و هاتووه‌ به‌رده‌رگای لێگرتووی، تۆ نه‌یگری خوا ده‌تگری.

ئه‌گه‌رنا من چ كارم به‌ قاسماغای كویی هه‌یه‌ ئاخۆ له‌ سه‌رده‌می زێڕینی خویدا چی خواردوه‌و چی له‌به‌ركردوه‌و چی كردوه‌و چی نه‌كردوه‌و، له‌ كوی هاتووه‌ و بۆ كوی چووه‌، ئه‌مه‌ رێك ده‌چیته‌ خانه‌ی ته‌دخولی شه‌خێی، ئه‌ی ئێمه‌ به‌ره‌و كۆمه‌لگه‌یه‌كی كراوه‌ی مه‌ده‌نی هه‌نگاونانێن، ئی بۆ بێین به‌ هه‌ندی مه‌سه‌له‌ی كۆنی ماوه‌ به‌سه‌رچووی قاسماغای كوێی هه‌موو رابردوو و ئێستاو داهاتوی خۆمان و میلله‌ته‌كه‌مان بخه‌ینه‌ ژێر پرسیاره‌وه‌، ئه‌و پرسیاره‌ی ره‌نگه‌ له‌ كۆتایدا ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌مان له‌ ده‌ست بدات كه‌ دۆسته‌كانمان به‌لێنیان پێداوین بۆمان دابمه‌زرێنن، ئاخر له‌ ئێستاوه‌ ئێمه‌ چۆن ده‌بێت ئه‌و له‌ككه‌ ره‌شه‌ به‌ خۆمانه‌وه‌ بنین و پێمان بڵین میلله‌تێكی چه‌ند نه‌فامن، پیاوێكی پێده‌سه‌ڵاتی وه‌ك قاسماغا چییه‌؟ له‌ سه‌رده‌مێك كه‌ هیچ ئیراده‌یه‌كی له‌ ده‌ست خۆی نه‌بووه‌ هه‌ندی تاوانی كردوه‌، ئێستا لێیان زیندوو كردۆته‌وه‌.

چۆن ده‌بێت له‌ ختوخۆڕایی بێیت ئێقه‌ی بگریت و قۆلبه‌ستی بكه‌یت، قابیله‌ شار بی حاكم بێت، شتی وا چۆن ده‌بێت، پیاوێك له‌ سه‌رده‌مێكدا هێنده‌ به‌ هه‌یبه‌ت بووبی و له‌ مه‌جلیسی سه‌ید ره‌ئیسدا دانیشتبێت و شه‌فاعه‌تی ئه‌وه‌ی بۆ میلله‌ته‌كه‌ی كردبێت كه‌ رانیه‌ش وه‌ك هه‌له‌بجه‌ كیمیا باران بكرێت بۆ ئه‌وه‌ی كۆتایی به‌و مه‌ینه‌ته‌ بێنن كه‌ به‌سه‌ر گه‌لی كوردماندا هاتووه‌، ئه‌بی ئه‌وه‌ چ ویژدانێك بێت داوای ئه‌وه‌ ده‌كات قاسماغا بخرێته‌ نێو قه‌فه‌زی تاوانه‌وه‌و به‌به‌رچاوی دۆسته‌كانییه‌وه‌ لێكۆلینه‌وه‌ی له‌ گه‌ڵدا بكری و سزا بدری، تۆ بڵێی ئه‌و ره‌فیقانه‌ی وه‌عدی سه‌لامه‌تی هێنانه‌وه‌یان پێدا بۆ پایته‌خت هێنده‌ نمه‌ك حه‌رام بن ئاوا به‌ ئاسانی بیخه‌نه‌ به‌ده‌رستی قانوون، ئه‌و قانوونه‌نه‌ی سه‌روه‌ره‌ به‌سه‌ر هه‌موومانه‌وه‌.

لێره‌دا ناچارم منیش پرسیاری ئه‌و براده‌ره‌ پارتییه‌ دووباره‌ بكه‌مه‌وه‌ كه‌ له‌ مه‌جلسێكدا كردی، له‌گه‌ڵ سه‌ر خوراندنه‌كه‌شیدا دیاربوو له‌ ژێره‌وه‌ش شه‌رم دایگرتبوو، له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ ئێستاش كه‌س نه‌یزانی قاسماغا چۆن هێنرایه‌وه‌و چۆن ده‌ربازكرا؟ پرسیارێكی ئاسان، به‌ڵام قورس، وتی من تێناگه‌م ئه‌بی قاسماغا چی به‌به‌ره‌وه‌ مابێت، خێری چی بۆ پارتی تێدا بێت ئه‌وهای لۆ ده‌كات.

كه‌ ئه‌وه‌ ده‌بینی ناچار ده‌بی بڵێی شوكور وشیاره‌ ئه‌و خه‌ڵكه‌ش تێده‌گات چ باسه‌ لۆێی ئه‌وها به‌ كۆمه‌ڵ ده‌چوونه‌ به‌خێرهێنانه‌وه‌ی و ئه‌ملاو ئه‌ولایان ماچ ده‌كرد.

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

READ_MORE

بانگه‌وازێك … بارودۆخی كوردستان پێویستی به‌ هه‌ڵوێستی نه‌ته‌وه‌ی و خه‌باتی جه‌ماوه‌رییه‌ PDF Print Email
Tuesday, 19 October 2010 07:29 به‌رجه‌سته‌

 به‌هۆی هه‌ستكردن به‌ به‌رپرسیاری مێژووی و نه‌ته‌وه‌ی و به‌ هۆی ئه‌و بارودۆخه‌ سیاسییه‌ی ئێستا له‌ باكور و ڕۆژهه‌ڵات و ڕۆژئاوایی كوردستان هاتۆته‌ ئارا و ئه‌و سیاسه‌ته‌ی بۆ له‌ ناوبردن و تواندنه‌وه‌ی كورد له‌و سێ به‌شانه‌ی كوردستان په‌یڕه‌و ده‌كرێ كه‌ هه‌ست به‌ بونی شه‌ڕ و كوشتار ده‌كرێ و وه‌كو هه‌وڵێك بۆ ڕێگرتن له‌ هه‌ر پێكدادان و خوێنڕشتنێكی نوێ له‌ ناوچه‌كه‌، به‌ تایبه‌تیش له‌ دوای بڕیاره‌كه‌ی پارله‌مانی توركیا كه‌ ڕێگه‌ی داوه‌ به‌ سوپایی وڵاته‌كه‌ی بۆ ماوه‌یی یه‌ك ساڵی تریش ئۆپه‌ڕاسۆن و له‌شكركێشی بۆ سه‌ر باشووری كوردستان ئه‌نجام بدات.

 ژماره‌یه‌ك له‌ مامۆستایانی زانكۆكانی باشوری كوردستان و پارله‌مانتار و ڕۆشنبیران و ڕۆژنامه‌نووسان، له‌ شاری سلێمانی كۆبوونه‌وه‌ و له‌ دوایی تاتوێ كردنی پێشهات و ئه‌گه‌ره‌كان و ڕووداوه‌كانی ڕابردوو، كه‌ ئه‌وه‌یان سه‌لماندووه‌ هیچ لایه‌ك له‌ شه‌ڕ و كوشتاره‌كاندا سه‌ركه‌وتوو نه‌بووه‌ و هیچ لایه‌كیش نه‌یتوانیوه‌ لایه‌نی به‌رامبه‌ر له‌ ناوببات، بۆیه‌ ئێمه‌ ڕێگه‌ی ئاشتی و پێكه‌وه‌ ژیان به‌ باشترین چاره‌سه‌ر ده‌زانین و پێویسته‌ داگیركه‌رانی كوردستانیش دان به‌وڕاستیه‌دا بنێن كه‌ به‌ شه‌ڕ و له‌ ناوبردن و ئینكاری كردن كێشه‌ی كورد له‌ توركیا و ئێران و سوریا چاره‌سه‌ر ناكرێ و پێویسته‌ دان به‌مافه‌ڕه‌واكانی كورد دا بنرێ و له‌سه‌ر بنه‌مایی پێكه‌وه‌ ژیانی ئاشتیانه‌ش كێشه‌ی كورد له‌و به‌شانه‌ی كوردستان چاره‌سه‌ری بۆ بدۆزرێته‌وه‌.

 دوای تاوتوێ كردنی بارودۆخه‌كه‌ له‌ گشت ڕوویه‌كه‌وه‌ ئاماده‌بوانی كۆبوونه‌وه‌كه‌، به‌ هه‌ستكردن به‌رپرسیارێتی نه‌ته‌وایه‌تی، به‌ پێویست زانرا ئه‌م خاڵانه‌ی خواره‌وه‌ بۆ ڕایی گشتی بڵاو بكرێنه‌وه‌:

1-        هه‌وڵی جدی بدرێ بۆ ئاماده‌كردنی ڕایی گشتی له‌ باشووری كوردستان بۆ پشگیری كردنی خه‌باتی نه‌ته‌وه‌یی كورد له‌ باكور و ڕۆژهه‌ڵات و ڕۆژئاوایی كوردستان و دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌ری گونجاو و ئاشتیانه‌ له‌ سه‌ر ئاستی هه‌رێمی و نێو ده‌وڵه‌تی و دروستكردنی فشار له‌ سه‌ر حكومه‌ت و پارله‌مانی ئه‌و وڵاتانه‌ بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی كورد به‌ ئاشتیانه‌.

2-         پێمان وایه‌ پێویسته‌ ده‌زگاكانی ڕاگه‌یاندن له‌ باشوری كوردستان زیاتر ڕۆڵی نه‌ته‌وه‌یی خۆیان ببینن، بۆیه‌ داوا له‌ گشت داموده‌زگاكانی ڕاگه‌یاندن له‌ هه‌رێمی كوردستان ده‌كه‌ین به‌ شێوه‌یه‌كی به‌رفراوانتر باسی دۆزی كورد له‌ به‌شه‌كانی تری كوردستان بكه‌ن و پێكه‌وه‌ هه‌ولڕ بده‌ین هه‌موومان به‌شێك بین له‌ چاره‌سه‌ری ئاشتیانه‌ی دۆزی كورد له‌ توركیا و ئێران و سوریا.  

3-         پشگیری له‌وه‌ ده‌كه‌ین كه‌ كۆنفرانسی (KNK) (كۆنگره‌ی نه‌ته‌وه‌یی كوردستان) له‌ باشووری كوردستان ببه‌سترێ بۆ باسكردنی پڕۆژه‌ی ئاشتیانه‌ی چاره‌سه‌ری كێشه‌ی كورد له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست.  

4-         داوا له‌ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و حكومه‌تی ناوه‌ندی به‌غدا ده‌كه‌ین هه‌ولڕ بده‌ن بۆ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی گشت ئه‌و په‌یمانانه‌ی پێشتر له‌ نێوان حكومه‌تی عێراق و حكومه‌تی توركیا دا ئیمزاكراون بۆ سنوور به‌زاندنی یه‌كتری بۆ لێدانی بزوتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كورد.  

5-         داوا له‌ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و حكومه‌تی ناوه‌ندی به‌غدا ده‌كه‌ین هه‌ولڕ بده‌ن به‌ ڕێگه‌ی ناوه‌نده‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كان ڕێگه‌ له‌ هاتنه‌ناوه‌وه‌ی سوپایی توركیا بۆ ناو خاكی هه‌رێمی كوردستان بگرن.  

6-        داوا له‌ حیزبه‌ كوردستانیه‌كانیش ده‌كه‌ین سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌یان یه‌ك بخه‌ن و هه‌ڵوێستێكی یه‌كگرتوویان هه‌بێت بۆ چاره‌سه‌ری ئاشتیانه‌ی كێشه‌ی كورد و به‌رژه‌وه‌ندی باڵای نه‌ته‌وه‌ی و كوردستان بخه‌نه‌ پێش گشت به‌رژه‌وه‌ندییه‌كیان.

7-         داوا ده‌كه‌ین هه‌وڵی جدی بدرێ بۆ ڕێگری كردن له‌ هه‌وڵی داخستنی (ROJ TV) كه‌ ده‌نگی زوڵالی كوردانه‌.

 كۆمه‌ڵێك له‌ ڕۆژنامه‌نووسان و مامۆستایانی زانكۆ و ڕۆشنبیران و پارله‌مانتاران

 سلێمانی 15/10/2010


 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

بانگه‌وازێك … بارودۆخی كوردستان پێویستی به‌ هه‌ڵوێستی نه‌ته‌وه‌ی و خه‌باتی جه‌ماوه‌رییه‌ PDF Print Email
Tuesday, 19 October 2010 07:29 - گشتی

 به‌هۆی هه‌ستكردن به‌ به‌رپرسیاری مێژووی و نه‌ته‌وه‌ی و به‌ هۆی ئه‌و بارودۆخه‌ سیاسییه‌ی ئێستا له‌ باكور و ڕۆژهه‌ڵات و ڕۆژئاوایی كوردستان هاتۆته‌ ئارا و ئه‌و سیاسه‌ته‌ی بۆ له‌ ناوبردن و تواندنه‌وه‌ی كورد له‌و سێ به‌شانه‌ی كوردستان په‌یڕه‌و ده‌كرێ كه‌ هه‌ست به‌ بونی شه‌ڕ و كوشتار ده‌كرێ و وه‌كو هه‌وڵێك بۆ ڕێگرتن له‌ هه‌ر پێكدادان و خوێنڕشتنێكی نوێ له‌ ناوچه‌كه‌، به‌ تایبه‌تیش له‌ دوای بڕیاره‌كه‌ی پارله‌مانی توركیا كه‌ ڕێگه‌ی داوه‌ به‌ سوپایی وڵاته‌كه‌ی بۆ ماوه‌یی یه‌ك ساڵی تریش ئۆپه‌ڕاسۆن و له‌شكركێشی بۆ سه‌ر باشووری كوردستان ئه‌نجام بدات.

 ژماره‌یه‌ك له‌ مامۆستایانی زانكۆكانی باشوری كوردستان و پارله‌مانتار و ڕۆشنبیران و ڕۆژنامه‌نووسان، له‌ شاری سلێمانی كۆبوونه‌وه‌ و له‌ دوایی تاتوێ كردنی پێشهات و ئه‌گه‌ره‌كان و ڕووداوه‌كانی ڕابردوو، كه‌ ئه‌وه‌یان سه‌لماندووه‌ هیچ لایه‌ك له‌ شه‌ڕ و كوشتاره‌كاندا سه‌ركه‌وتوو نه‌بووه‌ و هیچ لایه‌كیش نه‌یتوانیوه‌ لایه‌نی به‌رامبه‌ر له‌ ناوببات، بۆیه‌ ئێمه‌ ڕێگه‌ی ئاشتی و پێكه‌وه‌ ژیان به‌ باشترین چاره‌سه‌ر ده‌زانین و پێویسته‌ داگیركه‌رانی كوردستانیش دان به‌وڕاستیه‌دا بنێن كه‌ به‌ شه‌ڕ و له‌ ناوبردن و ئینكاری كردن كێشه‌ی كورد له‌ توركیا و ئێران و سوریا چاره‌سه‌ر ناكرێ و پێویسته‌ دان به‌مافه‌ڕه‌واكانی كورد دا بنرێ و له‌سه‌ر بنه‌مایی پێكه‌وه‌ ژیانی ئاشتیانه‌ش كێشه‌ی كورد له‌و به‌شانه‌ی كوردستان چاره‌سه‌ری بۆ بدۆزرێته‌وه‌.

 دوای تاوتوێ كردنی بارودۆخه‌كه‌ له‌ گشت ڕوویه‌كه‌وه‌ ئاماده‌بوانی كۆبوونه‌وه‌كه‌، به‌ هه‌ستكردن به‌رپرسیارێتی نه‌ته‌وایه‌تی، به‌ پێویست زانرا ئه‌م خاڵانه‌ی خواره‌وه‌ بۆ ڕایی گشتی بڵاو بكرێنه‌وه‌:

1-        هه‌وڵی جدی بدرێ بۆ ئاماده‌كردنی ڕایی گشتی له‌ باشووری كوردستان بۆ پشگیری كردنی خه‌باتی نه‌ته‌وه‌یی كورد له‌ باكور و ڕۆژهه‌ڵات و ڕۆژئاوایی كوردستان و دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌ری گونجاو و ئاشتیانه‌ له‌ سه‌ر ئاستی هه‌رێمی و نێو ده‌وڵه‌تی و دروستكردنی فشار له‌ سه‌ر حكومه‌ت و پارله‌مانی ئه‌و وڵاتانه‌ بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی كورد به‌ ئاشتیانه‌.

2-         پێمان وایه‌ پێویسته‌ ده‌زگاكانی ڕاگه‌یاندن له‌ باشوری كوردستان زیاتر ڕۆڵی نه‌ته‌وه‌یی خۆیان ببینن، بۆیه‌ داوا له‌ گشت داموده‌زگاكانی ڕاگه‌یاندن له‌ هه‌رێمی كوردستان ده‌كه‌ین به‌ شێوه‌یه‌كی به‌رفراوانتر باسی دۆزی كورد له‌ به‌شه‌كانی تری كوردستان بكه‌ن و پێكه‌وه‌ هه‌ولڕ بده‌ین هه‌موومان به‌شێك بین له‌ چاره‌سه‌ری ئاشتیانه‌ی دۆزی كورد له‌ توركیا و ئێران و سوریا.  

3-         پشگیری له‌وه‌ ده‌كه‌ین كه‌ كۆنفرانسی (KNK) (كۆنگره‌ی نه‌ته‌وه‌یی كوردستان) له‌ باشووری كوردستان ببه‌سترێ بۆ باسكردنی پڕۆژه‌ی ئاشتیانه‌ی چاره‌سه‌ری كێشه‌ی كورد له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست.

4-         داوا له‌ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و حكومه‌تی ناوه‌ندی به‌غدا ده‌كه‌ین هه‌ولڕ بده‌ن بۆ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی گشت ئه‌و په‌یمانانه‌ی پێشتر له‌ نێوان حكومه‌تی عێراق و حكومه‌تی توركیا دا ئیمزاكراون بۆ سنوور به‌زاندنی یه‌كتری بۆ لێدانی بزوتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كورد.

5-         داوا له‌ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و حكومه‌تی ناوه‌ندی به‌غدا ده‌كه‌ین هه‌ولڕ بده‌ن به‌ ڕێگه‌ی ناوه‌نده‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كان ڕێگه‌ له‌ هاتنه‌ناوه‌وه‌ی سوپایی توركیا بۆ ناو خاكی هه‌رێمی كوردستان بگرن.

6-        داوا له‌ حیزبه‌ كوردستانیه‌كانیش ده‌كه‌ین سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌یان یه‌ك بخه‌ن و هه‌ڵوێستێكی یه‌كگرتوویان هه‌بێت بۆ چاره‌سه‌ری ئاشتیانه‌ی كێشه‌ی كورد و به‌رژه‌وه‌ندی باڵای نه‌ته‌وه‌ی و كوردستان بخه‌نه‌ پێش گشت به‌رژه‌وه‌ندییه‌كیان.

7-         داوا ده‌كه‌ین هه‌وڵی جدی بدرێ بۆ ڕێگری كردن له‌ هه‌وڵی داخستنی (ROJ TV) كه‌ ده‌نگی زوڵالی كوردانه‌.

 كۆمه‌ڵێك له‌ ڕۆژنامه‌نووسان و مامۆستایانی زانكۆ و ڕۆشنبیران و پارله‌مانتاران

 سلێمانی 15/10/2010


 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

ئه‌م "با" له‌م كۆنه‌و بێت، كورد له‌گه‌ڵ خۆیدا ده‌بات ... ئه‌ستێره‌ ئه‌حمه‌د PDF Print Email
Tuesday, 19 October 2010 07:24 - گشتی

ماوه‌ی حه‌وت مانگه‌، هه‌ڵبژاردنه‌كانی په‌رله‌مانی ئێراق ته‌واو بووه‌و هه‌تاكۆ ئێستاشی له‌گه‌ڵدا بێت، حكومه‌ت پێكنه‌هاتووه‌و كه‌س كه‌سی پێ قه‌بوول نییه‌و هه‌ركه‌سه‌ش به‌ گوێره‌و به‌رژه‌وه‌ندی خۆی له‌گه‌ڵ دامه‌زارندنی حكومه‌تی نوێ ئێراقی نزیك ده‌بێته‌وه‌و له‌هه‌مانكاتیشدا، به‌مه‌وه‌ سنووردار نه‌ماونه‌ته‌وه‌، كوتله‌كانی ناوخۆی ئێراق، به‌ رۆژان له‌ده‌ره‌وه‌ی ئێراق له‌شوێنی رێگا و رێكاری چاره‌سه‌ری ده‌گرن، هه‌تاكۆ بتوانن به‌یارمه‌تی وڵاتانی دراوسێ ئێراق، حكومه‌تێكی نیمچه‌ ئێراقی پێكبهێنن و به‌م شێوه‌یه‌ش خۆڵێك بكه‌نه‌ چاوی ڕای گشتی ئێراقی و گه‌لی ئێراق. ئه‌مه‌ له‌حاڵێكدایه‌ كه‌ وڵاتی ئێراق له‌ئاستی جیهانیدا، پله‌ی یه‌كه‌می له‌ پێكنه‌هێنانی حكومه‌تدا، له‌جیهاندا، به‌ده‌ستخست، له‌هه‌مانكاتیشدا، توانیووه‌، بێ ئه‌وه‌ی كه‌ حكومه‌تیش له‌ئارادا هه‌بێت، وڵات به‌رێوه‌ ببات. له‌لایه‌ك شیعه‌كان، به‌هه‌موو ده‌ستێوه‌ردانه‌كانی ئێران توانیان، به‌رئه‌ندامی سه‌رۆكوه‌زیری خۆیان ده‌ستنیشان بكه‌ن و وه‌كۆ ئه‌و هاوپه‌یمانییه‌ی كه‌ هه‌مئێستا سازیانكردووه‌، خۆی وه‌كۆ گه‌وره‌ترین كۆتله‌ی په‌رله‌مانی رابگه‌ێنێت. له‌لایه‌كی تریشه‌وه‌، لیستی العراقییه‌ به‌سه‌رۆكایه‌تی ئه‌یادالعلاوی به‌خوێندنه‌وه‌یه‌ك تر، هه‌وڵده‌دات، هاوپه‌یمانییه‌تێكی نوێتر وبه‌رفراوانتر پێكبهێنێت هه‌ر به‌م بۆنه‌وه‌ش، به‌سه‌ردانه‌كانی خۆی بۆ سووریاو توركیا و هه‌ولێری پایته‌خت، ئاماده‌كارییه‌كانی خۆی بۆ به‌ستنی هاوپه‌یمانی و پێكهێنانی حكومه‌ت راده‌گه‌ێنێت. له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌مانه‌ش، ئه‌وه‌ی كه‌ له‌م نێوه‌نده‌دا، هه‌تاكۆ ئێستاشی له‌گه‌ڵدا بێت، خۆی مڵاس داوه‌و ناتوانێت، لایه‌نگه‌ری خۆی بۆ لایه‌نێك ڕابگه‌ێنێت، كورده‌. كوردیش به‌ گوێره‌ی خۆی بڕێك مه‌رجی هه‌یه‌ بۆ پێكهێنانی حكومه‌ت وهاوپه‌یمانی و ئه‌وه‌ش خۆی له‌ نۆزده‌ خاڵدا، ده‌نوێنێت. مه‌به‌ستی منیش له‌م بابه‌ته‌دا، سه‌ره‌نجدانه‌ به‌ مه‌رجه‌كانی كورده‌ كه‌ ده‌ستنیشانی كردووه‌و رۆژانه‌ بۆ ئه‌وه‌ی خۆی به‌مافدار بزانێت و نیشانی بدات كه‌ بێ قه‌بوول كردنی خۆاسته‌كانمان، هاوپه‌یمانی له‌گه‌ڵ هیچ لایه‌نێكدا نابه‌ستین، جێگای گفتۆگۆ و تێڕامانه‌. ده‌مه‌وێت بڵێیم، له‌م نۆزده‌ خاڵه‌ی كه‌ كورد وه‌كۆ پێش مه‌رج دیارییانی كردووه‌، زۆرینه‌ی، له‌وانه‌ ده‌توانم، به‌راشكاویشی بڵێیم كه‌ شازده‌، هیفده‌ خاڵی خۆی، له‌ده‌ستووردا، ده‌نوێنێت و ئه‌وه‌شی كه‌ هه‌تاكۆ ئێستا له‌لایه‌ن كوتله‌كانی تره‌وه‌، ددانی پێدانان و قه‌بووڵیشی ناكه‌ن، بابه‌تی پێشمه‌رگه‌و كێشه‌نه‌وه‌ وه‌زیره‌ كورده‌كانه‌ له‌كابینه‌یه‌ك كه‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی گه‌لی كورد به‌بنه‌ما نه‌گرت و له‌و كاته‌شدا، ئه‌و حكومه‌ته‌ مه‌شروعیه‌تی نه‌مێنێت. خاڵی سه‌ره‌كیش ئه‌مانه‌ن، ئه‌گه‌ر ئه‌م خاڵانه‌ له‌لایه‌ن كوتله‌یه‌كه‌وه‌ كه‌ هاوپه‌یمانی ده‌به‌ستێـت، قه‌بوول نه‌كرێت، هیچ واتایه‌كی ئه‌م نۆزده‌ خاڵه‌ی فراكسیۆنه‌ كوردسیانیه‌كان نامێت و داخوازی كوردانیش، ده‌بێـته‌ بڵقی سه‌رئاوو ئه‌م بایه‌ش له‌م كۆنه‌وه‌ بێت، كورد له‌گه‌ڵ خۆیدا ده‌بات.

ئه‌گه‌ر بێت، كورد به‌م شێوه‌یه‌ی ئێستایان، كه‌ كوتله‌كانی تری ئێراقی هه‌وڵده‌ده‌ن، به‌یارمه‌تی ده‌وڵه‌تانی دراوسێ پێگه‌ی سیاسی و ئه‌منی خۆیان به‌هێز بكه‌ن و ئه‌ویش به‌هه‌مان رێباز بڕی بكاته‌وه‌، مسۆگه‌ر ئه‌نجامی نابێت و هیچ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كیش بۆ كورد له‌م به‌شه‌ی له‌كوردستاندا نابێت و به‌م شێوه‌یه‌ش ناتوانێت له‌به‌رامبه‌ر به‌ ته‌وژم ولێشاوی فاشیزمی عه‌ره‌بی خۆی رابگرێت و مۆمكینه‌ له‌داهاتوویه‌كی نزیكیش دا، به‌زه‌ره‌ێكی ستراتیژی گه‌وره‌ بۆ سه‌ر گه‌له‌كه‌مان بشكێته‌وه‌، مه‌گه‌ر به‌ به‌ستنی په‌یمانێكی نه‌ته‌وایه‌تی له‌نێو خۆی كوردان نه‌بێت ئه‌وه‌یش له‌ نێوان هه‌ر چواربه‌شه‌كه‌ی كوردستاندا، ته‌نها به‌م شێوه‌یه‌ كورد له‌باشووری كوردستان، ده‌توانێت، گارانتی ده‌ستكه‌وته‌كانی خۆی مسۆگه‌ر بكات. ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ به‌ روونی له‌به‌رچاوانه‌وه‌ كه‌سیش ناتوانێت، ئینكاری بكات. توركیا، به‌ درێژكردنه‌وه‌، مۆڵه‌تی ئۆپه‌راسیۆنه‌ سه‌ربازیه‌كانی ئه‌رته‌ش بۆ سه‌ر باشووری كوردستان، ئه‌وه‌ ده‌سه‌لمێنێت، كه‌ تۆ پێویسته‌ داخوازییه‌كانی من قه‌بوول بكه‌ی، ئێرانیش به‌ ئاژه‌وه‌ و نانه‌وه‌ی ئاژه‌وه‌گیری له‌ شاره‌كانی باشوورو رۆژهه‌ڵاتی كوردستان، هه‌وڵده‌دات كه‌ كه‌ش وهه‌واییه‌كی ئه‌منییته‌ی له‌نێوان هه‌ر دوو به‌شه‌كه‌ی كوردستاندا ئاوا بكات و رێ له‌به‌رده‌م هه‌ر شیوه‌ ده‌ستێوه‌ردانێكی له‌ناكاوی خۆی ئاماده‌ بكات، واتا توركیاو ئێران به‌ هاوپه‌یمانی به‌ستن له‌دژی به‌رژه‌ندی كوردان، هاوپه‌یمانیان به‌ستووه‌و به‌هیچ شێوه‌ش ده‌ست له‌دژبه‌ری كوردان به‌رناده‌ن، بۆ ئه‌وه‌ی كوردیش خۆی له‌م بازنه‌ی پیلانگێڕییه‌ رزگار بكات، پێویسته‌ به‌هاوپه‌یمانی نه‌ته‌واییه‌تی كورد له‌هه‌ر چواربه‌شه‌كه‌ی كوردستاندا، والا، ئه‌م "با" له‌م كۆنه‌وه‌ بێت، كوردیش له‌گه‌ڵ خۆیدا ده‌بات.

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

گۆڕان و نەبوونی ستراتیژی "نەوت" … ئاری ئەبوبەکر/دانیمارک PDF Print Email
Tuesday, 19 October 2010 06:54 به‌رجه‌سته‌

مەسەلەی هەناردنەکردنی نەوتی هەرێمی کوردستان، یەکێکە لەمەسەلە هەرە هەستیارەکان، کە ڕاستەوخۆ بەستراوەتەوە بە چارەنووسی نەوەکانی ئێستا و داهاتوەوە، چونکە هەڵکۆڵینی خاکی وڵات و خاڵیکردنەوەی ئەو سامانە گرنگەی هەرێم، بێ ئەوەی سوودی هەبێت بۆ هاونیشتیمانیەکانمان، خەلەلێکە لە فیکر و فەسلەفەی حوکمڕانانی کوردستاندا، کە ناکرێت هەروا بە ئاسانی بێدەنگی لێبکرێت.

هەموو هێزە سیاسییەکانی هەرێم (بە دەسەڵات و ئوپۆزسێۆنەوە) هاوڕان لەسەر ئەوەی کە هەرێمی کوردستان لە ئێستادا بەشێکە لە عێراق و ئەبێت هەموو داهاتی هەرێم بچێتەوە عێراق و لەوێوە دووبارە دابەشبکرێتەوە بەسەر هەموو دانیشتوانی عێراق دا، کەواتە مەسەلەی هەناردەکردنی نەوتی هەرێم، وەک نەوتی بەسڕە، داهاتەکەی دەبێت بچێتە خەزێنەی عێراق و لەوێوە دابەشبکرێت بەسەر هەمو عێراقدا.

کەواتە ئەگەر هەناردەکردنی نەوتی هەرێم و گرێبەستەکانی زۆر شەفاف و ئاشکراو ڕوونیش بێت، ئەوا هەر هەمان ئەنجامی ماتماتیکیمان دەستدەکەوێت، کە ئەویش: هەناردەکردنی نەوتی هەرێم یەکسانە بە زیادکردنی داهاتی گشتی عێراق بە گشتی و بڕێکی کەمیش بۆ هەرێم، بە ڕادەیەک کە وەک ئەوە وایە مرڤ کاسبی بکات و لە % ٨٣ ی (چونکە هەرێم تەنها و تەنها بۆی هەیە % ١٧ لە داهاتی نەوتی هەرێمی کوردستان سوودمەند ببێت) داهاتی کاسبییەکەی ئارەزوومەندانە بداتە خەڵکی تر.

ئەمەبوو گرفتەکە بە بڕوای من، کە دەبوایە قسەی لەسەربکرێت و ببێتە بابەتێک کە شەقامی کوردی لێ ئاگاداربکرایەتەوە و ئۆپۆزسێۆنیش بەرپرسیارانە پێشڕەوایەتی دەرخستنی ڕاستییەکانی بۆ خەڵکی بکردایە.

دیارە هەر لەسەرەتاوە ئۆپۆزسێۆن بە گشتی و گۆڕان بەتایبەتی هەستان بە قسەکردن و ناڕەزایەتی دەربڕین بەرامبەر بە هەناردەکردنی نەوت، کە جێگەی خۆشحاڵی بوو، وە وا هەستدەکرا کە ئۆپۆزسێۆن لە خەمی نەوتی هەرێمدایە، نەک تەنها لەبەر ئەوەی کە گرێبەستەکانی نەوت شەفاف نییە، بەڵکو لەبەر ئەوەی کە هەناردەکردنی نەوتی هەرێم لە ئێستادا بەهەدەردانی سامانی سروشتی هەرێمە بێ سوودگەیاندن بە دانیشتوانی کوردستان.

بەڵام بەداخەوە لە لێدوانەکانی ئەم دوایانەی سەرۆکی فراکسیۆنی گۆڕان و وتەبێژی فەرمی بزوووتنەوەی گۆڕان، ئەوە گەڵالە بوو، کە ئۆپۆزسیۆن، بەتایبەتی تر گۆڕان وەک سەرقافڵەی ئۆپۆزسێۆن، خاوەنی خەلەلێکی گەورەیە لە فەلسەفەی بەڕیوەبردنی وڵات، چونکە هەردوو وتەبێژەکە دانیان بەوەدا نا، کە گۆڕان دژی هەناردەکردنی نەوتی هەرێم نیە، بەڵکو تەنها و تەنها دژی ناشەفافیەتی گرێبەستەکانی نەوتە، وە ئەگەر گرێبەستەکان شەفاف بوون، ئەوا گۆڕان کێشەی هەناردەکردنی نەوتی نیە، بەڵکو پشتگیریشی دەکات.

جا هەر وەک چۆن دەسەڵات بە قسەی باقوبریقی وەک "هەناردەکردنی نەوت سوودی ستراتیجی هەیە بۆ هەرێم و بە دونیای دەناسێنێت"، خەڵکی کوردستان بە لاڕێدا دەبەن و بیر لە زەرەرەکانی هەناردەکردنی نەوتی هەرێم لە ئێستادا ناکەنەوە، برادەرانی ئۆپۆزسێۆنیش بە هەمانشیوە هیچ گوێ بەوە نادەن کە دادۆشینی نەوتی هەرێم بۆ ئەوەی کە خەڵکی تر لە عێراق زگی پێ تێر ببێت (ئەمە ئەگەر ئەو پیاهەڵپژانە ئیعلامیەی نێوان هەرێم و عێراق لەسەر نەوت لەبەر چاونەگرین)، جگە لە بەفیڕودانی سامانی وڵات، هیچ تەفسیرێکی تر هەڵناگرێت، چونکە ولاتانی سەربەخۆ و خاوەن دامەزراوەی دیمۆکراسی، هەمیشە لە خەمی داهاتوودان و نایانەوێت سامانی سروشتی وڵات، کە دەشێت وەک ماڵی سپی بۆ ڕۆژی ڕەش سەیر بکرێت، بە هەدەر بچێت لە کاتێکدا کە پێویستیان نییە، چ جای ئەوەی کە داهاتەکەی بخەنە سەر خەزێنەی جێگەیەکی تر. بە تایبەتی تر لە ئێستادا کە بەشە بودجەی هەرێم، ئەگەر بۆ گیرفان پڕکردن نەبێت، وە بەشێوەیەکی دادپەروەرانە سەرفکرێت، دانیشتوانی کوردستان هیچ گرفتێکی سەرەکییان نامێنێت. خۆ ئەگەر بێتو بەم شێوەیەی ئێستا بودجەی کوردستان سەرفبکرێت، وەک لە ٢٠ ساڵی ڕابردوودا کراوە، ئەوا نەک هەر نەوت بەڵکو فرۆشتنی خاکی کوردستانیش ناتوانێت گیرفانی مەسئولین تێربکات.

بۆیە وا هەستدەکرێت، پەتای نەبوونی ستراتیژ و پلانی تۆکمە بۆ ئێستا و داهاتوو، وەک چۆن بەرچاوی دەسەڵاتدارانی تاریککردووە، هەمان پەتا ئۆپۆزسێۆنیشی گرتبێتەوە و بەرچاویانی تاریککردبێت. ئەگەر نا دەبوایە ئوپۆزسیۆن لە ئێستادا دژی هەناردەکردنی نەوت بوایە بە هەموو شێوەیەک، چ بە گرێبەستی شەفاف، یان ناشەفاف.

Arei1976@hotmail. com 

لە ڕۆژنامەی ئاوێنە ژ ٢٤٢ دا بلاوکراوەتەوە

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

گۆڕان و نەبوونی ستراتیژی "نەوت" … ئاری ئەبوبەکر/دانیمارک PDF Print Email
Tuesday, 19 October 2010 06:54 ئاری ئه‌بوبه‌کر

مەسەلەی هەناردنەکردنی نەوتی هەرێمی کوردستان، یەکێکە لەمەسەلە هەرە هەستیارەکان، کە ڕاستەوخۆ بەستراوەتەوە بە چارەنووسی نەوەکانی ئێستا و داهاتوەوە، چونکە هەڵکۆڵینی خاکی وڵات و خاڵیکردنەوەی ئەو سامانە گرنگەی هەرێم، بێ ئەوەی سوودی هەبێت بۆ هاونیشتیمانیەکانمان، خەلەلێکە لە فیکر و فەسلەفەی حوکمڕانانی کوردستاندا، کە ناکرێت هەروا بە ئاسانی بێدەنگی لێبکرێت.

هەموو هێزە سیاسییەکانی هەرێم (بە دەسەڵات و ئوپۆزسێۆنەوە) هاوڕان لەسەر ئەوەی کە هەرێمی کوردستان لە ئێستادا بەشێکە لە عێراق و ئەبێت هەموو داهاتی هەرێم بچێتەوە عێراق و لەوێوە دووبارە دابەشبکرێتەوە بەسەر هەموو دانیشتوانی عێراق دا، کەواتە مەسەلەی هەناردەکردنی نەوتی هەرێم، وەک نەوتی بەسڕە، داهاتەکەی دەبێت بچێتە خەزێنەی عێراق و لەوێوە دابەشبکرێت بەسەر هەمو عێراقدا.

کەواتە ئەگەر هەناردەکردنی نەوتی هەرێم و گرێبەستەکانی زۆر شەفاف و ئاشکراو ڕوونیش بێت، ئەوا هەر هەمان ئەنجامی ماتماتیکیمان دەستدەکەوێت، کە ئەویش: هەناردەکردنی نەوتی هەرێم یەکسانە بە زیادکردنی داهاتی گشتی عێراق بە گشتی و بڕێکی کەمیش بۆ هەرێم، بە ڕادەیەک کە وەک ئەوە وایە مرڤ کاسبی بکات و لە % ٨٣ ی (چونکە هەرێم تەنها و تەنها بۆی هەیە % ١٧ لە داهاتی نەوتی هەرێمی کوردستان سوودمەند ببێت) داهاتی کاسبییەکەی ئارەزوومەندانە بداتە خەڵکی تر.

ئەمەبوو گرفتەکە بە بڕوای من، کە دەبوایە قسەی لەسەربکرێت و ببێتە بابەتێک کە شەقامی کوردی لێ ئاگاداربکرایەتەوە و ئۆپۆزسێۆنیش بەرپرسیارانە پێشڕەوایەتی دەرخستنی ڕاستییەکانی بۆ خەڵکی بکردایە.

دیارە هەر لەسەرەتاوە ئۆپۆزسێۆن بە گشتی و گۆڕان بەتایبەتی هەستان بە قسەکردن و ناڕەزایەتی دەربڕین بەرامبەر بە هەناردەکردنی نەوت، کە جێگەی خۆشحاڵی بوو، وە وا هەستدەکرا کە ئۆپۆزسێۆن لە خەمی نەوتی هەرێمدایە، نەک تەنها لەبەر ئەوەی کە گرێبەستەکانی نەوت شەفاف نییە، بەڵکو لەبەر ئەوەی کە هەناردەکردنی نەوتی هەرێم لە ئێستادا بەهەدەردانی سامانی سروشتی هەرێمە بێ سوودگەیاندن بە دانیشتوانی کوردستان.

بەڵام بەداخەوە لە لێدوانەکانی ئەم دوایانەی سەرۆکی فراکسیۆنی گۆڕان و وتەبێژی فەرمی بزوووتنەوەی گۆڕان، ئەوە گەڵالە بوو، کە ئۆپۆزسیۆن، بەتایبەتی تر گۆڕان وەک سەرقافڵەی ئۆپۆزسێۆن، خاوەنی خەلەلێکی گەورەیە لە فەلسەفەی بەڕیوەبردنی وڵات، چونکە هەردوو وتەبێژەکە دانیان بەوەدا نا، کە گۆڕان دژی هەناردەکردنی نەوتی هەرێم نیە، بەڵکو تەنها و تەنها دژی ناشەفافیەتی گرێبەستەکانی نەوتە، وە ئەگەر گرێبەستەکان شەفاف بوون، ئەوا گۆڕان کێشەی هەناردەکردنی نەوتی نیە، بەڵکو پشتگیریشی دەکات.

جا هەر وەک چۆن دەسەڵات بە قسەی باقوبریقی وەک "هەناردەکردنی نەوت سوودی ستراتیجی هەیە بۆ هەرێم و بە دونیای دەناسێنێت"، خەڵکی کوردستان بە لاڕێدا دەبەن و بیر لە زەرەرەکانی هەناردەکردنی نەوتی هەرێم لە ئێستادا ناکەنەوە، برادەرانی ئۆپۆزسێۆنیش بە هەمانشیوە هیچ گوێ بەوە نادەن کە دادۆشینی نەوتی هەرێم بۆ ئەوەی کە خەڵکی تر لە عێراق زگی پێ تێر ببێت (ئەمە ئەگەر ئەو پیاهەڵپژانە ئیعلامیەی نێوان هەرێم و عێراق لەسەر نەوت لەبەر چاونەگرین)، جگە لە بەفیڕودانی سامانی وڵات، هیچ تەفسیرێکی تر هەڵناگرێت، چونکە ولاتانی سەربەخۆ و خاوەن دامەزراوەی دیمۆکراسی، هەمیشە لە خەمی داهاتوودان و نایانەوێت سامانی سروشتی وڵات، کە دەشێت وەک ماڵی سپی بۆ ڕۆژی ڕەش سەیر بکرێت، بە هەدەر بچێت لە کاتێکدا کە پێویستیان نییە، چ جای ئەوەی کە داهاتەکەی بخەنە سەر خەزێنەی جێگەیەکی تر. بە تایبەتی تر لە ئێستادا کە بەشە بودجەی هەرێم، ئەگەر بۆ گیرفان پڕکردن نەبێت، وە بەشێوەیەکی دادپەروەرانە سەرفکرێت، دانیشتوانی کوردستان هیچ گرفتێکی سەرەکییان نامێنێت. خۆ ئەگەر بێتو بەم شێوەیەی ئێستا بودجەی کوردستان سەرفبکرێت، وەک لە ٢٠ ساڵی ڕابردوودا کراوە، ئەوا نەک هەر نەوت بەڵکو فرۆشتنی خاکی کوردستانیش ناتوانێت گیرفانی مەسئولین تێربکات.

بۆیە وا هەستدەکرێت، پەتای نەبوونی ستراتیژ و پلانی تۆکمە بۆ ئێستا و داهاتوو، وەک چۆن بەرچاوی دەسەڵاتدارانی تاریککردووە، هەمان پەتا ئۆپۆزسێۆنیشی گرتبێتەوە و بەرچاویانی تاریککردبێت. ئەگەر نا دەبوایە ئوپۆزسیۆن لە ئێستادا دژی هەناردەکردنی نەوت بوایە بە هەموو شێوەیەک، چ بە گرێبەستی شەفاف، یان ناشەفاف.

Arei1976@hotmail. com 

لە ڕۆژنامەی ئاوێنە ژ ٢٤٢ دا بلاوکراوەتەوە

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

هه‌ر سه‌رۆک جاشێک ژیانی زۆرتر له‌ هه‌زار کوردی له‌ مردن پاراستووه‌، سه‌ڵاح شینه‌ وه‌ک نموونه‌!-به‌شی دووه‌م ... ده‌رسیم دیبه‌گه‌یی PDF Print Email
Tuesday, 19 October 2010 06:50 گۆشه‌ی تایبه‌ت

ئیبراهیمی شێخ نه‌سره‌دین به‌رزنجی سه‌رۆک جاشی فه‌وجی (102)ی جاشه‌ سووکه‌کان، له‌ روونکردنه‌وه‌یه‌کدا که‌ له‌ رۆژنامه‌ی هاوڵاتی، ژماره‌ (651)ی رۆژی چوارشه‌ممه‌، رێکه‌وتی (4.8.2010)دا، که‌ له ‌لاپه‌ڕه‌ (17)دا بڵاوکراوه‌ته‌وه‌، باسی ئه‌وه‌ ده‌کات که‌ هه‌ر سه‌رۆک جاشێکی سه‌دام و به‌عس توانیوێتی له‌ سه‌روو هه‌زار کورد بپارێزێت له‌ مردن و تیاچوون. سه‌ره‌تا ده‌مه‌وێت ئه‌وه‌ بڵێم که‌ ناوونیشانی ووتاره‌که‌م له‌ لێدوانه‌که‌ی ئه‌و وه‌رگیراوه‌، پاشانیش ده‌مه‌وێت چه‌ند نموونه‌یه‌ک هه‌ڵبژێرم‌ له‌و سه‌رۆک جاشانه‌ی سه‌دام که‌ گوایه‌ به‌ قسه‌ی سه‌رۆک جاشی فه‌وجی ناوبراو ژیانی هه‌زار کوردیان پاراستووه‌، با بزانین قسه‌ی سه‌رۆک جاشی ناوبراو وا ده‌رده‌چێت یان نه‌ک پێچه‌وانه‌ به‌ڵکو هه‌ندێک سه‌رۆک جاش به‌ ده‌یان و سه‌دان هاووڵاتی و پێشمه‌رگه‌یان شه‌هیدکردووه‌!

پێویسته‌ ئه‌وه‌ بڵێم، سوپاسی هه‌موو ئه‌وانه‌ ده‌که‌م که‌ هه‌ر هه‌ڵه‌یه‌ک یان ناته‌واوییه‌ک له‌ نووسینه‌کانمدا هه‌بێت، هه‌وڵی راستکردنه‌وه‌ و پڕکردنه‌وه‌ی ناته‌واوییه‌کان ده‌ده‌ن، چونکه‌ به‌دڵنیایی نامه‌وێت شتێک بنووسم که‌ وانه‌بێت، ئه‌گه‌ر هه‌ر هه‌ڵه‌یه‌کیش له‌ نووسینه‌کانمدا هه‌بێت به‌زووترین کات هه‌وڵی راستکردنه‌وه‌ی ده‌ده‌م، به‌ڵام کاتێک که‌ هه‌ڵه‌یه‌کی بێ مه‌به‌ست رووده‌دات و خۆم پێم خۆش نییه‌، که‌چی که‌سانێکی پاشه‌ڵ پیس و گه‌وره‌ بوو له‌ ته‌وێڵه‌ی جاشایه‌تی بیانه‌وێت قسه‌ی ناشیرینم پێ بڵێن، ته‌نیا په‌ندێکی (ئاری)یان به‌ نموونه‌ بۆ دێنمه‌وه‌ که‌ ده‌ڵێت: (هیچ به‌رکه‌وتنێکی ئه‌و جۆره‌ که‌سانه‌ نامشکێنی، نه‌ک له‌به‌رئه‌وه‌ی له‌ پۆڵا دروست کرابم، به‌ڵکو ئه‌وه‌ی که‌ زامدارم ده‌کات، ئه‌وه‌نده‌ ناهێنێ له‌پێناویدا بشکێم).

له‌ به‌شی دووه‌مدا، سه‌ڵاح شینه عه‌بدولڕه‌حمان خدر بندیان دۆره‌به‌کره‌یی (سه‌ڵاح شینه‌) وه‌کو نموونه‌ دێنینه‌وه، که‌ به‌مشێوه‌یه‌ له‌ په‌رتووکی (ئینسکلۆپیدیای تاوانبارانی ئه‌نفال و کوردۆسایدکردنی گه‌لی باشووری کوردستان)دا باسی کراوه‌‌.

سه‌ڵاح شینه عه‌بدولڕه‌حمان خدر (سه‌ڵاح شینه‌)، سه‌ره‌تا پێشمه‌رگه‌ی ناسراوی یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان بووه‌، پله‌ یه‌ک له‌دوا یه‌که‌کانی سه‌ربازی وه‌کو فه‌رمانده‌ی مه‌فره‌زه‌، جێگری فه‌رمانده‌ی که‌رت، فه‌رمانده‌ی که‌رت و دوا پله‌ی جێگری سه‌رتیپی (86)ی ده‌شتی هه‌ولێر بووه‌. سه‌ڵاح شینه‌، له‌لایه‌ک له‌کاتی ئه‌نفاله‌کاندا ووره‌ی رووخاو توانای پێشمه‌رگایه‌تی نه‌ما، له‌ لایه‌کی تریشه‌وه‌ کێشه‌ی هه‌بوو له‌گه‌ڵ چه‌ند به‌رپرسێکی تر، بۆیه‌ له‌ژێره‌وه‌ په‌یوه‌ندی به‌ ده‌زگا ئه‌منییه‌کانی رژێمه‌وه‌ کردبوو، رژێمیش داوای لێکردبوو که‌ چه‌ند فه‌رمانده‌یه‌کی پێشمه‌رگه‌ بکوژێت یان به‌زیندوویی راده‌ستی ئه‌وانیان بکات، ئینجا له‌ رابردووی ئه‌و خۆشده‌بن. سه‌ڵاح شینه‌ به‌و مه‌رجه‌ی ده‌زگا داپڵۆسێنه‌ره‌کانی رژێم قایل بوو، به‌ڵام له‌ ده‌رفه‌تێک ده‌گه‌ڕا که‌ ئه‌وانه‌ی له‌ناو یه‌کێتیی رقی لێیان بوو‌ له‌گه‌ڵ چه‌ندین کادیر و پێشمه‌رگه‌ی حزبی شیوعی به‌یه‌که‌وه‌ شه‌هیدیان بکات یان بیانگرێت و وه‌کو نێچیری چه‌ور چه‌ور له‌سه‌ر مێزی دۆستایه‌تی نوێی خۆی و به‌عسییه‌کان شانازی به‌ شه‌هیدکردن یان راده‌ستکردنه‌وه‌یان بکات.

ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ی که‌ سه‌ڵاح شینه‌ به‌دوایدا ده‌گه‌ڕا بۆی رێک نه‌که‌وت، بۆیه‌ به‌ناچاری به‌ته‌نیا گورزێکی کوشنده‌ی ئاراسته‌ی حزبی شیوعی کرد و که‌ڵه‌ پیاو و پێشمه‌رگه‌ی چاونه‌ترس و شێرئاسا عه‌بدولڕه‌حمان عه‌زیز حه‌مه‌د ناسراو به‌ (دکتۆر عادل)، له‌گه‌ڵ دوو پێشمه‌رگه‌ی تر به‌ناوه‌کانی عه‌لی حاجی ئیسماعیل (ناسراو به‌ که‌مال) و سه‌رکه‌وت گردعازه‌بانی‌، له‌ شه‌وی (9/1988.6.10)دا له‌ گوندی (پڵینگه‌)ی سه‌ربه‌ شارۆچکه‌ی قوشته‌په شه‌هیدکرد، له‌گه‌ڵ بریندارکردنی پێشمه‌رگه‌یه‌ک به‌ناوی تاریق عه‌بدوڵڵا عیسا پاڵانی ناسراو به‌ (کرمانج) خه‌ڵکی دووگرتکانی قوشته‌په‌، که‌ توانی به‌ برینداری خۆی ده‌ربازکا، وه‌لێ به‌داخه‌وه‌ رۆژی دواتر له‌به‌ر سه‌ختی برینه‌که‌ی شه‌هیدبوو‌. شه‌هید دکتۆر عادل برایه‌ک و هاوڕێیه‌کی هه‌ره‌ دڵسۆز و نزیکم بوو، که‌ هه‌م کادیر و رابه‌ری سیاسی لقی قه‌ره‌چوغی هێزی پێشمه‌رگه‌ی حزبی شیوعی بوو، هه‌م فه‌رمانده‌یه‌کی سه‌ربازی. شه‌هید دکتۆر عادل، مرۆڤێکی ساده‌، ده‌م به‌خه‌نده‌، ئارام، ‌پشوو درێژ، دڵسۆز، به‌وه‌فا، مه‌زن، بوێر، خۆبه‌ختکار، شۆڕشگێر و پێشمه‌رگه‌ی راسته‌قینه‌ بوو، ده‌توانم بڵێم به‌ڕاستی پیاوی رۆژی ته‌نگانه‌ و به‌هاناوه‌ هاتن بوو.

سه‌ڵاح شینه‌ و تاقمه‌که‌ی هه‌ر هه‌مان شه‌و واته‌ شه‌وی شه‌وی (9/1988.6.10)، یه‌کێک له‌ پێشمه‌رگه هه‌ره‌ قاره‌مان و به‌ هه‌ڵوێسته‌‌کانی یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستانیی به‌ناوی سه‌دره‌دین فه‌تاح عه‌بدوڵڵا دووشیوانی (دیبه‌گه)‌ ناسراو به‌ (حاجی) که‌ خزمی رائید جه‌لالی بوو شه‌هیدکرد. سه‌ڵاح شینه‌، داوای له‌ شه‌هید حاجی کردبوو له‌و دوانه‌ یه‌کێکیان هه‌ڵبژێرێت یان له‌گه‌ڵیاندا بچێته‌وه‌ ناو رژێم و له‌گه‌ڵ ئه‌وان ببێت به‌ جاش یان ده‌یکوژن، به‌ڵام شه‌هید حاجی مردنی هه‌ڵبژارد نه‌ک گه‌ڕانه‌وه‌ بۆناو رژێم و بوون به‌ جاشی رژێمێکی داگیرکه‌ری ره‌گه‌زپه‌رست و فاشی، ئه‌وه‌بوو سه‌ڵاح شینه‌و تاقمه‌که‌ی ناوبراویان شه‌هیدکرد.

سه‌ڵاح شینه‌ به‌ شه‌هیدکردنی ئه‌و پێنج قاره‌مانه‌ی شیوعی و یه‌کێتیی که‌ له‌ سه‌ره‌وه‌ ناوم بردن دڵی ئاوی نه‌خوارده‌وه‌، بۆیه‌ ناوچه‌که‌ی به‌جێنه‌هێشت و نه‌گه‌ڕایه‌وه‌ ناو رژێم، به‌ڵکو به‌ به‌رده‌وامی شه‌و و رۆژی ده‌نایه‌ سه‌ر یه‌ک له‌پێناوی راوکردنی پێشمه‌رگه‌و به‌رپرسه‌کاندا.

دوای چه‌ند شه‌وێک سه‌ڵاح شینه ‌و تاقمه‌ کورد و پێشمه‌رگه‌ کوژه‌که‌ی، له‌ نزیک گوندی گه‌ڕه‌به‌شه‌ی سه‌ربه‌ قوشته‌په‌‌ تووشی دوو پێشمه‌رگه‌ی حزبی شیوعی به‌ هه‌ڵوێست و خۆشه‌ویستی کرێکار و جووتیارانی ده‌شتی هه‌ولێر ده‌بێت، که‌ کانه‌بی حه‌مه‌ڕه‌شید گه‌ڕه‌شێخانی (کانه‌بی گچکه‌) و ئازاد مه‌لا ره‌حمان قه‌ته‌وی ناسراو به‌ (مه‌لا ئاشتی) ده‌بن.‌ کانه‌بی گچکه‌، کادیرێکی دڵسۆزی حزبی شیوعی و رابه‌ری سیاسی لقی ده‌شتی هه‌ولێری حزبی ناوبراو بوو، ئازاد (مه‌لا ئاشتی)، پێشمه‌رگه‌یه‌کی دلێر و چاو نه‌ترسی حزبی شیوعی بوو. ئه‌و دوو پێشمه‌رگه‌ شه‌هیده‌ بێئاگا بوون له‌و تاوانه‌ی سه‌ڵاح شینه‌ و تاقمه‌که‌ی، بۆیه‌ سه‌ڵاح شینه‌ زۆر به‌ئاسانی هه‌ردووکیانی به‌فێڵ گرتن و به‌ده‌ست به‌ستراوی راده‌ستی ئه‌منی هه‌ولێری کردن، ئه‌وانیش ئه‌و دوو قاره‌مانه‌یان شه‌هیدکرد.

سه‌ڵاح شینه‌ی کۆنه‌ پێشمه‌رگه‌ و فه‌رمانده‌ی مه‌فره‌زه‌ی تایبه‌تی نوێ، له‌ بۆسه‌یه‌کی تردا له‌ نزیک گونده‌کانی بیره‌جنه‌ی سه‌ربه‌ شارۆچکه‌ی قوشته‌په، دوو پێشمه‌رگه‌ی گیان له‌سه‌ر ده‌ستی تری حزبی شیوعی شه‌هیدکرد به‌ناوه‌کانی ئیبراهیم باداوه‌یی و هه‌ژار مناره‌یی.

دوای ئه‌وه‌ی سه‌ڵاح شینه‌ و تاقمه‌ دۆڕاوه‌که‌ی گه‌ڕانه‌وه‌ ناو رژێم و بوون به‌ مه‌فره‌زه‌ی تایبه‌تی (مه‌فره‌زه‌ خاسه‌)ی ئه‌من، دواتر شه‌وانه‌ ده‌چوونه‌ ئه‌و رێگایانه‌ی که‌ پێشمه‌رگه‌ هاتووچۆیان پێدا ده‌کرد و بۆسه‌یان بۆ ده‌نانه‌وه به‌تایبه‌تی له‌ به‌ستی شه‌رغه‌‌، یان ده‌چوونه‌ سه‌ر خێزان و بنه‌ماڵه‌ی پێشمه‌رگه‌ له‌پێناوی ده‌ستگیرکردنی کوڕ و براو باوکه‌ پێشمه‌رگه‌کانیان ئه‌گه‌ر بۆ سه‌ردانی خزم و که‌سیان بێنه‌وه‌ یان هاتبنه‌وه‌ ماڵه‌وه‌.‌ ئه‌گه‌ر هه‌رنا له‌هه‌ر شوێنێک گومانی هه‌بوونی راکردوو له‌ خزمه‌تی سه‌ربازیان هه‌بوایه‌، به‌ره‌و شوێنه‌که‌ ده‌ڕۆیشتن بۆ ده‌ستگیرکردنیان و راده‌ستکردنه‌وه‌یان به‌ داموده‌زگا سه‌رکوتکه‌ره‌که‌ی ئه‌من، که‌ ئه‌وانیش گولله‌ بارانیان ده‌کردن. بۆ نموونه‌ سه‌ڵاح شینه‌ بندیان و جاشه‌کانی سه‌ربه‌ مه‌فره‌زه‌که‌ی، له‌ رێکه‌وتی (24.7.1988)دا، له‌ نزیک گوندی (کانی بزره‌)دا چوار پێشمه‌رگه‌ی یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان که‌ خه‌ڵکی که‌رکوک-ن ده‌ستگیرکردووه‌، که‌ به‌پێی نووسراوی ژماره‌ (2014)ی رێکه‌وتی (25.8.1988)ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئه‌منی پارێزگای هه‌ولێر له‌گه‌ڵ نۆ که‌سی تری‌ دانیشتووی شارۆچکه‌ی سه‌ربه‌رزی رواندزی خۆڕاگرن، که‌ له‌ ره‌شبگیریه‌که‌ی رێکه‌وتی (15.6.1988)ی شارۆچکه‌ی ناوبراودا ده‌ستگیرکرابوون، گولله‌ باران کراون. ئه‌و ره‌شبگیریه‌ به‌ سه‌رکردایه‌تی عه‌مید روکن عامر ئه‌لزوبێدی، فه‌رمانده‌ی تیپی (فرقه‌)ی (45)ی سه‌ربه‌ فه‌یله‌قی پێنج و به‌شداری ره‌فیقه‌کانی مونه‌زه‌مه‌ی حزبی به‌عس له‌ ره‌واندز، ئه‌منی ره‌واندز، ئیستخباراتی سه‌ربازی و کۆمه‌ڵه‌ جاش و مه‌فره‌زه‌ خاسه‌یه‌ک ئه‌نجام درا، که‌ زۆرتر خه‌ڵکی لێقه‌وماوانی هه‌ندێک له‌ گونده‌کانی ده‌وروبه‌ری گرته‌وه‌ که‌ په‌نایان هێنابوو بۆ شارۆچکه‌ی ره‌واندز، له‌گه‌ڵ ده‌ستگیرکردنی ژماره‌یه‌کی زۆر که‌سی کوردپه‌روه‌رو به‌هه‌ڵوێستی ئه‌و شارۆچکه‌یه، که‌ هه‌موویان ژماره‌یان ده‌گه‌یشته‌ نزیکه‌ی (120) هاووڵاتی و دواتر (13) که‌سیان گولله‌ باران کران. به‌گوێره‌ی به‌ڵگه‌نامه‌ی ئاماژه‌ پێکراو له‌ سه‌ره‌وه‌دا، له‌ ژماره‌ (1-4) بریتیین له‌و پێشمه‌رگانه‌ی که‌ سه‌ڵاح شینه‌ گرتوونی و راده‌ستی ئه‌منی هه‌ولێری کردوون، له‌ ژماره‌ (5-13) خه‌ڵکی رواندزن‌. سێزده‌ شه‌هیده‌که‌، که‌ چواری یه‌که‌میان پێشمه‌رگه‌ی (ی. ن. ک)ن و خه‌ڵکی که‌رکوکن، نۆ که‌سه‌که‌ی تریش هاووڵاتی دانیشتووی رواندزن که‌ بریتیین له‌: (ئیبراهیم خورشید محه‌مه‌د جه‌وه‌یی، حه‌سه‌ن عومه‌ر ساڵح قولی به‌گی، ئه‌سعه‌د ئه‌حمه‌د حه‌مه‌د په‌ڵکانه‌یی، سه‌روه‌ر هیدایه‌ت سه‌وزه‌ محه‌مه‌د، ئه‌مین ناوخۆش عه‌بدولڕه‌حمان، رێبوار حه‌سه‌ن یوسف، شێرزاد جه‌بار مام شێخ، عیسا محه‌مه‌د عه‌لی عودیش، عه‌بدولڕه‌زاق خدر مام شێخ، وریا سه‌عید عه‌بدولڕه‌زاق، سه‌لیم ئه‌سعه‌د عه‌بدوڵڵا، سه‌ردار ته‌ها به‌کر و فازڵ شافی میرزا)، که‌ راده‌ستی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئه‌منی پارێزگای هه‌ولێر-یان ده‌که‌ن.

سه‌ڵاح شینه‌، دواتر له رێکه‌وتی (5.3.1989)دا به‌ده‌ستی جاشێکی ئه‌کره‌می جه‌میل که‌ریم مه‌جید عه‌بدوڵڵا ئاغای کۆڕێ، راوێژکاری فه‌وجی سووکی (220)، کوژرا. سه‌ڵاح شینه‌، له‌لایه‌ن (دادگای باڵای تاوانه‌کانی ئێراق)ه‌وه‌، به‌هۆی به‌شداریکردنی له‌ ئه‌نفاله‌کاندا فه‌رمانی ده‌ستگیرکردنی بۆ ده‌رچووه‌و، ژماره‌ (293)ی دراوه‌تێ له‌ لیستی داواکراوه‌کان.

 

 

 

17.10.2010 یه‌کشه‌ممه‌

ده‌رسیم دیبه‌گه‌یی

 Darsim2006@hotmail.com

 

 

READ_MORE

هه‌ر سه‌رۆک جاشێک ژیانی زۆرتر له‌ هه‌زار کوردی له‌ مردن پاراستووه‌، سه‌ڵاح شینه‌ وه‌ک نموونه‌!-به‌شی دووه‌م ... ده‌رسیم دیبه‌گه‌یی PDF Print Email
Tuesday, 19 October 2010 06:50 ده‌رسیم دیبه‌گه‌یی

ئیبراهیمی شێخ نه‌سره‌دین به‌رزنجی سه‌رۆک جاشی فه‌وجی (102)ی جاشه‌ سووکه‌کان، له‌ روونکردنه‌وه‌یه‌کدا که‌ له‌ رۆژنامه‌ی هاوڵاتی، ژماره‌ (651)ی رۆژی چوارشه‌ممه‌، رێکه‌وتی (4.8.2010)دا، که‌ له ‌لاپه‌ڕه‌ (17)دا بڵاوکراوه‌ته‌وه‌، باسی ئه‌وه‌ ده‌کات که‌ هه‌ر سه‌رۆک جاشێکی سه‌دام و به‌عس توانیوێتی له‌ سه‌روو هه‌زار کورد بپارێزێت له‌ مردن و تیاچوون. سه‌ره‌تا ده‌مه‌وێت ئه‌وه‌ بڵێم که‌ ناوونیشانی ووتاره‌که‌م له‌ لێدوانه‌که‌ی ئه‌و وه‌رگیراوه‌، پاشانیش ده‌مه‌وێت چه‌ند نموونه‌یه‌ک هه‌ڵبژێرم‌ له‌و سه‌رۆک جاشانه‌ی سه‌دام که‌ گوایه‌ به‌ قسه‌ی سه‌رۆک جاشی فه‌وجی ناوبراو ژیانی هه‌زار کوردیان پاراستووه‌، با بزانین قسه‌ی سه‌رۆک جاشی ناوبراو وا ده‌رده‌چێت یان نه‌ک پێچه‌وانه‌ به‌ڵکو هه‌ندێک سه‌رۆک جاش به‌ ده‌یان و سه‌دان هاووڵاتی و پێشمه‌رگه‌یان شه‌هیدکردووه‌!

پێویسته‌ ئه‌وه‌ بڵێم، سوپاسی هه‌موو ئه‌وانه‌ ده‌که‌م که‌ هه‌ر هه‌ڵه‌یه‌ک یان ناته‌واوییه‌ک له‌ نووسینه‌کانمدا هه‌بێت، هه‌وڵی راستکردنه‌وه‌ و پڕکردنه‌وه‌ی ناته‌واوییه‌کان ده‌ده‌ن، چونکه‌ به‌دڵنیایی نامه‌وێت شتێک بنووسم که‌ وانه‌بێت، ئه‌گه‌ر هه‌ر هه‌ڵه‌یه‌کیش له‌ نووسینه‌کانمدا هه‌بێت به‌زووترین کات هه‌وڵی راستکردنه‌وه‌ی ده‌ده‌م، به‌ڵام کاتێک که‌ هه‌ڵه‌یه‌کی بێ مه‌به‌ست رووده‌دات و خۆم پێم خۆش نییه‌، که‌چی که‌سانێکی پاشه‌ڵ پیس و گه‌وره‌ بوو له‌ ته‌وێڵه‌ی جاشایه‌تی بیانه‌وێت قسه‌ی ناشیرینم پێ بڵێن، ته‌نیا په‌ندێکی (ئاری)یان به‌ نموونه‌ بۆ دێنمه‌وه‌ که‌ ده‌ڵێت: (هیچ به‌رکه‌وتنێکی ئه‌و جۆره‌ که‌سانه‌ نامشکێنی، نه‌ک له‌به‌رئه‌وه‌ی له‌ پۆڵا دروست کرابم، به‌ڵکو ئه‌وه‌ی که‌ زامدارم ده‌کات، ئه‌وه‌نده‌ ناهێنێ له‌پێناویدا بشکێم).

له‌ به‌شی دووه‌مدا، سه‌ڵاح شینه عه‌بدولڕه‌حمان خدر بندیان دۆره‌به‌کره‌یی (سه‌ڵاح شینه‌) وه‌کو نموونه‌ دێنینه‌وه، که‌ به‌مشێوه‌یه‌ له‌ په‌رتووکی (ئینسکلۆپیدیای تاوانبارانی ئه‌نفال و کوردۆسایدکردنی گه‌لی باشووری کوردستان)دا باسی کراوه‌‌.

سه‌ڵاح شینه عه‌بدولڕه‌حمان خدر (سه‌ڵاح شینه‌)، سه‌ره‌تا پێشمه‌رگه‌ی ناسراوی یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان بووه‌، پله‌ یه‌ک له‌دوا یه‌که‌کانی سه‌ربازی وه‌کو فه‌رمانده‌ی مه‌فره‌زه‌، جێگری فه‌رمانده‌ی که‌رت، فه‌رمانده‌ی که‌رت و دوا پله‌ی جێگری سه‌رتیپی (86)ی ده‌شتی هه‌ولێر بووه‌. سه‌ڵاح شینه‌، له‌لایه‌ک له‌کاتی ئه‌نفاله‌کاندا ووره‌ی رووخاو توانای پێشمه‌رگایه‌تی نه‌ما، له‌ لایه‌کی تریشه‌وه‌ کێشه‌ی هه‌بوو له‌گه‌ڵ چه‌ند به‌رپرسێکی تر، بۆیه‌ له‌ژێره‌وه‌ په‌یوه‌ندی به‌ ده‌زگا ئه‌منییه‌کانی رژێمه‌وه‌ کردبوو، رژێمیش داوای لێکردبوو که‌ چه‌ند فه‌رمانده‌یه‌کی پێشمه‌رگه‌ بکوژێت یان به‌زیندوویی راده‌ستی ئه‌وانیان بکات، ئینجا له‌ رابردووی ئه‌و خۆشده‌بن. سه‌ڵاح شینه‌ به‌و مه‌رجه‌ی ده‌زگا داپڵۆسێنه‌ره‌کانی رژێم قایل بوو، به‌ڵام له‌ ده‌رفه‌تێک ده‌گه‌ڕا که‌ ئه‌وانه‌ی له‌ناو یه‌کێتیی رقی لێیان بوو‌ له‌گه‌ڵ چه‌ندین کادیر و پێشمه‌رگه‌ی حزبی شیوعی به‌یه‌که‌وه‌ شه‌هیدیان بکات یان بیانگرێت و وه‌کو نێچیری چه‌ور چه‌ور له‌سه‌ر مێزی دۆستایه‌تی نوێی خۆی و به‌عسییه‌کان شانازی به‌ شه‌هیدکردن یان راده‌ستکردنه‌وه‌یان بکات.

ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ی که‌ سه‌ڵاح شینه‌ به‌دوایدا ده‌گه‌ڕا بۆی رێک نه‌که‌وت، بۆیه‌ به‌ناچاری به‌ته‌نیا گورزێکی کوشنده‌ی ئاراسته‌ی حزبی شیوعی کرد و که‌ڵه‌ پیاو و پێشمه‌رگه‌ی چاونه‌ترس و شێرئاسا عه‌بدولڕه‌حمان عه‌زیز حه‌مه‌د ناسراو به‌ (دکتۆر عادل)، له‌گه‌ڵ دوو پێشمه‌رگه‌ی تر به‌ناوه‌کانی عه‌لی حاجی ئیسماعیل (ناسراو به‌ که‌مال) و سه‌رکه‌وت گردعازه‌بانی‌، له‌ شه‌وی (9/1988.6.10)دا له‌ گوندی (پڵینگه‌)ی سه‌ربه‌ شارۆچکه‌ی قوشته‌په شه‌هیدکرد، له‌گه‌ڵ بریندارکردنی پێشمه‌رگه‌یه‌ک به‌ناوی تاریق عه‌بدوڵڵا عیسا پاڵانی ناسراو به‌ (کرمانج) خه‌ڵکی دووگرتکانی قوشته‌په‌، که‌ توانی به‌ برینداری خۆی ده‌ربازکا، وه‌لێ به‌داخه‌وه‌ رۆژی دواتر له‌به‌ر سه‌ختی برینه‌که‌ی شه‌هیدبوو‌. شه‌هید دکتۆر عادل برایه‌ک و هاوڕێیه‌کی هه‌ره‌ دڵسۆز و نزیکم بوو، که‌ هه‌م کادیر و رابه‌ری سیاسی لقی قه‌ره‌چوغی هێزی پێشمه‌رگه‌ی حزبی شیوعی بوو، هه‌م فه‌رمانده‌یه‌کی سه‌ربازی. شه‌هید دکتۆر عادل، مرۆڤێکی ساده‌، ده‌م به‌خه‌نده‌، ئارام، ‌پشوو درێژ، دڵسۆز، به‌وه‌فا، مه‌زن، بوێر، خۆبه‌ختکار، شۆڕشگێر و پێشمه‌رگه‌ی راسته‌قینه‌ بوو، ده‌توانم بڵێم به‌ڕاستی پیاوی رۆژی ته‌نگانه‌ و به‌هاناوه‌ هاتن بوو.

سه‌ڵاح شینه‌ و تاقمه‌که‌ی هه‌ر هه‌مان شه‌و واته‌ شه‌وی شه‌وی (9/1988.6.10)، یه‌کێک له‌ پێشمه‌رگه هه‌ره‌ قاره‌مان و به‌ هه‌ڵوێسته‌‌کانی یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستانیی به‌ناوی سه‌دره‌دین فه‌تاح عه‌بدوڵڵا دووشیوانی (دیبه‌گه)‌ ناسراو به‌ (حاجی) که‌ خزمی رائید جه‌لالی بوو شه‌هیدکرد. سه‌ڵاح شینه‌، داوای له‌ شه‌هید حاجی کردبوو له‌و دوانه‌ یه‌کێکیان هه‌ڵبژێرێت یان له‌گه‌ڵیاندا بچێته‌وه‌ ناو رژێم و له‌گه‌ڵ ئه‌وان ببێت به‌ جاش یان ده‌یکوژن، به‌ڵام شه‌هید حاجی مردنی هه‌ڵبژارد نه‌ک گه‌ڕانه‌وه‌ بۆناو رژێم و بوون به‌ جاشی رژێمێکی داگیرکه‌ری ره‌گه‌زپه‌رست و فاشی، ئه‌وه‌بوو سه‌ڵاح شینه‌و تاقمه‌که‌ی ناوبراویان شه‌هیدکرد.

سه‌ڵاح شینه‌ به‌ شه‌هیدکردنی ئه‌و پێنج قاره‌مانه‌ی شیوعی و یه‌کێتیی که‌ له‌ سه‌ره‌وه‌ ناوم بردن دڵی ئاوی نه‌خوارده‌وه‌، بۆیه‌ ناوچه‌که‌ی به‌جێنه‌هێشت و نه‌گه‌ڕایه‌وه‌ ناو رژێم، به‌ڵکو به‌ به‌رده‌وامی شه‌و و رۆژی ده‌نایه‌ سه‌ر یه‌ک له‌پێناوی راوکردنی پێشمه‌رگه‌و به‌رپرسه‌کاندا.

دوای چه‌ند شه‌وێک سه‌ڵاح شینه ‌و تاقمه‌ کورد و پێشمه‌رگه‌ کوژه‌که‌ی، له‌ نزیک گوندی گه‌ڕه‌به‌شه‌ی سه‌ربه‌ قوشته‌په‌‌ تووشی دوو پێشمه‌رگه‌ی حزبی شیوعی به‌ هه‌ڵوێست و خۆشه‌ویستی کرێکار و جووتیارانی ده‌شتی هه‌ولێر ده‌بێت، که‌ کانه‌بی حه‌مه‌ڕه‌شید گه‌ڕه‌شێخانی (کانه‌بی گچکه‌) و ئازاد مه‌لا ره‌حمان قه‌ته‌وی ناسراو به‌ (مه‌لا ئاشتی) ده‌بن.‌ کانه‌بی گچکه‌، کادیرێکی دڵسۆزی حزبی شیوعی و رابه‌ری سیاسی لقی ده‌شتی هه‌ولێری حزبی ناوبراو بوو، ئازاد (مه‌لا ئاشتی)، پێشمه‌رگه‌یه‌کی دلێر و چاو نه‌ترسی حزبی شیوعی بوو. ئه‌و دوو پێشمه‌رگه‌ شه‌هیده‌ بێئاگا بوون له‌و تاوانه‌ی سه‌ڵاح شینه‌ و تاقمه‌که‌ی، بۆیه‌ سه‌ڵاح شینه‌ زۆر به‌ئاسانی هه‌ردووکیانی به‌فێڵ گرتن و به‌ده‌ست به‌ستراوی راده‌ستی ئه‌منی هه‌ولێری کردن، ئه‌وانیش ئه‌و دوو قاره‌مانه‌یان شه‌هیدکرد.

سه‌ڵاح شینه‌ی کۆنه‌ پێشمه‌رگه‌ و فه‌رمانده‌ی مه‌فره‌زه‌ی تایبه‌تی نوێ، له‌ بۆسه‌یه‌کی تردا له‌ نزیک گونده‌کانی بیره‌جنه‌ی سه‌ربه‌ شارۆچکه‌ی قوشته‌په، دوو پێشمه‌رگه‌ی گیان له‌سه‌ر ده‌ستی تری حزبی شیوعی شه‌هیدکرد به‌ناوه‌کانی ئیبراهیم باداوه‌یی و هه‌ژار مناره‌یی.

دوای ئه‌وه‌ی سه‌ڵاح شینه‌ و تاقمه‌ دۆڕاوه‌که‌ی گه‌ڕانه‌وه‌ ناو رژێم و بوون به‌ مه‌فره‌زه‌ی تایبه‌تی (مه‌فره‌زه‌ خاسه‌)ی ئه‌من، دواتر شه‌وانه‌ ده‌چوونه‌ ئه‌و رێگایانه‌ی که‌ پێشمه‌رگه‌ هاتووچۆیان پێدا ده‌کرد و بۆسه‌یان بۆ ده‌نانه‌وه به‌تایبه‌تی له‌ به‌ستی شه‌رغه‌‌، یان ده‌چوونه‌ سه‌ر خێزان و بنه‌ماڵه‌ی پێشمه‌رگه‌ له‌پێناوی ده‌ستگیرکردنی کوڕ و براو باوکه‌ پێشمه‌رگه‌کانیان ئه‌گه‌ر بۆ سه‌ردانی خزم و که‌سیان بێنه‌وه‌ یان هاتبنه‌وه‌ ماڵه‌وه‌.‌ ئه‌گه‌ر هه‌رنا له‌هه‌ر شوێنێک گومانی هه‌بوونی راکردوو له‌ خزمه‌تی سه‌ربازیان هه‌بوایه‌، به‌ره‌و شوێنه‌که‌ ده‌ڕۆیشتن بۆ ده‌ستگیرکردنیان و راده‌ستکردنه‌وه‌یان به‌ داموده‌زگا سه‌رکوتکه‌ره‌که‌ی ئه‌من، که‌ ئه‌وانیش گولله‌ بارانیان ده‌کردن. بۆ نموونه‌ سه‌ڵاح شینه‌ بندیان و جاشه‌کانی سه‌ربه‌ مه‌فره‌زه‌که‌ی، له‌ رێکه‌وتی (24.7.1988)دا، له‌ نزیک گوندی (کانی بزره‌)دا چوار پێشمه‌رگه‌ی یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان که‌ خه‌ڵکی که‌رکوک-ن ده‌ستگیرکردووه‌، که‌ به‌پێی نووسراوی ژماره‌ (2014)ی رێکه‌وتی (25.8.1988)ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئه‌منی پارێزگای هه‌ولێر له‌گه‌ڵ نۆ که‌سی تری‌ دانیشتووی شارۆچکه‌ی سه‌ربه‌رزی رواندزی خۆڕاگرن، که‌ له‌ ره‌شبگیریه‌که‌ی رێکه‌وتی (15.6.1988)ی شارۆچکه‌ی ناوبراودا ده‌ستگیرکرابوون، گولله‌ باران کراون. ئه‌و ره‌شبگیریه‌ به‌ سه‌رکردایه‌تی عه‌مید روکن عامر ئه‌لزوبێدی، فه‌رمانده‌ی تیپی (فرقه‌)ی (45)ی سه‌ربه‌ فه‌یله‌قی پێنج و به‌شداری ره‌فیقه‌کانی مونه‌زه‌مه‌ی حزبی به‌عس له‌ ره‌واندز، ئه‌منی ره‌واندز، ئیستخباراتی سه‌ربازی و کۆمه‌ڵه‌ جاش و مه‌فره‌زه‌ خاسه‌یه‌ک ئه‌نجام درا، که‌ زۆرتر خه‌ڵکی لێقه‌وماوانی هه‌ندێک له‌ گونده‌کانی ده‌وروبه‌ری گرته‌وه‌ که‌ په‌نایان هێنابوو بۆ شارۆچکه‌ی ره‌واندز، له‌گه‌ڵ ده‌ستگیرکردنی ژماره‌یه‌کی زۆر که‌سی کوردپه‌روه‌رو به‌هه‌ڵوێستی ئه‌و شارۆچکه‌یه، که‌ هه‌موویان ژماره‌یان ده‌گه‌یشته‌ نزیکه‌ی (120) هاووڵاتی و دواتر (13) که‌سیان گولله‌ باران کران. به‌گوێره‌ی به‌ڵگه‌نامه‌ی ئاماژه‌ پێکراو له‌ سه‌ره‌وه‌دا، له‌ ژماره‌ (1-4) بریتیین له‌و پێشمه‌رگانه‌ی که‌ سه‌ڵاح شینه‌ گرتوونی و راده‌ستی ئه‌منی هه‌ولێری کردوون، له‌ ژماره‌ (5-13) خه‌ڵکی رواندزن‌. سێزده‌ شه‌هیده‌که‌، که‌ چواری یه‌که‌میان پێشمه‌رگه‌ی (ی. ن. ک)ن و خه‌ڵکی که‌رکوکن، نۆ که‌سه‌که‌ی تریش هاووڵاتی دانیشتووی رواندزن که‌ بریتیین له‌: (ئیبراهیم خورشید محه‌مه‌د جه‌وه‌یی، حه‌سه‌ن عومه‌ر ساڵح قولی به‌گی، ئه‌سعه‌د ئه‌حمه‌د حه‌مه‌د په‌ڵکانه‌یی، سه‌روه‌ر هیدایه‌ت سه‌وزه‌ محه‌مه‌د، ئه‌مین ناوخۆش عه‌بدولڕه‌حمان، رێبوار حه‌سه‌ن یوسف، شێرزاد جه‌بار مام شێخ، عیسا محه‌مه‌د عه‌لی عودیش، عه‌بدولڕه‌زاق خدر مام شێخ، وریا سه‌عید عه‌بدولڕه‌زاق، سه‌لیم ئه‌سعه‌د عه‌بدوڵڵا، سه‌ردار ته‌ها به‌کر و فازڵ شافی میرزا)، که‌ راده‌ستی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئه‌منی پارێزگای هه‌ولێر-یان ده‌که‌ن.

سه‌ڵاح شینه‌، دواتر له رێکه‌وتی (5.3.1989)دا به‌ده‌ستی جاشێکی ئه‌کره‌می جه‌میل که‌ریم مه‌جید عه‌بدوڵڵا ئاغای کۆڕێ، راوێژکاری فه‌وجی سووکی (220)، کوژرا. سه‌ڵاح شینه‌، له‌لایه‌ن (دادگای باڵای تاوانه‌کانی ئێراق)ه‌وه‌، به‌هۆی به‌شداریکردنی له‌ ئه‌نفاله‌کاندا فه‌رمانی ده‌ستگیرکردنی بۆ ده‌رچووه‌و، ژماره‌ (293)ی دراوه‌تێ له‌ لیستی داواکراوه‌کان.

 

 

 

17.10.2010 یه‌کشه‌ممه‌

ده‌رسیم دیبه‌گه‌یی

 Darsim2006@hotmail.com

 

 

READ_MORE


Monday, 18 October 2010

كۆنگره‌ی حزبه‌كانی كوردستان ... ستیڤان شه‌مزینانی PDF Print Email
Monday, 18 October 2010 11:12 به‌رجه‌سته‌

ئه‌مساڵ، ساڵی كۆنگره‌ی حزبه‌ سیاسییه‌كانی باشووری كوردستان بوو، زۆرێ له‌و پارتییه‌ سیاسییانه‌ به‌تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی خاوه‌نی نفوز و كاریگه‌ریین كۆنگره‌ی خۆیان به‌ست یان بڕیاره‌ بیبه‌ستن. یه‌كێتی نیشتمانی و كۆمه‌ڵی ئیسلامی له‌ ماوه‌ی سێ بۆ چوار مانگی پێشوودا كۆنگره‌ی خۆیان به‌ست، پارتی وا بڕیاره‌ له‌ مانگی یانزه‌ كۆنگره‌ ببه‌ستێت، ده‌نگۆی ئه‌وه‌ هه‌یه‌ له‌ ماوه‌یه‌كی نزیكدا بزووتنه‌وه‌ی "گۆڕان"یش كۆنگره‌ی ئاسایی خۆی ببه‌ستێت. كه‌واته‌ ده‌توانین بڵێین له‌ماوه‌ی یه‌ك ساڵدا كۆی هێزه‌ كاریگه‌ره‌كانی كوردستان كۆنگره‌ی ئاسایی خۆیان ده‌به‌ستن، به‌تایبه‌ت له‌م سه‌روه‌خته‌دا كه‌ بارودۆخی سیاسیی و كۆمه‌ڵایه‌تی، كۆمه‌ڵی كورده‌واریی گۆڕانی زۆری به‌سه‌ردا هاتووه‌ و به‌رنامه‌ی سیاسیی و رۆشنبیریی حزبه‌كانیش هه‌تا هه‌نووكه‌ به‌هه‌مان شێوه‌ی پێشوو راوه‌ستاون و ناتوانن وه‌ڵامی پێویستییه‌كانی ئه‌م قۆناغه‌ بده‌نه‌وه‌، بۆیه‌ به‌ستنی كۆنگره‌ی حزبه‌كانی باشووری كوردستان، كه‌م تا زۆر ده‌توانێت وه‌ڵامی پێویستییه‌كانی ئه‌م هه‌لومه‌رجه‌ی كۆمه‌ڵی كوردستان بداته‌وه‌، كه‌ له‌ مێژه‌، ده‌بوو وه‌ڵامی بدرابایه‌ته‌وه‌.

گوومانی تێدا نییه‌، كۆنگره‌ یه‌كێكه‌ له‌ وێستگه‌ هه‌ره‌ گرنگه‌كانی ژیانی حزبایه‌تی، كه‌ ده‌توانێت قۆناغه‌كان له‌ یه‌كتری جیا بكاته‌وه‌، یان به‌مانایه‌كی دیكه‌ هێزی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ به‌رده‌وامیی به‌ژیانی حزبه‌ سیاسییه‌كان بدات بۆ هه‌ر قۆناغێك كه‌ دێته‌ پێشه‌وه‌. كۆنگره‌ سه‌باره‌ت به‌ حزبی هاوچه‌رخ نه‌ك پێویستییه‌كی پله‌ یه‌ك و هه‌ره‌ له‌پێشه‌، به‌ڵكوو داینه‌مۆی به‌ره‌وپێشه‌وه‌چوونی حزب و گواستنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاته‌ له‌ نه‌وه‌یه‌كه‌وه‌ بۆ یه‌كێكی تر، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌، له‌ دوای راپه‌ڕینی ساڵی 1991ه‌وه‌ حزبه‌ سیاسییه‌كانی كوردستان، كه‌مترین كۆنگره‌یان به‌ستووه‌ و وه‌ختێكیش كۆنگره‌یان به‌ستووه‌، كه‌مترین ئاڵوگۆڕیان له‌ شێوه‌ی رێكخستن و په‌یڕه‌و و پرۆگرامی سیاسیی حزبه‌كانیاندا كردووه‌، به‌م هۆیه‌وه‌ كۆنگره‌ی حزبه‌ سیاسییه‌كانی باشووری كوردستان نه‌یتوانیوه‌ وه‌ك خۆی ئامانج بپێكێت، ته‌نانه‌ت بۆ هه‌ندێك له‌ هێزه‌ سیاسییه‌كانی كوردستان، كۆنگره‌ ته‌نیا پرۆسه‌یه‌كه‌ بۆ ته‌سفیه‌ی سیاسیی و ره‌واییدانه‌وه‌ به‌ده‌سه‌ڵاتی بێسنووری ژماره‌یه‌ك سه‌ركرده‌ی سیاسیی كه‌ له‌وه‌تی حزبه‌كانیان هه‌یه‌، هه‌ر له‌ هه‌ڕه‌م و لووتكه‌ی ده‌سه‌ڵاتدان.

هیچ گوومانی تێدا نییه‌، شێوه‌ی كاركردنی سیاسیی، سیستمی ئه‌ندامگیریی و به‌حزبیكردن، په‌یڕه‌ و پرۆگرام و ئه‌جیندای زۆرینه‌ی حزبه‌كانی كوردستان، یه‌كێكه‌ له‌ سیستمه‌ هه‌ره‌ ته‌قلیدییه‌كانی حزبایه‌تیكردن، یان با بڵێین هێشتا حزبی كوردیی له‌سه‌ر هه‌مان ستایڵی حزبی ستالینی و كۆی حزبه‌ شمولییه‌كانی تری ئه‌وروپای رۆژهه‌ڵات و سۆڤێتی جاران له‌كاركردن به‌رده‌وامه‌، ئه‌م ستایڵه‌ نه‌ك هه‌ر له‌گه‌ڵ پرنسیپ و بنه‌ماكانی سیستمی دیموكراتیدا نایه‌ته‌وه‌، به‌ڵكوو ناتوانێت هارمۆنی له‌گه‌ڵ ئه‌و كولتووره‌ سیاسیی و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ی هه‌نووكه‌ له‌ كوردستاندا بوونی هه‌یه‌. له‌به‌ر ئه‌م فاكتۆره‌ ده‌بێت كاری كۆنگره‌ی حزبه‌كانی كوردستان له‌ پێشنۆره‌دا بریتی بێت، له‌ پرۆسه‌یه‌ك بۆ گۆڕینی سیستمی ته‌قلیدیی حزبایه‌تی و ره‌نگڕێژكردنه‌وه‌ی حزبه‌كانی كوردستان له‌سه‌ر شێوه‌ و ستایڵی حزبه‌ هاوچه‌رخه‌كانی دنیا، كه‌ به‌دڵنیاییه‌وه‌ نموونه‌یه‌كی زۆر جیاوازن، له‌ نموونه‌ی حزبی ستالینی و حزبه‌ ته‌قلیدییه‌كانی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، كه‌ هه‌موو ده‌زانین ده‌رهاویشته‌ی كام واقیعی سیاسیی و فه‌رهه‌نگین.

من وای ده‌بینم، كۆنگره‌ی حزبه‌ كوردستانییه‌كان، نابێت وه‌ك هه‌میشه‌ و قۆناغه‌كانی پێشوو، كۆنگره‌ی چه‌پڵه‌لێدان بێت بۆ سه‌ركرده‌ و سكرتێره‌كان، نابێت كۆنگره‌ی حزبه‌كانی ئه‌م وڵاته‌ به‌هه‌مان شێوه‌ی جاران له‌ناو بێده‌نگیی تێپه‌ڕێ و هیچ هه‌راوهۆریا و جه‌ده‌لێك له‌سه‌ر سیاغه‌ی باشترین نموونه‌ی په‌یڕه‌و پرۆگرام و ئه‌جیندای سیاسیی تێدا نه‌بێت، ده‌بێت ئه‌و به‌سته‌ڵه‌كه‌ تێكبشكێنرێت و كۆنگره‌كان ببنه‌ یه‌كێك له‌ گرنگترین وێستگه‌كانی تازه‌بوونه‌وه‌ی حزبه‌ سیاسییه‌كانی كوردستان، چوونكه‌ وه‌ك له‌ سه‌ره‌تاوه‌ ئاماژه‌مان پێدا، قۆناغی ئه‌و گووتاره‌ كلاسیكییه‌ی حزبی كوردیی ده‌مێكه‌ كۆتایی هاتووه‌، بۆ زیندوومانه‌وه‌ی ئه‌م حزبانه‌ به‌لانیكه‌مه‌وه‌ به‌ستنی كۆنگره‌ دواخراوه‌كان یه‌كێكن له‌ كاره‌ ئه‌وله‌وییه‌كان، له‌كاتی به‌ستنی كۆنگره‌كانیشدا جه‌ده‌ل و ره‌خساندنی زه‌مینه‌ی ئازاد بۆ ده‌ربڕینی بیر و بۆچوونه‌ جیاوازه‌كان، یه‌كێك ده‌بێت له‌و فاكتۆرانه‌ی گره‌نتی سه‌ركه‌وتنی كۆنگره‌ ده‌كات. خولاسه‌ی كه‌لام ئه‌وه‌یه‌: كاتی ئه‌وه‌ نه‌ماوه‌، حزبه‌ كوردییه‌كان كۆنگره‌ و كۆنفرانس و پلینۆمه‌كانیان دوابخه‌ن، كاتی ئه‌وه‌ نه‌ماوه‌ كۆنگره‌ وه‌ك پۆلێكی خوێندنی بنه‌ڕه‌تیی بێت و مامۆستایه‌ك وانه‌ بڵێته‌وه‌ و قووتابییه‌كانیش گوێ بگرن و جارجاریش بۆ قووتابییه‌كی زیره‌كیی مامۆستا كه‌ باش وانه‌كانی له‌ گوێ گرتووه‌ و وه‌ك خۆی ده‌یانڵێته‌وه‌ بیكه‌نه‌ چه‌پڵه‌ رێزان. به‌ڵكوو دروست به‌پێچه‌وانه‌وه‌ كاتی ئه‌وه‌یه‌ هۆڵی كۆنگره‌ی حزبه‌كان پڕبێت له‌ هاتوهاوار و گفتوگۆ، بۆ ئه‌وه‌ی له‌ ده‌ره‌وه‌ به‌هاتوهاوار فڕێیان نه‌ده‌نه‌ په‌ڕاوێزی كۆمه‌ڵگه‌وه‌.

Shamzini79@yahoo. com

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

READ_MORE

كۆنگره‌ی حزبه‌كانی كوردستان ... ستیڤان شه‌مزینانی PDF Print Email
Monday, 18 October 2010 11:12 ستیڤان ئه‌حمه‌د

ئه‌مساڵ، ساڵی كۆنگره‌ی حزبه‌ سیاسییه‌كانی باشووری كوردستان بوو، زۆرێ له‌و پارتییه‌ سیاسییانه‌ به‌تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی خاوه‌نی نفوز و كاریگه‌ریین كۆنگره‌ی خۆیان به‌ست یان بڕیاره‌ بیبه‌ستن. یه‌كێتی نیشتمانی و كۆمه‌ڵی ئیسلامی له‌ ماوه‌ی سێ بۆ چوار مانگی پێشوودا كۆنگره‌ی خۆیان به‌ست، پارتی وا بڕیاره‌ له‌ مانگی یانزه‌ كۆنگره‌ ببه‌ستێت، ده‌نگۆی ئه‌وه‌ هه‌یه‌ له‌ ماوه‌یه‌كی نزیكدا بزووتنه‌وه‌ی "گۆڕان"یش كۆنگره‌ی ئاسایی خۆی ببه‌ستێت. كه‌واته‌ ده‌توانین بڵێین له‌ماوه‌ی یه‌ك ساڵدا كۆی هێزه‌ كاریگه‌ره‌كانی كوردستان كۆنگره‌ی ئاسایی خۆیان ده‌به‌ستن، به‌تایبه‌ت له‌م سه‌روه‌خته‌دا كه‌ بارودۆخی سیاسیی و كۆمه‌ڵایه‌تی، كۆمه‌ڵی كورده‌واریی گۆڕانی زۆری به‌سه‌ردا هاتووه‌ و به‌رنامه‌ی سیاسیی و رۆشنبیریی حزبه‌كانیش هه‌تا هه‌نووكه‌ به‌هه‌مان شێوه‌ی پێشوو راوه‌ستاون و ناتوانن وه‌ڵامی پێویستییه‌كانی ئه‌م قۆناغه‌ بده‌نه‌وه‌، بۆیه‌ به‌ستنی كۆنگره‌ی حزبه‌كانی باشووری كوردستان، كه‌م تا زۆر ده‌توانێت وه‌ڵامی پێویستییه‌كانی ئه‌م هه‌لومه‌رجه‌ی كۆمه‌ڵی كوردستان بداته‌وه‌، كه‌ له‌ مێژه‌، ده‌بوو وه‌ڵامی بدرابایه‌ته‌وه‌.

گوومانی تێدا نییه‌، كۆنگره‌ یه‌كێكه‌ له‌ وێستگه‌ هه‌ره‌ گرنگه‌كانی ژیانی حزبایه‌تی، كه‌ ده‌توانێت قۆناغه‌كان له‌ یه‌كتری جیا بكاته‌وه‌، یان به‌مانایه‌كی دیكه‌ هێزی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ به‌رده‌وامیی به‌ژیانی حزبه‌ سیاسییه‌كان بدات بۆ هه‌ر قۆناغێك كه‌ دێته‌ پێشه‌وه‌. كۆنگره‌ سه‌باره‌ت به‌ حزبی هاوچه‌رخ نه‌ك پێویستییه‌كی پله‌ یه‌ك و هه‌ره‌ له‌پێشه‌، به‌ڵكوو داینه‌مۆی به‌ره‌وپێشه‌وه‌چوونی حزب و گواستنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاته‌ له‌ نه‌وه‌یه‌كه‌وه‌ بۆ یه‌كێكی تر، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌، له‌ دوای راپه‌ڕینی ساڵی 1991ه‌وه‌ حزبه‌ سیاسییه‌كانی كوردستان، كه‌مترین كۆنگره‌یان به‌ستووه‌ و وه‌ختێكیش كۆنگره‌یان به‌ستووه‌، كه‌مترین ئاڵوگۆڕیان له‌ شێوه‌ی رێكخستن و په‌یڕه‌و و پرۆگرامی سیاسیی حزبه‌كانیاندا كردووه‌، به‌م هۆیه‌وه‌ كۆنگره‌ی حزبه‌ سیاسییه‌كانی باشووری كوردستان نه‌یتوانیوه‌ وه‌ك خۆی ئامانج بپێكێت، ته‌نانه‌ت بۆ هه‌ندێك له‌ هێزه‌ سیاسییه‌كانی كوردستان، كۆنگره‌ ته‌نیا پرۆسه‌یه‌كه‌ بۆ ته‌سفیه‌ی سیاسیی و ره‌واییدانه‌وه‌ به‌ده‌سه‌ڵاتی بێسنووری ژماره‌یه‌ك سه‌ركرده‌ی سیاسیی كه‌ له‌وه‌تی حزبه‌كانیان هه‌یه‌، هه‌ر له‌ هه‌ڕه‌م و لووتكه‌ی ده‌سه‌ڵاتدان.

هیچ گوومانی تێدا نییه‌، شێوه‌ی كاركردنی سیاسیی، سیستمی ئه‌ندامگیریی و به‌حزبیكردن، په‌یڕه‌ و پرۆگرام و ئه‌جیندای زۆرینه‌ی حزبه‌كانی كوردستان، یه‌كێكه‌ له‌ سیستمه‌ هه‌ره‌ ته‌قلیدییه‌كانی حزبایه‌تیكردن، یان با بڵێین هێشتا حزبی كوردیی له‌سه‌ر هه‌مان ستایڵی حزبی ستالینی و كۆی حزبه‌ شمولییه‌كانی تری ئه‌وروپای رۆژهه‌ڵات و سۆڤێتی جاران له‌كاركردن به‌رده‌وامه‌، ئه‌م ستایڵه‌ نه‌ك هه‌ر له‌گه‌ڵ پرنسیپ و بنه‌ماكانی سیستمی دیموكراتیدا نایه‌ته‌وه‌، به‌ڵكوو ناتوانێت هارمۆنی له‌گه‌ڵ ئه‌و كولتووره‌ سیاسیی و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ی هه‌نووكه‌ له‌ كوردستاندا بوونی هه‌یه‌. له‌به‌ر ئه‌م فاكتۆره‌ ده‌بێت كاری كۆنگره‌ی حزبه‌كانی كوردستان له‌ پێشنۆره‌دا بریتی بێت، له‌ پرۆسه‌یه‌ك بۆ گۆڕینی سیستمی ته‌قلیدیی حزبایه‌تی و ره‌نگڕێژكردنه‌وه‌ی حزبه‌كانی كوردستان له‌سه‌ر شێوه‌ و ستایڵی حزبه‌ هاوچه‌رخه‌كانی دنیا، كه‌ به‌دڵنیاییه‌وه‌ نموونه‌یه‌كی زۆر جیاوازن، له‌ نموونه‌ی حزبی ستالینی و حزبه‌ ته‌قلیدییه‌كانی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، كه‌ هه‌موو ده‌زانین ده‌رهاویشته‌ی كام واقیعی سیاسیی و فه‌رهه‌نگین.

من وای ده‌بینم، كۆنگره‌ی حزبه‌ كوردستانییه‌كان، نابێت وه‌ك هه‌میشه‌ و قۆناغه‌كانی پێشوو، كۆنگره‌ی چه‌پڵه‌لێدان بێت بۆ سه‌ركرده‌ و سكرتێره‌كان، نابێت كۆنگره‌ی حزبه‌كانی ئه‌م وڵاته‌ به‌هه‌مان شێوه‌ی جاران له‌ناو بێده‌نگیی تێپه‌ڕێ و هیچ هه‌راوهۆریا و جه‌ده‌لێك له‌سه‌ر سیاغه‌ی باشترین نموونه‌ی په‌یڕه‌و پرۆگرام و ئه‌جیندای سیاسیی تێدا نه‌بێت، ده‌بێت ئه‌و به‌سته‌ڵه‌كه‌ تێكبشكێنرێت و كۆنگره‌كان ببنه‌ یه‌كێك له‌ گرنگترین وێستگه‌كانی تازه‌بوونه‌وه‌ی حزبه‌ سیاسییه‌كانی كوردستان، چوونكه‌ وه‌ك له‌ سه‌ره‌تاوه‌ ئاماژه‌مان پێدا، قۆناغی ئه‌و گووتاره‌ كلاسیكییه‌ی حزبی كوردیی ده‌مێكه‌ كۆتایی هاتووه‌، بۆ زیندوومانه‌وه‌ی ئه‌م حزبانه‌ به‌لانیكه‌مه‌وه‌ به‌ستنی كۆنگره‌ دواخراوه‌كان یه‌كێكن له‌ كاره‌ ئه‌وله‌وییه‌كان، له‌كاتی به‌ستنی كۆنگره‌كانیشدا جه‌ده‌ل و ره‌خساندنی زه‌مینه‌ی ئازاد بۆ ده‌ربڕینی بیر و بۆچوونه‌ جیاوازه‌كان، یه‌كێك ده‌بێت له‌و فاكتۆرانه‌ی گره‌نتی سه‌ركه‌وتنی كۆنگره‌ ده‌كات. خولاسه‌ی كه‌لام ئه‌وه‌یه‌: كاتی ئه‌وه‌ نه‌ماوه‌، حزبه‌ كوردییه‌كان كۆنگره‌ و كۆنفرانس و پلینۆمه‌كانیان دوابخه‌ن، كاتی ئه‌وه‌ نه‌ماوه‌ كۆنگره‌ وه‌ك پۆلێكی خوێندنی بنه‌ڕه‌تیی بێت و مامۆستایه‌ك وانه‌ بڵێته‌وه‌ و قووتابییه‌كانیش گوێ بگرن و جارجاریش بۆ قووتابییه‌كی زیره‌كیی مامۆستا كه‌ باش وانه‌كانی له‌ گوێ گرتووه‌ و وه‌ك خۆی ده‌یانڵێته‌وه‌ بیكه‌نه‌ چه‌پڵه‌ رێزان. به‌ڵكوو دروست به‌پێچه‌وانه‌وه‌ كاتی ئه‌وه‌یه‌ هۆڵی كۆنگره‌ی حزبه‌كان پڕبێت له‌ هاتوهاوار و گفتوگۆ، بۆ ئه‌وه‌ی له‌ ده‌ره‌وه‌ به‌هاتوهاوار فڕێیان نه‌ده‌نه‌ په‌ڕاوێزی كۆمه‌ڵگه‌وه‌.

Shamzini79@yahoo. com

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

READ_MORE

به‌رنامه‌ی من جیاوازم، كوشتنی به‌هره‌ی به‌هره‌مه‌ندانه‌.. ! لوقمان مه‌زن PDF Print Email
Monday, 18 October 2010 09:37 - هه‌ڵبژارده‌

لای هه‌موولایه‌كه‌مان ئاشكرایه‌ ئه‌و كه‌سه‌ی ده‌بێت به‌حاكم واته‌ هێزی چه‌سپاندنی عه‌داله‌ت و یه‌كسانی و دادپه‌روه‌ری له‌ كۆمه‌ڵگا، بۆ ئه‌وه‌ی هه‌موان به‌ یه‌كسانی سوود له‌ ده‌رفه‌ته‌كانی ژیان وه‌ربگرن، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ له‌ كۆمه‌ڵگای ئێمه‌ ئه‌وه‌ به‌هه‌مووكه‌سێك ناكرێت و نه‌كراوه‌.

 من زۆرناچمه‌ نێو باسه‌كه‌، ده‌مه‌وێت به‌كورتی بڵێم باسه‌كه‌م له‌سه‌ر ئه‌وه‌یه‌ سه‌باره‌ت به‌به‌رنامه‌ی من جیاوازم ئه‌ویش غه‌دری یونس وغه‌دری ئه‌ومنداڵه‌ نابینایه‌كه‌ به‌ڕاستی جێگای سه‌رسوڕمانه‌ لێژنه‌ی ئه‌و به‌رنامه‌یه‌ كه‌ناویان له‌خۆناوه‌ لێژنه‌ی عه‌دالت من لێره‌وه‌ ده‌ڵێم لێژنه‌ی ناعه‌داله‌ت له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌وه‌غه‌دره‌ گه‌وره‌ی له‌ودووكه‌م ئه‌ندامانه‌ كرا به‌ڕاستی نه‌ك هه‌رمرۆڤ قبوڵی ناكات بگره‌ ویژادنیش قبولی نیه‌. سه‌باره‌ت به‌یه‌كه‌می ئه‌و كچه‌ی كه‌ناوی (مهتابه‌) گوایه‌ به‌هره‌یه‌كی هه‌یه‌ ئه‌ویش كه‌مان ده‌ژه‌نی و گۆرانیش ده‌ڵێت من لێره‌وه‌ ده‌ڵێم ئه‌وه‌ به‌هره‌نیه‌و جیاوازیش نیه‌ بۆ؟ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌وه‌ی زۆر باشترو لێهاتووترمان هه‌یه‌ له‌نێو منداڵانی خۆمان، بۆ نموونه‌ له‌م چه‌ند ڕۆژانه‌ خولێكی مۆسیقا كرایه‌وه‌ یه‌ك له‌قوتابخانه‌كان ئه‌ویش خولی كه‌مان ژه‌نین بوو منداڵه‌كان ته‌مه‌نیان له‌حه‌وت ساڵی تاكودووانزه‌ساڵی تێدابووماوه‌ی ده‌وه‌ره‌كه‌ش مانگێك بووئێمه‌سه‌ردانمان كردن هه‌رده‌ ڕۆژیك ده‌بووده‌ستیان پی كردبوو له‌نێوقوتابیه‌كان منداڵێك كه‌مانی ده‌ژه‌نی ووتم چه‌ندڕۆژه‌ ده‌ژه‌نی ووتی هه‌رده‌، دوانزه‌ ڕۆژێك ده‌بێت و زوربه‌باشی فێری بوومه‌. جائه‌وه‌ نابێته‌ئه‌وه‌ی كه‌پێی بڵێن جیاوازَ! چونكه‌ جیاوازی نیه‌، ژه‌نینی كه‌مان ڕاسته‌ وه‌ك فێربوون ئامێریكی چاكه‌، به‌ڵام من پی ناڵێم جیاواز ئه‌وه‌ی جیاواز بوو یونسی كه‌م ئه‌ندام بوو به‌ڕاستی غه‌د ری گه‌وره‌ی لی كرا له‌لایانی لێژنه‌ی جیاواز ئه‌وه‌ی جیاواز بووئه‌و كوڕه‌ نابینایه‌كه‌بوو به‌ڕاستی من پی ده‌ڵێم جیاواز من به‌وه‌ ناڵێم جیاواز كه‌منداڵێك بێته‌ سه‌ر ته‌ختی شانۆ كه‌مان بژه‌نی وگۆرانی بڵێت. دایكیشی بۆی هه‌ڵپه‌ڕ ێت، كچه‌كه‌م جیاوازه‌ نه‌خێر جیاوازنیه‌ له‌چاوپێكه‌وتنه‌كه‌ی دایكی ووتی من ڕۆژانه‌ من دیعایه‌ی بۆده‌كه‌م یان رۆژی ده‌نگ دان له‌نێو خه‌ڵك دیعایه‌م بۆ ده‌كرد ده‌نگ بده‌ن بده‌ن به‌كچه‌كه‌م ئه‌وه‌ ناچێته‌ نێو چوارچێوه‌ی عه‌داله‌ت و یه‌كسانی، ئه‌وكاره‌دایكی كردوویه‌تی رۆژانه‌ له‌نێوخه‌ڵك ریكلام ده‌كات بۆ كچه‌كه‌ی تاكوخه‌ڵك ده‌نگی بده‌نی نه‌خێر من ده‌ڵێم هه‌مووده‌نگه‌كان ده‌نگی كۆكردنه‌وه‌ی خۆیه‌تی به‌خۆی ڕۆژانه‌ ده‌نگی به‌خۆیان ده‌دا داخۆ چه‌ند كارتی مۆبایلی سه‌رف كردووه‌ تاكوده‌نگی كچه‌كه‌ی زیاد بێت؟ ئاخۆ ڕۆژانه‌ چه‌ند ده‌نگی خۆی ناردووه‌ بۆ زیات بوونی ده‌نگه‌كانی خۆیان؟ من به‌وه‌ناڵێم عه‌داله‌ت و یه‌كسانی، پێَیان ده‌ڵێن ناعه‌داله‌ت چونكه‌ ئه‌وه‌ی جیاوازبوو ئه‌و كوڕه‌ بووكه‌ناوی یونس بووبه‌ڕاستی من ده‌ڵێم جیاوز له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كام له‌ئێمه‌ كه‌مرۆڤین هیچ كه‌م وكوورتیمان نیه‌ له‌جه‌سته‌ی خۆمان بتوانین دووكه‌س به‌یه‌ك ده‌ست به‌رز بكه‌ینه‌وه‌ یان به‌ئاسمان به‌سه‌ر دارێك بكه‌وین به‌ڕاستی من لێره‌ ده‌ڵێم یونس مرۆڤێكی جیاوازه‌ له‌ئێمه‌ چونكه‌ هه‌مووجه‌سته‌ی هه‌رجیاوازه‌ نه‌ك له‌كاره‌ كه‌ی خۆی بكره‌له‌ جه‌سته‌شی جیاوازه‌له‌ئێمه‌. یان ئه‌و كوڕه‌ نابینه‌كه‌به‌ڕاستی به‌هره‌ یه‌ بۆ ئه‌م مرۆڤه‌ كه‌نابینایه‌و ئه‌و كاره‌ ئه‌نجام ده‌دات من ده‌ڵێَم ئه‌ویش جیاوازه‌ له‌ئێمه‌. به‌ڵام ئه‌وانه‌ی كه‌ناویان له‌خوناوه‌ لێژنه‌ی عه‌دالت ده‌نگیان پی نه‌داو ئه‌وانیش وه‌ك دایكی مه‌هتاب ده‌نگه‌كانیان بۆ ئه‌و كچه‌ی كۆ ده‌كرده‌وه‌ كه‌ناوی مهتاب بوو هه‌رله‌سه‌ره‌تای به‌رنامه‌كه‌ناعه‌داله‌تێكی گه‌وره‌ی وگه‌نده‌ڵی تێدابوونه‌ده‌بوومه‌هتاب له‌یه‌كه‌م بڕگه‌ده‌نگی به‌ڵی وه‌رگرتبایه‌ چونكه‌ له‌هیچ شتێك جیاوازنه‌بوو. به‌ڵام به‌كی ده‌ڵێن ناعه‌دالت به‌ولێژنه‌یه‌ده‌ڵێت كه‌سی كه‌س له‌سه‌ر كورسی دانیشتوونه‌ناویان له‌خۆناوه‌ لێژنه‌ی عه‌داله‌ت باشه‌ من به‌دكتوره‌ به‌لقیس ده‌ڵێم تۆ كارت چیه‌ له‌ولێژنه‌یه‌ بۆخۆت بچی كارێكی تر بكه‌یت باشتر نیه‌ له‌وكاره‌ی كه‌تۆ كردووته‌ تۆ له‌چی ده‌زانی هه‌رله‌وه‌ده‌زانی بڵێت ئه‌و كوڕه‌ جوانه‌ ئه‌ویان باشه‌ ئه‌ویان خرابه‌ ئه‌وه‌یان به‌كه‌ڵكی من دێت ئه‌ویان جوانیه‌. یان هونه‌رمه‌ند زاهیر جلال رێزم هه‌یه‌ بۆی هونه‌رمه‌ندێكی باشه‌ وناوبانكی هه‌یه‌ به‌ڕای من پیشه‌ی خۆی وون نه‌كات باشتره‌ له‌وه‌ی كه‌خه‌لك لێی توڕه‌بێت. یان به‌كاك زه‌هاوی ده‌ڵێََم تۆ كاری ده‌رهێنه‌رده‌كه‌ێت وپێشووتر له‌ده‌ره‌وی ووڵات بوو به‌هره‌یه‌كی باشت هه‌بوو له‌كاره‌كه‌ی خۆت به‌رای من ده‌ست له‌وكاری من جیاوازم هه‌ڵگری باشتره‌ پیشه‌ی ڕاسته‌ قینه‌ی خۆت له‌بیر مه‌كه‌. له‌بنه‌ره‌ت دا مهاتاب هی ئه‌وه‌ی نه‌بوو بكاته‌ ئه‌و ئاسته‌ی كه‌به‌یه‌كه‌م ده‌رچوو ئه‌وه‌ش له‌یه‌كه‌م بڕگه‌ی به‌رنامه‌كه‌ی نه‌ده‌بووده‌نگی به‌ڵی وه‌رگرتبایه‌ وئێستاش نه‌ده‌گه‌یشه‌ ئه‌وئاسته‌ گه‌نده‌ڵیه‌ی به‌رنامه‌ی من جیاوازم.

لوقمان مه‌زن، كادیری راگه‌یاندنی په‌روه‌رده‌یی له‌به‌رێوبه‌رایه‌تی په‌روه‌رده‌ی هه‌ولێر 

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

به‌رنامه‌ی من جیاوازم، كوشتنی به‌هره‌ی به‌هره‌مه‌ندانه‌.. ! لوقمان مه‌زن PDF Print Email
Monday, 18 October 2010 09:37 - گشتی

لای هه‌موولایه‌كه‌مان ئاشكرایه‌ ئه‌و كه‌سه‌ی ده‌بێت به‌حاكم واته‌ هێزی چه‌سپاندنی عه‌داله‌ت و یه‌كسانی و دادپه‌روه‌ری له‌ كۆمه‌ڵگا، بۆ ئه‌وه‌ی هه‌موان به‌ یه‌كسانی سوود له‌ ده‌رفه‌ته‌كانی ژیان وه‌ربگرن، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ له‌ كۆمه‌ڵگای ئێمه‌ ئه‌وه‌ به‌هه‌مووكه‌سێك ناكرێت و نه‌كراوه‌.

 من زۆرناچمه‌ نێو باسه‌كه‌، ده‌مه‌وێت به‌كورتی بڵێم باسه‌كه‌م له‌سه‌ر ئه‌وه‌یه‌ سه‌باره‌ت به‌به‌رنامه‌ی من جیاوازم ئه‌ویش غه‌دری یونس وغه‌دری ئه‌ومنداڵه‌ نابینایه‌كه‌ به‌ڕاستی جێگای سه‌رسوڕمانه‌ لێژنه‌ی ئه‌و به‌رنامه‌یه‌ كه‌ناویان له‌خۆناوه‌ لێژنه‌ی عه‌دالت من لێره‌وه‌ ده‌ڵێم لێژنه‌ی ناعه‌داله‌ت له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌وه‌غه‌دره‌ گه‌وره‌ی له‌ودووكه‌م ئه‌ندامانه‌ كرا به‌ڕاستی نه‌ك هه‌رمرۆڤ قبوڵی ناكات بگره‌ ویژادنیش قبولی نیه‌. سه‌باره‌ت به‌یه‌كه‌می ئه‌و كچه‌ی كه‌ناوی (مهتابه‌) گوایه‌ به‌هره‌یه‌كی هه‌یه‌ ئه‌ویش كه‌مان ده‌ژه‌نی و گۆرانیش ده‌ڵێت من لێره‌وه‌ ده‌ڵێم ئه‌وه‌ به‌هره‌نیه‌و جیاوازیش نیه‌ بۆ؟ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌وه‌ی زۆر باشترو لێهاتووترمان هه‌یه‌ له‌نێو منداڵانی خۆمان، بۆ نموونه‌ له‌م چه‌ند ڕۆژانه‌ خولێكی مۆسیقا كرایه‌وه‌ یه‌ك له‌قوتابخانه‌كان ئه‌ویش خولی كه‌مان ژه‌نین بوو منداڵه‌كان ته‌مه‌نیان له‌حه‌وت ساڵی تاكودووانزه‌ساڵی تێدابووماوه‌ی ده‌وه‌ره‌كه‌ش مانگێك بووئێمه‌سه‌ردانمان كردن هه‌رده‌ ڕۆژیك ده‌بووده‌ستیان پی كردبوو له‌نێوقوتابیه‌كان منداڵێك كه‌مانی ده‌ژه‌نی ووتم چه‌ندڕۆژه‌ ده‌ژه‌نی ووتی هه‌رده‌، دوانزه‌ ڕۆژێك ده‌بێت و زوربه‌باشی فێری بوومه‌. جائه‌وه‌ نابێته‌ئه‌وه‌ی كه‌پێی بڵێن جیاوازَ! چونكه‌ جیاوازی نیه‌، ژه‌نینی كه‌مان ڕاسته‌ وه‌ك فێربوون ئامێریكی چاكه‌، به‌ڵام من پی ناڵێم جیاواز ئه‌وه‌ی جیاواز بوو یونسی كه‌م ئه‌ندام بوو به‌ڕاستی غه‌د ری گه‌وره‌ی لی كرا له‌لایانی لێژنه‌ی جیاواز ئه‌وه‌ی جیاواز بووئه‌و كوڕه‌ نابینایه‌كه‌بوو به‌ڕاستی من پی ده‌ڵێم جیاواز من به‌وه‌ ناڵێم جیاواز كه‌منداڵێك بێته‌ سه‌ر ته‌ختی شانۆ كه‌مان بژه‌نی وگۆرانی بڵێت. دایكیشی بۆی هه‌ڵپه‌ڕ ێت، كچه‌كه‌م جیاوازه‌ نه‌خێر جیاوازنیه‌ له‌چاوپێكه‌وتنه‌كه‌ی دایكی ووتی من ڕۆژانه‌ من دیعایه‌ی بۆده‌كه‌م یان رۆژی ده‌نگ دان له‌نێو خه‌ڵك دیعایه‌م بۆ ده‌كرد ده‌نگ بده‌ن بده‌ن به‌كچه‌كه‌م ئه‌وه‌ ناچێته‌ نێو چوارچێوه‌ی عه‌داله‌ت و یه‌كسانی، ئه‌وكاره‌دایكی كردوویه‌تی رۆژانه‌ له‌نێوخه‌ڵك ریكلام ده‌كات بۆ كچه‌كه‌ی تاكوخه‌ڵك ده‌نگی بده‌نی نه‌خێر من ده‌ڵێم هه‌مووده‌نگه‌كان ده‌نگی كۆكردنه‌وه‌ی خۆیه‌تی به‌خۆی ڕۆژانه‌ ده‌نگی به‌خۆیان ده‌دا داخۆ چه‌ند كارتی مۆبایلی سه‌رف كردووه‌ تاكوده‌نگی كچه‌كه‌ی زیاد بێت؟ ئاخۆ ڕۆژانه‌ چه‌ند ده‌نگی خۆی ناردووه‌ بۆ زیات بوونی ده‌نگه‌كانی خۆیان؟ من به‌وه‌ناڵێم عه‌داله‌ت و یه‌كسانی، پێَیان ده‌ڵێن ناعه‌داله‌ت چونكه‌ ئه‌وه‌ی جیاوازبوو ئه‌و كوڕه‌ بووكه‌ناوی یونس بووبه‌ڕاستی من ده‌ڵێم جیاوز له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كام له‌ئێمه‌ كه‌مرۆڤین هیچ كه‌م وكوورتیمان نیه‌ له‌جه‌سته‌ی خۆمان بتوانین دووكه‌س به‌یه‌ك ده‌ست به‌رز بكه‌ینه‌وه‌ یان به‌ئاسمان به‌سه‌ر دارێك بكه‌وین به‌ڕاستی من لێره‌ ده‌ڵێم یونس مرۆڤێكی جیاوازه‌ له‌ئێمه‌ چونكه‌ هه‌مووجه‌سته‌ی هه‌رجیاوازه‌ نه‌ك له‌كاره‌ كه‌ی خۆی بكره‌له‌ جه‌سته‌شی جیاوازه‌له‌ئێمه‌. یان ئه‌و كوڕه‌ نابینه‌كه‌به‌ڕاستی به‌هره‌ یه‌ بۆ ئه‌م مرۆڤه‌ كه‌نابینایه‌و ئه‌و كاره‌ ئه‌نجام ده‌دات من ده‌ڵێَم ئه‌ویش جیاوازه‌ له‌ئێمه‌. به‌ڵام ئه‌وانه‌ی كه‌ناویان له‌خوناوه‌ لێژنه‌ی عه‌دالت ده‌نگیان پی نه‌داو ئه‌وانیش وه‌ك دایكی مه‌هتاب ده‌نگه‌كانیان بۆ ئه‌و كچه‌ی كۆ ده‌كرده‌وه‌ كه‌ناوی مهتاب بوو هه‌رله‌سه‌ره‌تای به‌رنامه‌كه‌ناعه‌داله‌تێكی گه‌وره‌ی وگه‌نده‌ڵی تێدابوونه‌ده‌بوومه‌هتاب له‌یه‌كه‌م بڕگه‌ده‌نگی به‌ڵی وه‌رگرتبایه‌ چونكه‌ له‌هیچ شتێك جیاوازنه‌بوو. به‌ڵام به‌كی ده‌ڵێن ناعه‌دالت به‌ولێژنه‌یه‌ده‌ڵێت كه‌سی كه‌س له‌سه‌ر كورسی دانیشتوونه‌ناویان له‌خۆناوه‌ لێژنه‌ی عه‌داله‌ت باشه‌ من به‌دكتوره‌ به‌لقیس ده‌ڵێم تۆ كارت چیه‌ له‌ولێژنه‌یه‌ بۆخۆت بچی كارێكی تر بكه‌یت باشتر نیه‌ له‌وكاره‌ی كه‌تۆ كردووته‌ تۆ له‌چی ده‌زانی هه‌رله‌وه‌ده‌زانی بڵێت ئه‌و كوڕه‌ جوانه‌ ئه‌ویان باشه‌ ئه‌ویان خرابه‌ ئه‌وه‌یان به‌كه‌ڵكی من دێت ئه‌ویان جوانیه‌. یان هونه‌رمه‌ند زاهیر جلال رێزم هه‌یه‌ بۆی هونه‌رمه‌ندێكی باشه‌ وناوبانكی هه‌یه‌ به‌ڕای من پیشه‌ی خۆی وون نه‌كات باشتره‌ له‌وه‌ی كه‌خه‌لك لێی توڕه‌بێت. یان به‌كاك زه‌هاوی ده‌ڵێََم تۆ كاری ده‌رهێنه‌رده‌كه‌ێت وپێشووتر له‌ده‌ره‌وی ووڵات بوو به‌هره‌یه‌كی باشت هه‌بوو له‌كاره‌كه‌ی خۆت به‌رای من ده‌ست له‌وكاری من جیاوازم هه‌ڵگری باشتره‌ پیشه‌ی ڕاسته‌ قینه‌ی خۆت له‌بیر مه‌كه‌. له‌بنه‌ره‌ت دا مهاتاب هی ئه‌وه‌ی نه‌بوو بكاته‌ ئه‌و ئاسته‌ی كه‌به‌یه‌كه‌م ده‌رچوو ئه‌وه‌ش له‌یه‌كه‌م بڕگه‌ی به‌رنامه‌كه‌ی نه‌ده‌بووده‌نگی به‌ڵی وه‌رگرتبایه‌ وئێستاش نه‌ده‌گه‌یشه‌ ئه‌وئاسته‌ گه‌نده‌ڵیه‌ی به‌رنامه‌ی من جیاوازم.

لوقمان مه‌زن، كادیری راگه‌یاندنی په‌روه‌رده‌یی له‌به‌رێوبه‌رایه‌تی په‌روه‌رده‌ی هه‌ولێر 

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

ئۆبامای ئه‌مه‌ریكی، گۆرباتشۆفێكی جیاواز ... ئه‌یوب جه‌لال ماوانــی PDF Print Email
Monday, 18 October 2010 09:26 - هه‌ڵبژارده‌

چلو چواره‌مین سه‌رۆكی هه‌ڵبژێردراوی ئه‌مه‌ریكا به‌هه‌موو پێوه‌ره‌ ناوه‌خۆیی و تێروانینی سیاسیه‌كانی ئه‌مه‌ریكا، ئه‌و گۆڕانكاریه‌ نوی یه‌ بوو كه‌ مێژویه‌كی تایبه‌تی له‌ سیاسه‌تكردندا بۆ گه‌لی ئه‌مه‌ریكی تۆماركرد وه‌له‌ هه‌مان وه‌ختیشدا دیوی ته‌ماشاكردنی جیهانی به‌ره‌و ئاراسته‌یه‌كی تری مامه‌ڵه‌كردنی سیاسی هه‌مبه‌ر ووڵاتی مام سام گۆڕی. ڕوداوه‌كانی دوای یازده‌ی سپتێمبه‌ر به‌ته‌نها نه‌بونه‌ هۆكاری ده‌ست نیشان كردنی دوژمنێكی سه‌رسه‌ختی ئایدۆلۆژی و مه‌زهه‌بی بۆ ووڵاته‌ یه‌كگرتوه‌كانی ئه‌مه‌ریكا، بۆ سه‌رۆك بۆش له‌ خولی یه‌كه‌می سه‌رۆكایه‌تیدا ئه‌و ئه‌زمونه‌ كت و وپڕه‌ بوو كه‌ چۆن تیایدا بتوانێت ده‌وڵه‌تانی هاوپه‌یمان و دووره‌په‌رێز له‌مه‌ترسی بزوتنه‌وه‌ ڕادیكاڵی و ئوێولیه‌كان ئاگاداربكاته‌وه‌ هه‌روه‌ك چۆن له‌ وتارێكیدا سه‌باره‌ت به‌ سیاسه‌تی به‌رگری و پێوه‌ندی داهاتوودا بۆش ووتی یان له‌گه‌ڵماندان یانیش دوژمن وه‌دواتریش ده‌ركه‌وت كه‌ بنبرَ كردنی دوژمنه‌كانی ئه‌و ووڵاتانه‌شی گرته‌وه‌ كه‌ له‌ پشته‌وه‌ی یارمه‌تیدانی رێكخراوه‌ تیرۆیستیه‌كانه‌وه‌بوون، وه‌ له‌ سه‌رێكی دیكه‌شه‌وه‌ بتوانێت جه‌نگی ناو ماڵی خۆی بۆ ئه‌ولاتری ده‌شت و كه‌ژه‌ دژواره‌كان بگوازێته‌وه‌ به‌ جۆرێك بۆی رێك بكه‌وێت دوپاتی باڵاده‌ستی خۆی له‌ هێزو ئیمكانیاتی ئابووری بكاته‌وه‌، سروشتی نه‌فره‌ت له‌جه‌نگ و ڕونه‌دانی به‌گشت هۆكاره‌ شه‌رعی و فاكته‌ره‌كانیه‌وه‌ له‌ساتێكدا كه‌ هێشتا جه‌نگی ئه‌فغانستان به‌یه‌كجاری دوایی نه‌هاتبوو، ده‌سپێكی شه‌ڕی ئازادكردنی عیراق له‌ناوه‌راست دابوو، شه‌قامی ئه‌مه‌ریكی به‌كۆی ده‌نگده‌ره‌كانیه‌وه‌ هێڵی ته‌نكی بردنه‌وه‌ی ده‌بلیۆ بۆش بووله‌گه‌ڵ حه‌ریفه‌كه‌ی جۆن كێری له‌ حزبی دیموكرات، وه‌كو دیوارێكی پاڵپشتیش بۆ دوماهی هێنان به‌ ستراتیژیه‌تی سه‌ركه‌وتنی جه‌نگ له‌ هه‌ردوو به‌ره‌كه‌وه‌، سه‌ركردایه‌تی سیاسی و سه‌ربازی ئه‌مه‌ریكا به‌هه‌بوونی سه‌رنج و تێبینی له‌سه‌ر ئالیه‌تی جێبه‌جێكردنه‌كه‌ له‌خه‌می سه‌رخستنی ئه‌ركه‌كان دا بوون بۆیه‌ش بوو ته‌واوكردنی دووخولی سه‌رۆكایه‌تی له‌ كۆشكی سپی له‌لایه‌ن بۆشی كوڕه‌وه‌ كۆتایی هێَنه‌ر بوو به‌ هه‌یمه‌نه‌ی كۆماریه‌كان له‌هه‌ردوو ئه‌نجومه‌نی پیران و نوێنه‌ران. كه‌ڵه‌كه‌ بوونی چه‌ندین ئه‌رك و واجبات له‌ بیاڤی نه‌ته‌وه‌یی و ئابووری وه‌هه‌روه‌ها جارێكی تر بیناكردنه‌وه‌ی په‌یوه‌ندیه‌كان له‌سه‌ر بنه‌مای به‌رژه‌وه‌ندی و ده‌رك پێكردنی مه‌ترسی هاوبه‌ش ده‌بوایه‌ ئه‌گه‌ر لایه‌نه‌ ده‌ستوریه‌كه‌ش رێگه‌ده‌ر بوایه‌ ئه‌و گۆڕانكاریه‌ بهێنرێته‌دی بۆ كه‌ڕه‌تێكی دی دیموكراته‌كان بێنه‌وه‌ سه‌ر خوانی پاشماوه‌ی دووجه‌نگ و داته‌پینی كه‌رتی دراو ئه‌مه‌ خوایه‌ بتوانن تۆزی ڕه‌خنه‌كانی تاكی ئه‌مه‌ریكی له‌ كورسی حوكمڕانی سه‌رۆكی ماوه‌ به‌سه‌رچوو دابماڵن. ته‌نگ و چه‌ڵه‌مه‌ی ئابووری به‌ هۆی ئیفلاس كردنی بانكه‌كانی خانوبه‌ره‌، ئۆبامای تازه‌ سوێند خوادروو بۆ ئه‌وه‌ی تاماوه‌یه‌ك قسه‌ی ناوه‌خۆیی و دیدی ڕه‌خنگرانی سیاسه‌توانان و ڕۆژنامه‌كان له‌ سێبه‌ری خۆی دووربخاته‌وه‌، جه‌ختی له‌سه‌ر هێنانه‌وه‌ی هێزه‌كان كرده‌وه‌، پلانی ئابووری دوورمه‌ودای داڕشت بۆ بۆژاندنه‌وه‌ی بۆرێه‌و بازاره‌كانی دراو، له‌یه‌كخستنی بیروڕای سیاسی ده‌رباره‌ی ده‌ق و تێكستی ڕوانینی ڕۆژهه‌ڵات و دونیای ئیسلامی بۆ خودی ئه‌مه‌ریكا له‌وه‌ی پتر به‌لای دابڕاندنی به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی خۆی ده‌چێت و به‌ ولۆجیكه‌ش دان و ستان ده‌كات، بۆ دیاریكردنی ئارای ده‌وڵه‌ته‌كه‌ی له‌ زانكۆی ئه‌زهه‌ری میسری ووتارێكی لێك تێگه‌یشتن و نزیك بونه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ ئه‌وو دوو جیهانه‌ جیاوازه‌ پێشكه‌ش كرد و هیوای خواست نه‌خشه‌رێگایه‌ك بۆ چاره‌سه‌ری كێشه‌ی ئیسرائیل و فه‌له‌ستینیه‌كان بدۆزرێته‌وه‌، به‌ڵام وا ئێستا خه‌ریكه‌ په‌رده‌ی شانۆكان ڕوه‌و داخستن و دادرانه‌وه‌ ده‌چن، رێكخراوی قاعیده‌ و بزوتنه‌وه‌ی تالیبان له‌ پاكستان و ئه‌فغانستان له‌ خاكی ئاراسته‌ كردنی ڕۆحیه‌وه‌ ماون و ده‌رفه‌تیش له‌ده‌ست ناده‌ن بۆ نواندنی چالاكیه‌كا ن و گورز وه‌شاندن له‌ هێزه‌كانی ناتۆ. چاودێرانی نێوه‌خۆی ئه‌مه‌ریكا وای ده‌بینن كه‌ پلانه‌ ئابوریه‌كه‌ی ئۆباما ئه‌و چاره‌سه‌ریه‌ سیحراویه‌ی پی نیه‌ له‌بری ده‌رباز بوون رێژه‌ی بێكاری زیاتركردووه‌، ئه‌ندامانی كۆماری له‌ هه‌ردوو ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ له‌ هه‌وڵی به‌رده‌وامدان بۆ سه‌ندنه‌وه‌ی كورسیه‌كان له‌و كاته‌ی هه‌ڵبژاردنی نیوه‌یی ئه‌نجام ده‌درێت، له‌ هه‌موویشی هه‌ستیارتر به‌لای نه‌یاره‌كانی سیاسه‌تی ئۆباما ئه‌و مڕونه‌ته‌یه‌ كه‌ ده‌ینوێنێت روبه‌كاری داوكاری ئیسلامی سیاسی و ئه‌و جالیه‌ی له‌ ئه‌مه‌ریكا هه‌ن، لاری نه‌بوونی ئۆباما بۆ دروست كردنی مه‌ركه‌زێكی ئیسلامی و مزگه‌وتێك له‌ نزیك شوێنی كاره‌ساته‌كه‌ی یازده‌ی سپتێمبه‌ر هه‌مووی نه‌خرایه‌ ناو بازنه‌ی لێبورده‌یی و ئازادی ئایینی، به‌ڵكو ڕه‌ئی جۆراوجۆری بۆ بونه‌ سه‌رباری ئه‌و ڕه‌خنه‌ زۆرانه‌ له‌سه‌ر سه‌رۆكی گه‌نج كه‌ ته‌نانه‌ت گومان ئینتماو سیاسه‌تی ئایینده‌ی لێبكرێت، هاوسه‌نگ به‌وهه‌نگاو پێشهاته‌ش تاكه‌ قه‌شه‌یه‌ك له‌ فلۆریدا به‌ خۆی و كۆمه‌ڵێكی بچوكی هاوبیر له‌ ساڵوه‌گه‌ری یازده‌ی ئه‌یلولی 2001هه‌ره‌شه‌ی سوتاندنی قورئانی پیرۆزی كرد، روداوه‌كان به‌چه‌ند رۆِژێك گشت جیهانی ته‌نیه‌وه‌و میدیاكانی هه‌ژاند تاو وای لێهات خۆپیشاندان سه‌رتاسه‌ری عاله‌می ئیسلامی بگرێته‌وه‌و هه‌ندێك ڕوداوی توندو تیژی به‌دواداهات و كۆشكی سپی بۆئه‌م مه‌رامه‌ بیچته‌ جواب به‌ڕه‌سمی داوا له‌و قه‌شه‌ سه‌ره‌ڕۆیه‌ بكات ئه‌و مافه‌ده‌ستوریه‌ به‌كارنه‌هێنێت!!زه‌بری سیاسی و مه‌عنه‌وی تیری جۆنزی قه‌شه‌ گه‌وره‌تر بوو له‌ ڕه‌خنه‌كانی جه‌نه‌ڕال ماككریستال كاتی به‌ توندی دژی ستراتیژیه‌تی ئۆباما له‌ ئه‌فغانستان هاته‌ ئاخافتن. به‌گوێره‌ی ڕاپرسیه‌كان خۆشه‌ویستی جه‌ماوه‌ری بۆ سه‌رۆك ئۆباما به‌ره‌و دابه‌زین ڕۆیشتووه‌، هه‌ژی گوتنێیه‌ سیاسه‌ته‌كانی له‌مه‌ڕئابووری دوچاری گله‌و گازانده‌ی زۆر بۆته‌وه‌، بۆچونێكی تایبه‌تیش سه‌ری هه‌ڵداوه‌ كه‌ ده‌لێت ئه‌م سه‌رۆكه‌ موسوڵمانه‌و له‌به‌رگێكی تردا خۆی شاردۆته‌وه‌، لۆبی عه‌ره‌بیش له‌ئه‌مه‌ریكاو كاراوه‌ كاریگه‌ری بۆ ئه‌م مه‌غزایه‌ چی بكات، زۆربه‌مان بینیمان غۆرباتشۆف بیرۆكه‌ی چاكسازی و ڕیفۆرمی له‌ سۆڤیه‌تی پێشان به‌ بیرۆسترۆكایه‌ك خسته‌ ڕوو، زۆر لایه‌ن پێیان وابوو یه‌كێتی سۆڤیه‌ت له‌سه‌ر ده‌ستی ئه‌و ده‌گه‌رێته‌وه‌ دۆخی جارانی لی ئاكامه‌كه‌ی به‌ سه‌ربه‌خۆیی چه‌ندین ده‌وڵه‌ت ئاڵایه‌كیان نه‌هێشته‌وه‌ سورێكی تۆخ بێت، له‌م سه‌ده‌یه‌دا مه‌رج نابێت به‌راوردی گۆِرانه‌كه‌ی ئۆباما له‌گه‌ڵ میخائیل غۆرباتشۆف له‌به‌رگیراوه‌ی یه‌كتری بن و ئه‌مه‌ریكاش تاك جه‌مسه‌ریه‌كه‌ی له‌ده‌ست بدات و له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان ته‌جرید بكرێت به‌ڵام بیرۆسترۆكایه‌كه‌ی ئۆباما قورستر له‌سه‌ری وه‌ستاوه‌ته‌وه‌ چونكه‌ ده‌یه‌وێت لایه‌نی فیكری و عه‌قیده‌یی ئاوێته‌ی یه‌ك بكات ئه‌وه‌ش تاچه‌ندێك لێی قه‌بول ده‌كرێت؟ ئه‌وه‌یان زیاتر په‌یوه‌سته‌ به‌عه‌قل و ده‌نگی هه‌ڵبژێره‌ری ئه‌مه‌ریكی كاتێك بیه‌وێت متمانه‌ی بۆ دووه‌م جار پێبداته‌وه‌ یانیش پۆشاكی ئه‌و كارنامه‌یه‌ی لی دابماڵن و سیاسه‌ته‌كانی په‌شیمان بونه‌وه‌ی به‌ جۆرێكی تر لی قه‌بول بكه‌ن؟؟ له‌ ده‌مێكدا گوشاری سیاسی تادێت فراوانتر ده‌بن، له‌ نوێترین پێشهاتدا بزوتنه‌وه‌یه‌كی سیاسی به‌ناوی بزوتنه‌وه‌ی چای (teaparty) له‌سه‌ر ده‌ستی ساراپالین كه‌ پێده‌چێت ڕه‌وتێكی توندره‌و بێت هاتۆته‌ كایه‌وه‌ و به‌ حساب جیاوازی ناكات له‌ نێوان دووحزبه‌كه‌، راست و چه‌پ ده‌داته‌ به‌ر لۆمه‌، ئه‌مه‌ش خۆی له‌ خۆیدا ڕۆژه‌ڤێكی تره‌ تاكو جێگای سیاسی خۆی ده‌گرێت ده‌یه‌ها پرسیارو لێكۆڵینه‌وه‌ هه‌ڵده‌گرێت و ئایینده‌ش یاریه‌كه‌ به‌ كه‌سایه‌تیه‌ جۆراوجۆره‌كانیه‌وه‌ به‌رینترو ڕونتر ده‌كاته‌وه‌، كاره‌كته‌ره‌ سه‌ره‌كیه‌ش خودی سه‌رۆك ئۆبامایه‌ كه‌ له‌ نیوه‌ی خولی سه‌رۆكایه‌تیكردنی به‌هێزترین ده‌وڵه‌تی دونیایه‌.

a.mawany@yahoo.com

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

ئۆبامای ئه‌مه‌ریكی، گۆرباتشۆفێكی جیاواز ... ئه‌یوب جه‌لال ماوانــی PDF Print Email
Monday, 18 October 2010 09:26 ئه‌یوب جه‌لال ماوانـــی

چلو چواره‌مین سه‌رۆكی هه‌ڵبژێردراوی ئه‌مه‌ریكا به‌هه‌موو پێوه‌ره‌ ناوه‌خۆیی و تێروانینی سیاسیه‌كانی ئه‌مه‌ریكا، ئه‌و گۆڕانكاریه‌ نوی یه‌ بوو كه‌ مێژویه‌كی تایبه‌تی له‌ سیاسه‌تكردندا بۆ گه‌لی ئه‌مه‌ریكی تۆماركرد وه‌له‌ هه‌مان وه‌ختیشدا دیوی ته‌ماشاكردنی جیهانی به‌ره‌و ئاراسته‌یه‌كی تری مامه‌ڵه‌كردنی سیاسی هه‌مبه‌ر ووڵاتی مام سام گۆڕی. ڕوداوه‌كانی دوای یازده‌ی سپتێمبه‌ر به‌ته‌نها نه‌بونه‌ هۆكاری ده‌ست نیشان كردنی دوژمنێكی سه‌رسه‌ختی ئایدۆلۆژی و مه‌زهه‌بی بۆ ووڵاته‌ یه‌كگرتوه‌كانی ئه‌مه‌ریكا، بۆ سه‌رۆك بۆش له‌ خولی یه‌كه‌می سه‌رۆكایه‌تیدا ئه‌و ئه‌زمونه‌ كت و وپڕه‌ بوو كه‌ چۆن تیایدا بتوانێت ده‌وڵه‌تانی هاوپه‌یمان و دووره‌په‌رێز له‌مه‌ترسی بزوتنه‌وه‌ ڕادیكاڵی و ئوێولیه‌كان ئاگاداربكاته‌وه‌ هه‌روه‌ك چۆن له‌ وتارێكیدا سه‌باره‌ت به‌ سیاسه‌تی به‌رگری و پێوه‌ندی داهاتوودا بۆش ووتی یان له‌گه‌ڵماندان یانیش دوژمن وه‌دواتریش ده‌ركه‌وت كه‌ بنبرَ كردنی دوژمنه‌كانی ئه‌و ووڵاتانه‌شی گرته‌وه‌ كه‌ له‌ پشته‌وه‌ی یارمه‌تیدانی رێكخراوه‌ تیرۆیستیه‌كانه‌وه‌بوون، وه‌ له‌ سه‌رێكی دیكه‌شه‌وه‌ بتوانێت جه‌نگی ناو ماڵی خۆی بۆ ئه‌ولاتری ده‌شت و كه‌ژه‌ دژواره‌كان بگوازێته‌وه‌ به‌ جۆرێك بۆی رێك بكه‌وێت دوپاتی باڵاده‌ستی خۆی له‌ هێزو ئیمكانیاتی ئابووری بكاته‌وه‌، سروشتی نه‌فره‌ت له‌جه‌نگ و ڕونه‌دانی به‌گشت هۆكاره‌ شه‌رعی و فاكته‌ره‌كانیه‌وه‌ له‌ساتێكدا كه‌ هێشتا جه‌نگی ئه‌فغانستان به‌یه‌كجاری دوایی نه‌هاتبوو، ده‌سپێكی شه‌ڕی ئازادكردنی عیراق له‌ناوه‌راست دابوو، شه‌قامی ئه‌مه‌ریكی به‌كۆی ده‌نگده‌ره‌كانیه‌وه‌ هێڵی ته‌نكی بردنه‌وه‌ی ده‌بلیۆ بۆش بووله‌گه‌ڵ حه‌ریفه‌كه‌ی جۆن كێری له‌ حزبی دیموكرات، وه‌كو دیوارێكی پاڵپشتیش بۆ دوماهی هێنان به‌ ستراتیژیه‌تی سه‌ركه‌وتنی جه‌نگ له‌ هه‌ردوو به‌ره‌كه‌وه‌، سه‌ركردایه‌تی سیاسی و سه‌ربازی ئه‌مه‌ریكا به‌هه‌بوونی سه‌رنج و تێبینی له‌سه‌ر ئالیه‌تی جێبه‌جێكردنه‌كه‌ له‌خه‌می سه‌رخستنی ئه‌ركه‌كان دا بوون بۆیه‌ش بوو ته‌واوكردنی دووخولی سه‌رۆكایه‌تی له‌ كۆشكی سپی له‌لایه‌ن بۆشی كوڕه‌وه‌ كۆتایی هێَنه‌ر بوو به‌ هه‌یمه‌نه‌ی كۆماریه‌كان له‌هه‌ردوو ئه‌نجومه‌نی پیران و نوێنه‌ران. كه‌ڵه‌كه‌ بوونی چه‌ندین ئه‌رك و واجبات له‌ بیاڤی نه‌ته‌وه‌یی و ئابووری وه‌هه‌روه‌ها جارێكی تر بیناكردنه‌وه‌ی په‌یوه‌ندیه‌كان له‌سه‌ر بنه‌مای به‌رژه‌وه‌ندی و ده‌رك پێكردنی مه‌ترسی هاوبه‌ش ده‌بوایه‌ ئه‌گه‌ر لایه‌نه‌ ده‌ستوریه‌كه‌ش رێگه‌ده‌ر بوایه‌ ئه‌و گۆڕانكاریه‌ بهێنرێته‌دی بۆ كه‌ڕه‌تێكی دی دیموكراته‌كان بێنه‌وه‌ سه‌ر خوانی پاشماوه‌ی دووجه‌نگ و داته‌پینی كه‌رتی دراو ئه‌مه‌ خوایه‌ بتوانن تۆزی ڕه‌خنه‌كانی تاكی ئه‌مه‌ریكی له‌ كورسی حوكمڕانی سه‌رۆكی ماوه‌ به‌سه‌رچوو دابماڵن. ته‌نگ و چه‌ڵه‌مه‌ی ئابووری به‌ هۆی ئیفلاس كردنی بانكه‌كانی خانوبه‌ره‌، ئۆبامای تازه‌ سوێند خوادروو بۆ ئه‌وه‌ی تاماوه‌یه‌ك قسه‌ی ناوه‌خۆیی و دیدی ڕه‌خنگرانی سیاسه‌توانان و ڕۆژنامه‌كان له‌ سێبه‌ری خۆی دووربخاته‌وه‌، جه‌ختی له‌سه‌ر هێنانه‌وه‌ی هێزه‌كان كرده‌وه‌، پلانی ئابووری دوورمه‌ودای داڕشت بۆ بۆژاندنه‌وه‌ی بۆرێه‌و بازاره‌كانی دراو، له‌یه‌كخستنی بیروڕای سیاسی ده‌رباره‌ی ده‌ق و تێكستی ڕوانینی ڕۆژهه‌ڵات و دونیای ئیسلامی بۆ خودی ئه‌مه‌ریكا له‌وه‌ی پتر به‌لای دابڕاندنی به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی خۆی ده‌چێت و به‌ ولۆجیكه‌ش دان و ستان ده‌كات، بۆ دیاریكردنی ئارای ده‌وڵه‌ته‌كه‌ی له‌ زانكۆی ئه‌زهه‌ری میسری ووتارێكی لێك تێگه‌یشتن و نزیك بونه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ ئه‌وو دوو جیهانه‌ جیاوازه‌ پێشكه‌ش كرد و هیوای خواست نه‌خشه‌رێگایه‌ك بۆ چاره‌سه‌ری كێشه‌ی ئیسرائیل و فه‌له‌ستینیه‌كان بدۆزرێته‌وه‌، به‌ڵام وا ئێستا خه‌ریكه‌ په‌رده‌ی شانۆكان ڕوه‌و داخستن و دادرانه‌وه‌ ده‌چن، رێكخراوی قاعیده‌ و بزوتنه‌وه‌ی تالیبان له‌ پاكستان و ئه‌فغانستان له‌ خاكی ئاراسته‌ كردنی ڕۆحیه‌وه‌ ماون و ده‌رفه‌تیش له‌ده‌ست ناده‌ن بۆ نواندنی چالاكیه‌كا ن و گورز وه‌شاندن له‌ هێزه‌كانی ناتۆ. چاودێرانی نێوه‌خۆی ئه‌مه‌ریكا وای ده‌بینن كه‌ پلانه‌ ئابوریه‌كه‌ی ئۆباما ئه‌و چاره‌سه‌ریه‌ سیحراویه‌ی پی نیه‌ له‌بری ده‌رباز بوون رێژه‌ی بێكاری زیاتركردووه‌، ئه‌ندامانی كۆماری له‌ هه‌ردوو ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ له‌ هه‌وڵی به‌رده‌وامدان بۆ سه‌ندنه‌وه‌ی كورسیه‌كان له‌و كاته‌ی هه‌ڵبژاردنی نیوه‌یی ئه‌نجام ده‌درێت، له‌ هه‌موویشی هه‌ستیارتر به‌لای نه‌یاره‌كانی سیاسه‌تی ئۆباما ئه‌و مڕونه‌ته‌یه‌ كه‌ ده‌ینوێنێت روبه‌كاری داوكاری ئیسلامی سیاسی و ئه‌و جالیه‌ی له‌ ئه‌مه‌ریكا هه‌ن، لاری نه‌بوونی ئۆباما بۆ دروست كردنی مه‌ركه‌زێكی ئیسلامی و مزگه‌وتێك له‌ نزیك شوێنی كاره‌ساته‌كه‌ی یازده‌ی سپتێمبه‌ر هه‌مووی نه‌خرایه‌ ناو بازنه‌ی لێبورده‌یی و ئازادی ئایینی، به‌ڵكو ڕه‌ئی جۆراوجۆری بۆ بونه‌ سه‌رباری ئه‌و ڕه‌خنه‌ زۆرانه‌ له‌سه‌ر سه‌رۆكی گه‌نج كه‌ ته‌نانه‌ت گومان ئینتماو سیاسه‌تی ئایینده‌ی لێبكرێت، هاوسه‌نگ به‌وهه‌نگاو پێشهاته‌ش تاكه‌ قه‌شه‌یه‌ك له‌ فلۆریدا به‌ خۆی و كۆمه‌ڵێكی بچوكی هاوبیر له‌ ساڵوه‌گه‌ری یازده‌ی ئه‌یلولی 2001هه‌ره‌شه‌ی سوتاندنی قورئانی پیرۆزی كرد، روداوه‌كان به‌چه‌ند رۆِژێك گشت جیهانی ته‌نیه‌وه‌و میدیاكانی هه‌ژاند تاو وای لێهات خۆپیشاندان سه‌رتاسه‌ری عاله‌می ئیسلامی بگرێته‌وه‌و هه‌ندێك ڕوداوی توندو تیژی به‌دواداهات و كۆشكی سپی بۆئه‌م مه‌رامه‌ بیچته‌ جواب به‌ڕه‌سمی داوا له‌و قه‌شه‌ سه‌ره‌ڕۆیه‌ بكات ئه‌و مافه‌ده‌ستوریه‌ به‌كارنه‌هێنێت!!زه‌بری سیاسی و مه‌عنه‌وی تیری جۆنزی قه‌شه‌ گه‌وره‌تر بوو له‌ ڕه‌خنه‌كانی جه‌نه‌ڕال ماككریستال كاتی به‌ توندی دژی ستراتیژیه‌تی ئۆباما له‌ ئه‌فغانستان هاته‌ ئاخافتن. به‌گوێره‌ی ڕاپرسیه‌كان خۆشه‌ویستی جه‌ماوه‌ری بۆ سه‌رۆك ئۆباما به‌ره‌و دابه‌زین ڕۆیشتووه‌، هه‌ژی گوتنێیه‌ سیاسه‌ته‌كانی له‌مه‌ڕئابووری دوچاری گله‌و گازانده‌ی زۆر بۆته‌وه‌، بۆچونێكی تایبه‌تیش سه‌ری هه‌ڵداوه‌ كه‌ ده‌لێت ئه‌م سه‌رۆكه‌ موسوڵمانه‌و له‌به‌رگێكی تردا خۆی شاردۆته‌وه‌، لۆبی عه‌ره‌بیش له‌ئه‌مه‌ریكاو كاراوه‌ كاریگه‌ری بۆ ئه‌م مه‌غزایه‌ چی بكات، زۆربه‌مان بینیمان غۆرباتشۆف بیرۆكه‌ی چاكسازی و ڕیفۆرمی له‌ سۆڤیه‌تی پێشان به‌ بیرۆسترۆكایه‌ك خسته‌ ڕوو، زۆر لایه‌ن پێیان وابوو یه‌كێتی سۆڤیه‌ت له‌سه‌ر ده‌ستی ئه‌و ده‌گه‌رێته‌وه‌ دۆخی جارانی لی ئاكامه‌كه‌ی به‌ سه‌ربه‌خۆیی چه‌ندین ده‌وڵه‌ت ئاڵایه‌كیان نه‌هێشته‌وه‌ سورێكی تۆخ بێت، له‌م سه‌ده‌یه‌دا مه‌رج نابێت به‌راوردی گۆِرانه‌كه‌ی ئۆباما له‌گه‌ڵ میخائیل غۆرباتشۆف له‌به‌رگیراوه‌ی یه‌كتری بن و ئه‌مه‌ریكاش تاك جه‌مسه‌ریه‌كه‌ی له‌ده‌ست بدات و له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان ته‌جرید بكرێت به‌ڵام بیرۆسترۆكایه‌كه‌ی ئۆباما قورستر له‌سه‌ری وه‌ستاوه‌ته‌وه‌ چونكه‌ ده‌یه‌وێت لایه‌نی فیكری و عه‌قیده‌یی ئاوێته‌ی یه‌ك بكات ئه‌وه‌ش تاچه‌ندێك لێی قه‌بول ده‌كرێت؟ ئه‌وه‌یان زیاتر په‌یوه‌سته‌ به‌عه‌قل و ده‌نگی هه‌ڵبژێره‌ری ئه‌مه‌ریكی كاتێك بیه‌وێت متمانه‌ی بۆ دووه‌م جار پێبداته‌وه‌ یانیش پۆشاكی ئه‌و كارنامه‌یه‌ی لی دابماڵن و سیاسه‌ته‌كانی په‌شیمان بونه‌وه‌ی به‌ جۆرێكی تر لی قه‌بول بكه‌ن؟؟ له‌ ده‌مێكدا گوشاری سیاسی تادێت فراوانتر ده‌بن، له‌ نوێترین پێشهاتدا بزوتنه‌وه‌یه‌كی سیاسی به‌ناوی بزوتنه‌وه‌ی چای (teaparty) له‌سه‌ر ده‌ستی ساراپالین كه‌ پێده‌چێت ڕه‌وتێكی توندره‌و بێت هاتۆته‌ كایه‌وه‌ و به‌ حساب جیاوازی ناكات له‌ نێوان دووحزبه‌كه‌، راست و چه‌پ ده‌داته‌ به‌ر لۆمه‌، ئه‌مه‌ش خۆی له‌ خۆیدا ڕۆژه‌ڤێكی تره‌ تاكو جێگای سیاسی خۆی ده‌گرێت ده‌یه‌ها پرسیارو لێكۆڵینه‌وه‌ هه‌ڵده‌گرێت و ئایینده‌ش یاریه‌كه‌ به‌ كه‌سایه‌تیه‌ جۆراوجۆره‌كانیه‌وه‌ به‌رینترو ڕونتر ده‌كاته‌وه‌، كاره‌كته‌ره‌ سه‌ره‌كیه‌ش خودی سه‌رۆك ئۆبامایه‌ كه‌ له‌ نیوه‌ی خولی سه‌رۆكایه‌تیكردنی به‌هێزترین ده‌وڵه‌تی دونیایه‌.

a.mawany@yahoo.com

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

هێشتا چانسی عەبدول مەهدی لە مالیکی زیاترە لە پێکهێنانی حکومەت … مەهدی کاوانی PDF Print Email
Monday, 18 October 2010 09:12 مه‌هدی کاوانی

مالیکی گلۆپی سەوزی ئەمەریکی وئێرانیشی بۆ پێ کرا کەچی پێک هێنانی حکومەت بەو ئاسانیەوە نیە . بە مەزندەی من پڕۆسیسی سیاسی ئێستای عیڕاق هەندێ لە موحاسەسەی دینی و مەزهەبی تێپەڕاندووە، واتە مێشکی مەزهەبگەرێتی هەندێ کاڵ بووەتەوە، مەسەلەی وەهاش وێڕای ٧ مانگ تێپەڕاندنی دروست نەبوونی حکومەت، بەڵام ئەو کاڵبوونەوە تایفیە زۆر خالی ئیجابیشی لێ دەکەوێتەوە . دیمەنی ئێستای عیراق زۆرتر بە دیمەنی لوبنان دەچێ . لە لوبنان شیعە و سوننە هەیە، دورزی و مارۆنی هەیە، ئیسلام، مەسیحی هەیە . هەمەڕەنگی سیاسی هەیە دەستێوەردانی ئیسرایل، ، سوریا، ئەردەن، سعودیە، ئێران و وڵاتە بڕیار بەدەستەکان هەیە . لوبنان ئێستاکە وای لی هاتووە کە مەزاجی سیاسی و پێک هینانی حکومەت ...دەبێ بە دڵی هەموو لایەکەوە بێت . گۆڕەپانی عیڕاقیش خەریکە دیمەنەکانی لە لوبنانیش تێدەپەڕێنێ . وڵاتانی دەوروبەر هەر هەموویان چاویان بڕیوەتە عیڕاق و هەر یەکەو بە دەوری خۆیەوە و بە ڕادەی هێزی کارتێکردنەکانی دەیەوی بەشی هەبێت یان کارتێکردنی هەبێت لە ئایندەی پێکهێنانی حکومەت لە عیڕاق . عەلاوی بە ڕاشکاوانەوە لێدوانی دا کە ئێرانە نایەڵێ ئەوان حکومەت پێک بهێنن . هەندێ دەنگ و باس خۆیان گەیاندە ڕاگەیاندن کە ئەمەریکاو ئێران لە سەر ئەوە ڕێک کەوتوون کە نوری مالیکی ئەم جارەش حکومەت پێک بهێنێ .

لە هەلبژاردنی پێشتر شیعەکان بە یەکگرتوویی و سونەکان بە پەرتەوازەیی و بەشداری نەکردن، چوونە ناو پڕۆسیسی هەلبژاردنەوە، ئەو جارە سوننەکان بە یەکگرتوویی و بە فراوانی بەشداریان کرد و شیعەکانیش بە دوو لیست و ئەوە بۆ حەوت مانگیش پێ دەچێ دەولەتی یاساو ئیتلافی نیشتمانی نەیان توانیوە پاش ئەو هەموو وتووێژانەیان خۆیان لە ناو قەوارەیەکی سیاسی شیعی یەکگرتوو ببیننەوە . موقتەدا سەدر دەڵێ گوشاری ئێران بوو ئێمەی خستە ناو ئەجندای قبوڵکردنی مالیکی و ئێستاش و پاش قبولکردنەکەیان دەڵێن ئەگەر مالیکی تا دوو هەفتەی تر کێشەکانی لە گەڵ العراقیەو عەلاوی یەک لا نەکاتەوە، متمانەی خۆمان دەکێشینەوە . مەجلسی ئەعلاو فەزیلەش متمانەیان نەدا بە مالیکی و بەشداری ئەو کۆبوونەوەی چەند ڕۆژ لەمەوبەریان نەکرد بۆ بەڕێکردنی مالیکی و پێک هێنانی حکومەت . کە سەدر دەڵێ گوشاری ئێرانم لە سەرە یانی چی . خوێندنەوە هەیە وەک بگوترێ سەدر ئەگەر لە ئێران نەبووایە، قبوڵی نەدەکرد . لێرەدا ناکری بگوتری سەدر١٠٠% بە ئەجندای ئێران کار دەکات . ئەدی مەجلسی ئەعلا، ئەدی ئەوان زیاتر لە سەدریەکانیش، خوێندنەوەی ئەوەیان بۆ نەدەکرا کە کت ومت سەر بە ئێرانن . ئەدی بۆج لە متمانەنەدان بە مالیکی وەپێش سەدریش کەوتنەوە . لێرەدا دوو لێکدانەوە هەیە یان ئەوەتا ئێران زۆر بەلایەوە پێی گرنگ نەبێت چ مالیکی چ عەبدولمەهدی ببیتە سەرۆک حکومەت یان ئەوان گوێ بە ئێران نادەن . فەزیلەش لە گەڵ مەجلسی ئەعلا خەریکە ببن بە یەک کوتلە . ئێستاکە کورد کەوتۆتە ناو نێوەندێکەوە ئەگەر عەلاوی و مالیکی پێکەوە حکومەت پێک نەهێنن و لە حالەتی سوور بوونی مەجلسی ئەعلاو فەزیلە کە نەچنە پال مالیکیەوە لەو کاتەدا هیچ کام لە عەلاوی و مالیکی ناتوانن متمانەی ١٤٣ کورسی کە پێویستە بۆ پێک هێنانی حکومەت، وەدەستی بێنن، خۆ ئەگەر سەدریەکانیش متمانەی خۆیان لە مالیکی بکێشنەوە، ئەوە بە دوایەوە دەبێ لیستی شیعەکان بیر لە دووبارە کاندید کردنەوەی عادل عەبدول مەهدی بکەنەوە . هەندێ دەنگوباس خۆیان گەیاندوتە ناو ڕاگەیاندنەوە کە ئەمەریکیەکان ڕازینە کام لە مالیکی و عەبول مەهدی و عەلاوی حکومەت پێک بهێنن و دەڵێن عادل عەبدول مەهدی نێوەندێکی باشە چونکە ڕۆژئاوا لێی تێ دەگاو پێیەوە، مورتاحە . محاسەسەی سیاسی و دابەشبوونی لایەناکان لە مەڕ پێکهینانی حکومەت خەریکە فەترەی مالیکی تێ دەپەڕێنێ و تەجاوزی کارتیکردنەکانی دەرەوە دەکات و پێیەوە مالیکی وەلاوە بنری چونکە عەلاوی لە سەر چەندەها ناوەند کار دەکات تا مالیکی دوور بخرێتەوە . مەجلسی ئەعلاو فەزیلەش لە ناو هاوپەیمانێتیەکەیان دەرهاتوون و ئەگەر سەدریش خۆی بکیشێتەوە یانی بۆ مالیکی بای . خۆشبەختانە کورد وێڕای کەم بوونەوەی کورسیەکانیان لە چاو هەلبژاردنی پێشتر بەڵام لەو هەلبژاردنە و سوور بوونیان لە سەر داوا کاریە ١٩ خالەکە، چەنسی باش وەرگرن لە پێکهینانی حکومەت .

بە بۆچوونی خۆمەوە ئەگەر مالیکیش لەو پێکهێنانە حکومیە وەدەر بنرێ ئەوا عەلاوی بە ئەجندای دەرەوەو ناوەوە شوێنی ناگرێتەوە و ئەمەکەی دوایش ئەمە باش دەزانی و هەر بۆیەشا مەرجی قورس بەرز دەکاتەوە لە موحاسەسەی نیشتمانی و داوای زۆر لە پۆستە سیادیەکان دەکاو بەو دوایەش ئەوەی قبول بووە کە بە سەرکردایەتی هادی عەبدول مەهدی حکومەت پێکل بهێنن .

گریمان سەدر متمانەی خۆی بۆ مالیکی نەکێشایەوەو هەردو لیستی مالیکی و عەلاویش هیچیان نەکەوتنە ژێر باری یەکتر بۆ پێک هێنانی حکومەت و هەردو لیستی مەجلسی ئەعلاو فەزیلەش خۆیان خستە پاڵ لیستی عەلاوی بۆ پێک هینانی حکومەت بە سەرکردایەتی عەلاوی یان عادل عەبدول مەهدی . لەو کاتەدا هیج کام لەو دوو بەرەیە بێ کورد ناتوانن حکومەت پێك بهێنن . دیسان گریمان عەلاوی ڕازی بوو بە مەرجە قورسەکانی بە سەرکردایەتی مالیکی حکومەت پێک بهێنێ . ئەو کاتە لە بەردەم مالیکی دوو خەیال دەمێنێتەوە یان دەبێ کوردەکان و بە ١٩ خالەکەیان قبوڵ بکا هەتا بچنە ناو هاوپەیمانیتەکانیانەوە یان دەبێ لە گەڵ عەلاوی و مەرجە قورسەکانی بەڕێ بکەوێ . بە هەر حال لە حالەتی بەڕێکەوتن لە گەڵ عەلاوی و بە دوایەوە حکومەتێکی لەرزۆک دەبێو هەر کاتێ بڕۆخێ دەڕووخێ وە لە حالەتی بەڕێکردنیشی لە گەڵ کوردان حکومەتەکە لە لایەکەوە دەبیتە خاوەن ئۆپۆزسیۆنیکی بە قوەت و مالیکیش هەموو شتی بۆ ناچێتە سەر لەو حالەتەدا ئەگەر وەک جاران ئاسا هەر بە شکل داواکاریەکانی کورد قبول بکا، ئەوا کوردیش هەم دیسان دەکەوێتە ناو ئەجندای دژیەوەو هەر کاتێ بکشێتەوە حکومەت فەشەل دینێ . یان ئەگەر مالیکیش وا بێتە هۆشیەوە بڵێ یەکیەتی وپارتی بە پارە واتە مانەوەی ١٧% بودجەوهەندێ ڕازی کردنی تر ئەوە شتی ترە . ئەگەر داواکاریەکانی کوردیش قبوڵ بکرێ ، مالیکی دیوارێکی قایمی کوردانی بەپشتەوە دەبێت وحکومەوتەکەش بەردەوامی بەخۆوە دەبینێ و ئەمەریکیەکانیش پێشوازی لێ دەکەن . ئەوە کوردە بە کەم دە خۆی دەڕوانێ ئەگەر نا یەکەم هاوکێشەیە لە پێک هێنانی هەر حکومەتێکی عراقی و بۆ هەموو سەردەمەکان، ئەگەر ژمارەی کورسیەکانی زۆر بێت یان کەم و لە حالەتی زۆربوونیشی کاریگەری زیاتر دەبێت . بەڵێ ئێستاکە کورد هیچی لە دارفۆر کەمتر نیە کە داوای ئیستفتاو جیابوونەوە لە سۆدان دەکەن . ئەوە کوردە چەکی جیابوونەوە بەکار ناهێنێ ئەگینا لە ڕێگەیەوە ئەوەی ئێستا داوا دەکا هەر هەمووی بە ئاسانی بۆ دەچتە سەر .

بە بۆچوونی خۆم پێک هێنانی حکومەت لە لایەن عادل عەبدول مەهدی دوا وێستگە دەبێت و هەموو لایەنەکانی دەرەوەو ناوەوە لە سەری ڕازی دەبن و ئەگەر بە دوایەوە لیستی مالیکیش نەچیتە بن بار بە موعارەزە دەمێننەوەو بە دوایەوە حکومەتەکە بەهێز دەبێت واتە هەم دەبێتە خاوەنی حکومەتێک کە لایەنە پێک هێنەرەکانی لە سەری ڕازینە هەم بەرەی ئۆپزسیۆنیش بە بەهێزی دروست دەبێت و بۆ ڕازی کردنی سەدریەکان وکوردیش عادی عەبول مەهدی لەبار ترە لە ئەمەکانی تر .

مەهدی کاوانی/١٧/١٠/٢٠١٠

mahdikawani@yahoo.co.uk3

READ_MORE

هێشتا چانسی عەبدول مەهدی لە مالیکی زیاترە لە پێکهێنانی حکومەت … مەهدی کاوانی PDF Print Email
Monday, 18 October 2010 09:12 به‌رجه‌سته‌

مالیکی گلۆپی سەوزی ئەمەریکی وئێرانیشی بۆ پێ کرا کەچی پێک هێنانی حکومەت بەو ئاسانیەوە نیە . بە مەزندەی من پڕۆسیسی سیاسی ئێستای عیڕاق هەندێ لە موحاسەسەی دینی و مەزهەبی تێپەڕاندووە، واتە مێشکی مەزهەبگەرێتی هەندێ کاڵ بووەتەوە، مەسەلەی وەهاش وێڕای ٧ مانگ تێپەڕاندنی دروست نەبوونی حکومەت، بەڵام ئەو کاڵبوونەوە تایفیە زۆر خالی ئیجابیشی لێ دەکەوێتەوە . دیمەنی ئێستای عیراق زۆرتر بە دیمەنی لوبنان دەچێ . لە لوبنان شیعە و سوننە هەیە، دورزی و مارۆنی هەیە، ئیسلام، مەسیحی هەیە . هەمەڕەنگی سیاسی هەیە دەستێوەردانی ئیسرایل، ، سوریا، ئەردەن، سعودیە، ئێران و وڵاتە بڕیار بەدەستەکان هەیە . لوبنان ئێستاکە وای لی هاتووە کە مەزاجی سیاسی و پێک هینانی حکومەت ...دەبێ بە دڵی هەموو لایەکەوە بێت . گۆڕەپانی عیڕاقیش خەریکە دیمەنەکانی لە لوبنانیش تێدەپەڕێنێ . وڵاتانی دەوروبەر هەر هەموویان چاویان بڕیوەتە عیڕاق و هەر یەکەو بە دەوری خۆیەوە و بە ڕادەی هێزی کارتێکردنەکانی دەیەوی بەشی هەبێت یان کارتێکردنی هەبێت لە ئایندەی پێکهێنانی حکومەت لە عیڕاق . عەلاوی بە ڕاشکاوانەوە لێدوانی دا کە ئێرانە نایەڵێ ئەوان حکومەت پێک بهێنن . هەندێ دەنگ و باس خۆیان گەیاندە ڕاگەیاندن کە ئەمەریکاو ئێران لە سەر ئەوە ڕێک کەوتوون کە نوری مالیکی ئەم جارەش حکومەت پێک بهێنێ .

لە هەلبژاردنی پێشتر شیعەکان بە یەکگرتوویی و سونەکان بە پەرتەوازەیی و بەشداری نەکردن، چوونە ناو پڕۆسیسی هەلبژاردنەوە، ئەو جارە سوننەکان بە یەکگرتوویی و بە فراوانی بەشداریان کرد و شیعەکانیش بە دوو لیست و ئەوە بۆ حەوت مانگیش پێ دەچێ دەولەتی یاساو ئیتلافی نیشتمانی نەیان توانیوە پاش ئەو هەموو وتووێژانەیان خۆیان لە ناو قەوارەیەکی سیاسی شیعی یەکگرتوو ببیننەوە . موقتەدا سەدر دەڵێ گوشاری ئێران بوو ئێمەی خستە ناو ئەجندای قبوڵکردنی مالیکی و ئێستاش و پاش قبولکردنەکەیان دەڵێن ئەگەر مالیکی تا دوو هەفتەی تر کێشەکانی لە گەڵ العراقیەو عەلاوی یەک لا نەکاتەوە، متمانەی خۆمان دەکێشینەوە . مەجلسی ئەعلاو فەزیلەش متمانەیان نەدا بە مالیکی و بەشداری ئەو کۆبوونەوەی چەند ڕۆژ لەمەوبەریان نەکرد بۆ بەڕێکردنی مالیکی و پێک هێنانی حکومەت . کە سەدر دەڵێ گوشاری ئێرانم لە سەرە یانی چی . خوێندنەوە هەیە وەک بگوترێ سەدر ئەگەر لە ئێران نەبووایە، قبوڵی نەدەکرد . لێرەدا ناکری بگوتری سەدر١٠٠% بە ئەجندای ئێران کار دەکات . ئەدی مەجلسی ئەعلا، ئەدی ئەوان زیاتر لە سەدریەکانیش، خوێندنەوەی ئەوەیان بۆ نەدەکرا کە کت ومت سەر بە ئێرانن . ئەدی بۆج لە متمانەنەدان بە مالیکی وەپێش سەدریش کەوتنەوە . لێرەدا دوو لێکدانەوە هەیە یان ئەوەتا ئێران زۆر بەلایەوە پێی گرنگ نەبێت چ مالیکی چ عەبدولمەهدی ببیتە سەرۆک حکومەت یان ئەوان گوێ بە ئێران نادەن . فەزیلەش لە گەڵ مەجلسی ئەعلا خەریکە ببن بە یەک کوتلە . ئێستاکە کورد کەوتۆتە ناو نێوەندێکەوە ئەگەر عەلاوی و مالیکی پێکەوە حکومەت پێک نەهێنن و لە حالەتی سوور بوونی مەجلسی ئەعلاو فەزیلە کە نەچنە پال مالیکیەوە لەو کاتەدا هیچ کام لە عەلاوی و مالیکی ناتوانن متمانەی ١٤٣ کورسی کە پێویستە بۆ پێک هێنانی حکومەت، وەدەستی بێنن، خۆ ئەگەر سەدریەکانیش متمانەی خۆیان لە مالیکی بکێشنەوە، ئەوە بە دوایەوە دەبێ لیستی شیعەکان بیر لە دووبارە کاندید کردنەوەی عادل عەبدول مەهدی بکەنەوە . هەندێ دەنگوباس خۆیان گەیاندوتە ناو ڕاگەیاندنەوە کە ئەمەریکیەکان ڕازینە کام لە مالیکی و عەبول مەهدی و عەلاوی حکومەت پێک بهێنن و دەڵێن عادل عەبدول مەهدی نێوەندێکی باشە چونکە ڕۆژئاوا لێی تێ دەگاو پێیەوە، مورتاحە . محاسەسەی سیاسی و دابەشبوونی لایەناکان لە مەڕ پێکهینانی حکومەت خەریکە فەترەی مالیکی تێ دەپەڕێنێ و تەجاوزی کارتیکردنەکانی دەرەوە دەکات و پێیەوە مالیکی وەلاوە بنری چونکە عەلاوی لە سەر چەندەها ناوەند کار دەکات تا مالیکی دوور بخرێتەوە . مەجلسی ئەعلاو فەزیلەش لە ناو هاوپەیمانێتیەکەیان دەرهاتوون و ئەگەر سەدریش خۆی بکیشێتەوە یانی بۆ مالیکی بای . خۆشبەختانە کورد وێڕای کەم بوونەوەی کورسیەکانیان لە چاو هەلبژاردنی پێشتر بەڵام لەو هەلبژاردنە و سوور بوونیان لە سەر داوا کاریە ١٩ خالەکە، چەنسی باش وەرگرن لە پێکهینانی حکومەت .

بە بۆچوونی خۆمەوە ئەگەر مالیکیش لەو پێکهێنانە حکومیە وەدەر بنرێ ئەوا عەلاوی بە ئەجندای دەرەوەو ناوەوە شوێنی ناگرێتەوە و ئەمەکەی دوایش ئەمە باش دەزانی و هەر بۆیەشا مەرجی قورس بەرز دەکاتەوە لە موحاسەسەی نیشتمانی و داوای زۆر لە پۆستە سیادیەکان دەکاو بەو دوایەش ئەوەی قبول بووە کە بە سەرکردایەتی هادی عەبدول مەهدی حکومەت پێکل بهێنن .

گریمان سەدر متمانەی خۆی بۆ مالیکی نەکێشایەوەو هەردو لیستی مالیکی و عەلاویش هیچیان نەکەوتنە ژێر باری یەکتر بۆ پێک هێنانی حکومەت و هەردو لیستی مەجلسی ئەعلاو فەزیلەش خۆیان خستە پاڵ لیستی عەلاوی بۆ پێک هینانی حکومەت بە سەرکردایەتی عەلاوی یان عادل عەبدول مەهدی . لەو کاتەدا هیج کام لەو دوو بەرەیە بێ کورد ناتوانن حکومەت پێك بهێنن . دیسان گریمان عەلاوی ڕازی بوو بە مەرجە قورسەکانی بە سەرکردایەتی مالیکی حکومەت پێک بهێنێ . ئەو کاتە لە بەردەم مالیکی دوو خەیال دەمێنێتەوە یان دەبێ کوردەکان و بە ١٩ خالەکەیان قبوڵ بکا هەتا بچنە ناو هاوپەیمانیتەکانیانەوە یان دەبێ لە گەڵ عەلاوی و مەرجە قورسەکانی بەڕێ بکەوێ . بە هەر حال لە حالەتی بەڕێکەوتن لە گەڵ عەلاوی و بە دوایەوە حکومەتێکی لەرزۆک دەبێو هەر کاتێ بڕۆخێ دەڕووخێ وە لە حالەتی بەڕێکردنیشی لە گەڵ کوردان حکومەتەکە لە لایەکەوە دەبیتە خاوەن ئۆپۆزسیۆنیکی بە قوەت و مالیکیش هەموو شتی بۆ ناچێتە سەر لەو حالەتەدا ئەگەر وەک جاران ئاسا هەر بە شکل داواکاریەکانی کورد قبول بکا، ئەوا کوردیش هەم دیسان دەکەوێتە ناو ئەجندای دژیەوەو هەر کاتێ بکشێتەوە حکومەت فەشەل دینێ . یان ئەگەر مالیکیش وا بێتە هۆشیەوە بڵێ یەکیەتی وپارتی بە پارە واتە مانەوەی ١٧% بودجەوهەندێ ڕازی کردنی تر ئەوە شتی ترە . ئەگەر داواکاریەکانی کوردیش قبوڵ بکرێ ، مالیکی دیوارێکی قایمی کوردانی بەپشتەوە دەبێت وحکومەوتەکەش بەردەوامی بەخۆوە دەبینێ و ئەمەریکیەکانیش پێشوازی لێ دەکەن . ئەوە کوردە بە کەم دە خۆی دەڕوانێ ئەگەر نا یەکەم هاوکێشەیە لە پێک هێنانی هەر حکومەتێکی عراقی و بۆ هەموو سەردەمەکان، ئەگەر ژمارەی کورسیەکانی زۆر بێت یان کەم و لە حالەتی زۆربوونیشی کاریگەری زیاتر دەبێت . بەڵێ ئێستاکە کورد هیچی لە دارفۆر کەمتر نیە کە داوای ئیستفتاو جیابوونەوە لە سۆدان دەکەن . ئەوە کوردە چەکی جیابوونەوە بەکار ناهێنێ ئەگینا لە ڕێگەیەوە ئەوەی ئێستا داوا دەکا هەر هەمووی بە ئاسانی بۆ دەچتە سەر .

بە بۆچوونی خۆم پێک هێنانی حکومەت لە لایەن عادل عەبدول مەهدی دوا وێستگە دەبێت و هەموو لایەنەکانی دەرەوەو ناوەوە لە سەری ڕازی دەبن و ئەگەر بە دوایەوە لیستی مالیکیش نەچیتە بن بار بە موعارەزە دەمێننەوەو بە دوایەوە حکومەتەکە بەهێز دەبێت واتە هەم دەبێتە خاوەنی حکومەتێک کە لایەنە پێک هێنەرەکانی لە سەری ڕازینە هەم بەرەی ئۆپزسیۆنیش بە بەهێزی دروست دەبێت و بۆ ڕازی کردنی سەدریەکان وکوردیش عادی عەبول مەهدی لەبار ترە لە ئەمەکانی تر .

مەهدی کاوانی/١٧/١٠/٢٠١٠

mahdikawani@yahoo.co.uk3

READ_MORE

به یاننامه یه ک له که مپینی بنه ماڵه ی شه هیدان و ئه نفالکراوه کان - کۆیه PDF Print Email
Monday, 18 October 2010 08:56 - گشتی

 کوردو کوردستانیانی به رێز

سڵاو ...

ئێمه ی که س و کاری شه هیدان و ئه نفال کراوه کانی سنوری کۆیه، ده شتی کۆیه، ته ق ته ق، قه ڵاسێوکه، شوان، شێخ بزێنی، هه موو ئه و شوێنانه ی که ده ستی تاوانبار قاسم ئاغای گه یشتۆتێ ، به نیگه رانیه کی زۆره وه سه رکۆنه و تانه ده ده ین له و لێدوان و هه ڵوێستانه ی هه ر ی یه ک له نه وزاد هادی پارێزگاری هه ولێر و حاکم عه بدولباست فه رهادی ووته بێژی ئه نجومه نی دادوه ری , که هه ریه که یان له کۆنگره ی ڕۆژنامه وانی جیادا خۆیان خستۆته سه نگه ری دژایه تی که مپین و خۆپێشان دانی بنه ماڵه ی شه هیدان و ئه نفالکراوه کان له کۆیه، و پاساوهێنانه وه بۆ یه کترو به رگری له یه ک کردن ٠

سه ره تا پارێزگاری هه ولێر له کۆنگره ی ڕۆژنامه وانی ١١/١٠/٢٠١٠ دا  باس له بێ ئاگایی خۆی ده کات له گه ڕانه وه و شوێنی نیشته جێبوون و ده رکردنی له هه ولێر یان ناردنه ده ره وه ی تاوانبار(قاسم ئاغا) و له لایه كى تره وه باسى ئاگادارنه بوونى خۆى ده كات له تاوانه كانى و له نه بوونى فه رمانی دادگایی بۆ ده ستگيركردنى تاوانبار، وه هه ر له و کۆنگره یه دا ده کردنی(قاسم ئاغا) به ده سکه وت و کارێکی باش بۆ خۆی له قه ڵه م ده دات٠ دواتر له رێکه وتی ١٣/١٠/٢٠١٠ وته بێژی ئه نجومه نی دادوه ری هه مان لێدوانی پارێزگاری هه ولێر دووباره ده کاته وه٠ به لام ئه م لێدوانانه نه ک هه ر پاکانه له به رپرسیاریه تیان ناکات به ڵکو سه لماندیان که تاوانبار به ده ستێکی له پشت دراوی ده ره کی گه ڕاوه ته وه کوردستان و له مه لائۆمه ر نیشته جێبووه و پاشان له به ر ناره زایی و خۆپێشاندانی که س و کاری شه هیدان و ئه نفال کراوه کان له هه ولێر به رێ کراوه٠ بۆیه له به ر ئه م هۆیانه ی خواره وه ده ڵێین داڵده دان و شا ردنه وه و ده ربازکردنی تاوانبارو خائینێک له ده ست دادگا ده چێته خانه ی تاوان و هه ستنه کردن به به رپرساریه تی :-

١- خودی راگه یاندنی که مپین و خۆپێشاندانی که س و کاری شه هیدان و ئه نفال کراوه کان له جێگای داوای یاسایی دادگایه بۆ ده ستگیرکردنی ئه و تاوانباره٠

٢- گه وره یی تاوانه کانی تاوانبار(قاسم ئاغا) و مێژووه دورو درێژه که ی زیاتر له ٣٠ ساڵ له خزمه تکردنی رژێمی داگیرکه ر دابووه ناکرێ نه زانرێ وخۆی لێ لابدرێ.

٣- بوونی سکاڵاو داوای هاووڵاتی مه ریوان عبدلقادر له دادگای هه ولێر و بڕیاری ده ستگیرکردن له لایه ن دادگاوه له ساڵی ٢٠٠٣ ٠

٤- دوو فه رمانی ده ستگیرکردنی تاوانبار که له لایه ن دادگای باڵای تاوانه کانی عێراقه وه له سالی (2003 - 2005) ده رچووه و وێنه ی له وه زاره تی شه هیدان و دام و ده زگا په یوه ندیداره کانی حکومه تی هه رێم هه یه٠

٥ - جگه له ما نه ی سه ره وه ده بوایه پارێزگاری هه ولێر له جیاتی ئاگادارکردنه وه ی به په له ی قاسم ئاغای تاوانبار بۆ به جێهێشتنی کوردستان، ئاگاداری وه زاره تی ناوخۆو لایه نه په یوه ندی داره کان و وه زاره تی شه هیدا نی کردبایه وه و خۆپێشاندانی ده ڤه ری کۆیه ی به هه ند وه رگرتبایه و ئینجا بریاری دابوایه کامیان باشتره ده ستگیرکردنی، یان به رێکردنی ٠

لێره وه ئێمه ی که س و کاری شه هیدان و ئه نفالکراوه کان په یامی خۆمان ئاراسته ی به رپرسانی کوردستان ده که ین کێشه ی ئێمه له گه ڵ دۆسیه ی تاوانبارێکه، که گه ڕاوه ته وه کوردستان و و به ئاره زووی خۆی گه ڕاوه و پاشانیش  به رێکراوه بۆ ده ره وه ی کوردستان، که ده بوایه ده سه ڵات به رپرسیاریه تی خۆی نیشان دابایه و تاوانباری راده ستی دادگا بکردبایه، نه ک پاساو هێنانه وه ی نادروست و به هانه ی بێ بنه ما بۆ داپۆشینی ئه و غه دره گه وره ی کردیان ده رهه ق به رامبه ر که س و کاری شه هیدان و ئه نفالکراوه کان و پێشێل کردنی سه روه ری یاسا٠

بۆیه جارێکی تر داوا ده که ین وه زاره تی شه هیدان و ئه نفالکراوه کان که مه رجه عی یاسایی سه رجه م وارسی که س و کاری شه هیدان و ئه نفالکراوه کانه بێده نگ نه بێ و به ئه رکی سه رشانی خۆی هه ڵسێ و ببێته سه کۆیه ک بۆ وه ڵام دانه وه ی هه رکه سێک که بیه وێت ڕاستی ئه م ناهه قیه بشێوێنێت، هه روه ها داواکارین به زووترین کات وه زاره ت له رێگای مه رجه عی خۆی که ئه نجومه نی وه زیرانه داوای پێکهێنانی لێژنه یه کی لێکۆڵینه وه بکات به ئاماده بوونی نوێنه رێک له که مپینه که بۆ ده رکه وتنی ڕاستی چۆنیه تی هاتنه وه و ۆیشتنه وه ی تا وانبارو ئه و لایه نانه ی هاوکاربوونه و کار ئاسانیان بۆ کردووه ٠

له کۆتاییدا کۆمه ڵانی خه ڵکی کوردستان دڵنیاده که ینه وه که ئێمه سوور ده بین له سه ر هه وڵه کانمان تا گه یشتنمان به ئامانجه یاساییه کانمان و گه ڕانه وه ی ڕێز بۆ قوربانیه کانمان٠

له گه ڵ رێزماندا ٠٠٠

    که مپینی بنه ماڵه ی بنه ماڵه ی شه هیدان و ئه نفالکراوه کان - کۆیه

١٦- ١٠- ٢٠١٠ کۆیه

               

 

 

READ_MORE

کۆمپانیای رای کوالێتی دواکلیپی ئالان عومەر بەرهەم دەهێنێت ... بەختیار رەزا PDF Print Email
Monday, 18 October 2010 08:49 - ئه‌ده‌ب و هونه‌ر

لەبارەی دواین کاری هونەری خۆی هونەرمەند ئالان عومەر رایگەیاند ئێستا لە خۆ ئامادەکردندایە بۆ سەردانی وڵاتی فینلەند بۆ بەرهەمهێنانی کلیپێک لە سەر ئەرکی کۆمپانیایەکی پرۆفیشناڵ و بە کوالێتێکی بەرزی هونەری.

لەو بارەوە ئالان عومەر وتی"ماوەیەکی زۆرە بەنیازی بەرهەمهێنانی کلیپێکم بەڵام لە کۆمپانیا کوردییەکان بەدوای جێگەیەک دەگەڕام کە لە ئاستی کوالێت و کارو بەرهەمەکانیان رازی بم دواتر کە زانیم کۆمپانیای رای كوالیتی دامەزراوه‌ بۆ به‌رهه‌م هێنانی فیلم و كلیپ و دیكۆمێنت و فۆتۆ، په‌یوه‌ندییه‌كی ته‌لەفۆنی لەنێوان من و ئەو کۆمپانیا دروست بو دواتر مالپه‌ره‌كه‌یانم بینی كه‌ وه‌ك نمونه‌ چه‌ند كارێكیان ئه‌نجام داوه‌. بەراستی شێوازی کارو کوالێتی کارەکانیان جێی رەزامەندی ئەوانەن کە کولێتی و کاری سەردەمی مەبەستیانە، بۆیە بڕیارماندا لەگەڵ ئەو کۆمپانیایە کار بۆ کلیپکردنی یەکەمین گۆرانی دوا ئەلبومم بکەین کە لەئاوازی هونەرمەند هەڵکەوت زاهیرو دابەشی گۆران کامیل و هۆنراوەی ئەکرەم ئەمین"ه‌.

ئالان ئەوەشی وت کە"لای من فکرەو تێڕوانینی هەر خاوەنکارێکی هونەری زۆر گرنگە کاتێک قسەم لەگەڵ کاک بروا تەها خاوەنی کۆمپانیاکە کرد کە خاوەنی بروانامەی ماستەرە لە سینەما، تێگەشتم کە خاوەنی فکرەو تموحاتی جوانە لە خزمەتکردنی هونەردا، بۆیە بەراستی خۆشحاڵ بووم لەگەڵ ئەو کۆمپانیا کار بۆ ئەو بەرهەمە بکەم بەهیوام ئەم بەرهەمە دەستپێکێک بێ بۆ کارکردنی بەردەوامم لەگەڵ کۆمپانیای رای کوالێتی".

هەروەها وەک ئالان رایگەیاند بڕیارە ٢٨/١٠/٢٠١٠ بەرەو وڵاتی فینلاند بەڕێبکەوێ بۆ بەرهەمهێنانی ئەو کلیپە.

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

READ_MORE

رێبه‌ری گه‌لی كورد: كوردان رووبه‌رووی پیلانگێڕییه‌كی سه‌وزو له‌نێو چنگی له‌نێوبردنی كولتووری دا‌ن PDF Print Email
Monday, 18 October 2010 08:45 - گشتی

رێبه‌ری گه‌لی كورد عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان له‌ دیداری ئه‌م هه‌فته‌یه‌ی له‌گه‌ڵ پارێزه‌رانی پێواژۆی بێچالاكی و ئه‌و پیلانگێڕییانه‌ی تاوه‌كو ئێستا ئه‌نجام دراون، هه‌ڵسه‌نگاند. ئۆجه‌لان ده‌ستنیشانی كرد كه‌ ئه‌و تا 31ی ئۆكتۆبه‌ر چاوه‌ڕێ ده‌كات. ئه‌گه‌ر تا ئه‌و كاته‌ به‌ ئامانجی چاره‌سه‌ری نه‌چنه‌ لای ئه‌و، ئه‌وا ئه‌گه‌ر سه‌ریشی تێدا بچێت، ئیتر به‌هیچ شتێكه‌وه‌ په‌یوه‌ندیدار نابێت. ئۆجه‌لان به‌بیرهێنایه‌وه‌ كه‌ ماوه‌یه‌كی كه‌م بۆ كۆتایی هاتنی پێواژۆی بێچالاكی ماوه‌و و گووتی:" بۆ 31ی ئۆكتۆبه‌ر 15 رۆژ ماوه‌. من چاوه‌ڕێم. ئه‌گه‌ر تا 31ی ئۆكتۆبه‌ر به‌ ئامانجی چاره‌سه‌ری نه‌یه‌نه‌ لای من، ئیتر ئه‌گه‌ر سه‌ری منیشی تێدا بچێت ئه‌وا به‌هیچ شتێكه‌وه‌ په‌یوه‌ندیدار نابم. من به‌ گه‌مه‌كانی ئه‌وان ناخه‌ڵه‌تێم و هیچ لێدوانێك ناده‌م. به‌ڵام ئه‌گه‌ر به‌ ئامانجی چاره‌سه‌ری بێنه‌لام، ئه‌وكاته‌ منیش بۆچوونی خۆم ده‌خه‌مه‌ڕوو " و گووتی:" من له‌نامه‌كه‌ی خۆشمدا باسی دوو پرۆتۆكۆڵم كردبوو. من بۆ ئه‌و نامه‌یه‌ی كه‌وا بۆ ده‌وڵه‌ت و قه‌ندیلیشم ناردبوو، هیچ وه‌ڵامێكم وه‌رنه‌گرتووه‌. ئێمه‌ تا 31ی ئۆكتۆبه‌ر چاوه‌ڕێ ده‌كه‌ین. له‌و رۆژه‌ به‌دواوه‌، من خۆم له‌نێواندا ده‌كشێنمه‌وه‌. ئیدی كه‌جه‌كه‌ پێواژۆیه‌كه‌ به‌ڕێوه‌ ده‌بات. كه‌جه‌كه‌ خۆی بڕیاڕی خۆی ده‌دات. وا شه‌ڕێكی ئاست ناوین له‌به‌رده‌رگایه‌. ئیتر با پاراستنی خۆیان به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ك و پاراستنی بنچینه‌یی خۆیان به‌هێز بكه‌ن. با له‌گه‌ڵ گه‌لدا ئه‌م پێواژۆیه‌ به‌ڕێوه‌ ببه‌ن. "

ئۆجه‌لان ئه‌وه‌یشی به‌بیرهێنایه‌وه‌ كه‌ ماوه‌یه‌ك به‌ر له‌ئێستا دیسان خۆی له‌نێواند كشاندبۆوه‌ و گووتی:" به‌ڵام هاتنه‌وه‌ لام. له‌ساڵی 2006ش بۆ ئاشتی داوای هاوكاریان لێكردم. منیش له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه‌؛ له‌ساڵی 2006دا بانگه‌وازیم بۆ ئاگربه‌ست كرد. من ئێستا باشتر تێده‌گه‌م كه‌ له‌ ڕاستیدا ئه‌وه‌ی ساڵی 2006 پیلانی ته‌سفییه‌كردن بوو. پێویسته‌ له‌باره‌ی ئه‌و كاته‌ لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ك ئه‌نجام بدرێت. له‌وكاته‌ به‌دواوه‌، پێنج ساڵه‌ هه‌وڵ بۆ ئاشتی ده‌ده‌م. "

سه‌باره‌ت به‌ دانیشتنه‌ شاراوه‌كه‌ی په‌رله‌مانی توركیاش گووتی:" ئه‌م ره‌وشه‌ دیاره‌ كه‌ چه‌نده‌ شاراوه‌یه‌. " و هه‌روه‌ها سه‌رنجی بۆ سه‌ر ترافیكی چاوپێكه‌وتنه‌ دیپلۆماتییه‌كان له‌ دژی په‌كه‌كه‌ راكێشاو گووتی؛ وادیاره‌ ئه‌وانه‌ی كه‌ حیسابیان له‌ سه‌ر توركیا هه‌یه‌، بۆ چاره‌سه‌ری ئاماده‌ نین. ئۆجه‌لان باسی له‌ ئه‌گه‌ری داخستنی كه‌ناڵی رۆژ تیڤی كردو به‌ بیری هێنایه‌وه‌ كه‌ به‌ شێوه‌ی دانووستاندن و چاوپۆشیكردن له‌ راستیه‌كان پیلان له‌ دژی كوردان به‌ڕێوه‌ ده‌چێت.  

ئۆجه‌لان گووتی:" هه‌تا‌ ئێستا له‌ دژی ته‌ڤگه‌ری ئازادی كوردان 3 پیلانگێڕی به‌ڕێوه‌ چووه‌و ئێستا ئاماده‌كاری بۆ پیلانگێڕی چواره‌مین ده‌كرێ. له‌ سه‌ر چاوپێكه‌تنه‌ دیپلۆماتیه‌كان كه‌ له‌ دژی ته‌ڤگه‌ری ئازادی گه‌لی كورد پێكدێن به‌م شێوه‌یه‌ قسه‌ی كرد: " ئه‌وانه‌ی حیسابیان له‌ سه‌ر توركیا هه‌یه‌، واتا هه‌ندێك ده‌وڵه‌تی مه‌زنی ده‌ره‌وه‌، بۆ چاره‌سه‌ری كێشه‌ی كورد ئاماده‌ نین. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی حیسابی سه‌دساڵی رابردوویان له‌ سه‌ر پرسی كورد هه‌یه‌. ئه‌م پیلانگێڕییه‌ له‌ ساڵی 1920 به‌ دواوه‌ له‌ دژی كوردان ئاماده‌ كراوه‌. ناوه‌ندی ئه‌و پیلانگێڕییه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌ پاریس، به‌رلین، مۆسكۆ و زۆر ناوه‌ندی دیكه‌یه‌‌. هه‌ڵبه‌ت له‌ سه‌ره‌وه‌ی هه‌موویان ئه‌و پیلانگێڕییه‌ له‌ ناوه‌نده‌‌كانی وه‌كو واشنتۆن به‌ڕێوه‌ ده‌برێن. ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ له‌ ئارادایه‌ كه‌ زیاتر گه‌مارۆی كوردان بده‌ن، ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ش له‌ ئارادایه‌ كه‌ رۆژ تیڤیش دابخه‌ن.

ئۆجه‌لان ده‌ستنیشانی كرد كه‌ به‌ دانوستاندن و چاوپۆشی كردن له‌ به‌رامبه‌ر كوردان پیلانه‌كان به‌ڕ‌ێوه‌ ده‌برێن، به‌ڵام ناتوانن ئه‌م پیلان و هاوكاریانه‌ هه‌تا هه‌تایه‌ به‌رده‌وام بكه‌ن. داوا له‌ كوردان ده‌كه‌م كه‌ تێكۆشانی خۆیان به‌ شێوه‌یه‌كی به‌هێز به‌رده‌وام بكه‌ن و بابزانن؛ ئه‌م پیلانه‌ دیپلۆماتیكیانه‌ی ده‌وڵه‌تی توركیش سه‌رناگرن. ئۆجه‌لان سه‌رنجی بۆ سه‌ر گفتووگۆكان پێش له‌ كووشتنی سه‌رۆككۆماری پێشووی توركیا "تورگووت ئۆزال" راكێشا و گووتی: "ئه‌و رۆژه‌ی كه‌ ده‌بوو له‌گه‌ڵ من چاوپێكه‌تن ئه‌نجام بدرایه‌، ئۆزاڵ كوژرا. یه‌كه‌مین كه‌سێك كه‌ گووتی ئۆزاڵ كوژرا، من بووم. ئه‌و قۆناغه‌، قۆناغی پیلانگێڕی بوو. كوشتنی ئۆزاڵ پیلانگێڕییه‌ك له‌ دژی پرسی كوردو له‌دژی ئێمه‌ بوو. ئه‌و شتانه‌ی كه‌ ئه‌مڕۆ رووده‌ده‌ن، له‌ پیلانگێڕی ساڵی 1925 ده‌چن.

ئۆجه‌لان به‌ بیری هێنایه‌وه‌ كه‌ به‌ پیلانگێڕییه‌ك له‌ ساڵی 1925 دا كوردان ته‌سفیه‌ كران و مردنی مسته‌فا كه‌مالیش پێش له‌ ده‌سپێكردنی شه‌ڕی دووهه‌مینی جیهانی وه‌كوو مردنێكی گوماناوی ناودێر كرد.

ئۆجه‌لان قۆناخی پێلانگێڕییه‌كان كه‌ له‌ دژی كوردان پێكهاتوون به‌و شێوه‌یه‌ راڤه‌ كرد: " قۆناخی پیلانگێڕی یه‌كه‌مین به‌ كوشتنی ئۆزاڵ ده‌ستیپێكرد. ئۆزاڵ به‌ شێوه‌یه‌كی بوێرانه‌ مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ پرسی كورددا كرد. ده‌یگووت: “من ئه‌م پرسه‌ چاره‌سه‌ر ده‌كه‌م و پێویسته‌ چاره‌سه‌ر بكرێ”. ئه‌و كاته‌ ئۆزاڵیان گه‌مارۆدا. دژبه‌رانی چاره‌سه‌ری، هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ له‌ نێو ئه‌رته‌شدا خوازیاری چاره‌سه‌ری بوون، له‌ناوبرد.

"ئه‌شره‌ف به‌دلیسی، به‌ختیار ئایدین" و زۆر ئه‌فسه‌ری دیكه‌ی وه‌كو ئه‌وان كه‌ خوازیاری چاره‌سه‌ری بوون، له‌ نێو ئه‌رته‌شدا هه‌بوون. هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ وه‌كو ئاسته‌نگێك ده‌بینران، كوژارن و له‌ناو بران. له‌و بابه‌ته‌دا تاڵه‌بانی زانیاری گرنگی له‌لایه‌. تاڵه‌بانی به‌ منی گووت كه‌” من و ئه‌شره‌ف به‌دلیسی له‌ مژاری چاره‌سه‌ریدا هاوفكرین”. ئۆجه‌لان قۆناخی پیلانگێڕییه‌كانی دیكه‌شی به‌و شێوه‌یه‌ راڤه‌ كرد: " قۆناخی پیلانگێڕی دووهه‌مین له‌ ساڵی 97-98 دا پێكهات. ئه‌وكاته‌ “ئه‌ربه‌كان” له‌ دڵه‌وه‌ هه‌وڵی ده‌داو كه‌سێكی لایه‌نگری چاره‌سه‌ری بوو. ئه‌ر‌به‌كان له‌ كورتوڵمووش دروستتر هه‌ڵسووكه‌تی ده‌كرد. كورتوڵمووش وه‌كو كه‌سانی دیكه‌ ده‌یگووت، ” له‌ مژاری چاره‌سه‌ریدا ئێمه‌ بێجگه‌ له‌ ئۆجه‌لان ئاماده‌ین له‌گه‌ڵ هه‌موو كه‌سێك دانووستاندن بكه‌ین”. ئه‌م ده‌سته‌واژه‌یه‌ نیشان ده‌دات كه‌ ئه‌و په‌یوه‌ندی به‌ چ ناوه‌ندێكه‌وه‌ هه‌یه‌. له‌ ساڵی 97- 98 دا هه‌م لایه‌نی ئه‌رته‌ش و هه‌م لایه‌نی كه‌سانی نێو حكومه‌ت په‌یوه‌ندیان به‌ منه‌وه‌ گرت. به‌ڵام ئه‌و كات گلادیۆ زۆر به‌ هێز بوو.

قۆناخی پیلانگێڕی سێهه‌مین له‌ ساڵی 2003 -2004دا به‌ڕێوه‌ چوو. له‌و كاته‌دا ویستیان به‌ پارچه‌ كردنی كوردان، سه‌ربكه‌ون؛ به‌ڵام ئه‌و كاته‌ش سه‌رنه‌كه‌وتن. ئێستاش ئێمه‌ رووبه‌رووی پیلانگێڕی قۆناخی چواره‌مینین. ئیدی ره‌وشی ئه‌ردۆغان بۆ من روون بووه‌ته‌وه‌. ئید‌ی ده‌توانم هه‌ندێ شت ئاشكرا بڵێم. ئه‌گه‌ر رووداوه‌كه‌ی جۆله‌مێرگ په‌یوه‌ندی به‌ هێزی شاراوه‌ی نێو ئه‌رته‌ش”كۆنترا" و به‌ رێكخستنه‌وه‌ نه‌بێ، ئه‌وه‌ هه‌ندێ شت نیشان ده‌دات".

ئۆجه‌لان پیلانگێڕییه‌كانی قۆناخه‌كانی رابردووی وه‌كو پیلانگێڕییه‌ ڕه‌شه‌كان و قۆناخی پیلانگێڕی ئێستاشی وه‌كو قۆناخی پیلانگێڕی سه‌وز به‌ناو كرد. ئۆجه‌لان ده‌ستنیشانی كرد كه‌ ئه‌و كه‌سه‌ مه‌ده‌نی و گه‌ریلایانه‌ی كه‌وا له‌ جۆله‌مێرگ كوژران به‌بڕیاری ئه‌نقه‌ره‌ كوژراون و گووتی:" ئێستا شێوازی كۆنترایی سه‌وز كه‌وتۆته‌ بواری جێبه‌جێكردنه‌وه‌. "

ئۆجه‌لان سه‌رنجی راكێشایه‌ سه‌ر جیاوازی نێوان پیلانگێڕییه‌كانی قۆناخه‌كانی رابردوو و ئێستاو گووتی:" ئێمه‌ ده‌توانین قۆناخی پیلانگێڕییه‌كانی رابردوو به‌ قۆناخی پیلانگێڕییه‌ ره‌شه‌كان به‌ناو بكه‌ین. قۆناخی ئێستای پیلانگێڕییش قۆناخی پیلانگێڕی سه‌وزه‌. قۆناخه‌كانی پیلانگێڕی ره‌ش و سه‌وز له‌یه‌كتر جودان. له‌كاتی قۆناخی پیلانگێڕی ره‌شدا ئه‌ركی بێسنوورو كوشتنی مرۆڤه‌كان به‌ ژیته‌م، كۆنترا و كه‌سه‌ ته‌سلیمكاره‌كان سپێردرابوو. ده‌وڵه‌ت خۆی ئه‌م ئه‌ركه‌ی پێسپاردبوو. ئه‌وكاته‌؛ گلادیۆی تورك گرێدراوی ئاستی هه‌ره‌ سه‌ره‌وه‌ بوو. " ئۆجه‌لان ئه‌وه‌ ده‌خاته‌ڕوو كه‌ به‌هێزبوونی ئه‌كیبه‌كه‌ی تانسۆچیله‌ر و دۆغان گوره‌ش له‌دوای كوشتنی ئۆزاله‌وه‌ به‌رێكه‌وت نه‌بوو و باسی له‌وه‌ كرد كه‌ گلادیۆی تورك یاخود ئه‌رگه‌نه‌كۆن پاشان سه‌ربه‌خۆ بوون.

ئۆجه‌لان ئه‌وه‌ی به‌بیرهێنایه‌وه‌ كه‌ ئه‌كیبه‌كه‌ی ئه‌رگه‌نه‌كۆن هه‌وڵی كوشتنی سه‌رۆكی ئه‌وكاته‌ی فه‌رمانداری گشتی ئه‌رته‌ش حوسێن كڤرك ئۆغلووشیداو سه‌باره‌ت به‌ قۆناخی پیلانگێڕی سه‌وزیش وه‌های گووت:"

پێشتر گلادیۆ ئه‌و كوشتنانه‌ی ئه‌نجام ده‌دا. بۆ ئه‌مه‌ش ته‌واوی ئه‌و ئه‌ركه‌یان به‌ گلادیۆ سپاردبوو، به‌ڵام له‌م قۆناخه‌ی ئێستای پیلانگێڕی سه‌وزدا شێوازه‌كانی گلادیۆ/كۆنترا نییه‌. له‌م پێواژۆیه‌دا وه‌كو رابردوو یه‌كه‌ یه‌كه‌ له‌كۆڵانان و هه‌رێمه‌كاندا ناكوژرێن، ئیدی شێوازێكی نوێ، به‌گوێره‌ی ره‌وشی نوێ له‌ئارادایه‌. ئیدی هه‌موو شتێك به‌ ئاگایی و چاودێری ئه‌ردۆغان ئه‌نجام ده‌درێت. به‌بێ ئاگایی ئه‌ردۆغان هیچ كه‌سێك ناتوانێت كه‌سێكیتر بكوژێت و ئه‌ركی هیچ كه‌سێكی دیكه‌ نییه‌ بۆ كوشتن. رووداوه‌كه‌ی جۆله‌مێرگ وه‌ڵامی كوشتنی مه‌لایه‌ك بوو له‌وێ. خاوه‌نی كوشتنی 10گه‌ریلاكه‌ش ئه‌نقه‌ره‌یه‌. ئه‌كه‌یبه‌كه‌ له‌ ئه‌نقه‌ره‌وه‌ چووه‌ ئۆپه‌راسیۆنه‌كه‌ی ئه‌نجام داوه‌. ئه‌وه‌ی فه‌رمانی داوه‌ ئه‌نقه‌ره‌ خۆیه‌تی، ئه‌كیبێكی تایبه‌تی بۆ ئه‌وێ ناردووه‌و ته‌قینه‌وه‌كه‌‌ی ئه‌نجام داوه‌، ئیدی ئه‌مه‌ بۆ من روون بۆته‌وه‌". ئۆجه‌لان ده‌ستنیشانی كرد كه‌ ناوه‌ندی پیلانگێڕی سه‌وز واشنتۆنه‌و داوای كرد كه‌ رۆڵی فه‌تحوڵڵا گوله‌ن ئه‌وه‌نده‌ مه‌زن نه‌كرێت، له‌به‌رئه‌وه‌ی هه‌ندێك كه‌سی دیكه‌ش رۆڵ ده‌بینن. ئۆجه‌لان سه‌رنجی راكێشایه‌ سه‌ر هه‌واڵی وه‌كو هه‌ندێك فڕۆكه‌وانی تورك بۆ تاڵیبانه‌كان شه‌ڕ ده‌كه‌ن، گووتی:" په‌یوه‌ندییه‌كه‌ زۆر له‌وه‌ قووڵتر و به‌رفراوانتر‌ه‌ كه‌ ده‌زانرێت". ئۆجه‌لان سه‌باره‌ت به‌ رۆڵی سه‌رۆكوه‌زیران ئه‌ردۆغان گووتی:" له‌ساڵی 2005دا چووه‌ ئامه‌دو گووتی” پرسگری كورد پرسگری ئه‌وه‌و چاره‌سه‌ریشی ده‌كات”. دوای ئه‌مه‌ گلادیۆی تورك كه‌وته‌ جموجۆڵه‌وه‌، خواستی وه‌كو ئه‌جه‌وید، ئه‌ردۆغانیش تێك بشكێنێت، به‌ڵام پاشان له‌نێوان خۆیاندا رێككه‌وتن. له‌ قۆناخی ئاكه‌په‌وه‌ چوار پیلانی كۆده‌تای وه‌كو “پیلانی باڵیۆز” پاشان سه‌رۆكوه‌زیرو گلادیۆ له‌سه‌ر هه‌ندێك بنه‌ما رێككه‌وتن. بڕیاڕی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی هاوبه‌شیان وه‌رگرت، به‌ڵام دوای دیداری ئه‌ردۆغان ـ بووش، بڕیاری له‌ناوبردنی به‌شه‌ له‌ كۆنترۆڵ ده‌رچووه‌كه‌ی گلادیۆ- ئه‌رگه‌نه‌كۆنی توركیان وه‌رگرت. به‌م دیداره‌ی ئه‌ردۆغان ـ بووش، له‌ میانه‌ی هه‌ندێك سه‌وداومامه‌ڵه‌ی نێوده‌وڵه‌تییه‌وه‌ ئه‌وه‌یان به‌ توركیا به‌ په‌سندكردندا، چونكه‌ به‌و دیداره‌ی ئه‌ردۆغان - بووش باوه‌ڕیان به‌وه‌ كرد كه‌ ئه‌ردۆغان ئیدی ده‌توانێت كوردان ته‌سفییه‌ بكات، پیلانی كۆده‌تای وه‌كو ئه‌وه‌ی باڵیۆزیان به‌دره‌نگ خست و پێواژۆی ته‌سفییه‌كردنی ئه‌رگه‌نه‌كۆنیان ده‌ستپێكرد.

ئێستا له‌ قۆناخی پیلانگێڕی سه‌وزدا؛ ئیتر هیچ شتێك له‌ده‌ره‌وه‌ی كۆنترۆڵ ئه‌نجام نادرێت. ئێستا كۆنترایه‌كی نوێی سه‌وز كه‌وتۆته‌ ناو جموجۆڵه‌وه‌. ئه‌مه‌ شێوازێكی نوێی كۆنتراییه‌. ئه‌گه‌ر رووداوه‌كه‌ی “دۆرتیۆڵ” به‌ته‌واوی روون بكرێته‌وه‌، ئه‌وا په‌یوه‌ندی رێبازی كۆنترایی و ئه‌ردۆغان ئاشكرا ده‌بێت".

ئۆجه‌لان له‌ قۆناخی چواره‌مینیشدا كه‌ وه‌ك “پیلانگێڕی سه‌وز” به‌ناوی ده‌كات، تیشك ده‌خاته‌ سه‌ر ئه‌و پیلانگێڕیانه‌ی ڕووبه‌ڕووی ژنان ده‌كرێنه‌وه‌و گووتی:" له‌م قۆناخه‌دا به‌ زانابوون له‌ به‌رامبه‌ر ژن و منداڵان سیاسه‌ت به‌ڕێوه‌ ‌ده‌بڕێت و ئامانج له‌م سیاسه‌ته‌ش كۆیله‌كردنی ژنانه‌". ئۆجه‌لان گووتی؛ كوردان له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵكوژییه‌كی گه‌وره‌دا ڕووبه‌ڕوون. پیلانگێڕی قۆناخی چواره‌مینی له‌ په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ ژناندا به‌و شێوه‌یه‌ هه‌ڵسه‌نگاند: "لایه‌نێكی پیلانگێڕی سه‌وز په‌یوه‌ندی به‌ ژنانیشه‌وه‌ هه‌یه‌. له‌م قۆناخه‌دا خۆپاراستنی ژنان زۆر گرنگه‌. من له‌چوارچێوه‌ی زهنییه‌تی ناموسدا مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ مژاره‌كه‌دا ناكه‌م، من باس له‌ خۆپاراستنی ژنان له‌ڕووی مێشك، قورسایی و جه‌سته‌ییه‌وه‌ ده‌كه‌م. ئه‌ردۆغان شتێكی له‌ژێر سه‌ردایه‌ كاتێك ده‌ڵێ: “ته‌نها 3 منداڵ دروست بكه‌ن”. ئه‌وه‌تا شاره‌داری شاری ڕیزه‌ی ده‌ریای ڕه‌ش ده‌ڵێت: “بچن كچی كوردان بخوازن”، ئه‌وه‌ گوتنێكی هه‌روا ساده‌ و ئاسایی نییه‌. ئه‌و شاره‌داره‌ هه‌ر له‌خۆیه‌وه‌ ئه‌وه‌ ناڵێت، به‌ڵكو به‌ ئاگاداری سه‌رۆكوه‌زیری توركیا ئه‌و شتانه‌ ده‌ڵێت. ئه‌وه‌ی كه‌ ئه‌ردۆغان له‌سه‌رده‌می شاره‌دارییه‌تی خۆیدا نه‌یتوانی بیڵێت، به‌ ڕێگای ئه‌و شاره‌دارییانه‌ ده‌یخاته‌ ڕوو. ئه‌وه‌ پارچه‌یه‌كه‌ له‌و پیلانگێڕییه‌".

ئۆجه‌لان به‌ زمانێكی توند وه‌ڵامی چاپه‌مه‌نی توركی دایه‌وه‌ كه‌ سه‌باره‌ت به‌ “یه‌كترناسینی كچێكی كوردی ته‌مه‌ن دوازده‌، سێزده‌ ‌ساڵان، له‌گه‌ڵ كه‌سێكی شاری “ڕیزه‌ی” ده‌ریای ڕه‌شدا، هه‌واڵێكیان له‌ژێر ناوی ئه‌ویندا بڵاوكردبۆوه‌و گووتی:" له‌ ڕاستیدا، ئه‌وه‌ نه‌ هاوژینییه‌كی ئاساییه‌ و نه‌ ئه‌وینیشه‌. ئه‌وه‌ كۆیله‌تییه‌. مامه‌ڵه‌یه‌كی كۆیله‌دارییه‌. ئه‌و كچه‌ ده‌بات و وه‌ك كۆیله‌ كاری پێده‌كات. من ئه‌و كچه‌ وه‌ك كچێكی غه‌درلێكراوی شاری ئاگری به‌ناو ده‌كه‌م". هه‌روه‌ها سه‌رنجیشی بۆسه‌ر تایبه‌تمه‌ندییه‌كانی ئه‌و پیلانانه‌ ڕاكێشا كه‌ له‌سه‌ر ژنان و منداڵان به‌ڕێوه‌ده‌چن و گووتی:" ئه‌وه‌ سیاسه‌تێكی پیلان بۆدارێژراوه‌و پارچه‌یه‌كه‌ له‌ پیلانگێڕی قۆناخی سه‌وز. دێن و كچانی كورد له‌ كوردستان ده‌به‌ن و به‌وشێوه‌یه‌ به‌رێگای بنه‌ماڵه‌كانه‌وه‌ په‌یوه‌ندی دروست ده‌كه‌ن. له‌ بنه‌ماڵه‌یه‌كی 13 هه‌زار كه‌سی له‌ ئامه‌د كچێك ده‌به‌ن و ده‌یده‌ن به‌ كه‌سێك له‌ ده‌ریاری ڕه‌ش. به‌وشێوه‌یه‌ به‌ڕێگای ئه‌و بنه‌ماڵانه‌، ڕێگا بۆ له‌ناوبردنی كولتووری خۆش ده‌كه‌ن. پێتان وانه‌بێت، له‌گه‌ڵ كچانی كورددا هاوژینییه‌كی ئاسایی پێكدێت. به‌ته‌واوه‌تی ئه‌و كچانه‌ كۆیله‌ ده‌كرێن و خزمه‌تی خۆیانیان پێده‌كه‌ن.

پێشنیارده‌كه‌م كه‌ له‌سه‌ر ئه‌و كچه‌ی له‌ مێردین ده‌ستدرێژی جنسی كرابووه‌ سه‌ر، په‌رتووكێك بنووسرێت. "ئه‌گه‌ر له‌ كۆمه‌ڵگایه‌كدا ژنان له‌ چه‌رخی له‌ناوبردنی كولتووریدا بن، ئیدی هیچ شتێك له‌و كۆمه‌ڵگایه‌ دروست نابێت. ئه‌گه‌ر له‌ كۆمه‌ڵگایه‌كدا ده‌ستدرێژی بكرێته‌ سه‌ر كچانی منداڵ و به‌سه‌دان كه‌س ده‌ستیان هه‌بێت له‌و وه‌حشیگه‌رییه‌دا، ئیدی ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌ كۆتایی پێهاتووه‌". له‌ ‌به‌رامبه‌ر سیاسه‌ته‌كانی پیلانگێڕی سه‌وزیش وشیاریه‌كی به‌وشێوه‌یه‌ ده‌ده‌م:" ئه‌مانه‌ هه‌مووی ئاكامی سیاسه‌ته‌كانی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ن. كوردان كه‌وتوونه‌ته‌ ژێر چه‌پۆكی ده‌ستی له‌ناوبردنی كولتووری. من بۆ ئه‌وانه‌ی خۆمان ئه‌و پێشنیارانه‌ ده‌كه‌م: "تیۆری هاوژینی ئازاد. من ئه‌و چه‌مكه‌ به‌كارده‌به‌م. هاوژینی ده‌بێ له‌سه‌ر بنچینه‌ی ئازادی خۆی گرتبێت. ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر بنچینه‌ی ئازادی خۆی گرتبێت، ئه‌و كات هاوژینگیرییه‌كی واتاداره‌. ده‌بێ گرنگی به‌ په‌روه‌رده‌كردنی كچانی خۆتان بده‌ن و بیانپارێزن. ده‌بێ شوێنی په‌روه‌رده‌یان بۆ بكه‌نه‌وه‌و په‌روه‌رده‌یان بكه‌ن. كوردان كه‌وتوونه‌ته‌ نێو چه‌نگی پیلانێكی گه‌وره‌ی له‌ناوبردن. هه‌ربۆیه‌ من ناوی پارێزنامه‌ نوێیه‌كه‌ی خۆم نا ““كوردان له‌نێو چنگی له‌نێوبردنی كولتووری دا‌ن".

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

داستانی چیایی گۆڕه‌ز و هێزی خه‌بات و نووری حه‌مه‌عه‌لی و حه‌مه‌مین گوڵچین و هاوبیرانی کاژیك ... حه‌مه‌ره‌شید هه‌ره‌س PDF Print Email
Monday, 18 October 2010 08:25 به‌رجه‌سته‌

د. حسێن محه‌مه‌د عه‌زیزی خۆشه‌ویست، چه‌ند هه‌فته‌یه‌ك له‌مه‌و پێش، بیره‌وه‌رییه‌کی خۆی له‌سه‌ر داستانی لوتکه‌ی گۆڕه‌ز تۆمار کردبوو و، له‌ هه‌ندێك له‌ سایته‌کاندا بڵاوی کردبووه‌وه‌. هه‌ر به‌ خوێندنه‌وه‌ی بابه‌ته‌که‌ی و تامه‌زرۆ بوونم بۆ رووداوه‌که‌، بردمییه‌وه‌ بۆ سی وپێنج ساڵ به‌ر له‌ ئێستا. بۆیه‌ منیش حه‌ز ئه‌که‌م مه‌ڵۆیه‌ك بخه‌مه‌ سه‌ر شارای نووسینه‌که‌ی ئه‌و به‌رێزه‌ و به‌هه‌ردوو لامان خه‌رمانی مێژووی کوردی پێ ده‌وڵه‌مه‌ند بکه‌ین.

ئه‌و گوندی هاودیانه‌ی که‌ باسی ئه‌کات، پێش ئه‌وه‌ی ببمه‌ بێژه‌ر له‌ ده‌نگی کوردستان، له‌وێ سێ چوار هه‌فته‌ ماموستا بووم واته‌ که‌ په‌یوه‌ندیم به‌ شۆڕشه‌وه‌ کرد، ناردیانم بۆ ئه‌وێ ده‌ق سه‌ره‌تای مانگی مارتی 1974. هه‌ر دوای هه‌فته‌یه‌ك له‌ ترسی ره‌بایاکانی گۆڕه‌ز گونده‌که‌ چۆڵی کردو ئێمه‌ش بێ ئیش و بێکار ماینه‌وه‌، هه‌ر له‌و کاته‌ به‌تالێۆنێکی سه‌ربه‌خۆ به‌ناوی به‌تالیۆنی زۆزك بنکه‌ و باره‌گایان له‌وێ خست، سه‌رۆکی به‌تالیۆنه‌که‌ سه‌ید عاسی بوو، یاریده‌ده‌ره‌که‌شی شیخ عه‌بدول به‌رزنجی بوو، به‌ هۆی ئه‌وه‌ی شیخ عه‌بدولم ئه‌ناسی وه‌ك پێشمه‌رگه‌ی ئه‌و به‌تالیۆنه‌ هه‌ڵسوکه‌وتم ئه‌کرد و ئه‌وه‌بوو وه‌ك له‌ بیره‌وه‌رییه‌کانی( ئه‌و ساڵه‌ی بێژه‌ری ده‌نگی کوردستان بووم) باسم کردووه‌، ئه‌و گونده‌ بوو به‌ گۆڕه‌پانی شه‌ڕ و هه‌موو رۆژێك به‌ فرۆکه‌ و تۆپی به‌عس دائه‌بێژراین، سه‌ید عاسی چه‌ند هێرشێکی برده‌ سه‌ر ئه‌و سه‌ر‌بازگه‌یه‌ی که‌ د. حسێن باسی ئه‌کات، به‌ڵام گرتنی مه‌حاڵ بوو، چونکه‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی بۆچوونه‌که‌ی د. حسێنه‌وه‌ که‌ ده‌ڵێت: هه‌مووی چه‌ند رۆژێک بوو هه‌لیکۆپته‌ر هێزێکی تیا دابه‌زاندبوو داگیری کردبوو. نه‌خێر ئه‌و گۆره‌زه‌ هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای شه‌سته‌کانه‌وه‌ ئه‌و سه‌ربازگه‌یه‌ی لێبووه‌ و رۆژ به‌ رۆژ هه‌وڵی قایم کردنی درابوو، مانای ئه‌و کاته‌ی ئه‌مان هێرشه‌که‌یان بۆ کردووه‌ چوارده‌ ساڵ بووه‌ ئه‌و سه‌ربازگه‌یه‌ خۆی قایم کردووه‌.

ئه‌و کاته‌ که‌مه‌ی له‌وێ پێشمه‌رگه‌ بووم و پێش ئه‌وه‌ی بێمه‌ ئیزگه‌ی ده‌نگی کوردستان، زانیم ئه‌و سه‌ربازگه‌یه‌ بۆیه‌ ناگیرێت، چونکه‌ پێشمه‌رگه‌ پێش هێرشه‌که‌ هه‌رچی تۆپێکی پێوه‌ ئه‌نا به‌ خه‌سار ئه‌چوو، ئه‌وان له‌ کاتی تۆپباراندا له‌ناو ره‌بایاکاندا نه‌ده‌مانه‌وه‌، به‌ڵکو ده‌چوونه‌ ده‌ره‌وه‌ی ره‌بایاکان و له‌ هه‌موو لایه‌که‌وه‌ خه‌نده‌قی قووڵیان هه‌ڵکه‌ندبوو، تۆپ و چه‌کی قورس کاریگه‌ری ئه‌وتۆی نه‌بوو.

جا که‌ تۆپباران ئه‌کرا و پێشمه‌رگه‌ هێرشی ئه‌کرد ئه‌وان به‌ وره‌یه‌کی به‌رزه‌وه‌ به‌ره‌نگاری پێشمه‌رگه‌ ئه‌بوونه‌وه‌، جگه‌ له‌وه‌ش له‌ هه‌ر چوار لایه‌وه‌ که‌ پێشمه‌رگه‌ هێرشیان بکردایه‌ ئه‌که‌وتنه‌ پانتاییه‌وه‌ و، ئه‌وانیش له‌ ناو سه‌نگه‌ری قایمدا به‌ چه‌کی مۆدێرن و فیشه‌ك و قومبه‌له‌ی زۆره‌وه‌، وه‌ك دروێنه‌ پێشمه‌رگه‌یان ئه‌دورییه‌وه‌. ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی تا سه‌رئه‌که‌وتیت ئه‌ژنۆت ئه‌شکا، به‌لایه‌نی که‌مه‌وه‌ ئه‌بوایه‌ نزیکی سه‌عاتێك رووه‌ و ئاسمان هه‌ڵکشایتایه‌. من ئه‌و کاته‌ که‌ زۆر سرکیش بووم به‌ یه‌ك سه‌عات ئه‌گه‌شتمه‌ لوتکه‌که‌ی به‌رامبه‌ری که‌ پێشمه‌رگه‌ی به‌ سه‌ره‌وه‌ بوو.

به‌راستی زۆر فلیمی جه‌نگ و شه‌ڕ و نه‌به‌ردیم دیوه‌، به‌ڵام هیچ فلیمێکی هولیود و باوکی هولیودیش ناگاته‌ قوله‌پێی، ئه‌و هێرشانه‌ی سه‌ید عاسی کردی، که‌ ئه‌مه‌ هێشتا نه‌هاتوومه‌ته‌ سه‌ر گه‌وره‌یی نه‌مران نووری حه‌مه‌ عه‌لی و حه‌مه‌مین گوڵچین و هاوبیرانی کاژیك.

دوای ئه‌وه‌ی سه‌ید عاسی ناسیمی نه‌یهێشت له‌وێ بمێنمه‌وه‌، وتی ئێره‌ جێی تۆ نیه‌ و ئه‌مه‌م به‌ درێژی له‌و نووسینه‌دا ئاماژه‌ پێ کردووه‌. ئه‌وه‌بوو هاتمه‌وه‌ چۆمان له‌ ئێستگه‌ی ده‌نگی کوردستان وه‌ك نووسه‌ر و بێژه‌ر ده‌ستبه‌کار بووم، هه‌ر له‌و نووسینه‌دا(ئه‌و ساڵه‌ی بێژه‌ری ده‌نگی کوردستان بووم) باسی ئه‌وه‌م کرد که‌ چۆن له‌ ده‌ربه‌نی رایات پێشمه‌رگه‌یه‌ك به‌ ناوی باباتاهیری شێخ غه‌ریب خۆی پێناساندم و وتی ئێمه‌ به‌تالێونه‌که‌ی کاك نووری حه‌مه‌ عه‌لین و به‌ره‌و گۆڕه‌ز ئه‌ڕۆین، منیش کلاشینکۆفه‌که‌ی خۆمم دایه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی تفه‌نگه‌که‌ی به‌ که‌ڵکی هێرشبردن نه‌ده‌هات لێره‌دا دووباره‌ی ناکه‌مه‌وه‌. دوای ئه‌و به‌ڕێزه‌، تێکۆشه‌ری کورد نه‌مر حه‌مه‌مین گوڵچینم دی، ئه‌و کاته‌ یه‌کێک بوو له‌ سه‌رلقه‌کانی ئه‌و به‌تالیۆنه‌ و، جگه‌ له‌وه‌ی رۆڵه‌یه‌کی ئازاو هه‌ڵکه‌وتوو بوو، کاژیکێکی خاوه‌ن هه‌ڵوێست بوو، هه‌ر به‌ په‌له‌ په‌ل چاکوچۆنیمان کرد و وتم من شاره‌زای گۆڕه‌زم و ناوچه‌که‌م بۆ باسکرد، له‌ دڵیشه‌وه‌ ئه‌کوڵام ئه‌مزانی گرتنی گۆڕه‌ز له‌ خانه‌ی مه‌حاڵه‌، دڵیشم نه‌ده‌هات زۆر وردی بکه‌مه‌وه‌ و له‌ وره‌ی به‌رزی داگرم. ده‌ستی خسته‌ ناو ده‌ستمه‌وه‌ و وتی به‌ڵینت پێ ئه‌ده‌م، یا ئه‌و گۆڕه‌زه‌ له‌ دوژمن پاك ئه‌که‌ینه‌وه‌ یان نامبینیته‌وه‌. باوه‌شی پیاکردم و ئه‌ملاولای یه‌کمان ماچکرد و به‌ جێی هێشتم منیش به‌ دڵی پڕه‌وه‌ هه‌ر سه‌یرم ئه‌کرد تا تێکه‌ڵاوی پێشمه‌رگه‌کانی بوو و رۆشتن.

هه‌ر دڵم لایان بوو ئه‌و دوو رۆژه‌ نان و ئاو و خه‌وم لێ بوو بوو به‌ ده‌رد، ئه‌م وت چۆن ئه‌م کوره‌ ئازایانه‌ی سلێمانی ده‌ڤه‌ری خۆیان جێهێشتووه‌ و، له‌و په‌ڕی کوردستانه‌وه‌ دێن بۆ ئه‌وه‌ی گۆڕه‌ز رزگار بکه‌ن، وه‌ك ئه‌وه‌ی ئه‌و ده‌ڤه‌ره‌ پێشمه‌رگه‌ی خۆی نه‌بێت. ئاخر هه‌ر هه‌موو هێزی باڵه‌ك و هێزی بێتواته‌ و هێزی سه‌فین و هێزه‌کانی بادینان له‌و ناوه‌ و نزیکی ئه‌و ناوه‌ بوون و شاره‌زای ده‌ڤه‌ره‌که‌ش بوون، که‌چی هانایان بۆ هێزی خه‌بات و هێزی ئه‌زمر و هێزی زمناکۆ ئه‌برد، به‌عسی خوێنڕێژ له‌و ناوه‌ ده‌رپه‌ڕێنن، که‌ ئه‌و سێ هێزه‌ی کۆتایی، ناوچه‌ی چالاکیان سلێمانی بوو، چونکه‌ شاره‌زابوونی ناوچه‌ مه‌رجێکی سه‌ره‌کییه‌ بۆ سه‌رکه‌وتنی سه‌ربازی، هه‌رچه‌نده‌ هه‌مووی هه‌ر کوردستانه‌ به‌ڵام خۆ له‌وێش پێشمه‌رگه‌یه‌کی زۆر هه‌بوو، ده‌بوایه‌ ئه‌وان به‌و کاره‌ هه‌ستن،  ئه‌وه‌ بوو ئه‌و هه‌موو کوڕه‌ ئازایانه‌ی سلێمانی له‌و ناوچه‌یه‌ به‌ره‌و به‌هه‌شت که‌وتنه‌ رێ.

ئه‌وه‌بوو وه‌ك د. حسێن له‌ نووسینه‌که‌یدا ئاماژه‌ی پێدا بوو هه‌واڵ به‌ ئێزگه‌که‌مان گه‌یشت، ئه‌و قاره‌مانانه‌ی سلێمانی مه‌حاڵیان یخ داو گۆڕه‌زی له‌ گرتننه‌هاتویان له‌ ره‌گ و ریشه‌وه‌ له‌ عه‌ره‌ب پاککرده‌وه‌ و هه‌رچی چه‌ك و که‌لوپه‌لیان هه‌یه‌ که‌وته‌ ده‌ست پێشمه‌رگه‌کانی هێزی خه‌بات. ئه‌و گۆڕه‌زه‌ی چوارده‌ ساڵ بوو دوژمن قایمکاریی تیا ئه‌کرد، به‌ که‌متر له‌ چوارده‌ سه‌عات عه‌ره‌بی تیا گسك درا.

ئه‌وه‌ی به‌ بیرم بێت ئه‌و کاته‌ وتیان نه‌مر نووری حه‌مه‌عه‌لی، هاواری کردبوو هێرش بکه‌ن که‌سی وایان نه‌ماوه‌، ئه‌وه‌بوو که‌ هێرشه‌که‌یان کردبوو، سه‌ربازه‌کانی دوژمن هه‌ر هه‌موو مابوون و چاوه‌ڕێی به‌رپه‌رچدانه‌وه‌ی پێشمه‌رگه‌کانیان کردبوو، بۆیه‌ ئه‌و هه‌موو پێشمه‌رگه‌ ئازایه‌ به‌ره‌و به‌هه‌شت بوونه‌وه‌، ده‌سته‌و یه‌خه‌ چووبوونه‌ ناو سه‌نگه‌ره‌کانیانه‌وه‌، ئه‌مه‌ ئه‌گه‌ر خۆشه‌ویستی کوردستان نه‌بێت مرۆڤ ئه‌گه‌ر له‌ پۆڵاش درووست کرابێت ئه‌وه‌ ناکات، ئه‌گه‌ر له‌ پۆڵاش درووست کرابێت و بیروباوه‌ڕی له‌گه‌ڵ نه‌بێت ناتوانێت ئه‌و سه‌رکه‌و‌تنه به‌ دی بهێنێت که‌ هه‌ر به‌ گێڕانه‌وه‌ی له‌ ئه‌فسانه‌وه‌ نزیك ئه‌بێته‌وه‌.‌

ده‌ هه‌ر هه‌موو ئه‌و پێشمه‌رگه‌ قاره‌مانانه‌، ئه‌و کاته‌ یان کاژیك بوون، یان بۆیه‌ له‌و سه‌رکرده‌ کاژیکانه‌وه‌ نزیك بووبوونه‌وه‌ چونکه‌ باوه‌ڕیان به‌و فه‌لسه‌فه‌ و ره‌وته‌ پیرۆزه‌ هه‌بوو.

چه‌ند ساڵێك پێش ئێستا، باسم له‌ نه‌به‌ردییه‌کی تری به‌تالیۆنێکی تری هێزی خه‌بات کردبوو، که‌ سه‌رکرده‌که‌ی مولازم محه‌مه‌د(حه‌مه‌ی حاجی ئه‌حمه‌د) ی هاوبیر و هاوپۆلم بوو، که‌ ئه‌و نه‌مره‌ش له‌ پێناوی بیروباوه‌ڕی پیرۆزی کاژیك دا بوو به‌ چ پاڵه‌ونێکی مێژوویی کورد، ئه‌گه‌ر پێم کرا، دیسان له‌ ئارشیفه‌که‌مه‌وه‌ بڵاوی ئه‌که‌مه‌وه‌ یان سه‌ر له‌ نوێ ئه‌و نه‌مره‌ به‌سه‌ر ئه‌که‌مه‌وه‌.

ئه‌وه‌بوو دوای دوو رۆژ بابا تایه‌ر هاته‌وه‌ لام هه‌ستی ئه‌و سه‌رکه‌وتنه‌ گه‌وره‌یه‌ و هه‌ستی به‌هه‌شتی بوونی ئه‌و هه‌موو قاره‌مانه‌ له‌ روویا ره‌نگی دابووه‌ وه‌، پێشکات زانیبووم نه‌مر حه‌مه‌مین گوڵچین و نزیکه‌ی بیست پێشمه‌رگه‌ی قاره‌مان، ‌چۆنه‌ته‌ پێناوی کوردستانه‌وه‌ و زیاد له‌ چل قاره‌مانی ترێش بریندارن و له‌به‌ر ئه‌و نه‌مرانه، ئه‌و سه‌رکه‌وتنه‌ له‌ من بوو به‌ ژان و زوخاوێکی تر، لێره‌ش له‌ که‌نه‌دا پێش ئه‌وه‌ی کۆچی دوایی بکات نووری مام برایم زوو زوو باسی ئه‌و داستانه‌ی بۆ ده‌کردم، به‌ڵام ده‌یووت هه‌ر بۆ تۆی باس ئه‌که‌م چونکه‌ هه‌ندێك که‌س به‌ زیاده‌ رۆیی ئه‌زانن.

خوێنه‌ری به‌رێز له‌ رێی دوو نووسینمه‌وه‌ ئه‌زانن نووری مام برایم کێیه‌. که‌ د. حسێن ئاماژه‌ی به‌ ناوه‌که‌ی داوه‌.

حه‌ز ئه‌که‌م بۆ خوێنه‌ری خۆشه‌ویستی ئاشنا بکه‌م، که‌ گۆڕه‌ز ئه‌و لوتکه‌ چیایه‌یه‌ که‌وتۆته‌ کۆتایی گه‌لی عه‌لی به‌گ که‌ به‌ره‌و ره‌واندز دێیت، به‌ده‌سته‌ چه‌په‌وه‌یه، هه‌رچه‌نده‌ زۆر بڵنده‌ به‌ڵام له‌ چیای کۆڕه‌ك که‌ له‌وبه‌ریه‌وه‌یه‌ نزمتره‌ و ‌له‌ کۆره‌که‌وه‌ ئه‌که‌وته‌ ژێر کۆنترۆڵی تۆپه‌کانیان و به‌ تایبه‌تی ئه‌و تۆپانه‌ی له‌ ئاسمان ئه‌ته‌قینه‌وه‌ و ئاگر و ئاسنیان ئه‌باران.

به‌ داخه‌وه‌ ئه‌و هه‌موو هاوبیره‌ نه‌مرانه‌ی کاژیك، له‌ ده‌ڤه‌ری ره‌واندز بۆ کورد و کوردستان ئه‌جه‌نگان و به‌ره‌و به‌هشت ئه‌رۆشتن و، سه‌رکه‌وتن و سه‌روه‌رییان بۆ مێژوو تۆمار ئه‌کرد، که‌چی چه‌په‌کانی ناو پارتی، کاژیکیان وه‌ك به‌ردی سه‌ر دڵیان سه‌یر ئه‌کرد و به‌ چاوێکی دوژمنانه‌ تێیان ئه‌روانین، کار گه‌یشته‌ ئه‌وه‌ی به‌ نه‌مر فه‌تاح ئاغا بڵین: هێزه‌که‌ت یه‌کپارچه‌ کاژیکه‌( وه‌ك ئه‌وه‌ی کاژیك کورد نه‌بێت). ئه‌ویش وه‌ڵامیان ئه‌داته‌وه‌ ئه‌فه‌رموێت: جا چیبکه‌ین؟ خۆ تازه‌ ناتوانین به‌ به‌هه‌شتێکانی وه‌ك مولازم محه‌مه‌د و حه‌مه‌مین گوڵچین بڵێین زیندو ببنه‌وه‌ و خۆتان بۆ کوردستان مه‌ده‌ن به‌ کوشت، ئه‌وه‌تا پێمان رازی نابن. به‌ڵام ئه‌وه‌ی کاژیکی له‌و شۆڕشه‌دا به‌ سه‌روه‌ری ئه‌گه‌یاند، خۆشه‌ویستی کورد و کوردستان و بارزانی مه‌زن بوو که‌ هه‌میشه‌ پاڵپشتی بیری نه‌ته‌وه‌یی ئه‌کرد.

ئێستاش ئه‌وه‌تا که‌سه‌هایه‌ك له‌ دژمان ئه‌نووسن، نه‌ك خۆیان چونکه‌ زۆربه‌یان ئه‌و کاته‌ سه‌ریان له‌ هێلکه‌ نه‌جوقابوو، به‌ڵکو باوکیشیان نه‌یوێراوه‌، سه‌یری ناوچه‌وانی به‌رزی هیچ نه‌ته‌وه‌ییه‌ك بکات و بڵێت به‌ری چاوت کلی پێوه‌یه‌. نه‌ك له‌ ترسا به‌ڵکو له‌به‌ر خاوێنی هه‌ڵوێست و سه‌ر دانه‌نه‌واندنیان بۆ ویستی هیچ جۆره‌ نه‌یارێك.

ئه‌مرۆش و سبه‌ینێش و ئاینده‌ی زۆر دووریشی له‌ ته‌کدابێت، هه‌ر که‌سایه‌تی و گروپێك نه‌ته‌وییانه‌ رێ نه‌کات، بیگانه‌یه‌ به‌ کورد و هه‌رچی هه‌ڵپه‌یه‌ك بکات، سه‌پانی پووش و بازرگانی کردنه‌ به‌ خوێن و سامانی کورده‌وه‌ و هه‌لخه‌ڵه‌تاندنی نه‌وه‌ دوای نه‌وه‌ی ئه‌م کورده‌یه‌ و دوورخستنه‌وه‌یه‌تی له‌و ئامانجه‌ی که‌ سه‌رفرازی ئه‌م نه‌ته‌وه‌یه‌ یه‌.

سوپاسیش بۆ د. حسێن محه‌مه‌د عه‌زیز، به‌و نووسینه‌ جوانه‌ی گه‌لێك ژێی هه‌ستیاری له‌ ناخمدا هه‌ژان و، دیسان بردمییه‌وه‌ بۆ نوێکردنه‌وه‌ی ئه‌و مێژووه‌ پڕ شکۆیه‌ی که‌ له‌وێوه‌ نه‌بێت هه‌ست به‌ هه‌بوونم ناکه‌م.

14/10/2010     hemereshid@hotmail.com

 

 

READ_MORE

داستانی چیایی گۆڕه‌ز و هێزی خه‌بات و نووری حه‌مه‌عه‌لی و حه‌مه‌مین گوڵچین و هاوبیرانی کاژیك ... حه‌مه‌ره‌شید هه‌ره‌س PDF Print Email
Monday, 18 October 2010 08:25 حه‌مه‌ره‌شی هه‌ره‌س

د. حسێن محه‌مه‌د عه‌زیزی خۆشه‌ویست، چه‌ند هه‌فته‌یه‌ك له‌مه‌و پێش، بیره‌وه‌رییه‌کی خۆی له‌سه‌ر داستانی لوتکه‌ی گۆڕه‌ز تۆمار کردبوو و، له‌ هه‌ندێك له‌ سایته‌کاندا بڵاوی کردبووه‌وه‌. هه‌ر به‌ خوێندنه‌وه‌ی بابه‌ته‌که‌ی و تامه‌زرۆ بوونم بۆ رووداوه‌که‌، بردمییه‌وه‌ بۆ سی وپێنج ساڵ به‌ر له‌ ئێستا. بۆیه‌ منیش حه‌ز ئه‌که‌م مه‌ڵۆیه‌ك بخه‌مه‌ سه‌ر شارای نووسینه‌که‌ی ئه‌و به‌رێزه‌ و به‌هه‌ردوو لامان خه‌رمانی مێژووی کوردی پێ ده‌وڵه‌مه‌ند بکه‌ین.

ئه‌و گوندی هاودیانه‌ی که‌ باسی ئه‌کات، پێش ئه‌وه‌ی ببمه‌ بێژه‌ر له‌ ده‌نگی کوردستان، له‌وێ سێ چوار هه‌فته‌ ماموستا بووم واته‌ که‌ په‌یوه‌ندیم به‌ شۆڕشه‌وه‌ کرد، ناردیانم بۆ ئه‌وێ ده‌ق سه‌ره‌تای مانگی مارتی 1974. هه‌ر دوای هه‌فته‌یه‌ك له‌ ترسی ره‌بایاکانی گۆڕه‌ز گونده‌که‌ چۆڵی کردو ئێمه‌ش بێ ئیش و بێکار ماینه‌وه‌، هه‌ر له‌و کاته‌ به‌تالێۆنێکی سه‌ربه‌خۆ به‌ناوی به‌تالیۆنی زۆزك بنکه‌ و باره‌گایان له‌وێ خست، سه‌رۆکی به‌تالیۆنه‌که‌ سه‌ید عاسی بوو، یاریده‌ده‌ره‌که‌شی شیخ عه‌بدول به‌رزنجی بوو، به‌ هۆی ئه‌وه‌ی شیخ عه‌بدولم ئه‌ناسی وه‌ك پێشمه‌رگه‌ی ئه‌و به‌تالیۆنه‌ هه‌ڵسوکه‌وتم ئه‌کرد و ئه‌وه‌بوو وه‌ك له‌ بیره‌وه‌رییه‌کانی( ئه‌و ساڵه‌ی بێژه‌ری ده‌نگی کوردستان بووم) باسم کردووه‌، ئه‌و گونده‌ بوو به‌ گۆڕه‌پانی شه‌ڕ و هه‌موو رۆژێك به‌ فرۆکه‌ و تۆپی به‌عس دائه‌بێژراین، سه‌ید عاسی چه‌ند هێرشێکی برده‌ سه‌ر ئه‌و سه‌ر‌بازگه‌یه‌ی که‌ د. حسێن باسی ئه‌کات، به‌ڵام گرتنی مه‌حاڵ بوو، چونکه‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی بۆچوونه‌که‌ی د. حسێنه‌وه‌ که‌ ده‌ڵێت: هه‌مووی چه‌ند رۆژێک بوو هه‌لیکۆپته‌ر هێزێکی تیا دابه‌زاندبوو داگیری کردبوو. نه‌خێر ئه‌و گۆره‌زه‌ هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای شه‌سته‌کانه‌وه‌ ئه‌و سه‌ربازگه‌یه‌ی لێبووه‌ و رۆژ به‌ رۆژ هه‌وڵی قایم کردنی درابوو، مانای ئه‌و کاته‌ی ئه‌مان هێرشه‌که‌یان بۆ کردووه‌ چوارده‌ ساڵ بووه‌ ئه‌و سه‌ربازگه‌یه‌ خۆی قایم کردووه‌.

ئه‌و کاته‌ که‌مه‌ی له‌وێ پێشمه‌رگه‌ بووم و پێش ئه‌وه‌ی بێمه‌ ئیزگه‌ی ده‌نگی کوردستان، زانیم ئه‌و سه‌ربازگه‌یه‌ بۆیه‌ ناگیرێت، چونکه‌ پێشمه‌رگه‌ پێش هێرشه‌که‌ هه‌رچی تۆپێکی پێوه‌ ئه‌نا به‌ خه‌سار ئه‌چوو، ئه‌وان له‌ کاتی تۆپباراندا له‌ناو ره‌بایاکاندا نه‌ده‌مانه‌وه‌، به‌ڵکو ده‌چوونه‌ ده‌ره‌وه‌ی ره‌بایاکان و له‌ هه‌موو لایه‌که‌وه‌ خه‌نده‌قی قووڵیان هه‌ڵکه‌ندبوو، تۆپ و چه‌کی قورس کاریگه‌ری ئه‌وتۆی نه‌بوو.

جا که‌ تۆپباران ئه‌کرا و پێشمه‌رگه‌ هێرشی ئه‌کرد ئه‌وان به‌ وره‌یه‌کی به‌رزه‌وه‌ به‌ره‌نگاری پێشمه‌رگه‌ ئه‌بوونه‌وه‌، جگه‌ له‌وه‌ش له‌ هه‌ر چوار لایه‌وه‌ که‌ پێشمه‌رگه‌ هێرشیان بکردایه‌ ئه‌که‌وتنه‌ پانتاییه‌وه‌ و، ئه‌وانیش له‌ ناو سه‌نگه‌ری قایمدا به‌ چه‌کی مۆدێرن و فیشه‌ك و قومبه‌له‌ی زۆره‌وه‌، وه‌ك دروێنه‌ پێشمه‌رگه‌یان ئه‌دورییه‌وه‌. ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی تا سه‌رئه‌که‌وتیت ئه‌ژنۆت ئه‌شکا، به‌لایه‌نی که‌مه‌وه‌ ئه‌بوایه‌ نزیکی سه‌عاتێك رووه‌ و ئاسمان هه‌ڵکشایتایه‌. من ئه‌و کاته‌ که‌ زۆر سرکیش بووم به‌ یه‌ك سه‌عات ئه‌گه‌شتمه‌ لوتکه‌که‌ی به‌رامبه‌ری که‌ پێشمه‌رگه‌ی به‌ سه‌ره‌وه‌ بوو.

به‌راستی زۆر فلیمی جه‌نگ و شه‌ڕ و نه‌به‌ردیم دیوه‌، به‌ڵام هیچ فلیمێکی هولیود و باوکی هولیودیش ناگاته‌ قوله‌پێی، ئه‌و هێرشانه‌ی سه‌ید عاسی کردی، که‌ ئه‌مه‌ هێشتا نه‌هاتوومه‌ته‌ سه‌ر گه‌وره‌یی نه‌مران نووری حه‌مه‌ عه‌لی و حه‌مه‌مین گوڵچین و هاوبیرانی کاژیك.

دوای ئه‌وه‌ی سه‌ید عاسی ناسیمی نه‌یهێشت له‌وێ بمێنمه‌وه‌، وتی ئێره‌ جێی تۆ نیه‌ و ئه‌مه‌م به‌ درێژی له‌و نووسینه‌دا ئاماژه‌ پێ کردووه‌. ئه‌وه‌بوو هاتمه‌وه‌ چۆمان له‌ ئێستگه‌ی ده‌نگی کوردستان وه‌ك نووسه‌ر و بێژه‌ر ده‌ستبه‌کار بووم، هه‌ر له‌و نووسینه‌دا(ئه‌و ساڵه‌ی بێژه‌ری ده‌نگی کوردستان بووم) باسی ئه‌وه‌م کرد که‌ چۆن له‌ ده‌ربه‌نی رایات پێشمه‌رگه‌یه‌ك به‌ ناوی باباتاهیری شێخ غه‌ریب خۆی پێناساندم و وتی ئێمه‌ به‌تالێونه‌که‌ی کاك نووری حه‌مه‌ عه‌لین و به‌ره‌و گۆڕه‌ز ئه‌ڕۆین، منیش کلاشینکۆفه‌که‌ی خۆمم دایه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی تفه‌نگه‌که‌ی به‌ که‌ڵکی هێرشبردن نه‌ده‌هات لێره‌دا دووباره‌ی ناکه‌مه‌وه‌. دوای ئه‌و به‌ڕێزه‌، تێکۆشه‌ری کورد نه‌مر حه‌مه‌مین گوڵچینم دی، ئه‌و کاته‌ یه‌کێک بوو له‌ سه‌رلقه‌کانی ئه‌و به‌تالیۆنه‌ و، جگه‌ له‌وه‌ی رۆڵه‌یه‌کی ئازاو هه‌ڵکه‌وتوو بوو، کاژیکێکی خاوه‌ن هه‌ڵوێست بوو، هه‌ر به‌ په‌له‌ په‌ل چاکوچۆنیمان کرد و وتم من شاره‌زای گۆڕه‌زم و ناوچه‌که‌م بۆ باسکرد، له‌ دڵیشه‌وه‌ ئه‌کوڵام ئه‌مزانی گرتنی گۆڕه‌ز له‌ خانه‌ی مه‌حاڵه‌، دڵیشم نه‌ده‌هات زۆر وردی بکه‌مه‌وه‌ و له‌ وره‌ی به‌رزی داگرم. ده‌ستی خسته‌ ناو ده‌ستمه‌وه‌ و وتی به‌ڵینت پێ ئه‌ده‌م، یا ئه‌و گۆڕه‌زه‌ له‌ دوژمن پاك ئه‌که‌ینه‌وه‌ یان نامبینیته‌وه‌. باوه‌شی پیاکردم و ئه‌ملاولای یه‌کمان ماچکرد و به‌ جێی هێشتم منیش به‌ دڵی پڕه‌وه‌ هه‌ر سه‌یرم ئه‌کرد تا تێکه‌ڵاوی پێشمه‌رگه‌کانی بوو و رۆشتن.

هه‌ر دڵم لایان بوو ئه‌و دوو رۆژه‌ نان و ئاو و خه‌وم لێ بوو بوو به‌ ده‌رد، ئه‌م وت چۆن ئه‌م کوره‌ ئازایانه‌ی سلێمانی ده‌ڤه‌ری خۆیان جێهێشتووه‌ و، له‌و په‌ڕی کوردستانه‌وه‌ دێن بۆ ئه‌وه‌ی گۆڕه‌ز رزگار بکه‌ن، وه‌ك ئه‌وه‌ی ئه‌و ده‌ڤه‌ره‌ پێشمه‌رگه‌ی خۆی نه‌بێت. ئاخر هه‌ر هه‌موو هێزی باڵه‌ك و هێزی بێتواته‌ و هێزی سه‌فین و هێزه‌کانی بادینان له‌و ناوه‌ و نزیکی ئه‌و ناوه‌ بوون و شاره‌زای ده‌ڤه‌ره‌که‌ش بوون، که‌چی هانایان بۆ هێزی خه‌بات و هێزی ئه‌زمر و هێزی زمناکۆ ئه‌برد، به‌عسی خوێنڕێژ له‌و ناوه‌ ده‌رپه‌ڕێنن، که‌ ئه‌و سێ هێزه‌ی کۆتایی، ناوچه‌ی چالاکیان سلێمانی بوو، چونکه‌ شاره‌زابوونی ناوچه‌ مه‌رجێکی سه‌ره‌کییه‌ بۆ سه‌رکه‌وتنی سه‌ربازی، هه‌رچه‌نده‌ هه‌مووی هه‌ر کوردستانه‌ به‌ڵام خۆ له‌وێش پێشمه‌رگه‌یه‌کی زۆر هه‌بوو، ده‌بوایه‌ ئه‌وان به‌و کاره‌ هه‌ستن،  ئه‌وه‌ بوو ئه‌و هه‌موو کوڕه‌ ئازایانه‌ی سلێمانی له‌و ناوچه‌یه‌ به‌ره‌و به‌هه‌شت که‌وتنه‌ رێ.

ئه‌وه‌بوو وه‌ك د. حسێن له‌ نووسینه‌که‌یدا ئاماژه‌ی پێدا بوو هه‌واڵ به‌ ئێزگه‌که‌مان گه‌یشت، ئه‌و قاره‌مانانه‌ی سلێمانی مه‌حاڵیان یخ داو گۆڕه‌زی له‌ گرتننه‌هاتویان له‌ ره‌گ و ریشه‌وه‌ له‌ عه‌ره‌ب پاککرده‌وه‌ و هه‌رچی چه‌ك و که‌لوپه‌لیان هه‌یه‌ که‌وته‌ ده‌ست پێشمه‌رگه‌کانی هێزی خه‌بات. ئه‌و گۆڕه‌زه‌ی چوارده‌ ساڵ بوو دوژمن قایمکاریی تیا ئه‌کرد، به‌ که‌متر له‌ چوارده‌ سه‌عات عه‌ره‌بی تیا گسك درا.

ئه‌وه‌ی به‌ بیرم بێت ئه‌و کاته‌ وتیان نه‌مر نووری حه‌مه‌عه‌لی، هاواری کردبوو هێرش بکه‌ن که‌سی وایان نه‌ماوه‌، ئه‌وه‌بوو که‌ هێرشه‌که‌یان کردبوو، سه‌ربازه‌کانی دوژمن هه‌ر هه‌موو مابوون و چاوه‌ڕێی به‌رپه‌رچدانه‌وه‌ی پێشمه‌رگه‌کانیان کردبوو، بۆیه‌ ئه‌و هه‌موو پێشمه‌رگه‌ ئازایه‌ به‌ره‌و به‌هه‌شت بوونه‌وه‌، ده‌سته‌و یه‌خه‌ چووبوونه‌ ناو سه‌نگه‌ره‌کانیانه‌وه‌، ئه‌مه‌ ئه‌گه‌ر خۆشه‌ویستی کوردستان نه‌بێت مرۆڤ ئه‌گه‌ر له‌ پۆڵاش درووست کرابێت ئه‌وه‌ ناکات، ئه‌گه‌ر له‌ پۆڵاش درووست کرابێت و بیروباوه‌ڕی له‌گه‌ڵ نه‌بێت ناتوانێت ئه‌و سه‌رکه‌و‌تنه به‌ دی بهێنێت که‌ هه‌ر به‌ گێڕانه‌وه‌ی له‌ ئه‌فسانه‌وه‌ نزیك ئه‌بێته‌وه‌.‌

ده‌ هه‌ر هه‌موو ئه‌و پێشمه‌رگه‌ قاره‌مانانه‌، ئه‌و کاته‌ یان کاژیك بوون، یان بۆیه‌ له‌و سه‌رکرده‌ کاژیکانه‌وه‌ نزیك بووبوونه‌وه‌ چونکه‌ باوه‌ڕیان به‌و فه‌لسه‌فه‌ و ره‌وته‌ پیرۆزه‌ هه‌بوو.

چه‌ند ساڵێك پێش ئێستا، باسم له‌ نه‌به‌ردییه‌کی تری به‌تالیۆنێکی تری هێزی خه‌بات کردبوو، که‌ سه‌رکرده‌که‌ی مولازم محه‌مه‌د(حه‌مه‌ی حاجی ئه‌حمه‌د) ی هاوبیر و هاوپۆلم بوو، که‌ ئه‌و نه‌مره‌ش له‌ پێناوی بیروباوه‌ڕی پیرۆزی کاژیك دا بوو به‌ چ پاڵه‌ونێکی مێژوویی کورد، ئه‌گه‌ر پێم کرا، دیسان له‌ ئارشیفه‌که‌مه‌وه‌ بڵاوی ئه‌که‌مه‌وه‌ یان سه‌ر له‌ نوێ ئه‌و نه‌مره‌ به‌سه‌ر ئه‌که‌مه‌وه‌.

ئه‌وه‌بوو دوای دوو رۆژ بابا تایه‌ر هاته‌وه‌ لام هه‌ستی ئه‌و سه‌رکه‌وتنه‌ گه‌وره‌یه‌ و هه‌ستی به‌هه‌شتی بوونی ئه‌و هه‌موو قاره‌مانه‌ له‌ روویا ره‌نگی دابووه‌ وه‌، پێشکات زانیبووم نه‌مر حه‌مه‌مین گوڵچین و نزیکه‌ی بیست پێشمه‌رگه‌ی قاره‌مان، ‌چۆنه‌ته‌ پێناوی کوردستانه‌وه‌ و زیاد له‌ چل قاره‌مانی ترێش بریندارن و له‌به‌ر ئه‌و نه‌مرانه، ئه‌و سه‌رکه‌وتنه‌ له‌ من بوو به‌ ژان و زوخاوێکی تر، لێره‌ش له‌ که‌نه‌دا پێش ئه‌وه‌ی کۆچی دوایی بکات نووری مام برایم زوو زوو باسی ئه‌و داستانه‌ی بۆ ده‌کردم، به‌ڵام ده‌یووت هه‌ر بۆ تۆی باس ئه‌که‌م چونکه‌ هه‌ندێك که‌س به‌ زیاده‌ رۆیی ئه‌زانن.

خوێنه‌ری به‌رێز له‌ رێی دوو نووسینمه‌وه‌ ئه‌زانن نووری مام برایم کێیه‌. که‌ د. حسێن ئاماژه‌ی به‌ ناوه‌که‌ی داوه‌.

حه‌ز ئه‌که‌م بۆ خوێنه‌ری خۆشه‌ویستی ئاشنا بکه‌م، که‌ گۆڕه‌ز ئه‌و لوتکه‌ چیایه‌یه‌ که‌وتۆته‌ کۆتایی گه‌لی عه‌لی به‌گ که‌ به‌ره‌و ره‌واندز دێیت، به‌ده‌سته‌ چه‌په‌وه‌یه، هه‌رچه‌نده‌ زۆر بڵنده‌ به‌ڵام له‌ چیای کۆڕه‌ك که‌ له‌وبه‌ریه‌وه‌یه‌ نزمتره‌ و ‌له‌ کۆره‌که‌وه‌ ئه‌که‌وته‌ ژێر کۆنترۆڵی تۆپه‌کانیان و به‌ تایبه‌تی ئه‌و تۆپانه‌ی له‌ ئاسمان ئه‌ته‌قینه‌وه‌ و ئاگر و ئاسنیان ئه‌باران.

به‌ داخه‌وه‌ ئه‌و هه‌موو هاوبیره‌ نه‌مرانه‌ی کاژیك، له‌ ده‌ڤه‌ری ره‌واندز بۆ کورد و کوردستان ئه‌جه‌نگان و به‌ره‌و به‌هشت ئه‌رۆشتن و، سه‌رکه‌وتن و سه‌روه‌رییان بۆ مێژوو تۆمار ئه‌کرد، که‌چی چه‌په‌کانی ناو پارتی، کاژیکیان وه‌ك به‌ردی سه‌ر دڵیان سه‌یر ئه‌کرد و به‌ چاوێکی دوژمنانه‌ تێیان ئه‌روانین، کار گه‌یشته‌ ئه‌وه‌ی به‌ نه‌مر فه‌تاح ئاغا بڵین: هێزه‌که‌ت یه‌کپارچه‌ کاژیکه‌( وه‌ك ئه‌وه‌ی کاژیك کورد نه‌بێت). ئه‌ویش وه‌ڵامیان ئه‌داته‌وه‌ ئه‌فه‌رموێت: جا چیبکه‌ین؟ خۆ تازه‌ ناتوانین به‌ به‌هه‌شتێکانی وه‌ك مولازم محه‌مه‌د و حه‌مه‌مین گوڵچین بڵێین زیندو ببنه‌وه‌ و خۆتان بۆ کوردستان مه‌ده‌ن به‌ کوشت، ئه‌وه‌تا پێمان رازی نابن. به‌ڵام ئه‌وه‌ی کاژیکی له‌و شۆڕشه‌دا به‌ سه‌روه‌ری ئه‌گه‌یاند، خۆشه‌ویستی کورد و کوردستان و بارزانی مه‌زن بوو که‌ هه‌میشه‌ پاڵپشتی بیری نه‌ته‌وه‌یی ئه‌کرد.

ئێستاش ئه‌وه‌تا که‌سه‌هایه‌ك له‌ دژمان ئه‌نووسن، نه‌ك خۆیان چونکه‌ زۆربه‌یان ئه‌و کاته‌ سه‌ریان له‌ هێلکه‌ نه‌جوقابوو، به‌ڵکو باوکیشیان نه‌یوێراوه‌، سه‌یری ناوچه‌وانی به‌رزی هیچ نه‌ته‌وه‌ییه‌ك بکات و بڵێت به‌ری چاوت کلی پێوه‌یه‌. نه‌ك له‌ ترسا به‌ڵکو له‌به‌ر خاوێنی هه‌ڵوێست و سه‌ر دانه‌نه‌واندنیان بۆ ویستی هیچ جۆره‌ نه‌یارێك.

ئه‌مرۆش و سبه‌ینێش و ئاینده‌ی زۆر دووریشی له‌ ته‌کدابێت، هه‌ر که‌سایه‌تی و گروپێك نه‌ته‌وییانه‌ رێ نه‌کات، بیگانه‌یه‌ به‌ کورد و هه‌رچی هه‌ڵپه‌یه‌ك بکات، سه‌پانی پووش و بازرگانی کردنه‌ به‌ خوێن و سامانی کورده‌وه‌ و هه‌لخه‌ڵه‌تاندنی نه‌وه‌ دوای نه‌وه‌ی ئه‌م کورده‌یه‌ و دوورخستنه‌وه‌یه‌تی له‌و ئامانجه‌ی که‌ سه‌رفرازی ئه‌م نه‌ته‌وه‌یه‌ یه‌.

سوپاسیش بۆ د. حسێن محه‌مه‌د عه‌زیز، به‌و نووسینه‌ جوانه‌ی گه‌لێك ژێی هه‌ستیاری له‌ ناخمدا هه‌ژان و، دیسان بردمییه‌وه‌ بۆ نوێکردنه‌وه‌ی ئه‌و مێژووه‌ پڕ شکۆیه‌ی که‌ له‌وێوه‌ نه‌بێت هه‌ست به‌ هه‌بوونم ناکه‌م.

14/10/2010     hemereshid@hotmail.com

 

 

READ_MORE

وانه‌ی كوردی بۆ پۆلی یه‌كه‌م به‌م شێوه‌یه‌ ده‌گوترێ؟! ... سه‌لام عه‌بدوڵڵا PDF Print Email
Monday, 18 October 2010 08:18 - گشتی

مامۆستا! نه‌ كه‌ڵه‌شێر، مریشكه‌، نه‌ سۆنه‌ قازه‌و نه‌ سه‌گ دڕنده‌یه‌و كورد ده‌ڵێ قوری، نه‌ك (قۆڕی) !

سه‌رپه‌رشتیارێكی په‌روه‌رده‌ به‌ روخسارێكی مۆن هه‌وڵده‌دا مامۆستایان، دایكوباوكان و قوتابیان له‌ كه‌ناڵی ته‌له‌فزیونی گه‌لی كوردستان/خانه‌قین فێری ئه‌لفبێی كوردی بكات. له‌ بینینی دوو وانه‌ی مامۆستا عه‌لی ئه‌ركه‌وازی له‌كه‌ناڵی ناوبراو و خوێندنی نامیلكه‌ (بێ ناوه‌) كه‌ی بۆ وتنه‌وه‌ی ئه‌لفبێ، ئه‌م تێبینی و ره‌خنانه‌م له‌لادا گه‌ڵاڵه‌ بوون و به‌ پێویستی ده‌زانم یه‌ك به‌ یه‌كیان بخه‌مه‌ڕوو، به‌و ئومیده‌ ئه‌م هه‌ڵه‌ كوشنده‌ و ناپه‌سه‌ندو خواروخێچ و پێكه‌نیناوییانه‌ دووباره‌ نه‌بنه‌وه‌. مامۆستا ده‌بێ به‌ شێوه‌یه‌كی دۆستانه‌ له‌گه‌ل هاوپیشه‌كانی ره‌فتار بكات و كه‌سیش پێی وانه‌بێت"ئوستاده‌"!

هه‌موومان هه‌ڵه‌ و كه‌موكوڕیمان هه‌یه‌و له‌بری ره‌فتارو گفتاری ناشرین و بێڕێزی، ده‌بێ ده‌ستی یه‌كتر بگرین و به‌ پشووی درێژ و دۆستایه‌تییه‌وه‌، ئه‌ركه‌ گه‌وره‌و جوان و باڵابه‌رزه‌كه‌مان بۆ پێشه‌وه‌ ببه‌ین!

وانه‌ی یه‌كه‌م:

1-                 مامۆستا كه‌وانه‌ له‌ناو كه‌وانه‌ به‌كارده‌هێنێت.

2-        گشتی یه‌ ده‌بێ پێكه‌وه‌ بنووسرێت (گشتییه‌) .  

3-                 له‌كاتی روونكردنه‌وه‌ی به‌شی یه‌كه‌م كه‌ ته‌نها له‌ وێنه‌كان پێكهاتووه‌، مامۆستا هه‌ڵه‌یه‌كی كوشنده‌ ده‌كات و ده‌ڵێ (تا بتوانن بخوێنن و بنووسن)

4-                 له‌مه‌یانی قسه‌كانی ده‌ڵێ (هه‌موو پێداویستییه‌كانمان ئاماده‌كردووه‌) . له‌راستیدا نوقسانی زۆره‌.

5-                 له‌بری ئه‌وه‌ی بڵێ (ئامرازه‌كانی فێركردن- الوسائل التعلیمیه‌)، ده‌ڵێ (هۆیه‌كانی فێركردن) !

6-                 له‌ پیشاندانی به‌شه‌كانی كتێبی ئه‌لفبێ، ده‌نووسێ:

به‌شی یه‌كه‌م: له‌ لاپه‌ڕه‌ی3تاكو 28

به‌شی دووه‌م: له‌لاپه‌ڕه‌ی 29 تاكو68

به‌شی سێیه‌م: له‌ لاپه‌ڕه‌ی 68تاكو كۆتایی لاپه‌ڕه‌ی78

ده‌بوو مامۆستا له‌ دیاریكردنی به‌شی سێیه‌م بنووسێ: له‌ لاپه‌ڕه‌ی69تاكو لاپه‌ڕه‌ی78

7-                 ده‌ڵێ (هه‌مووی ته‌رجوومه‌ كراوه‌)، به‌ڵام له‌ڕاستیدا هیچ وه‌رنه‌گێڕدراوه‌!

8-                 مامۆستا نووسیویه‌تی (رێگاكانی ووتنه‌وه‌ی ئه‌لفبێ)، به‌ڵام ده‌بو بنووسێ (رێگاكانی وتنه‌وه‌ی ئه‌لفبێ) و له‌بری تێكه‌ڵ، نووسیویه‌تی (تێكه‌ل) !

9-                 وشه‌ی عه‌ره‌بی (تعریفی) واته‌ پێناساندن، نه‌ك پێناسه‌ (تعریف) .

10-             ئه‌و ده‌نووسێ (بابه‌تی گشتییه‌)، راسته‌كه‌ی ئه‌وه‌یه‌ بنووسێ (بابه‌تی گشتین)

11-             مامۆستا به‌هه‌ڵه‌ش ده‌خوێنێ: له‌ كتێبه‌كه‌ نووسراوه‌ (سوپاس بۆ مامۆستای رابه‌ر)، به‌ڵام كاك عه‌لی (ی) ده‌قرتێنێ و ده‌ڵێ (مامۆستا رابه‌ر) !

12-             له‌كاتی پیشاندانی وێنه‌كان ده‌ڵێ (تا بخوێنن، ئه‌وجا بنووسن)، به‌ڵام له‌راستیدا هیچ ناخوێنن و نانووسن، چونكه‌ ته‌نها وێنه‌ن.

13-             ده‌ڵێ (به‌ فه‌ردی و جه‌ماعی) و ده‌بوو بڵێ به‌ تاك و كۆ!... زۆر وشه‌ی عه‌ره‌بی به‌كارده‌هێنێ كه‌ زۆر جار پێویستی پێ نییه‌!

وانه‌ی دووهه‌م:

1-                  ده‌ڵێ ته‌له‌فزیون گه‌لی كوردستان و ده‌بێ بڵێ (ته‌له‌فزیونی گه‌لی كوردستان)

2-            نووسیویه‌تی پرۆگرامی. درووسته‌كه‌ی (پڕۆگرامی) یه‌.

3-            له‌بری (لاپه‌ڕه‌)، نووسیویه‌تی (لاپه‌ره‌) !

4-            ده‌ڵێ (مامۆستا قسه‌ی بۆ ده‌كات) و ده‌بوو بڵێ (مامۆستا قسه‌یان بۆ ده‌كات) !

5-            نووسراوه‌ (مامۆستاكان) كه‌چی به‌ زاره‌كی ده‌ڵێ (مامۆستایان) !

6-            نووسراوه‌ (لاپه‌ره‌ی8) و ده‌بوو بنووسێ (لاپه‌ڕه‌ی8)

7-            نووسراوه‌ (حه‌وشه‌)، كه‌چی ده‌ڵێ (حه‌وش) !

8-            وێنه‌ی لاپه‌ڕه‌كه‌ (قاپ) یان (ده‌وری) نیشانده‌دا، كه‌چی پێده‌ڵێ (سینی) !

9-            به‌هه‌ڵه‌ نووسراوه‌ (به‌وێنه‌) و راسته‌كه‌ی (به‌ وێنه‌) یه‌!

10-        له‌ لاپه‌ڕه‌كه‌ (ئه‌سپ) پیشانده‌دا، كه‌چی ئه‌و پێده‌ڵێ (حه‌یوان) !

11-        له‌ وێنه‌كه‌ (كه‌ڵه‌شێر) نیشانده‌دا، كه‌چی پێده‌ڵێ (مریشك) !

12-        ده‌ڵێ (جه‌وه‌ڵ و شاخ وداخ)، هه‌ردوكیان هه‌ر یه‌كن و به‌سه‌ ئه‌گه‌ر بڵێ (چیا) یان (شاخ و داخ) !

13-        مامۆستا ئاماژه‌ بۆ وێنه‌ی كۆتر ده‌كات و ده‌ڵێ (كۆتر ناخورێت)، به‌ڵام له‌ڕاستیدا كۆتر ده‌خورێت!

14-        مامۆستا نووسیویه‌تی (وه‌ڵام دانه‌وه‌)، به‌ڵام ده‌بێ پێكه‌وه‌ بیانووسێ (وه‌ڵامدانه‌وه‌) .

15-        نووسیویه‌تی (گیان له‌به‌ر) و راسته‌كه‌ی (گیانله‌به‌ر) ه‌!

16-        مامۆستا نووسیویه‌تی (مامۆستای پۆلی یه‌كه‌م بۆ ماوه‌یه‌ك ئاشنایان ده‌كات له‌ گشت شته‌كانی ناو حه‌وشه‌ و گۆڕه‌پانی قوتابخانه‌كه‌) . راسته‌كه‌ی ئه‌مه‌یه‌: (مامۆستای پۆلی یه‌كه‌م بۆ ماوه‌یه‌ك قوتابیان ئاشناده‌كات به‌ گشت شته‌كانی ناو حه‌وشه‌ی قوتابخانه‌كه‌) !

17-         (توند و تیژی) به‌م شێوه‌یه‌ به‌یه‌كه‌وه‌ ده‌نووسرێت (توندوتیژی) .

18-        مامۆستا له‌ پێشكه‌شكردنی یه‌ك وانه‌، ئه‌م هه‌موو وشه‌ عه‌ره‌بییانه‌ به‌كارده‌هێنێت، وه‌ك (حاجز خوف، قێێ، محادپه‌، جحیم، جو، استفاده‌، معالم، ساحه‌ی مكتب، ماچی، اداره‌، جرس، گفو (مه‌به‌ستی گفله‌)، رحله‌، ێبوره‌، مبرده‌، ڕشباع، گلبه‌، اعتیادی، مدیر، غراچ، درس، ریاچه‌، حانوت، نفسیا، رغبه‌، ملاعیب، تگبیق، مۆقت، رسم، شلال، گیر، علاقه‌، مگار، نقل، حلقه‌و زۆر وشه‌ی عه‌ره‌بی تر.

19-         (حه‌له‌قه‌ و زنجیر) . به‌سه‌ ئه‌گه‌ر مامۆستا بڵێ: تا زنجیره‌یه‌كی تر!

مامۆستا عه‌لی حوسێن عه‌بد عه‌لی نامیلكه‌یه‌كی به‌ناو (وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌، به‌ڕێوبه‌رایه‌تی په‌روه‌رده‌ی خانه‌قین، یه‌كه‌ی سه‌رپه‌ره‌شتیاری په‌روه‌رده‌یی) بڵاوكردووه‌:

نامیلكه‌یه‌كی بێ ناو!

1-مامۆستا ده‌بوو ناوێك بۆ نامیلكه‌كه‌ی هه‌ڵبژێرێ، بۆ نموونه‌ (رێبه‌ری گوتنه‌وه‌ی وانه‌ی ئه‌لفبێ) ! به‌داخه‌وه‌ ئه‌م كاره‌ی نه‌كردووه‌!

2-له‌ لاپه‌ڕه‌ی2، كه‌مال محه‌مه‌د غوڵام عه‌لی (خۆی نووسیویه‌تی كمال محمد غلام علی!)، سه‌ره‌تایه‌كی بۆ نامیلكه‌كه‌"بێ ناوه‌كه‌"نووسیوه‌. كاك كه‌مال له‌ نووسینی ئه‌و (سه‌ره‌تایه‌)، بێجگه‌ له‌وه‌ی ره‌چاوه‌ی هیچ خاڵبه‌ندییه‌كی نه‌كردووه‌و ده‌یان هه‌ڵه‌ی كوشنده‌ی كردووه‌و جێگای قبوڵ نییه‌ له‌ یه‌كێك ناوی (سه‌رپه‌ره‌شتیاری په‌روه‌رده‌یی یه‌كه‌م له‌ په‌روه‌رده‌ی خانه‌قین) هه‌ڵبگرێ و هیوادارم به‌خۆی پێداچوونه‌وه‌ی بۆ بكات.

له‌باره‌ی نامیلكه‌كه‌:

 لاپه‌ڕه‌ی3:

1-وشه‌ی سیفه‌ت به‌كارده‌هێنێ و به‌ كوردی پێده‌ڵێن (خه‌سڵه‌ت- كورداندنی خێله‌ی عه‌ره‌بییه‌) !

هه‌روا ده‌بوو له‌بری (سیفه‌ت) بنووسێ سیفاته‌كانی، چونكه‌ له‌خواره‌وه‌ باس له‌ 5خه‌سڵه‌ت ده‌كات!

2- مامۆستا نووسیویه‌تی (بۆ ئه‌وه‌ی سیفه‌ته‌ بنچینه‌ییه‌كانی مامۆستای پۆلی یه‌كه‌م ئامانجه‌ په‌روه‌رده‌ییه‌كانی جێبه‌جێ بكات، ئه‌م خاڵه‌ی خواره‌وه‌ له‌بیر نه‌كه‌ین كه‌ ته‌واوكه‌ری ئه‌و سیفه‌تانه‌ن) .

ده‌بوو مامۆستا به‌م شێوه‌یه‌ بنووسێ: (بۆ ئه‌وه‌ی مامۆستای پۆلی یه‌كه‌م له‌گه‌ل خه‌سله‌ته‌ بنچینه‌ییه‌كانی، ئامانجه‌ په‌روه‌رده‌ییه‌كانی جێبه‌جێ بكات، ده‌بێ ئه‌م خاڵانه‌ی خواره‌وه‌ كه‌ ته‌واوكه‌ری ئه‌و خه‌سله‌تانه‌ن، له‌بیر نه‌كات:

له‌به‌ر ئه‌وه‌ی مامۆستا له‌خاڵی (ب) ئاماژه‌ی به‌ (مامۆستای پۆلی یه‌كه‌م) كردووه‌، ده‌بوو له‌ خاڵی یه‌كه‌م بنووسێ (به‌ستنی په‌یوه‌ندی هاوڕێیانه‌ له‌گه‌ل قوتابیان) .

3- له‌ خاڵی چواره‌م نووسیویه‌تی (خوڵقاندنی جه‌وی خۆشتر) و ده‌بوو بنووسێ (خوڵقاندنی كه‌شوهه‌وای خۆشتر) .

4- له‌ خاڵی چواره‌م نووسیویه‌تی (... چونكه‌ له‌ جه‌وی پڕ له‌ نازونیعمه‌ت و خۆشه‌ویستییه‌وه‌ هاتوون) . من ئه‌وه‌نده‌ ده‌زانم كه‌ زۆرێك له‌ قوتابیان له‌ بنه‌ماڵه‌ی هه‌ژاردا گه‌وره‌بوون، ئاخر باسی كامه‌"نیعمه‌ت" ده‌كات؟!

5- نووسراوه‌ (ئه‌نجامدانی چالاكی كورتی وه‌رزشی یان هونه‌ری له‌كاتی وانه‌ ووتنه‌وه‌ چونكه‌ قوتابی پۆلی یه‌كه‌م له‌ (10-15) خوله‌ك زیاتر خۆی ناگرێ و حه‌زی له‌ جووڵه‌یه‌.

 ده‌بوو مامۆستای به‌ڕێز بنووسێ (له‌ كاتی وانه‌ گوتنه‌وه‌ چالاكی وه‌رزشی یان هونه‌ری كورت ئه‌نجام بدا، چونكه‌ قوتابی پۆلی یه‌كه‌م له‌ (10-15) خوله‌ك زیاتر خۆی ناگرێ و حه‌زی له‌ جووڵه‌یه‌. ) . مامۆستا خاڵبه‌ندی و وێرگوڵ ناناسێ و وشه‌كان ریزده‌كات و وتنه‌وه‌ به‌ دوو (وو) ده‌نووسێ.

6- نووسیویه‌تی (پێوسته‌)، به‌ڵام ده‌بوو بنووسێ (پێویسته‌) .

7- له‌ خوار سه‌ردێڕی (هه‌ندێ دیارده‌ی دزێو)، به‌ هه‌ڵه‌ ئه‌م وشانه‌ی نووسیوه‌: كورد ده‌ڵێ (هه‌ر یه‌كێكیان)، نه‌ك (هه‌ر یه‌كه‌یان)، له‌بری (پڕۆگرامی)، نووسیویه‌تی (پرۆگرامی)، له‌بری (نه‌رێنی)، نووسیویه‌تی (سلبی) . له‌بری (قوتابخانه‌)، نووسراوه‌ (قه‌تابخانه‌) .

 

8- هیچ پێویست ناكات له‌ ته‌نیشت وشه‌ی (شه‌ڕه‌نگیزی) بنووسێ (دژایه‌تی) بۆ وه‌رگێڕانی (ڤاهره‌ العدوان) . ئه‌وجا وه‌رگێڕانه‌كه‌یشی هه‌ڵه‌یه‌، چونكه‌ شه‌ڕه‌نگیزی واته‌ (العدوانیه‌) یه‌ نه‌ك (العدوان) !.

9- ا- له‌بری ئه‌وه‌ی بنووسێ (جا بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و دیاردانه‌ی سه‌ره‌وه‌ روونه‌ده‌ن)، نووسیویه‌تی (جا بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م دیاردانه‌ی سه‌ره‌وه‌ روو نه‌ده‌ن) . ب- مامۆستا رسته‌سازیش نازانێت و ده‌نووسێ (جا بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م دیاردانه‌ی سه‌ره‌وه‌ روو نه‌ده‌ن له‌ نێوان منداڵانی پۆلی یه‌كه‌م، ده‌بێت پرۆگرامی ئاماده‌كردن به‌ هه‌ردوو قۆناغه‌كه‌یه‌وه‌ به‌شێوه‌یه‌كی راست و ردووست و ته‌واو فێری قوتابیان بكه‌ین كه‌ وه‌كو لای خواره‌وه‌ هاتووه‌... ) .

ئه‌و دێڕه‌ به‌م شێوه‌یه‌ ده‌نووسرێت: (جا بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و دیاردانه‌ی سه‌ره‌ووه‌ له‌ نێوان قوتابیانی پۆلی یه‌كه‌م روونه‌ده‌ن، ده‌بێت پڕۆگرامی ئاماده‌كردن به‌ هه‌ردوو قۆناغه‌كه‌یه‌وه‌ به‌شێوه‌یه‌كی راست و درووست و ته‌واو وه‌ك لای خواره‌وه‌ هاتووه‌، فێربكرێن) !

لاپه‌ڕه‌ی4:

1-            نووسراوه‌ (سه‌ره‌تای ساڵ پیشانده‌دات كه‌ دایكو باوك منداڵ بۆ یه‌كه‌م جار ده‌به‌ن بۆ قوتابخانه‌) .

راسته‌كه‌ی: سه‌ره‌تای ساڵی خوێندن پیشانده‌دا كه‌ دایكوباوكان، منداڵه‌كانیان بۆ قوتابخانه‌ ده‌به‌ن. به‌داخه‌وه‌ له‌ وێنه‌كه‌ ته‌نها نێرینه‌ منداڵه‌كان بۆ قوتابخانه‌ ده‌به‌ن.

2-            پێشوازی كردن پێكه‌وه‌ ده‌نووسرێت (پێشوازیكردن) .

3-            نووسراوه‌ (ناساندنی یه‌كتر و ئاشنابوون به‌ یه‌ك) و راسته‌كه‌ی: ناسین و ئاشنابوون به‌ یه‌كتر.

4-            ده‌ستشتن و ئاوخواردنه‌وه‌، نه‌ك (ده‌ست شتن و ئاو خواردنه‌وه‌) .

5-             (مامۆستای پۆلی یه‌كه‌م چه‌ندین جۆری یاری له‌گه‌ڵ قوتابیان ئه‌نجامده‌دات و ده‌بێت به‌ هاوڕێی قوتابیان) .

راسته‌كه‌ی: مامۆستای پۆلی یه‌كه‌م چه‌ندین جۆری یاری له‌گه‌ل قوتابیان ئه‌نجامده‌دات و ده‌بێت به‌ هاوڕێیان. ئاخر بۆچی وشه‌یه‌كی دیاریكراو و ناسراو له‌یه‌ك رسته‌دا، دووجار دووباره‌ بكرێته‌وه‌؟!.

6-             (خوڵقاندنی جه‌وی خۆشتر پڕ له‌ یاری به‌ ئاره‌زووی خۆیان) و راسته‌كه‌ی: خوڵقاندنی كه‌شوهه‌وای خۆشتر و پڕ له‌ یاریكردن به‌ ئاره‌زووی خۆیان.

7-             (ناوحه‌وشه‌ و ساحه‌ی قوتابخانه‌كه‌... ) هه‌ڵه‌یه‌ و ده‌بێ بنووسێ: (ناو حه‌وشه‌ی قوتابخانه‌كه‌... ) . (ده‌ست پێ ده‌كات) پێكه‌وه‌ ده‌نووسرێت (ده‌ستپێده‌كات) .

لاپه‌ڕه‌ی5

مامۆستا (التژكر البێری) به‌ (بیركه‌وتنه‌وه‌ی چاوی) وه‌رده‌گێڕێت و ده‌بوو به‌م شێوه‌یه‌ وه‌ریگێڕێ: وه‌بیرهاتنه‌وه‌ی بیناییانه‌)

1-            رێگه‌ی ده‌ربڕینه‌ به‌ وێنه‌ی جودا (التعبیر بالێور المنفێله‌) . ده‌بوو مامۆستا بنووسێ (گریقه‌ التعبیر بالێور المنفێله‌) .

2-             (هونه‌ری پرسیاركردن وه‌ڵام دانه‌وه‌ فێر ده‌بن) و راسته‌كه‌ی ئه‌مه‌یه‌ (هونه‌ری پرسیاركردن و وه‌ڵامدانه‌وه‌، فێرده‌بن) .

3-            گێڕانه‌وه‌ مانای (التعبیر) نادات، به‌ڵكو ده‌بوو بنووسێ (سرد) و ده‌ربڕین واته‌ (تعبیر) !

4-             (اسلوب المحادپه‌) واته‌ (شێوازی گفتوگۆكردن) .

5-            له‌ خاڵی 4و5، وه‌ك خاڵی 1، 2، 3نانووسێ (قوتابی) !

6-            نووسراوه‌ (قوتابی بیركردنه‌وه‌ی چاوی به‌هێز ده‌بێت) . ئه‌گه‌ر ئه‌م رسته‌یه‌ بۆ عه‌ره‌بی وه‌رگێڕین، ئه‌وا به‌م شێوه‌یه‌ لێدێت: (یقوی تژكر العین عند الگالب) و ئه‌مه‌ش هیچ مانایه‌ك نادات! ده‌بوو مامۆستا بنووسێ: قوتابی وه‌بیرهاتنی بیناییانه‌ی به‌هێزده‌بێت.

7-            نووسراوه‌ (قوتابی فێر ده‌بێت رووداوه‌كان ببه‌ستێت به‌ یه‌كه‌وه‌) . ده‌بوو مامۆستا ئه‌م رسته‌یه‌ به‌م شێوه‌یه‌ بنووسێ: قوتابی فێرده‌بێت رووداوه‌كان به‌ یه‌كه‌وه‌ ببه‌ستێ.

8-            نووسراوه‌ (قوتابی فێری داڕشتنی چیرۆك ده‌بێت بێ ئه‌وه‌ی په‌نا به‌رێته‌ به‌ر وێنه‌) . ده‌بوو مامۆستا ئه‌م رسته‌یه‌ به‌م شێوه‌یه‌ داڕێژێ: قوتابی فێری داڕشتنی چیرۆك ده‌بێت، به‌بێ ئه‌وه‌ی په‌نا بۆ وێنه‌ ببات) .

9-            نووسراوه‌ (منداڵه‌ كه‌م رووه‌كان هانده‌دات بۆ به‌شداری چالاكی گفتوگۆ كردن) . ده‌بوو مامۆستا ئه‌م رسته‌یه‌ به‌م شێوه‌یه‌ بنووسێ: منداڵه‌ شه‌رمنه‌كان هانده‌دات بۆ به‌شداری له‌ چالاكی گفتوگۆكردن.

10-        نووسراوه‌ (ئه‌م چالاكییه‌ ئه‌وه‌یه‌ قوتابی رابهێنرێت له‌ سه‌ر ناسینه‌وه‌ی ئه‌و شتانه‌ی كه‌ له‌ یه‌ك ده‌چن و ئه‌و شتانه‌ی كه‌ له‌ یه‌ك ناچن واته‌ ئه‌م چالاكییه‌ بیركه‌وتنه‌وه‌ی بینین ( (التژكر البێری) ) له‌ ناسینه‌وه‌ی له‌ یه‌ك چووه‌كان و له‌ یه‌ك نه‌چووه‌كان ( (المۆتلف و المختلف) ) به‌هێز ده‌كات.

ده‌بوو مامۆستا به‌م شێوه‌یه‌ رسته‌سازی ئه‌و خاڵه‌ بكات: ئه‌م چالاكییه‌ بۆ ئه‌وه‌یه‌ قوتابی رابهێنرێت له‌سه‌ر ناسینه‌وه‌ی ئه‌و شتانه‌ كه‌ له‌ یكده‌چن و ئه‌و شتانه‌ كه‌ له‌ یه‌كناچن، واته‌ ئه‌م چالاكییه‌، وه‌بیركه‌وتنی بیناییانه‌ بۆ ناسینه‌وه‌ی له‌یه‌كچووه‌كان و له‌یه‌كنه‌چووه‌كان به‌هێزده‌كات.

11-        نووسراوه‌ (هه‌روه‌ها بۆ درك بكات به‌ جیاوازی كه‌ له‌ نێوان دوو پیتی شێوه‌ له‌ یه‌كچوودا هه‌یه‌ وه‌ك: ر-ڕ-ز-ژ) . له‌راستیدا ئه‌م رسته‌یه‌ش به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌نووسرێت: هه‌روا بۆ ئه‌وه‌ی قوتابی درك به‌ جیاوازی له‌نێوان دوو پیتی شێوه‌ له‌یه‌كچوو بكات... ) .

لاپه‌ڕه‌6:

1- نووسراوه‌: وێنه‌ په‌یوه‌ندیداران ( (رسومات العلاقات) ) .

 راسته‌كه‌ی: وێنه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان!

2- نووسراوه‌ (كرده‌یه‌كی هۆشی مێشكییه‌، قوتابی فێرده‌بێت كه‌ به‌ ئاسانی ئه‌و شتانه‌ی كه‌ په‌یوه‌ندیان به‌یه‌كه‌وه‌ هه‌یه‌ به‌یه‌كه‌وه‌ گرێیان بدات بریتی یه‌ له‌:

درووسته‌كه‌ی: كرده‌یه‌كی هۆشی مێشكییه‌، قوتابی به‌ ئاسانی فێرده‌بێت چۆن ئه‌و شتانه‌ی په‌یوه‌ندیان به‌ یه‌كه‌وه‌ هه‌یه‌، به‌یه‌كه‌وه‌ گرێیان بدات و بریتین له‌:...

3- نووسراوه‌ (قوتابی ووردبین ده‌كات كه‌ وشه‌ به‌ناته‌واوی نه‌نووسێت له‌ رینوسدا.

راسته‌كه‌ی: قوتابی وردبین ده‌كات تا له‌ رێنووسدا، وشه‌ به‌ ناته‌واوی نه‌نووسێت.

4- نووسراوه‌ (به‌خێرایی وشه‌ی نووسراوی ناته‌واو درك پێبكات. )

راسته‌كه‌ی: به‌خێرایی درك به‌ وشه‌ی نووسراوی ناته‌واو بكات.

5- نووسراوه‌ (مامۆستا ده‌توانێت شته‌ ناته‌واوه‌كان به‌ مقه‌با درووستبكات و بیخاته‌ شوێنه‌ ناته‌واوه‌كان)

درووستكه‌ی: مامۆستا ده‌توانێت شته‌ ناته‌واوه‌كان به‌ مقه‌با درووستبكات و بیانخاته‌ شوێنه‌ ناته‌واوه‌كان.

6- نووسراوه‌ (فێركردنی قوتابی وێنه‌كێشان به‌ شێوه‌یه‌كی دروست دوور له‌ ناته‌واوی)

درووسته‌كه‌ی: فێركردنی قوتابی به‌ وێنه‌كێشان به‌شێوه‌یه‌كی درووست و دوور له‌ ناته‌واوی.

 7- نووسراوه‌ (فێركردنی قوتابی درككردن له‌ووشه‌ی ناته‌واو له‌كاتی نووسیندا. )

راسته‌كه‌ی: فێركردنی قوتابی به‌ درككردنی وشه‌ی ناته‌واو له‌كاتی نووسیندا. ئه‌م رسته‌یه‌ به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ جوانتر و روونتره‌: قوتابی فێرده‌بێ كه‌ له‌ كاتی نووسیندا، درك به‌ وشه‌ی ناته‌واو بكات.

 8-نووسراوه‌ (فێركردنی قوتابی ناوی ره‌نگه‌كان. )

 راسته‌كه‌ی: فێركردنی قوتابی به‌ ناوی ره‌نگه‌كان یان قوتابی فێری ناوی ره‌نگه‌كان ده‌بێ

9-            نووسراوه‌ (فێربوونی قوتابی جیاوازی نێوان ڕه‌نگه‌كان)

راسته‌كه‌ی: فێربوونی قوتابی به‌ جیاوازی له‌نێوان ره‌نگه‌كان. یان قوتابی فێری جیاوازی له‌نێوان ره‌نگه‌كان ده‌بێ.

10-        نووسراوه‌ (فێربوونی قوتابی لێكچوونی ره‌نگه‌كان. )

 راسته‌كه‌ی: قوتابی فێری لێكچونی ره‌نگه‌كان ده‌بێ.

11-        نووسراوه‌ (مامۆستا قوتابییه‌كانی فێری قه‌ڵه‌م گرتن بكات به‌شێوه‌یه‌كی راست.

راسته‌كه‌ی: مامۆستا فێری قوتابیه‌كانی ده‌كات چۆن به‌شێوه‌یه‌كی درووست قه‌ڵه‌م به‌ده‌سته‌وه‌ بگرن.

لاپه‌ڕه‌ 7:

1-نووسراوه‌ (قوتابی فێرده‌بێت كه‌نووسین له‌راسته‌وه‌ بۆ چه‌پ. )

درووسته‌كه‌ی: قوتابی فێرده‌بێت كه‌ نووسین له‌ راسته‌وه‌ بۆ چه‌په‌.

2- نووسراوه‌ (قه‌تابی فێرده‌بێت كه‌نووسین له‌ سه‌ره‌وه‌ بۆ خواره‌وه‌. )

راسته‌كه‌ی: قوتابی فێرده‌بێت كه‌ نووسین له‌سه‌ره‌وه‌ بۆ خواره‌وه‌یه‌.

3- نووسراوه‌ (قوتابی له‌م چالاكیه‌ ماسولكه‌ ورده‌كانی ده‌ستی نه‌رم ده‌بێت و رادێت و ئاماده‌ ده‌كرێت بۆ نووسین. )

درووسته‌كه‌ی: له‌م چالاكییه‌ ماسولكه‌ ورده‌كانی قوتابی نه‌رمده‌بێ و بۆ نووسین رادێت و ئاماده‌كرێ.

4- نووسراوه‌ (ڕێگاكانی ووتنه‌وه‌ی ئه‌لفبێ) و ده‌بوو به‌م شێوه‌یه‌ بنووسرێت: رێگاكانی وتنه‌وه‌ی ئه‌لفبێ.

5- نووسراوه‌ (رێگاكانی ووتنه‌وه‌ی ئه‌لفبێ ته‌نیا دوو جۆره‌ به‌ڵام له‌هه‌ریه‌كه‌ له‌و رێگایه‌ رێگای تر لێ ده‌بێته‌وه‌ كه‌ به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌ وه‌یه‌) .

درووسته‌كه‌ی: رێگاكانی وتنه‌وه‌ی ئه‌لفبێ ته‌نیا دوو جۆره‌، به‌ڵام له‌ هه‌ر یه‌كێك له‌و رێگایانه‌، به‌م شێوه‌وه‌ی خواره‌وه‌، رێگای تریان لێده‌بێته‌وه‌:

لاپه‌ڕه‌ی8:

 كڵۆڵی مامۆستا له‌راده‌به‌ده‌ره‌و خه‌ریكه‌ منیش بۆ راستكردنی هه‌ڵه‌كانی تا دوالاپه‌ڕه‌، تاقه‌تم نامینێ. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌سه‌ره‌وه‌ نووسراوه‌ (مامۆستای رێزدارو خۆشه‌ویست)، پێویست ناكات دووباره‌ له‌ناو رسته‌كان بنووسرێت (مامۆستای به‌ڕێز) . له‌بری ئه‌وه‌ی بنووسێ (بتوانی)، نووسیویه‌تی (بتوانێ) و له‌بری ئه‌وه‌ی بنووسێ (ره‌چاوی ئه‌م خاڵانه‌ بكه‌ی)، نووسیویه‌تی (ره‌چاوی ئه‌م خاڵانه‌ بكرێت) !

لاپه‌ڕه‌ی9:

ته‌خته‌ ڕه‌ش به‌م شێوه‌یه‌ ده‌نووسرێت: ته‌خته‌ڕه‌ش.

لاپه‌ڕه‌ی 10:

نووسراوه‌:... پیتی (ش) به‌ سوور نووسرابێ+ ته‌باشیر ره‌نگاو ره‌نگ.

ئه‌مه‌ش هه‌ر به‌هه‌ڵه‌ نووسراوه‌و ده‌بوو بنووسێ (ته‌باشیری ره‌نگاوڕه‌نگ) و نابێ مامۆستا ته‌باشیری ره‌نگاوڕه‌نگ به‌كاربهێنرێت!

بۆ ئاگاداری: مامۆستا عه‌لی پێشتر نامیلكه‌یه‌كیتری بڵاوكردبوو. ئه‌و نامیلكه‌یه‌ دوو هێنده‌ هه‌ڵه‌ی تێدابوو، به‌داخه‌وه‌ كۆپی ئه‌وه‌م له‌به‌رده‌ست نه‌ماوه‌و گوایه‌ ئه‌م نامیلكه‌یه‌ پاش هه‌ڵه‌بڕی بڵاوكردۆته‌وه‌!

به‌داخه‌وه‌ مامۆستا كه‌ڵكی له‌م ره‌خنانه‌ وه‌رنه‌گرت و له‌ وانه‌ی چواره‌م هه‌ڵه‌ی كه‌مه‌رشكێنی كرد، بۆ نموونه‌: سه‌گ به‌ دڕنده‌ ناوده‌بات و چه‌ندین جار به‌ قوری ده‌ڵێ (قۆڕی) و به‌ پێڵاو ده‌ڵێ (قۆنده‌ره‌)، خۆزگا هه‌ر به‌ وتنی (كه‌وش) ه‌كه‌ به‌سی بكردبا!

به‌گشتی ئه‌وه‌ی نامیلكه‌ بێناوه‌كه‌ی مامۆستا عه‌لی ببینێ، بۆی ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ مامۆستا به‌هیچ شێوه‌یه‌ك ره‌چاوی خاڵبه‌ندی نه‌كردووه‌، بۆ نموونه‌ (خاڵ، وێرگوڵ-بۆر-، جووتخاڵ، خاڵبۆر، كه‌وانه‌، جووته‌ كه‌وانه‌، بۆشایی-سپه‌یس-، هێڵ، ته‌قه‌ڵ) و ئه‌گه‌ر هه‌ر یه‌كێكیان به‌كارهێناوه‌، ئه‌وا به‌ هه‌ڵه‌ به‌كاریهێناوه‌.

 

 

سه‌لام عه‌بدوڵڵا

مامۆستای پۆلی یه‌كه‌م له‌ قوتابخانه‌ی ئه‌ركه‌وازی تێكه‌ڵاو

07700595583

dwaroj@yahoo.de

 

تێبینی: ئه‌م ره‌خنه‌ و تێبینیانه‌ به‌هیچ شێوه‌یه‌ك بۆ ناوزڕاندن، شكاند، سوكایه‌تیپێكردن و ناحه‌زی نه‌نووسراوه‌.

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

شیعرى جاهیلی له‌ قورئاندا …ئارام جلال PDF Print Email
Monday, 18 October 2010 08:14 به‌رجه‌سته‌

ئه‌م بابه‌ته‌ یه‌كێكه‌ له‌و بابه‌تانه‌ى كه‌ قسه‌ى زۆرى له‌سه‌ر كراوه‌، چه‌نده‌ها ئه‌دیبى عه‌ره‌بی ئه‌مه‌یان ئاشكرا كردووه‌، كه‌ شیعرى عه‌ره‌بی و وێنه‌ى شیعره‌ جاهیلییه‌كان به‌ شێوه‌یه‌كی زۆر به‌ربڵاو له‌ قورئاندا دووباره‌ بۆته‌وه‌.

بۆیه‌ منیش ئه‌م بابه‌ته‌ زۆر به‌ گرنگ ده‌زانم كه‌ قسه‌ى له‌سه‌ر بكرێت، زۆرێك له‌و ئایه‌ت و ده‌قه‌ شیعرییانه‌ به‌راورد بكه‌ین و ناوى خاوه‌نی شیعره‌كان دیاری بكه‌ین، به‌ وردبوونه‌وه‌ له‌و شیعرو ئایه‌تانه‌ شیعر گه‌لێك ده‌بینی له‌ قورئاندا دووباره‌ بوونه‌ته‌وه‌، ده‌گه‌ینه‌ ئه‌و برِوایه‌ى هه‌مان قسه‌ى رِاگرى ئه‌ده‌بی عه‌ره‌بی (طه‌ حسین) بكه‌ینه‌وه‌ كه‌ ده‌ڵێت: ( یان قورئان بوونى نییه‌ یاخود شیعرى جاهیلی)

لێره‌دا پشتیوان به‌ خودا، هه‌وڵ ده‌ده‌م زۆرێك له‌و شیعرانه‌ى له‌ قورئاندا دووباره‌ بونه‌ته‌وه‌ بیان نوسمه‌وه‌ و به‌راوردیان بكه‌م به‌ ئایه‌ته‌كان.

 

أمرؤ القيس:

أمرؤ القيس شاعیرێكی مه‌سیحیی سه‌رده‌می جاهیلییه‌، ئه‌مه‌ نموونه‌یه‌كی قه‌سیده‌كانیه‌تى كه‌ له‌ قورئاندا به‌كارهێنراوه‌ته‌وه‌:

دنت الساعةُ وانشقَّ القمر عن غزالٍ صاد قلبي ونفر
أحور قد حرتُ في أوصافه ناعس الطرف بعينيه حَوَر
مرَّ يوم العيــد في زيـنته فرماني فتعاطى فعقر
بسهامٍ من لِحاظٍ فاتــكِ فتَرَكْني كهشيمِ المُحتظِر
وإذا ما غــاب عني ساعةً كانت الساعةُ أدهى وأمرّ
كُتب الحسنُ على وجنته بسَحيق المِسْك سطراً مُختصَر
عادةُ الأقمارِ تسري في الدجى فرأيتُ الليلَ يسري بالقمر
بالضحى والليلِ من طُرَّته فَرْقه ذا النور كم شيء زَهَر
قلتُ إذ شقَّ العِذارُ خدَّه دنت الساعةُ وانشقَّ القمر[1]

أمرؤ القيس 30 ساڵ پێش بوون به‌ پێغه‌مبه‌رێتی محه‌ممه‌د مردووه‌، هیچ گومانى تیادانیه‌ ئه‌م شیعره‌ ده‌ماوده‌م له‌ناو عه‌ره‌بدا ماوه‌ته‌وه‌،

 با ئيَستا ئةم قةسيدةية بةراورد بكةين بة قورئان.

(دنت الساعةُ وانشقَّ القمر) له‌ قورئانا بووه‌ به‌

((اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَانشَقَّ الْقَمَرُ))[2]

واته‌: ئه‌وه‌ قیامه‌ت نزیك بۆوه‌و مانگیش له‌ت بوو.

(فتعاطى فعقر) له‌ قورئانا بووه‌ به‌

((فنادوا صاحبهم فتعاطى فعقر))[3]

 

((كهشيمِ المُحتظِر)) له‌ قورئاندا وه‌ك خۆى به‌كارهێنراوه‌ته‌وه‌.

((كهشيمِ المُحتظِر))[4]

واته‌ وه‌ك گژو گیای وشك له‌ناومان بردن.

ئه‌گه‌ر تێبینی بكه‌ین ئه‌م قه‌سیده‌یه‌ له‌ 3 شوێنى جیادا ته‌نیا له‌ سوره‌تى قمر دا دووباره‌ بۆته‌وه‌

 ((بالضحى والليلِ)) ل له‌ قورئانا بووه‌ به‌

(( والضحى واليل إذا سجى))[5]

واته‌: سوێند به‌ چێشته‌نگا و سوێند به‌ شه‌و كاتێك كه‌ تاریك دادێت 

 

هه‌روه‌ها قورئان له‌ قه‌سیده‌یه‌كی ترى ڕمرۆ القیس، ئایه‌تى دروستكردووه‌، ئه‌مه‌ قه‌سیده‌كه‌یه‌تى

أقبل والعشاق من خلفه
كأنهم من كل حدب ينسلون
وجاء يوم العيد في زينته
لمثل ذا فليعمل العاملون

((كل حدب ينسلون) له‌ قورئاندا به‌م جۆره‌ هاتووه‌و رِسته‌كانى بۆ باسێكی تر به‌كارهێناوه‌ته‌وه‌.

((حَتَّى إِذَا فُتِحَتْ يَأْجُوجُ وَمَأْجُوجُ وَهُم مِّن كُلِّ حَدَبٍ يَنسِلُونَ))[6]

واته‌: تا كاتێك یه‌ئجوج و مه‌ئجوج به‌ربه‌سته‌كه‌ ده‌كه‌نه‌وه‌و له‌ هه‌موو به‌رزاییه‌كه‌وه‌ داده‌به‌زن.

(لمثل ذا فليعمل العاملون) بووه‌ به‌

((لِمِثْلِ هَذَا فَلْيَعْمَلْ الْعَامِلُونَ))[7]

واته‌: بۆ ئه‌م نموونه‌یه‌ كه‌ (به‌هه‌شته‌) ئه‌وانه‌ى كارو كرده‌وه‌ى چاكه‌ ده‌كه‌ن، با بۆ ئه‌وه‌ی بكه‌ن.

 

هه‌روه‌ها له‌ قه‌سیده‌یه‌كى تریدا ده‌ڵێت:

إذا زلزلت الأرض زلزالها وأخرجت الأرض أثقالها
تقوم الأنام على رسلها ليوم الحساب ترى حالها
يحاسبها ملك عادل فإما عليها وإما لها " ا.هـ

يان

يتمنى المرء في الصيف الشتاء حتى إذا جاء الشتاء أنكره
فهو لا يرضى بحال واحد قتل الإنسان ما أكفره[8]

له‌ قورئاندا ئه‌م شیعره‌ دووباره‌ بۆته‌وه‌ به‌م شێوه‌یه‌:

 (إذا زلزلت الأرض زلزالها وأخرجت الأرض أثقالها) بووه‌ به‌ (إذا زلزلت الأرض زلزالها * وأخرجت الأرض أثقالها)[9]

واته‌:كاتێك زه‌وی كه‌وته‌ له‌رزه‌و بومه‌له‌رزه‌كه‌ى توشبوو، ئه‌وه‌ى له‌ ناو زه‌ویدایه‌ له‌ شتومه‌كه‌ به‌ نرخه‌كانى هێنایه‌ ده‌ره‌وه‌.

.

(قتل الإنسان ما أكفره) ) له‌ قورئاندا دووباره‌ بۆته‌وه‌ له‌م ئایه‌ته‌دا:

 (قُتِلَ الْإِنسَانُ مَا أَكْفَرَهُ) [10]

واته‌: مرۆڤ به‌ مردن چێت، چى وایلێكردووه‌ كه‌ كافربێت.

 

1-                أمية بن أبي الصلت:

 

یه‌كێك بووه‌ له‌ شاعیره‌ كۆنه‌كانى سه‌رده‌می جاهیلی، هه‌ندێك له‌ ته‌مه‌نى كۆتایی كه‌وتۆته‌ كاتى هاتنی محه‌ممه‌ده‌وه‌، به‌ڵام برِواى به‌ محه‌ممه‌دو به‌ قورئان نه‌هێناوه‌.

ئومه‌ییه‌ خوشكێكی هه‌بووه‌ ناوى (فارعه‌) بووه‌، ئه‌م هه‌واڵ و شیعره‌كانی ئوممه‌یه‌ى بۆ محه‌ممه‌د باسكردووه‌[11] ئه‌م شاعیره‌ شاره‌زاییه‌كی باشى هه‌بووه‌ له‌ زمانى سریانیدا[12]

له‌سه‌ر ئایینى جوله‌كه‌ بووه‌، شاره‌زایی زۆرى له‌ كتێبه‌ ئاسمانییه‌كاندا هه‌بووه‌ و ده‌یزانى له‌ كتێبه‌كانى تردا باس له‌وه‌ كراوه‌، پێغه‌مبه‌رێك له‌ناو عه‌ره‌بدا دروست ده‌بێت بۆیه‌ مه‌ى خواردنه‌وه‌ى له‌خۆى حه‌رامكردبوو، وه‌ بته‌كانى نه‌ده‌په‌رست به‌نیازى ئه‌وه‌ى بانگه‌شه‌ى پێغه‌مبه‌رایه‌تى بكات.[13]

یه‌كێك بووه‌ له‌و شاعیرانه‌ى محه‌ممه‌د باش ئاگاى له‌ شیعره‌كانى بووه‌، یه‌كه‌م كه‌س بوو (باسمك اللهم)ى نووسیوه‌ پێش هاتنی محه‌ممه‌د، پاشان دواى ئه‌مه‌ ئیسلام كردی به‌ (بسم الله الرحمن الرحيم)[14]

ئه‌مه‌ یه‌كێكه‌ له‌و قه‌سیدانه‌ى كه‌ قورئان وشه‌و گوزارشته‌كانى لێ وه‌رگرتووه‌:

 

 

إلـهُ العالمين وكلِّ أرضٍ

ورب الراسيات من الجبال

بناها وابتنى سبعاً شداداً

بلا عَمدٍ يُرَيْنَ ولا رجال

وسوَّاها وزيَّنها بنورٍ

من الشمس المضيئةِ والـهلالِ[15]

ئه‌مه‌یه‌كێكه‌له‌و قه‌سیدانه‌ى كه‌قورئان وشه‌و گوزارشته‌كانى لێ وه‌رگرتووه‌:

((خَلَقَ السَّمَاوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا وَأَلْقَى فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمْ وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَابَّةٍ وَأَنزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَنبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ))[16]

واته‌: به‌چاوى خۆتان ده‌یبینن ئاسمانه‌كان به‌بێ رِاگر دروستكراون، وه‌ له‌ زه‌ویشدا چیاكانمان بۆكردوون به‌ رِاگرو رِه‌گ داكوتاو، وه‌ چه‌نده‌ها گیانله‌به‌ریشى تێدا بڵاو بۆته‌وه‌، له‌ ئاسمانیشه‌وه‌ ئاومان بۆ داباراندون هه‌تا گژو گیای جووتی پێ برِوێت.

وة نيوة بةيتى (بناها وابتنى سبعاً شداداً) له‌ قورئاندا بووه‌ به‌:

{وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعاً شِدَاداً }[17]

واته‌: له‌سه‌روتانه‌وه‌ حه‌وت چین ئاسمانی پته‌و و به‌هێزمان له‌سه‌رتانه‌وه‌ دروستكردووه‌.

 

 (هه‌روه‌ها ئه‌م شاعیره‌ له‌ باسى رِووداوه‌كه‌ى ئیبراهیمدا،  كه‌ ویستى ئیسماعیلی كورِى سه‌ر ببرِێت و له‌ باسى (یونس)، كاتێك له‌ ناو سكى (حوت)ه‌ كه‌ دایه‌و باسى ( عیسا و مریم) ى دایكی، هه‌موو ئه‌م بابه‌تانه‌ى له‌ شیعره‌كانیدا باسكردووه‌، قورئانیش ته‌واو ئه‌م رِووداوانه‌ى وه‌ك ئه‌و دووباره‌ كردۆته‌وه‌)[18]

 

هه‌روه‌ها له‌ یه‌كێكى تر له‌و شیعرانه‌یدا كه‌ قورئان وه‌ریگرتووه‌ ده‌ڵێت:

:

 

عند ذي العرش تعرضون عليه يعلم الجهر والسرار الخفيا
يوم تأته وهو رب رحيم إنـه كـان وعـده مأتيـا
رب إن تعف فالمعافـاة ظنـي أو تعاقب فلـم تعاقب بريا[19]

ئه‌گه‌ر سه‌یر بكه‌ین، دێرِی یه‌كه‌می شیعره‌كه‌، قورئان وه‌ریگرتووه‌ و كردویه‌تى به‌:

((إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ مِنَ الْقَوْلِ وَيَعْلَمُ مَا تَكْتُمُونَ))[20]

واته‌: خودا قسه‌ى ئاشكراو شاراوه‌كانتان ده‌زانێت و به‌ ئاگایه‌ لێی.

 

هه‌روه‌ها كراوه‌ به‌ ئایه‌تێكى تریش ((إِلَّا مَا شَاء اللَّهُ إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَمَا يَخْفَى))[21]

واته‌: مه‌گه‌ر شتێك ویستى خوداى له‌سه‌ر بێت، به‌رِاستى خودا ئاگاى له‌ هه‌موو شته‌ شاراوه‌و ئاشكراكانتانه‌.

 

هه‌روه‌ها له‌م شیعره‌دا ده‌ڵێت:

من الحـقد نيران العداوة بيننا * لئن قال ربي للملائكة اسجدوا
لآدم لما أكمل الله خلقه فخروا * له طوعًا سجودًا وكددوا
فقال عدو الله للكــبر والشقا * لطين على نار السموم فسودوا[22]

ئه‌م قه‌سیده‌یه‌ له‌ قورئاندا دوو ئایه‌تى لێ دروستكراوه‌:

((وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلاَئِكَةِ اسْجُدُواْ لآدَمَ فَسَجَدُواْ إِلاَّ إِبْلِيسَ أَبَى وَاسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِنَ الْكَافِرِينَ))[23]

كه‌ به‌ فریشته‌مان وت كرِنوش به‌رن بۆ (ئاده‌م)، كرنوشیان بۆ برد ته‌نها (ئیبلیس) نه‌بێ، رِه‌تى كرده‌وه‌و بوو به‌ یه‌كێك له‌ كافران.

 

وه‌ ئایه‌تى:

 

 ((وَلَقَدْ خَلَقْنَاكُمْ ثُمَّ صَوَّرْنَاكُمْ ثُمَّ قُلْنَا لِلْمَلآئِكَةِ اسْجُدُواْ لآدَمَ فَسَجَدُواْ إِلاَّ إِبْلِيسَ لَمْ يَكُن مِّنَ السَّاجِدِينَ))[24]

 

واته‌: ئێوه‌مان دروستكردو وێنه‌مان كێشان، پاشان به‌ فریشته‌كانمان وت كرِنوش به‌رن بۆ ئاده‌م و كرِنوشیان برد، ته‌نیا ئیبلس نه‌بێ یه‌كێك بوو له‌ كرِنوش نه‌به‌ران.

 

یاخود له‌ دێرِه‌ شیعرێكى تردا ده‌ڵێت:

وقام القسط بالميزان عدلًا **** كما بان الخصيم من الجدال[25]

كراوه‌ به‌م ئایه‌ته‌:

" ونضع الموازين بالقسط ليوم القيامة "[26]

واته‌: پێوه‌رو ته‌رازووه‌كانى داتپه‌روه‌رى له‌ قیامه‌تدا داده‌نێین

یان ده‌ڵێت:

وأعطى كل إنسان كتابًا **** مبينا باليمين وبالشمال

ليقرأ ما تقارف ثم يكفا **** حسابًا نفسه قبل السؤال[27]

كراوه‌ به‌م دوو ئایه‌ته‌:

" فأما من أوتي كتابه بيمينه فيقول هاؤم إقرءوا كتابيا "[28]

واته‌: ئه‌وه‌ى كه‌ نامه‌ى كرده‌وه‌كانى درایه‌ ده‌ستى رِاستى، ده‌ڵێت ئه‌وه‌تا بیخوێننه‌وه‌

" وأما من أوتي كتابه بشماله فيقول ياليتني لم أوت كتابيا "[29]

واته‌: ئه‌وه‌ى نامه‌ى كرده‌وه‌كانى ده‌درێته‌ ده‌ستى چه‌پی ده‌ڵێت خۆزگه‌ نامه‌ى كرده‌وه‌كانم پێنه‌درایه‌.

 

یان له‌ دێرِه‌ شیعرێكى تردا ده‌ڵێت:

 

إلى نارٍ تحش بصم صخر *** وما الأوصال من أهل الضلال

إذا نضجت جلودهم أعيدت *كما كانت وعادوا في سفال

 

 

 

 

بووه‌ به‌:

" كلما نضجت جلودهم بدلناهم جلوداً غيرها ليذوقوا العذاب "[30]

له‌ قه‌سیده‌یه‌كى تردا ئومه‌ییه‌ ده‌كه‌وێته‌ باسى به‌هه‌شت و وه‌سفى ده‌كات و زۆر پێش قورئان باسى كردووه‌، كه‌ قورئان وه‌ێفه‌كانى خۆى به‌ موعجیزه‌ داده‌نێت، له‌كاتێكدا ئه‌و موعجیزانه‌ هیچ نین، ته‌نیا كۆمه‌ڵێك ئایه‌تى وه‌رگیراو نه‌بێت له‌ شاعیرانی جاهیلیه‌وه‌.

با بزانین كه‌ ئومه‌ییه‌ چۆن باسى به‌هه‌شت ده‌كات و ئه‌و ئایه‌تانه‌ش چۆنن كه‌ باسى به‌هه‌شت ده‌كه‌ن كه‌ به‌هیچ جۆرێك جیاوازى نابینرێت له‌ نێوانیاندا، ته‌نها ئه‌وه‌ نه‌بێت كه‌له‌ قورئاندا كه‌مێك وشه‌كارى ساده‌ى تێدا كراوه‌:

 

ومن خدم بها يسقون منها **** كدر خالص الألوان غالي
وأشربة من العسل المصفى*** ومن لبن ومن ماء السجال
وكأس لذة لا غول فيها *** من الخمر المشعشعة الحلال
على سرر مقابلة عوال**** معارجها أذل من البغال
صفوف متكون لدى عظيم******** بكفيه الجزيل من النوال[31]

 

ئه‌م قه‌سیده‌یه‌ بووه‌ به‌م ئایه‌تانه‌:


" مثل الجنة التي وعد المتقون فيها أنهارٌ من ماءٍ غير آسنٍ وأنهار من لبن لم يتغير طعمه وأنهارٌ من خمرٍ لذة للشاربين وأنهارٌ من عسلٍ مصفى "[32]

واته‌: وێنه‌ى ئه‌و به‌هه‌شته‌ى به‌ڵێندراوه‌ به‌ له‌خواترسان ئه‌مه‌یه‌، چه‌نده‌ها رِووبارى له‌ ئاوى سازگارى تێدایه‌، هه‌روه‌ها چه‌نده‌ها رِووبارى شیر كه‌ تامیان ناگۆرِێ، چه‌نده‌ها رِووبارى مه‌ى كه‌ تاموچێژى هه‌یه‌ بۆ ئه‌وانه‌ى كه‌ ده‌یخۆنه‌وه‌،  چه‌نده‌ها رِووبارى هه‌نگوینى پاڵفته‌.

 

 

 


( يطاف عليهم بكأس من معين. بيضاء لذة للشاربين. لا فيها غول ولا هم عنها ينزفون)[33]

به‌ په‌رداخى تایبه‌تى شه‌رابی تایبه‌تیان به‌سه‌را ده‌گێرِن، شه‌رابێكی سپی و به‌له‌زه‌ته‌ بۆ ئه‌وكه‌سانه‌ى كه‌ ده‌یخۆنه‌وه‌، نه‌ده‌بێته‌ هۆى سه‌ر ئێشه‌و نه‌ ده‌بێته‌ هۆى سه‌رخۆشبوون.


"
على سرر موضونة. متكئين عليها متقابلين. بأكواب وأباريق وكأس من معين "[34]

له‌سه‌ر كورسى نه‌خشراو به‌ ئاڵتون دانیشتوون، به‌رامبه‌ر به‌ یه‌ك شانیان داداوه‌. كورِانی گه‌نج و جوان، كه‌ قه‌ت پیر نابن، ده‌وریان داون و خزمه‌تیان ده‌كه‌ن.

 

 

 

 

 

 

یاخود له‌ شیعرێكى تردا ده‌ڵێت:

مِزاجُها سلسبيلٌ ماؤها غَدَق

عَذْبُ المذاقةِ لا مِلْحٌ ولا كدرٌ [35]

 

به‌ هه‌مان شێوه‌ له‌ قورئاندا بووه‌به‌
" عيناً فيها تُسمى سلسبيلا "[36]

واته‌: سه‌رچاوه‌یه‌كه‌ ناوى (سه‌لسه‌بیل

 

یان له‌ شیعرێكى تریدا ده‌ڵێت:

فار تنورهم وجاش بماءٍ **** صار فوق الجبال حتى علاها[37]

 

له‌ قورئاندا به‌م شێوه‌یه‌ى لێهاتووه‌

" حتى إذا جاء أمرنا وفار التنور قلنا احمل فيها من كل زوجين اثنين"[38]

 

واته‌: هه‌تا ئه‌وكاته‌ى برِیارماندا و له‌ ته‌نوره‌ پرش ئاگره‌كانه‌وه‌ ئاو هاته‌ ده‌ره‌وه‌، پاشان وتمان ئه‌ى نوح له‌ هه‌ر نێر و مێیه‌ك دووان هه‌ڵبگره‌.

یاخود ده‌ڵێت:

 

وليس بها إلا الرقيم مجاوراً

 وصيدهم والقوم في الكهف همدُ[39]

له‌ قورئاندا به‌م شێوه‌یه‌ى لێهاتووه‌:

( أم حسبت أن أصحاب الكهف والرقيم كانوا من آياتنا عجباً)[40]

واته‌:ئایا به‌رِاستى وا دانانێن كه‌ هاوه‌ڵانی ئه‌شكه‌وت و تابلۆكه‌ى، كه‌ ناویان له‌سه‌ر نووسرابوو، له‌ نیشانه‌و به‌ڵگه‌كانی ئێمه‌ن.

 

 

 

 

 

2-                 رؤبة بن العجاج

 

ئه‌م شاعیره‌ خاوه‌نی ئه‌و قه‌سیده‌یه‌یه‌، كه‌ باس له‌ ئه‌بره‌هه‌و رِووداوه‌كه‌ى رِوخاندنى مه‌ككه‌ى پر له‌ بت ده‌كات، له‌ لایه‌ن ئه‌بره‌هه‌وه‌ كه‌ له‌وكاته‌دا مه‌ككه‌ سه‌رچاوه‌ى بێباوه‌رِى و بت په‌رستى بوو.

بۆیه‌ به‌م قه‌سیده‌یه‌ باس له‌ رِووداوه‌كه‌ ده‌كات.

ومسهم ما مس أصحاب الفيل

ترميهم حجار من سجيل

ولعبت طير بهم أبابيل

فصيروا مثل كعصف مأكول[41]

دواى چه‌ند ساڵێك له‌ وتنی ئه‌م قه‌سیده‌یه‌، قورئان هاتوو به‌م ئایه‌ته‌ هه‌مان قه‌سیده‌ى دووباره‌ كرده‌وه‌:

 ((أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحَابِ الْفِيلِ{1} أَلَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِي تَضْلِيلٍ{2} وَأَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْراً أَبَابِيلَ{3} تَرْمِيهِم بِحِجَارَةٍ مِّن سِجِّيلٍ{4} فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَّأْكُول))[42]

واته‌: ئایا نه‌تزانیوه‌ كه‌ په‌روه‌ردگارت چیكرد به‌ خاوه‌ن فیله‌كان، ئایا پیلانه‌كانی پوچه‌ڵ نه‌كردنه‌وه‌، پۆل پۆل باڵنده‌ى نه‌نارده‌ سه‌ریان، تا به‌ به‌ردی وه‌ك خشتى سوره‌وه‌كراو به‌رد بارانیان بكه‌ن، سه‌رئه‌نجام وه‌ك كاى خوراوى لێكردن*.

 

 

 

 

 

 

 

3-                 زيد بن عمرو بن نفيل:

یه‌كێكه‌ له‌ شاعیرانی هاوچه‌رخى محه‌ممه‌د، ئه‌و بنه‌مایانه‌ى ئیسلام به‌ تازه‌گه‌رى داده‌نا و عه‌ره‌بی كۆنى به‌ جه‌هاله‌ت ناوده‌برد له‌سه‌رى و بانگه‌شه‌ى ئه‌وه‌ى ده‌كرد، كه‌ داهێنه‌رى یه‌كتا په‌رستییه‌، ئه‌م شاعیره‌ پێش محه‌ممه‌د هه‌موو ئه‌م سیفاتانه‌ى تیدا هه‌بووه‌، بگره‌ زۆر پێش محه‌ممه‌د بانگه‌شه‌ى بۆ په‌رستنی یه‌ك خودا كردووه‌. وه‌ك (إبن كثیر) له‌ باره‌یه‌وه‌ ده‌ڵێت:

(ئه‌و خۆى به‌دوور گرتبوو له‌ پیسى و بت په‌رستى و دوور ئه‌كه‌وته‌وه‌ له‌ هه‌موو دینێك، ته‌نها دینی(حه‌نیفه‌) نه‌بێت كه‌ دینی ئیبراهیمه‌ و خوداى به‌ تاك و ته‌نها داده‌نا)[43].

هه‌روه‌ها ئه‌م شاعیره‌ زۆر پێش محه‌ممه‌د ئامۆژگارى قوره‌یشیه‌كانى كردووه‌، كه‌ دوور بكه‌ونه‌وه‌ له‌ به‌دره‌وشتى و ده‌ڵێت ( ئه‌ى خه‌ڵكى قوره‌یشى ئاگاداربن به‌دره‌وشتى (زینا) نه‌كه‌ن چونكه‌ سه‌رچاوه‌ى هه‌ژارییه‌))[44]

هه‌روه‌ها له‌م قه‌سیده‌یه‌دا ده‌ڵێت::

وأسلمت وجهي لمن أسلمت له    الأرض تحمل صخرا ثقالا
دحاها فلما استـوت شــدها       بأيـد وأرسى عليها الجبالا
وأسـلمت وجهي لمن أسلمت     له المزن تحمل عذبا زلالا
 إذا هـي سيقت إلـى بلـدة       أطاعت فصبت عليها سجالا[45]

ئه‌گه‌ر سه‌یرى وشه‌كان و گوزارشته‌كانى ناو ئه‌و قه‌سیده‌یه‌ بكه‌ین، ئه‌وا زۆرێك له‌ وشه‌كارییه‌كانى له‌ناو قورئاندا ده‌دۆزینه‌وه‌، وه‌ك له‌م ئایه‌ته‌دا ده‌یبینین:

 ((وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِكَ دَحَاهَا))[46]

واته‌: دواتر زه‌ویشى رِاخست

له‌ زۆر رِاڤه‌ى قورئاندا (دحاها)، به‌ واتاى هێلكه‌یی هاتووه‌، به‌ڵام له‌ هیچ فه‌رهه‌نگێكی عه‌ره‌بیدا ئه‌م واتایه‌ ناگه‌یه‌نێت، به‌ڵكو به‌ واتاى رِاخستن دێت

 

ئه‌م شاعیره‌ باس له‌ له‌دایكبوونى مه‌سیح ده‌كات به‌ قه‌سیده‌ى:

 

فقالت : أني يكون ولم أكن
بغيا ولا حبلى ولا ذات قيم
فسبح ثم اغترها فالتقت به
غلاما سوى الخلقة ليس بتوأم
فقال لها : إني من الله أية
وعلمني، والله خير معلم
وأرسلك ولم أرسل غويا ولم أكن
شقيا، ولم أبعث بفحش ومأثم[47]

قورئان هه‌مان قه‌سیده‌ى دووباره‌ كردۆته‌وه‌، له‌ناو ئایه‌ته‌كانیدا وه‌ك لێره‌دا ده‌یبینین:

((قالتْ أنى يكون لي غلام ولم يمسسني بشر ولم أك بغيا {20} قَالَ كَذَلِكِ قَالَ رَبُّكِ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ وَلِنَجْعَلَهُ آيَةً لِلنَّاسِ وَرَحْمَةً مِّنَّا وَكَانَ أَمْراً مَّقْضِيّاً{21} فَحَمَلَتْهُ فَانتَبَذَتْ بِهِ مَكَاناً قَصِيّاً))[48]

واته‌: مه‌ریه‌م وتى جا چۆن مناڵم ده‌بێت، له‌ كاتێكدا هیچ كه‌سێك ده‌ستى لێوه‌ نه‌داوم و داوێنپیسیش نه‌بووم، جوبره‌ئیل وتى ئه‌و قسانه‌ى تۆ رِاست و دروستن، به‌ڵام ئه‌وه‌ برِیارى په‌روه‌ردگاره‌ و ده‌ڵێت: ئه‌و كاره‌ لاى من ئاسانه‌، بۆ ئه‌وه‌ى بیكه‌مه‌ نیشانه‌و موعجیزه‌یه‌ك بۆ خه‌ڵكی، وه‌ رِه‌حمه‌تێكی تایبه‌تیش بێ له‌لایه‌ن ئێمه‌وه‌، ئه‌و كاره‌ش برِیارى له‌سه‌ر دراوه‌، ده‌ستبه‌جێ مه‌ریه‌م سكى پرِبوو، به‌ره‌و شوێنێكى دوور رِۆیشت.

وقولا له آأنت رفعت هذه      بلا عمد أرفق - إذا - بك بانيا[49]

هه‌مان دێرِ له‌ قورئاندا دووباره‌ بۆته‌وه‌ و بووه‌ به‌:

((اللّهُ الَّذِي رَفَعَ السَّمَاوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا)[50]

واته‌: خودا ئاسمانه‌كانى به‌رزكردۆته‌وه‌، به‌بێ كۆڵه‌كه‌و رِاگر رِایگرتوه‌و ده‌یبینن.

بۆ ئه‌م شیعرانه‌ى زید كۆمه‌ڵێك قسه‌ هه‌یه‌ كه‌ گوایه‌ ئه‌مانه‌ قه‌سیده‌ى (لامیه‌)ى (ابن صلت) ن و دراونه‌ته‌ پاڵ زید [51]

له‌ كاتێكدا ئه‌م قه‌سیده‌یه‌ خاوه‌نه‌كه‌ى ابن ێلت بێ یان زید، هیچ جیاوازییه‌كی نییه‌ بۆ باسه‌كه‌ى ئێمه‌، چونكه‌ هه‌ردووكیان شاعیرى جاهیلین و برِوایان به‌ قورئان نه‌بووه‌، هه‌روه‌ها له‌ سه‌رده‌مێكی كه‌می ده‌سه‌ڵاتى محه‌ممه‌د دا ژیاون.

 

 

 

 

4-                 النابغة الذبياني:

ئه‌م شاعیره‌ش یه‌كێكه‌ له‌ شاعیره‌ جاهیلییه‌كان و له‌ قورئاندا شیعرى ئه‌م دووباره‌ بۆته‌وه‌، وه‌ك له‌م دێرِه‌ شیعره‌دا ده‌یبینین:

الخالق الباري المصور في **** الأرحامِ ماءً حتى يصير دماً[52]

له‌ قورئاندا بووه‌ به‌م ئایه‌ته‌:

((هُوَ اللَّهُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الْأَسْمَاء الْحُسْنَى يُسَبِّحُ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ))[53]

واته‌: الله ئه‌و خودایه‌یه‌ كه‌ به‌دیهێنه‌ر و وێنه‌كێشه‌، وه‌ هه‌موو ناوه‌ جوان و پیرۆزه‌كان شایسته‌ى ئه‌ون.

 

 

یان له‌ ئایه‌تێكى تردا ده‌ڵێت:

 

(( هُوَ الذي يُصورُكُمْ مافي الأَرحامِ كَيفَ يَشاءُ))[54]

 

واته‌: خودا ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ منداڵداندا نه‌خشه‌و وێنه‌تان ده‌كێشێت، به‌و شێوه‌یه‌ی كه‌ خۆى ده‌یه‌وێت.

 

 

 

5-                 الأعشى:

الأعشى مه‌به‌ستمان ئه‌عشاى گه‌وره‌یه‌، شاعیرێكى كۆنى جاهیلی بووه‌ و یه‌كێك بووه‌ له‌شاعیرانی حه‌وت موعه‌له‌قاته‌كه‌، ئه‌میش به‌ هه‌مان شێوه‌ كه‌م تا زۆر شیعره‌كانى له‌ قورئاندا به‌دی ده‌كرێت.

وفي ذاك للمؤتسي أسوة    ومارب عفى عليها العرم

رخام بنته لهم حمير          إذا جاء مواره لم يرم

فأروى الزروع وأعنابها     على سعة ماؤهم إذ قسم

فصاروا أيادى ما يقدرو       ن منه على شرب طفل فطم[55]

 

 

 

 

ئه‌م شیعره‌ له‌ قورئاندا له‌م ئایه‌ته‌دا دووباره‌ بۆته‌وه‌:

((فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ وَبَدَّلْنَاهُم بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَوَاتَى أُكُلٍ خَمْطٍ وَأَثْلٍ وَشَيْءٍ مِّن سِدْرٍ قَلِيلٍ))[56]

 

واته‌: له‌جیاتى شوكرانه‌ بژێرى و خودا په‌رستى پشتیان هه‌ڵكرد، بۆیه‌ ئێمه‌ش لافاوێكی وێرانكه‌رمان به‌سه‌ردا به‌ره‌ڵا كردن، ئه‌وسا له‌جیاتى ئه‌و دوو باغه‌ گه‌وره‌یه‌ دوو باغى درِكاوى به‌روبووم تاڵ و دره‌ختى بێبه‌رى وه‌ك، دار گه‌زۆ و كه‌مێك (سدر)یش كه‌ به‌روبوومێكى كه‌می هه‌یه‌ پێمان به‌خشین.

7-قس بن سعادة الأيادي:

 

یه‌كێكه‌ له‌ هه‌ره‌ رِه‌وانبێژو حه‌كیمه‌كانى عه‌ره‌ب، له‌ ساڵى 600 م كۆچى دوایی كردووه‌، زۆربه‌ى په‌خشان و شیعره‌كانى له‌ بازارِى عكاظ خوێندۆته‌وه‌، محه‌ممه‌د زۆرى به‌دڵ بووه‌ و كاریگه‌رى هه‌بووه‌ له‌سه‌رى[57]، ئه‌گه‌ر سه‌یرى وتاره‌كانى بكه‌ین ده‌بینین سه‌جع و به‌لاغه‌كانى زۆر له‌ قورئان جوانترن، به‌ڵام باسه‌كانى ئێمه‌ به‌راوردی به‌هێزی نییه‌، به‌ڵكو باسكردنى ئه‌و ده‌قه‌ كۆنانه‌ى سه‌رده‌می جاهیلییه‌ كه‌ له‌ قورئاندا دووباره‌ بونه‌ته‌وه‌.

 

(قس بن سعاده‌) ش یه‌كێكه‌ له‌و ئه‌دیبانه‌ى پشكى هه‌یه‌ له‌ قورئاندا و وه‌ك نموونه‌ ئه‌م به‌ڵگه‌یه‌ ده‌هێنینه‌وه‌:

 

((كلا بل هو إله واحد، ليس بمولود ولا والد، أعاد وأبدى، وإليه المآب غدا))[58]

 

كه‌ لێره‌دا باس له‌ بوونى خودا ده‌كات و وه‌سفى ده‌كات، كه‌ له‌ كه‌س نه‌بووه‌ و مناڵى نییه‌،  ئه‌م گوزارشته‌ى (قس) زۆر به‌هێزتره‌ له‌ گوزارشته‌كه‌ى قورئان كه‌له‌و وه‌رگیراوه‌ و ده‌ڵێت:

 ((قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ{1} اللَّهُ الصَّمَدُ{2} لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَد))[59]

واته‌: بڵێ خودا تاك و ته‌نهایه‌، خودا زاتێكی ده‌سه‌ڵاتداره‌، كارى به‌كه‌س نییه‌ و هه‌مووان پێویستیان به‌وه‌، هیچ كه‌سى لێنه‌بووه‌ و خۆشى له‌كه‌س نه‌بووه‌.

        

        

 

aram.jalal@hotmail.com 

 

 


[1] فيض القدير شرح جامع الصغير/2/187 يان مصادر الإسلام/ د.سنكلير تسدل

[2] القمر 1

[3] القمر 29

[4] القمر 31

[5] الضحى 1-2

[6] الأنبياء 96

[7] الصافات 61

[8] (فيض القدير شرح الجامع الصغير ) 2 / 187

[9] الزلزلة 1-2

[10] عبس 17

[11] الاستعاب 4/379

[12] جمهرة اللغة 2/339

[13] برِوانة أمية بن أبي الصلت حياته و شعره   لا57

[14] الاغاني 4/126 – مروج الذهب 1/138

[15] لويس شيخو : شعراء النصرانية ، ج2 ، ص 226

[16] لقمان 10

[17] النبأ12

[18] ابن كثير البداية والنهاية ج2/205

[19] امية بن ابي الصلت حياته و شعره 314

[20] الأنبياء 110

[21]الأعلى 7

[22] شعراء النصرانية قبل الإسلام/ ط2/ دار المشرق/ بيروت/219

[23]البقرة 34

[24] الأعراف 11

[25] المنتظم في التاريخ أبو الفرج عبد الرحمن بن علي بن الجوزي  الجزء الثالث باب غزوة بني قينقاع

[26] الأنبياء، 47

[27] المنتظم في التاريخ أبو الفرج عبد الرحمن بن علي بن الجوزي  الجزء الثالث باب غزوة بني قينقاع

[28] الحاقة، 19

[29] الحاقة، 25

[30] النساء، 56

 

[31] الدكتور النجار نماذج اخرى من شعر امية بن ابي الصلت/مقالة من النترنيت

[32] محمد، 15

[33] الصافات ، 45-47

[34] الواقعة، 15-18

[35] امية بن ابي الصلت حياته و شعره 227

[36] الإنسان 18

[37]امية بن ابي الصلت حياته و شعره312 - البدء والتاريخ للمطهر بن طاهر المقدسي الجزء الثالث الفصل العاشر

[38] هود، 40

[39] امية بن ابي الصلت حياته و شعره --181تفسير البيضاوي/الصفحة 2150

[40] كهف /9

[41] السيرة النبوية لأبن هشام باب شعر طالب بن أبي طالب في وقعة الفيل

[42] سورة الفيل

*ئةوةى دةزانريَت لة ميَذوودا كة ئةبرةهة خةلَكي حةبةشة بووة و يةكتا ثةرست بووة، وة ئاشكراية  كةعبة ذمارةيةكى زؤر بتى تيَدا بووة و قورِةيشةكان بت ثةرست بوون و ئةو بتانةيان ثةرستووة كة هةر كؤمةلَة بت و هؤزيَك خاوةني بووة، ئايا لاى خوداكةى ئيسلام بت ثةرستةكان سةربكةون طرنطترة، ياخود يةكتاثةرستيَكى مةسيحى، كة لةم ئايةتدا كةوتؤتة ثياهةلَدان بة بت ثةرستةكاندا؟؟

[43] ابن كثير البداية والنهاية ج2/221

[44] هةمان سةرضاوةى ثيَشوو

 

[45] الجامع لأحكام القرآن للقرطبي تفسير سورة النازعات الآية 27-33. سيرة ابن هشام : 1/153

[46] النازعات 30

[47] جواد علي : المفصل ، ج5 ، ص 384 و385

[48] مريم 21-22

[49] سيرة ابن هشام ص 229

[50] الرعد 2

[51] تفسير ابن كثير  ج3 /162  يان  سيرة ابن هشام ج1/149

[52] تفسير القرطبي ج2/48

[53] الحشر 24

[54] ال عمران 6

[55] عبد الملك  بن هشام بن أيوب الحميري السيرة النبوية ابن هشام/ مؤسسة علوم القرآن  ج1/14

[56] سبأ 16

[57] الجاحظ : البيان تحقيق عبد السلام هارون ، القاهرة 1948 ، ج1 ص 309

[58] الأوائل ، لأبي هلال العسكري ، ص44

[59] الإخلاص 1-3

READ_MORE

شیعرى جاهیلی له‌ قورئاندا …ئارام جلال PDF Print Email
Monday, 18 October 2010 08:14 ئارام جه‌لال

ئه‌م بابه‌ته‌ یه‌كێكه‌ له‌و بابه‌تانه‌ى كه‌ قسه‌ى زۆرى له‌سه‌ر كراوه‌، چه‌نده‌ها ئه‌دیبى عه‌ره‌بی ئه‌مه‌یان ئاشكرا كردووه‌، كه‌ شیعرى عه‌ره‌بی و وێنه‌ى شیعره‌ جاهیلییه‌كان به‌ شێوه‌یه‌كی زۆر به‌ربڵاو له‌ قورئاندا دووباره‌ بۆته‌وه‌.

بۆیه‌ منیش ئه‌م بابه‌ته‌ زۆر به‌ گرنگ ده‌زانم كه‌ قسه‌ى له‌سه‌ر بكرێت، زۆرێك له‌و ئایه‌ت و ده‌قه‌ شیعرییانه‌ به‌راورد بكه‌ین و ناوى خاوه‌نی شیعره‌كان دیاری بكه‌ین، به‌ وردبوونه‌وه‌ له‌و شیعرو ئایه‌تانه‌ شیعر گه‌لێك ده‌بینی له‌ قورئاندا دووباره‌ بوونه‌ته‌وه‌، ده‌گه‌ینه‌ ئه‌و برِوایه‌ى هه‌مان قسه‌ى رِاگرى ئه‌ده‌بی عه‌ره‌بی (طه‌ حسین) بكه‌ینه‌وه‌ كه‌ ده‌ڵێت: ( یان قورئان بوونى نییه‌ یاخود شیعرى جاهیلی)

لێره‌دا پشتیوان به‌ خودا، هه‌وڵ ده‌ده‌م زۆرێك له‌و شیعرانه‌ى له‌ قورئاندا دووباره‌ بونه‌ته‌وه‌ بیان نوسمه‌وه‌ و به‌راوردیان بكه‌م به‌ ئایه‌ته‌كان.

 

أمرؤ القيس:

أمرؤ القيس شاعیرێكی مه‌سیحیی سه‌رده‌می جاهیلییه‌، ئه‌مه‌ نموونه‌یه‌كی قه‌سیده‌كانیه‌تى كه‌ له‌ قورئاندا به‌كارهێنراوه‌ته‌وه‌:

دنت الساعةُ وانشقَّ القمر عن غزالٍ صاد قلبي ونفر
أحور قد حرتُ في أوصافه ناعس الطرف بعينيه حَوَر
مرَّ يوم العيــد في زيـنته فرماني فتعاطى فعقر
بسهامٍ من لِحاظٍ فاتــكِ فتَرَكْني كهشيمِ المُحتظِر
وإذا ما غــاب عني ساعةً كانت الساعةُ أدهى وأمرّ
كُتب الحسنُ على وجنته بسَحيق المِسْك سطراً مُختصَر
عادةُ الأقمارِ تسري في الدجى فرأيتُ الليلَ يسري بالقمر
بالضحى والليلِ من طُرَّته فَرْقه ذا النور كم شيء زَهَر
قلتُ إذ شقَّ العِذارُ خدَّه دنت الساعةُ وانشقَّ القمر[1]

أمرؤ القيس 30 ساڵ پێش بوون به‌ پێغه‌مبه‌رێتی محه‌ممه‌د مردووه‌، هیچ گومانى تیادانیه‌ ئه‌م شیعره‌ ده‌ماوده‌م له‌ناو عه‌ره‌بدا ماوه‌ته‌وه‌،

 با ئيَستا ئةم قةسيدةية بةراورد بكةين بة قورئان.

(دنت الساعةُ وانشقَّ القمر) له‌ قورئانا بووه‌ به‌

((اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَانشَقَّ الْقَمَرُ))[2]

واته‌: ئه‌وه‌ قیامه‌ت نزیك بۆوه‌و مانگیش له‌ت بوو.

(فتعاطى فعقر) له‌ قورئانا بووه‌ به‌

((فنادوا صاحبهم فتعاطى فعقر))[3]

 

((كهشيمِ المُحتظِر)) له‌ قورئاندا وه‌ك خۆى به‌كارهێنراوه‌ته‌وه‌.

((كهشيمِ المُحتظِر))[4]

واته‌ وه‌ك گژو گیای وشك له‌ناومان بردن.

ئه‌گه‌ر تێبینی بكه‌ین ئه‌م قه‌سیده‌یه‌ له‌ 3 شوێنى جیادا ته‌نیا له‌ سوره‌تى قمر دا دووباره‌ بۆته‌وه‌

 ((بالضحى والليلِ)) ل له‌ قورئانا بووه‌ به‌

(( والضحى واليل إذا سجى))[5]

واته‌: سوێند به‌ چێشته‌نگا و سوێند به‌ شه‌و كاتێك كه‌ تاریك دادێت 

 

هه‌روه‌ها قورئان له‌ قه‌سیده‌یه‌كی ترى ڕمرۆ القیس، ئایه‌تى دروستكردووه‌، ئه‌مه‌ قه‌سیده‌كه‌یه‌تى

أقبل والعشاق من خلفه
كأنهم من كل حدب ينسلون
وجاء يوم العيد في زينته
لمثل ذا فليعمل العاملون

((كل حدب ينسلون) له‌ قورئاندا به‌م جۆره‌ هاتووه‌و رِسته‌كانى بۆ باسێكی تر به‌كارهێناوه‌ته‌وه‌.

((حَتَّى إِذَا فُتِحَتْ يَأْجُوجُ وَمَأْجُوجُ وَهُم مِّن كُلِّ حَدَبٍ يَنسِلُونَ))[6]

واته‌: تا كاتێك یه‌ئجوج و مه‌ئجوج به‌ربه‌سته‌كه‌ ده‌كه‌نه‌وه‌و له‌ هه‌موو به‌رزاییه‌كه‌وه‌ داده‌به‌زن.

(لمثل ذا فليعمل العاملون) بووه‌ به‌

((لِمِثْلِ هَذَا فَلْيَعْمَلْ الْعَامِلُونَ))[7]

واته‌: بۆ ئه‌م نموونه‌یه‌ كه‌ (به‌هه‌شته‌) ئه‌وانه‌ى كارو كرده‌وه‌ى چاكه‌ ده‌كه‌ن، با بۆ ئه‌وه‌ی بكه‌ن.

 

هه‌روه‌ها له‌ قه‌سیده‌یه‌كى تریدا ده‌ڵێت:

إذا زلزلت الأرض زلزالها وأخرجت الأرض أثقالها
تقوم الأنام على رسلها ليوم الحساب ترى حالها
يحاسبها ملك عادل فإما عليها وإما لها " ا.هـ

يان

يتمنى المرء في الصيف الشتاء حتى إذا جاء الشتاء أنكره
فهو لا يرضى بحال واحد قتل الإنسان ما أكفره[8]

له‌ قورئاندا ئه‌م شیعره‌ دووباره‌ بۆته‌وه‌ به‌م شێوه‌یه‌:

 (إذا زلزلت الأرض زلزالها وأخرجت الأرض أثقالها) بووه‌ به‌ (إذا زلزلت الأرض زلزالها * وأخرجت الأرض أثقالها)[9]

واته‌:كاتێك زه‌وی كه‌وته‌ له‌رزه‌و بومه‌له‌رزه‌كه‌ى توشبوو، ئه‌وه‌ى له‌ ناو زه‌ویدایه‌ له‌ شتومه‌كه‌ به‌ نرخه‌كانى هێنایه‌ ده‌ره‌وه‌.

.

(قتل الإنسان ما أكفره) ) له‌ قورئاندا دووباره‌ بۆته‌وه‌ له‌م ئایه‌ته‌دا:

 (قُتِلَ الْإِنسَانُ مَا أَكْفَرَهُ) [10]

واته‌: مرۆڤ به‌ مردن چێت، چى وایلێكردووه‌ كه‌ كافربێت.

 

1-                أمية بن أبي الصلت:

 

یه‌كێك بووه‌ له‌ شاعیره‌ كۆنه‌كانى سه‌رده‌می جاهیلی، هه‌ندێك له‌ ته‌مه‌نى كۆتایی كه‌وتۆته‌ كاتى هاتنی محه‌ممه‌ده‌وه‌، به‌ڵام برِواى به‌ محه‌ممه‌دو به‌ قورئان نه‌هێناوه‌.

ئومه‌ییه‌ خوشكێكی هه‌بووه‌ ناوى (فارعه‌) بووه‌، ئه‌م هه‌واڵ و شیعره‌كانی ئوممه‌یه‌ى بۆ محه‌ممه‌د باسكردووه‌[11] ئه‌م شاعیره‌ شاره‌زاییه‌كی باشى هه‌بووه‌ له‌ زمانى سریانیدا[12]

له‌سه‌ر ئایینى جوله‌كه‌ بووه‌، شاره‌زایی زۆرى له‌ كتێبه‌ ئاسمانییه‌كاندا هه‌بووه‌ و ده‌یزانى له‌ كتێبه‌كانى تردا باس له‌وه‌ كراوه‌، پێغه‌مبه‌رێك له‌ناو عه‌ره‌بدا دروست ده‌بێت بۆیه‌ مه‌ى خواردنه‌وه‌ى له‌خۆى حه‌رامكردبوو، وه‌ بته‌كانى نه‌ده‌په‌رست به‌نیازى ئه‌وه‌ى بانگه‌شه‌ى پێغه‌مبه‌رایه‌تى بكات.[13]

یه‌كێك بووه‌ له‌و شاعیرانه‌ى محه‌ممه‌د باش ئاگاى له‌ شیعره‌كانى بووه‌، یه‌كه‌م كه‌س بوو (باسمك اللهم)ى نووسیوه‌ پێش هاتنی محه‌ممه‌د، پاشان دواى ئه‌مه‌ ئیسلام كردی به‌ (بسم الله الرحمن الرحيم)[14]

ئه‌مه‌ یه‌كێكه‌ له‌و قه‌سیدانه‌ى كه‌ قورئان وشه‌و گوزارشته‌كانى لێ وه‌رگرتووه‌:

 

 

إلـهُ العالمين وكلِّ أرضٍ

ورب الراسيات من الجبال

بناها وابتنى سبعاً شداداً

بلا عَمدٍ يُرَيْنَ ولا رجال

وسوَّاها وزيَّنها بنورٍ

من الشمس المضيئةِ والـهلالِ[15]

ئه‌مه‌یه‌كێكه‌له‌و قه‌سیدانه‌ى كه‌قورئان وشه‌و گوزارشته‌كانى لێ وه‌رگرتووه‌:

((خَلَقَ السَّمَاوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا وَأَلْقَى فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمْ وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَابَّةٍ وَأَنزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَنبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ))[16]

واته‌: به‌چاوى خۆتان ده‌یبینن ئاسمانه‌كان به‌بێ رِاگر دروستكراون، وه‌ له‌ زه‌ویشدا چیاكانمان بۆكردوون به‌ رِاگرو رِه‌گ داكوتاو، وه‌ چه‌نده‌ها گیانله‌به‌ریشى تێدا بڵاو بۆته‌وه‌، له‌ ئاسمانیشه‌وه‌ ئاومان بۆ داباراندون هه‌تا گژو گیای جووتی پێ برِوێت.

وة نيوة بةيتى (بناها وابتنى سبعاً شداداً) له‌ قورئاندا بووه‌ به‌:

{وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعاً شِدَاداً }[17]

واته‌: له‌سه‌روتانه‌وه‌ حه‌وت چین ئاسمانی پته‌و و به‌هێزمان له‌سه‌رتانه‌وه‌ دروستكردووه‌.

 

 (هه‌روه‌ها ئه‌م شاعیره‌ له‌ باسى رِووداوه‌كه‌ى ئیبراهیمدا،  كه‌ ویستى ئیسماعیلی كورِى سه‌ر ببرِێت و له‌ باسى (یونس)، كاتێك له‌ ناو سكى (حوت)ه‌ كه‌ دایه‌و باسى ( عیسا و مریم) ى دایكی، هه‌موو ئه‌م بابه‌تانه‌ى له‌ شیعره‌كانیدا باسكردووه‌، قورئانیش ته‌واو ئه‌م رِووداوانه‌ى وه‌ك ئه‌و دووباره‌ كردۆته‌وه‌)[18]

 

هه‌روه‌ها له‌ یه‌كێكى تر له‌و شیعرانه‌یدا كه‌ قورئان وه‌ریگرتووه‌ ده‌ڵێت:

:

 

عند ذي العرش تعرضون عليه يعلم الجهر والسرار الخفيا
يوم تأته وهو رب رحيم إنـه كـان وعـده مأتيـا
رب إن تعف فالمعافـاة ظنـي أو تعاقب فلـم تعاقب بريا[19]

ئه‌گه‌ر سه‌یر بكه‌ین، دێرِی یه‌كه‌می شیعره‌كه‌، قورئان وه‌ریگرتووه‌ و كردویه‌تى به‌:

((إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ مِنَ الْقَوْلِ وَيَعْلَمُ مَا تَكْتُمُونَ))[20]

واته‌: خودا قسه‌ى ئاشكراو شاراوه‌كانتان ده‌زانێت و به‌ ئاگایه‌ لێی.

 

هه‌روه‌ها كراوه‌ به‌ ئایه‌تێكى تریش ((إِلَّا مَا شَاء اللَّهُ إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَمَا يَخْفَى))[21]

واته‌: مه‌گه‌ر شتێك ویستى خوداى له‌سه‌ر بێت، به‌رِاستى خودا ئاگاى له‌ هه‌موو شته‌ شاراوه‌و ئاشكراكانتانه‌.

 

هه‌روه‌ها له‌م شیعره‌دا ده‌ڵێت:

من الحـقد نيران العداوة بيننا * لئن قال ربي للملائكة اسجدوا
لآدم لما أكمل الله خلقه فخروا * له طوعًا سجودًا وكددوا
فقال عدو الله للكــبر والشقا * لطين على نار السموم فسودوا[22]

ئه‌م قه‌سیده‌یه‌ له‌ قورئاندا دوو ئایه‌تى لێ دروستكراوه‌:

((وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلاَئِكَةِ اسْجُدُواْ لآدَمَ فَسَجَدُواْ إِلاَّ إِبْلِيسَ أَبَى وَاسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِنَ الْكَافِرِينَ))[23]

كه‌ به‌ فریشته‌مان وت كرِنوش به‌رن بۆ (ئاده‌م)، كرنوشیان بۆ برد ته‌نها (ئیبلیس) نه‌بێ، رِه‌تى كرده‌وه‌و بوو به‌ یه‌كێك له‌ كافران.

 

وه‌ ئایه‌تى:

 

 ((وَلَقَدْ خَلَقْنَاكُمْ ثُمَّ صَوَّرْنَاكُمْ ثُمَّ قُلْنَا لِلْمَلآئِكَةِ اسْجُدُواْ لآدَمَ فَسَجَدُواْ إِلاَّ إِبْلِيسَ لَمْ يَكُن مِّنَ السَّاجِدِينَ))[24]

 

واته‌: ئێوه‌مان دروستكردو وێنه‌مان كێشان، پاشان به‌ فریشته‌كانمان وت كرِنوش به‌رن بۆ ئاده‌م و كرِنوشیان برد، ته‌نیا ئیبلس نه‌بێ یه‌كێك بوو له‌ كرِنوش نه‌به‌ران.

 

یاخود له‌ دێرِه‌ شیعرێكى تردا ده‌ڵێت:

وقام القسط بالميزان عدلًا **** كما بان الخصيم من الجدال[25]

كراوه‌ به‌م ئایه‌ته‌:

" ونضع الموازين بالقسط ليوم القيامة "[26]

واته‌: پێوه‌رو ته‌رازووه‌كانى داتپه‌روه‌رى له‌ قیامه‌تدا داده‌نێین

یان ده‌ڵێت:

وأعطى كل إنسان كتابًا **** مبينا باليمين وبالشمال

ليقرأ ما تقارف ثم يكفا **** حسابًا نفسه قبل السؤال[27]

كراوه‌ به‌م دوو ئایه‌ته‌:

" فأما من أوتي كتابه بيمينه فيقول هاؤم إقرءوا كتابيا "[28]

واته‌: ئه‌وه‌ى كه‌ نامه‌ى كرده‌وه‌كانى درایه‌ ده‌ستى رِاستى، ده‌ڵێت ئه‌وه‌تا بیخوێننه‌وه‌

" وأما من أوتي كتابه بشماله فيقول ياليتني لم أوت كتابيا "[29]

واته‌: ئه‌وه‌ى نامه‌ى كرده‌وه‌كانى ده‌درێته‌ ده‌ستى چه‌پی ده‌ڵێت خۆزگه‌ نامه‌ى كرده‌وه‌كانم پێنه‌درایه‌.

 

یان له‌ دێرِه‌ شیعرێكى تردا ده‌ڵێت:

 

إلى نارٍ تحش بصم صخر *** وما الأوصال من أهل الضلال

إذا نضجت جلودهم أعيدت *كما كانت وعادوا في سفال

 

 

 

 

بووه‌ به‌:

" كلما نضجت جلودهم بدلناهم جلوداً غيرها ليذوقوا العذاب "[30]

له‌ قه‌سیده‌یه‌كى تردا ئومه‌ییه‌ ده‌كه‌وێته‌ باسى به‌هه‌شت و وه‌سفى ده‌كات و زۆر پێش قورئان باسى كردووه‌، كه‌ قورئان وه‌ێفه‌كانى خۆى به‌ موعجیزه‌ داده‌نێت، له‌كاتێكدا ئه‌و موعجیزانه‌ هیچ نین، ته‌نیا كۆمه‌ڵێك ئایه‌تى وه‌رگیراو نه‌بێت له‌ شاعیرانی جاهیلیه‌وه‌.

با بزانین كه‌ ئومه‌ییه‌ چۆن باسى به‌هه‌شت ده‌كات و ئه‌و ئایه‌تانه‌ش چۆنن كه‌ باسى به‌هه‌شت ده‌كه‌ن كه‌ به‌هیچ جۆرێك جیاوازى نابینرێت له‌ نێوانیاندا، ته‌نها ئه‌وه‌ نه‌بێت كه‌له‌ قورئاندا كه‌مێك وشه‌كارى ساده‌ى تێدا كراوه‌:

 

ومن خدم بها يسقون منها **** كدر خالص الألوان غالي
وأشربة من العسل المصفى*** ومن لبن ومن ماء السجال
وكأس لذة لا غول فيها *** من الخمر المشعشعة الحلال
على سرر مقابلة عوال**** معارجها أذل من البغال
صفوف متكون لدى عظيم******** بكفيه الجزيل من النوال[31]

 

ئه‌م قه‌سیده‌یه‌ بووه‌ به‌م ئایه‌تانه‌:


" مثل الجنة التي وعد المتقون فيها أنهارٌ من ماءٍ غير آسنٍ وأنهار من لبن لم يتغير طعمه وأنهارٌ من خمرٍ لذة للشاربين وأنهارٌ من عسلٍ مصفى "[32]

واته‌: وێنه‌ى ئه‌و به‌هه‌شته‌ى به‌ڵێندراوه‌ به‌ له‌خواترسان ئه‌مه‌یه‌، چه‌نده‌ها رِووبارى له‌ ئاوى سازگارى تێدایه‌، هه‌روه‌ها چه‌نده‌ها رِووبارى شیر كه‌ تامیان ناگۆرِێ، چه‌نده‌ها رِووبارى مه‌ى كه‌ تاموچێژى هه‌یه‌ بۆ ئه‌وانه‌ى كه‌ ده‌یخۆنه‌وه‌،  چه‌نده‌ها رِووبارى هه‌نگوینى پاڵفته‌.

 

 

 


( يطاف عليهم بكأس من معين. بيضاء لذة للشاربين. لا فيها غول ولا هم عنها ينزفون)[33]

به‌ په‌رداخى تایبه‌تى شه‌رابی تایبه‌تیان به‌سه‌را ده‌گێرِن، شه‌رابێكی سپی و به‌له‌زه‌ته‌ بۆ ئه‌وكه‌سانه‌ى كه‌ ده‌یخۆنه‌وه‌، نه‌ده‌بێته‌ هۆى سه‌ر ئێشه‌و نه‌ ده‌بێته‌ هۆى سه‌رخۆشبوون.


"
على سرر موضونة. متكئين عليها متقابلين. بأكواب وأباريق وكأس من معين "[34]

له‌سه‌ر كورسى نه‌خشراو به‌ ئاڵتون دانیشتوون، به‌رامبه‌ر به‌ یه‌ك شانیان داداوه‌. كورِانی گه‌نج و جوان، كه‌ قه‌ت پیر نابن، ده‌وریان داون و خزمه‌تیان ده‌كه‌ن.

 

 

 

 

 

 

یاخود له‌ شیعرێكى تردا ده‌ڵێت:

مِزاجُها سلسبيلٌ ماؤها غَدَق

عَذْبُ المذاقةِ لا مِلْحٌ ولا كدرٌ [35]

 

به‌ هه‌مان شێوه‌ له‌ قورئاندا بووه‌به‌
" عيناً فيها تُسمى سلسبيلا "[36]

واته‌: سه‌رچاوه‌یه‌كه‌ ناوى (سه‌لسه‌بیل

 

یان له‌ شیعرێكى تریدا ده‌ڵێت:

فار تنورهم وجاش بماءٍ **** صار فوق الجبال حتى علاها[37]

 

له‌ قورئاندا به‌م شێوه‌یه‌ى لێهاتووه‌

" حتى إذا جاء أمرنا وفار التنور قلنا احمل فيها من كل زوجين اثنين"[38]

 

واته‌: هه‌تا ئه‌وكاته‌ى برِیارماندا و له‌ ته‌نوره‌ پرش ئاگره‌كانه‌وه‌ ئاو هاته‌ ده‌ره‌وه‌، پاشان وتمان ئه‌ى نوح له‌ هه‌ر نێر و مێیه‌ك دووان هه‌ڵبگره‌.

یاخود ده‌ڵێت:

 

وليس بها إلا الرقيم مجاوراً

 وصيدهم والقوم في الكهف همدُ[39]

له‌ قورئاندا به‌م شێوه‌یه‌ى لێهاتووه‌:

( أم حسبت أن أصحاب الكهف والرقيم كانوا من آياتنا عجباً)[40]

واته‌:ئایا به‌رِاستى وا دانانێن كه‌ هاوه‌ڵانی ئه‌شكه‌وت و تابلۆكه‌ى، كه‌ ناویان له‌سه‌ر نووسرابوو، له‌ نیشانه‌و به‌ڵگه‌كانی ئێمه‌ن.

 

 

 

 

 

2-                 رؤبة بن العجاج

 

ئه‌م شاعیره‌ خاوه‌نی ئه‌و قه‌سیده‌یه‌یه‌، كه‌ باس له‌ ئه‌بره‌هه‌و رِووداوه‌كه‌ى رِوخاندنى مه‌ككه‌ى پر له‌ بت ده‌كات، له‌ لایه‌ن ئه‌بره‌هه‌وه‌ كه‌ له‌وكاته‌دا مه‌ككه‌ سه‌رچاوه‌ى بێباوه‌رِى و بت په‌رستى بوو.

بۆیه‌ به‌م قه‌سیده‌یه‌ باس له‌ رِووداوه‌كه‌ ده‌كات.

ومسهم ما مس أصحاب الفيل

ترميهم حجار من سجيل

ولعبت طير بهم أبابيل

فصيروا مثل كعصف مأكول[41]

دواى چه‌ند ساڵێك له‌ وتنی ئه‌م قه‌سیده‌یه‌، قورئان هاتوو به‌م ئایه‌ته‌ هه‌مان قه‌سیده‌ى دووباره‌ كرده‌وه‌:

 ((أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحَابِ الْفِيلِ{1} أَلَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِي تَضْلِيلٍ{2} وَأَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْراً أَبَابِيلَ{3} تَرْمِيهِم بِحِجَارَةٍ مِّن سِجِّيلٍ{4} فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَّأْكُول))[42]

واته‌: ئایا نه‌تزانیوه‌ كه‌ په‌روه‌ردگارت چیكرد به‌ خاوه‌ن فیله‌كان، ئایا پیلانه‌كانی پوچه‌ڵ نه‌كردنه‌وه‌، پۆل پۆل باڵنده‌ى نه‌نارده‌ سه‌ریان، تا به‌ به‌ردی وه‌ك خشتى سوره‌وه‌كراو به‌رد بارانیان بكه‌ن، سه‌رئه‌نجام وه‌ك كاى خوراوى لێكردن*.

 

 

 

 

 

 

 

3-                 زيد بن عمرو بن نفيل:

یه‌كێكه‌ له‌ شاعیرانی هاوچه‌رخى محه‌ممه‌د، ئه‌و بنه‌مایانه‌ى ئیسلام به‌ تازه‌گه‌رى داده‌نا و عه‌ره‌بی كۆنى به‌ جه‌هاله‌ت ناوده‌برد له‌سه‌رى و بانگه‌شه‌ى ئه‌وه‌ى ده‌كرد، كه‌ داهێنه‌رى یه‌كتا په‌رستییه‌، ئه‌م شاعیره‌ پێش محه‌ممه‌د هه‌موو ئه‌م سیفاتانه‌ى تیدا هه‌بووه‌، بگره‌ زۆر پێش محه‌ممه‌د بانگه‌شه‌ى بۆ په‌رستنی یه‌ك خودا كردووه‌. وه‌ك (إبن كثیر) له‌ باره‌یه‌وه‌ ده‌ڵێت:

(ئه‌و خۆى به‌دوور گرتبوو له‌ پیسى و بت په‌رستى و دوور ئه‌كه‌وته‌وه‌ له‌ هه‌موو دینێك، ته‌نها دینی(حه‌نیفه‌) نه‌بێت كه‌ دینی ئیبراهیمه‌ و خوداى به‌ تاك و ته‌نها داده‌نا)[43].

هه‌روه‌ها ئه‌م شاعیره‌ زۆر پێش محه‌ممه‌د ئامۆژگارى قوره‌یشیه‌كانى كردووه‌، كه‌ دوور بكه‌ونه‌وه‌ له‌ به‌دره‌وشتى و ده‌ڵێت ( ئه‌ى خه‌ڵكى قوره‌یشى ئاگاداربن به‌دره‌وشتى (زینا) نه‌كه‌ن چونكه‌ سه‌رچاوه‌ى هه‌ژارییه‌))[44]

هه‌روه‌ها له‌م قه‌سیده‌یه‌دا ده‌ڵێت::

وأسلمت وجهي لمن أسلمت له    الأرض تحمل صخرا ثقالا
دحاها فلما استـوت شــدها       بأيـد وأرسى عليها الجبالا
وأسـلمت وجهي لمن أسلمت     له المزن تحمل عذبا زلالا
 إذا هـي سيقت إلـى بلـدة       أطاعت فصبت عليها سجالا[45]

ئه‌گه‌ر سه‌یرى وشه‌كان و گوزارشته‌كانى ناو ئه‌و قه‌سیده‌یه‌ بكه‌ین، ئه‌وا زۆرێك له‌ وشه‌كارییه‌كانى له‌ناو قورئاندا ده‌دۆزینه‌وه‌، وه‌ك له‌م ئایه‌ته‌دا ده‌یبینین:

 ((وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِكَ دَحَاهَا))[46]

واته‌: دواتر زه‌ویشى رِاخست

له‌ زۆر رِاڤه‌ى قورئاندا (دحاها)، به‌ واتاى هێلكه‌یی هاتووه‌، به‌ڵام له‌ هیچ فه‌رهه‌نگێكی عه‌ره‌بیدا ئه‌م واتایه‌ ناگه‌یه‌نێت، به‌ڵكو به‌ واتاى رِاخستن دێت

 

ئه‌م شاعیره‌ باس له‌ له‌دایكبوونى مه‌سیح ده‌كات به‌ قه‌سیده‌ى:

 

فقالت : أني يكون ولم أكن
بغيا ولا حبلى ولا ذات قيم
فسبح ثم اغترها فالتقت به
غلاما سوى الخلقة ليس بتوأم
فقال لها : إني من الله أية
وعلمني، والله خير معلم
وأرسلك ولم أرسل غويا ولم أكن
شقيا، ولم أبعث بفحش ومأثم[47]

قورئان هه‌مان قه‌سیده‌ى دووباره‌ كردۆته‌وه‌، له‌ناو ئایه‌ته‌كانیدا وه‌ك لێره‌دا ده‌یبینین:

((قالتْ أنى يكون لي غلام ولم يمسسني بشر ولم أك بغيا {20} قَالَ كَذَلِكِ قَالَ رَبُّكِ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ وَلِنَجْعَلَهُ آيَةً لِلنَّاسِ وَرَحْمَةً مِّنَّا وَكَانَ أَمْراً مَّقْضِيّاً{21} فَحَمَلَتْهُ فَانتَبَذَتْ بِهِ مَكَاناً قَصِيّاً))[48]

واته‌: مه‌ریه‌م وتى جا چۆن مناڵم ده‌بێت، له‌ كاتێكدا هیچ كه‌سێك ده‌ستى لێوه‌ نه‌داوم و داوێنپیسیش نه‌بووم، جوبره‌ئیل وتى ئه‌و قسانه‌ى تۆ رِاست و دروستن، به‌ڵام ئه‌وه‌ برِیارى په‌روه‌ردگاره‌ و ده‌ڵێت: ئه‌و كاره‌ لاى من ئاسانه‌، بۆ ئه‌وه‌ى بیكه‌مه‌ نیشانه‌و موعجیزه‌یه‌ك بۆ خه‌ڵكی، وه‌ رِه‌حمه‌تێكی تایبه‌تیش بێ له‌لایه‌ن ئێمه‌وه‌، ئه‌و كاره‌ش برِیارى له‌سه‌ر دراوه‌، ده‌ستبه‌جێ مه‌ریه‌م سكى پرِبوو، به‌ره‌و شوێنێكى دوور رِۆیشت.

وقولا له آأنت رفعت هذه      بلا عمد أرفق - إذا - بك بانيا[49]

هه‌مان دێرِ له‌ قورئاندا دووباره‌ بۆته‌وه‌ و بووه‌ به‌:

((اللّهُ الَّذِي رَفَعَ السَّمَاوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا)[50]

واته‌: خودا ئاسمانه‌كانى به‌رزكردۆته‌وه‌، به‌بێ كۆڵه‌كه‌و رِاگر رِایگرتوه‌و ده‌یبینن.

بۆ ئه‌م شیعرانه‌ى زید كۆمه‌ڵێك قسه‌ هه‌یه‌ كه‌ گوایه‌ ئه‌مانه‌ قه‌سیده‌ى (لامیه‌)ى (ابن صلت) ن و دراونه‌ته‌ پاڵ زید [51]

له‌ كاتێكدا ئه‌م قه‌سیده‌یه‌ خاوه‌نه‌كه‌ى ابن ێلت بێ یان زید، هیچ جیاوازییه‌كی نییه‌ بۆ باسه‌كه‌ى ئێمه‌، چونكه‌ هه‌ردووكیان شاعیرى جاهیلین و برِوایان به‌ قورئان نه‌بووه‌، هه‌روه‌ها له‌ سه‌رده‌مێكی كه‌می ده‌سه‌ڵاتى محه‌ممه‌د دا ژیاون.

 

 

 

 

4-                 النابغة الذبياني:

ئه‌م شاعیره‌ش یه‌كێكه‌ له‌ شاعیره‌ جاهیلییه‌كان و له‌ قورئاندا شیعرى ئه‌م دووباره‌ بۆته‌وه‌، وه‌ك له‌م دێرِه‌ شیعره‌دا ده‌یبینین:

الخالق الباري المصور في **** الأرحامِ ماءً حتى يصير دماً[52]

له‌ قورئاندا بووه‌ به‌م ئایه‌ته‌:

((هُوَ اللَّهُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الْأَسْمَاء الْحُسْنَى يُسَبِّحُ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ))[53]

واته‌: الله ئه‌و خودایه‌یه‌ كه‌ به‌دیهێنه‌ر و وێنه‌كێشه‌، وه‌ هه‌موو ناوه‌ جوان و پیرۆزه‌كان شایسته‌ى ئه‌ون.

 

 

یان له‌ ئایه‌تێكى تردا ده‌ڵێت:

 

(( هُوَ الذي يُصورُكُمْ مافي الأَرحامِ كَيفَ يَشاءُ))[54]

 

واته‌: خودا ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ منداڵداندا نه‌خشه‌و وێنه‌تان ده‌كێشێت، به‌و شێوه‌یه‌ی كه‌ خۆى ده‌یه‌وێت.

 

 

 

5-                 الأعشى:

الأعشى مه‌به‌ستمان ئه‌عشاى گه‌وره‌یه‌، شاعیرێكى كۆنى جاهیلی بووه‌ و یه‌كێك بووه‌ له‌شاعیرانی حه‌وت موعه‌له‌قاته‌كه‌، ئه‌میش به‌ هه‌مان شێوه‌ كه‌م تا زۆر شیعره‌كانى له‌ قورئاندا به‌دی ده‌كرێت.

وفي ذاك للمؤتسي أسوة    ومارب عفى عليها العرم

رخام بنته لهم حمير          إذا جاء مواره لم يرم

فأروى الزروع وأعنابها     على سعة ماؤهم إذ قسم

فصاروا أيادى ما يقدرو       ن منه على شرب طفل فطم[55]

 

 

 

 

ئه‌م شیعره‌ له‌ قورئاندا له‌م ئایه‌ته‌دا دووباره‌ بۆته‌وه‌:

((فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ وَبَدَّلْنَاهُم بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَوَاتَى أُكُلٍ خَمْطٍ وَأَثْلٍ وَشَيْءٍ مِّن سِدْرٍ قَلِيلٍ))[56]

 

واته‌: له‌جیاتى شوكرانه‌ بژێرى و خودا په‌رستى پشتیان هه‌ڵكرد، بۆیه‌ ئێمه‌ش لافاوێكی وێرانكه‌رمان به‌سه‌ردا به‌ره‌ڵا كردن، ئه‌وسا له‌جیاتى ئه‌و دوو باغه‌ گه‌وره‌یه‌ دوو باغى درِكاوى به‌روبووم تاڵ و دره‌ختى بێبه‌رى وه‌ك، دار گه‌زۆ و كه‌مێك (سدر)یش كه‌ به‌روبوومێكى كه‌می هه‌یه‌ پێمان به‌خشین.

7-قس بن سعادة الأيادي:

 

یه‌كێكه‌ له‌ هه‌ره‌ رِه‌وانبێژو حه‌كیمه‌كانى عه‌ره‌ب، له‌ ساڵى 600 م كۆچى دوایی كردووه‌، زۆربه‌ى په‌خشان و شیعره‌كانى له‌ بازارِى عكاظ خوێندۆته‌وه‌، محه‌ممه‌د زۆرى به‌دڵ بووه‌ و كاریگه‌رى هه‌بووه‌ له‌سه‌رى[57]، ئه‌گه‌ر سه‌یرى وتاره‌كانى بكه‌ین ده‌بینین سه‌جع و به‌لاغه‌كانى زۆر له‌ قورئان جوانترن، به‌ڵام باسه‌كانى ئێمه‌ به‌راوردی به‌هێزی نییه‌، به‌ڵكو باسكردنى ئه‌و ده‌قه‌ كۆنانه‌ى سه‌رده‌می جاهیلییه‌ كه‌ له‌ قورئاندا دووباره‌ بونه‌ته‌وه‌.

 

(قس بن سعاده‌) ش یه‌كێكه‌ له‌و ئه‌دیبانه‌ى پشكى هه‌یه‌ له‌ قورئاندا و وه‌ك نموونه‌ ئه‌م به‌ڵگه‌یه‌ ده‌هێنینه‌وه‌:

 

((كلا بل هو إله واحد، ليس بمولود ولا والد، أعاد وأبدى، وإليه المآب غدا))[58]

 

كه‌ لێره‌دا باس له‌ بوونى خودا ده‌كات و وه‌سفى ده‌كات، كه‌ له‌ كه‌س نه‌بووه‌ و مناڵى نییه‌،  ئه‌م گوزارشته‌ى (قس) زۆر به‌هێزتره‌ له‌ گوزارشته‌كه‌ى قورئان كه‌له‌و وه‌رگیراوه‌ و ده‌ڵێت:

 ((قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ{1} اللَّهُ الصَّمَدُ{2} لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَد))[59]

واته‌: بڵێ خودا تاك و ته‌نهایه‌، خودا زاتێكی ده‌سه‌ڵاتداره‌، كارى به‌كه‌س نییه‌ و هه‌مووان پێویستیان به‌وه‌، هیچ كه‌سى لێنه‌بووه‌ و خۆشى له‌كه‌س نه‌بووه‌.

        

        

 

aram.jalal@hotmail.com 

 

 


[1] فيض القدير شرح جامع الصغير/2/187 يان مصادر الإسلام/ د.سنكلير تسدل

[2] القمر 1

[3] القمر 29

[4] القمر 31

[5] الضحى 1-2

[6] الأنبياء 96

[7] الصافات 61

[8] (فيض القدير شرح الجامع الصغير ) 2 / 187

[9] الزلزلة 1-2

[10] عبس 17

[11] الاستعاب 4/379

[12] جمهرة اللغة 2/339

[13] برِوانة أمية بن أبي الصلت حياته و شعره   لا57

[14] الاغاني 4/126 – مروج الذهب 1/138

[15] لويس شيخو : شعراء النصرانية ، ج2 ، ص 226

[16] لقمان 10

[17] النبأ12

[18] ابن كثير البداية والنهاية ج2/205

[19] امية بن ابي الصلت حياته و شعره 314

[20] الأنبياء 110

[21]الأعلى 7

[22] شعراء النصرانية قبل الإسلام/ ط2/ دار المشرق/ بيروت/219

[23]البقرة 34

[24] الأعراف 11

[25] المنتظم في التاريخ أبو الفرج عبد الرحمن بن علي بن الجوزي  الجزء الثالث باب غزوة بني قينقاع

[26] الأنبياء، 47

[27] المنتظم في التاريخ أبو الفرج عبد الرحمن بن علي بن الجوزي  الجزء الثالث باب غزوة بني قينقاع

[28] الحاقة، 19

[29] الحاقة، 25

[30] النساء، 56

 

[31] الدكتور النجار نماذج اخرى من شعر امية بن ابي الصلت/مقالة من النترنيت

[32] محمد، 15

[33] الصافات ، 45-47

[34] الواقعة، 15-18

[35] امية بن ابي الصلت حياته و شعره 227

[36] الإنسان 18

[37]امية بن ابي الصلت حياته و شعره312 - البدء والتاريخ للمطهر بن طاهر المقدسي الجزء الثالث الفصل العاشر

[38] هود، 40

[39] امية بن ابي الصلت حياته و شعره --181تفسير البيضاوي/الصفحة 2150

[40] كهف /9

[41] السيرة النبوية لأبن هشام باب شعر طالب بن أبي طالب في وقعة الفيل

[42] سورة الفيل

*ئةوةى دةزانريَت لة ميَذوودا كة ئةبرةهة خةلَكي حةبةشة بووة و يةكتا ثةرست بووة، وة ئاشكراية  كةعبة ذمارةيةكى زؤر بتى تيَدا بووة و قورِةيشةكان بت ثةرست بوون و ئةو بتانةيان ثةرستووة كة هةر كؤمةلَة بت و هؤزيَك خاوةني بووة، ئايا لاى خوداكةى ئيسلام بت ثةرستةكان سةربكةون طرنطترة، ياخود يةكتاثةرستيَكى مةسيحى، كة لةم ئايةتدا كةوتؤتة ثياهةلَدان بة بت ثةرستةكاندا؟؟

[43] ابن كثير البداية والنهاية ج2/221

[44] هةمان سةرضاوةى ثيَشوو

 

[45] الجامع لأحكام القرآن للقرطبي تفسير سورة النازعات الآية 27-33. سيرة ابن هشام : 1/153

[46] النازعات 30

[47] جواد علي : المفصل ، ج5 ، ص 384 و385

[48] مريم 21-22

[49] سيرة ابن هشام ص 229

[50] الرعد 2

[51] تفسير ابن كثير  ج3 /162  يان  سيرة ابن هشام ج1/149

[52] تفسير القرطبي ج2/48

[53] الحشر 24

[54] ال عمران 6

[55] عبد الملك  بن هشام بن أيوب الحميري السيرة النبوية ابن هشام/ مؤسسة علوم القرآن  ج1/14

[56] سبأ 16

[57] الجاحظ : البيان تحقيق عبد السلام هارون ، القاهرة 1948 ، ج1 ص 309

[58] الأوائل ، لأبي هلال العسكري ، ص44

[59] الإخلاص 1-3

READ_MORE


Sunday, 17 October 2010

له‌ ئه‌وروپاش ژنان له‌ژێر چاودێری دابو نه‌ریته‌ داڕزیوه‌كاندان … تریفه‌ كه‌ریم_ فینلاند PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 10:48 - گشتی

 له‌ رابردودا هه‌ندی خو و ره‌وشتی نه‌شیاو و ناشایسته‌ به‌ ماف و ژیانی مرڤه‌كان به‌ره‌و ئه‌وه‌ ده‌چون ببنه‌ دیارده‌و خۆیان تیكه‌ڵاوی كلتورو دابو نه‌ریتی كۆمه‌لگا بكه‌ن، هه‌رچه‌نده‌ ئه‌و ره‌وشت و خووانه‌ په‌یوه‌ستن به‌ تاك و خێزان و جۆرو شێوه‌ی په‌روه‌رده‌كردنه‌وه‌، له‌گه‌ل ئه‌وه‌شدا بۆ ته‌شه‌نه‌ و گه‌شه‌كردنی كۆمه‌لگه‌یش رۆڵی خۆی تێدا هه‌یه‌ به‌وه‌ی كه‌ ئایا رێگری لیبكه‌ن یان ئه‌وه‌تا به‌ هه‌ندی وه‌رنه‌گرن و په‌راوێزی بخه‌ن یاخود ببنه‌ دژ بۆی و به‌كاریكی عه‌یبه‌ و پیشتیلكردنی مافی به‌رانبه‌ره‌كانی ئه‌ژمار بكه‌ن و رێگری لێبكه‌ن.. رنگه‌ خووی ئیره‌یی و زه‌مكردنی كه‌سانی به‌رانبه‌ر و تانه‌و ته‌شه‌ر لێدان له‌گه‌ڵ سروشتی مرۆڤه‌كه‌دا پێگه‌یشتبێت و نه‌توانیت ده‌ستبه‌رداری بیت مه‌گه‌ر له‌ كاتیكدا به‌ زه‌ره‌رێكی گه‌وره‌ بۆی بشكێته‌وه‌و ئه‌و ده‌م هه‌ست به‌ په‌شیمانی و پێشیلكردنی مافی به‌رانبه‌ری بزانیت.. ئه‌مه‌ش له‌ خودی مرۆڤه‌كاندا حاڵه‌تێكی رێژه‌ییه‌ و په‌یوه‌ندیه‌كی زۆری به‌ ئاستی هۆشیاریه‌وه‌ هه‌یه‌، به‌تایبه‌ت ته‌جاوز نه‌كردنه‌ سه‌ر مافی كه‌سانی دی و زڕاندنی ناو و ناوبانگیان.

 له‌گه‌ل كرانه‌وه‌ی وڵات به‌ڕوی جیهانداو په‌یدابونی عه‌وله‌مه‌و بڕینی سنوره‌كان به‌تایبه‌ت له‌ روی راگه‌یاندن و ئاشكراییه‌ك بۆ خۆیندنه‌وه‌یه‌كی نوێی كۆمه‌لگاكان، ولاتی خۆشمان بێبه‌ش نه‌بوو له‌و تێكه‌ڵاوییه‌ و به‌تایبه‌تیش كۆچی تاكی كورد بۆ ده‌ره‌وه‌ی وڵات و تێكه‌ڵاوبونیان به‌ كولتورو كۆمه‌ڵگه‌ جیاوازه‌كان.. ئه‌مه‌ش كاریگه‌ری زۆری له‌سه‌ر تاكه‌كان دانا به‌و تێكه‌ڵاوییه‌و گۆڕینی زۆریك له‌ ئینسانه‌كان و دوور خستنه‌وه‌یان له‌ هه‌ندی كاریگه‌ری دواكه‌وتویی كۆمه‌ڵَگای شه‌رقی و داسه‌پاوی دینی كۆن و هه‌ڵگرتن و قه‌بوڵكردن و خوێندنه‌وه‌ی مافی به‌رانبه‌ر و تاكه‌كانی تر. كه‌ بێگومان ئه‌وه‌ش به‌رای من ده‌چیته‌ خانه‌ی په‌ره‌سه‌ندنه‌وه‌ كه‌ له‌ ئه‌نجامی كۆچكردندا ره‌وشیكی پیشكه‌وتنخوازانه‌ به‌خۆیه‌وه‌ ده‌بینێت.

 ئه‌وه‌ی بۆ من جێگه‌ی سه‌رنج و گومانه‌و مایه‌ی بێزاری زۆرێكه‌ له‌ هه‌ندێك شوێن و كه‌سانی كورد كه‌ ماوه‌یه‌كی دوورو درێژه‌ وڵاته‌ ئه‌وروپیه‌كان بۆته‌ شوێنی ژیانیان و مانه‌وه‌یان لێی كه‌چی هێشتا به‌و عه‌قڵیه‌ته‌ی رابردوه‌وه‌ بیر ده‌كه‌نه‌وه‌ و هه‌مان كرداری ناشرین و خووی نابوتیان له‌ ده‌رون و مێشكیاندا پاراستوه‌.. بۆ نمونه‌ مافی كچیك یاخود ژنی كورد له‌ ئه‌وروپا به‌ روا نابینن به‌ ته‌نها ژیان بكات كه‌چی بۆ ئه‌وروپیه‌كی به‌ شایسته‌ ده‌زانن.. یاخود ئه‌گه‌ر ببینن ژنیكی كورد خه‌ریكی بژیوی خیزانه‌كه‌یه‌تی و كارده‌كات به‌لام مێردی نیه‌ ئه‌مه‌یشیان پی قه‌بوڵ ناكریت و به‌ هه‌مانشێوه‌ ده‌كه‌ونه‌ تانه‌و ته‌شه‌ر لێدانی و دروستكردنی قسه‌و قسه‌لۆك بۆی. سه‌یره‌كه‌ له‌وه‌دایه‌ ژن هه‌ر ژنه‌ و كاركردن و په‌روه‌رده‌و منداڵ به‌خێوكردنیش هه‌ر یه‌كه‌ و كه‌چی كه‌سانیكی ناخ بۆگه‌ن هه‌ن جیاوازیان ده‌كه‌ن و ده‌یكه‌نه‌ بنیشته‌خۆشه‌ی ژێر دانیان بۆ ئه‌وان به‌رواو بۆ خۆشمان به‌ عه‌یبه‌ی ده‌زانن و ته‌داخول له‌ ژیانی كه‌سانێكدا ده‌كه‌ن كه‌ مافی ئه‌وه‌یان نیه‌.. له‌ هه‌موی سه‌یرتر ره‌نگه‌ هه‌ندیك له‌وانه‌ خۆیان به‌ خوێنده‌وارو رۆشنبیریش بزانن كه‌ له‌گه‌ڵ ریزی زۆرم بۆ ئه‌و توێژانه‌ چونكه‌ به‌ هه‌مانشێوه‌ ئه‌وه‌ی ده‌یڵیم ریژه‌ییه‌ و ره‌نگه‌ سه‌قه‌ت وه‌ریان گرتبیت و له‌به‌رگی ئه‌و دیاریكردنانه‌مدابن..

 دیاره‌ ئه‌مه‌ی كه‌ ده‌یڵیم و نوسیومه‌ راستیه‌و حه‌سره‌تی ژنانیكن له‌ ئه‌وروپا و هه‌مان كه‌سانی لای خۆمان بونه‌ته‌ ریگر له‌به‌رده‌م ماف و ئازادیه‌كانیاندا.. بۆیه‌ ده‌ڵێم كۆنه‌به‌رست و بوده‌ڵه‌كان له‌ ئه‌وروپاش واز له‌ ره‌فتاره‌ ناشرینه‌كانیان ناهینن و بیری دۆگمایان هه‌میشه‌ جه‌قبه‌ستوه‌و شایانی ریزی ده‌وروبه‌رنین لیێان بگرێت.

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

زەنگی خەتری مەترسی نەفۆزی ئێران لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست ... هێمن PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 10:29 هێمن

ڕووداوە ئەوڕٶ لوبنان ئاکامی سی و یەکساڵ سەرمایە گۆازی ئێرانە

سەردانی ئەحمدی نەژاد لە وڵاتی عەرەبی لوبنان و پێشوازی کردنی خەڵکانی شیعە زەنگێکی خەتری جیدی جێ پێ و نەفۆزی ئیران لەو وڵاتە رادەگەێنی.

ڕاستە خەڵکانی لوبنای بە هۆی یارمەتی ماڵی نیزامی ئیسلامی شیعە بەرەوپێلی سەرکۆماری ئەحمددی نژادەوە چون، بڵام ئەوە هیچ شتێک لە ئاستی نەفۆری ئێران لە ناوچەیەکی هەستیار و حەساس وەک لوبنان کەم ناکاتەوەو کێچ کەوتە کەوڵی ئیسرائیلەوە.

لوبنان جگە لە هەستیار بوونی ستراتێژی بە هۆی شەڕی نێوان فەلەستین و ئیسرائیل لە سالەکانی هەشتای زائینی دواگەرانەوەی خۆمەێنی بۆ ئیران و بڕپاکردنی حکومەتێکی ئیسلامی شیعە جیگەی سەرەنجێکی تایبەت دەسەڵاتدارانی نیزامی ئیسلامی ئێران بوو.

سەربازانی ئیسلامی شیعەی لوبنانی بە پشتێوانی ڕێبەری و بۆنیانگۆزاری تاکە کۆماری ئیسلامی ئێران یەکەمین ڕووداوە خۆکژیان بەرامبەر بە هێزەکانی ئەمەریکایی و فەرانسەیی لە ساڵی ١٩٨٢ زائینی لە وڵات لوبنان دەست پێکرد و هێزەکانی ئەمەریکایی و فەرانسەو دوای کۆشتارێکی زۆر وادار بە بجێهێشتنی لوبنان بوون و بەم شێوەیە یەکەم سەرکەوتنی نیزامی ئیسلامی شیعەی ئێران بەرامبەر بە زلهێزی ئەمەریاک و فەرانسە وئینگلێز بوو بە راستییەک.

ڕێبەر و بۆیانگۆزاری نیزامی ئیسلامی شیعە بە موتالەحە و مەنزور ومەبەستەوە لوبنانی بۆ بەربەرەکانی زلهێزەکانی دەرەکی هەڵبژرادن کرد بە چەند دەلیل:

یەکەم لوبنانێکی شێواوی لە بیر چووی براعەرەبەکان و تینوی یارمەتی هێزێکی دەرەکی بە باوەشی ئاوەڵەوە بەرەوپیلی یارمەتی ئێران چوو. لوبنانی عەرەب و بۆک پاریسی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست کە بەبوو بە مەیدانی تاخت و تازی هێزەکانی ئێسرائێل وبەیانی و لە ئاگردا دەسووتا و خەڵک لە سەر شەقامەکان لە ئاکامی هێرەشەکانی ئیسرائێل لە بەر چاوی هێزکانی ئەمەریکایی و فەرانسەوی و ئینگلیزی دەکۆژاران ئێرانیان بە هەموو مەرج و شەرت وەگرت و ئێران لوبنانی وەک منداڵێکی ساوا هەڵگرتەوە و بەخێوی کرد تا بۆ ڕۆژەکانی دژوار و پێوێستی کەڵکی لێوەربگرێت.

براعەرەبەکانی وڵاتانی عەرەبی لوبنانی بە جێ یارمەتی کردنی خەڵکانی بێ گۆنا و بێ پەنای عەرەبی لوبنانی لایەنی زلهێزاکانی ئەمەریکا و فەرانسە و ئینگلیزیان هەڵبژاردو لونبانی ترساوە و بێ پەنا و بێ شوێن کەوتە ژێر ڕکێفی یارمەتی ئێران و خۆمەێنی کە هەست بە پۆشایی یارمەتی عەرەبەکانی ناوچەی کەنداو بەرامبەر بە خەڵکی لوبنان کرد بوو بە ئاودەنگی و یارمەتیان چوو.

یەکەم هێڕشی خۆکۆژی شیعەکانی لوبنانی لە بەرامبەر ئەمەریکا و فەرانسە و داگیرکەرانی تر ئەو هۆمیدەی لە خەڵکانی لوبناندا درووست کرد کە دەتوانن بەربەرەکانی ئیسرائێل و هێزەکانی دەرەکی بکەن، حەتا ئەگەر وڵاتانی عەرەبیش یارمەتیان نەکەن.

حیزبۆڵڵای لوبنان پیکهات و شیعەکانی لوبنانی یەک ریز بوون و فەلەستینییەکان هەستیان بەوە کرد کە ئێران یاریدەری جووڵانەوەی خەڵکانی فەڵستینە و دواتر حەمس درووست بوو و ئێران لە بەردەوامی حەمس دەورێکی سەرەکی گێرا و بەم شێوەیە ئێرانی ئیسلامی شوێن و جێ پێ خۆی لە لوبنان بۆ قازانج و بەرژەوەندییکانی نیزامی کۆنەپەرستی ئیسلامی شیعە و ڕۆژەکانی دواڕۆژ دارژت.

دووهەم سەرکردەکانی نیزامی ئیسلامی شیعەی ئێران بە موتالەحە و مەنزور و مەبەستەوە لوبنانیان بۆ بەربەرەکانی ئیسرائێل ئەمەریکا و ئینگلێز و فەرانسە ئینتخاب کرد. یەکێک لە هۆکاریەکان ئەوە لوبنان خەڵکێکی زۆر شیعە تێدایە و دەتوانی پاڵپشتێک و هۆژمێک بۆ بەردەوامی حەزوری ئێران و بەربەرەکانی کردنی ئیسرائێل بن.

ئێران کە بە تەما بوو کێشەی نێوان فەڵەستین و ئیسرائیل وەک ستراتێژیەکی درێژخایەن بۆ مەبەستەکانی خۆی بکار لوبنان موناسترین شوین بۆ ئەو مەسەلەیە بووو تارادیەکی زۆریش سەرکەوتوو بووە.

سەرکردەکانی نیزامی ئیسلامی شیعەی ئێران بڕە پارەیەکی یەکجار زۆریان لە لوبنان خرج کرد بۆ ئەوەی جێ خۆیان لە لوبنان مەحکم بکن و متمانەی خەڵکانی فەلەستینی و شیعەی لوبنانی بەدەست بەهێنن و تا رادەیەکی زۆریش لە کارەدا سەرکەوتوو بوون.

سێهەم، زۆربەی خەڵکانی ئاوارەفەلەستینی لە باشووری لوبنان نیشتەجین، ئێران بە ئاسانی دەێتوانی لە فەلەستینیەکانی دەربەدەر و ئاوارە و دەست تەنگ بۆ ئامانجەکانی خۆی کەڵک وەر بگرێ و بکاریان بەهێنی.

خەڵکانی فەڵەستینی کە لەلایەن براعەرەبکانی دەوڵەمەند بە سەرچاوەکانی سرووشتی لە گۆشەی فرامۆشی دا منزەوی کرابوون نەک هیج یارمەتییەکان پێی نەدەدان بەڵکوو لە لایەن دەسەڵاتانی عەرەبی سووری و ئۆردۆنی بە کۆمەڵ دەکۆژران و بێ حۆرمەتیان پێ دەکرا و لە ماڵ و شوێنی ژیان وەدردەکران.

لەلایەک فەڵەستین کە تینوی یارمەتی بوو و لە لایەکی دیکە سەرکردەکانی نیزامی ئیسلامی شیعەی ئێران لە هەوڵی درووست کردنی جێ پێیەک مەحکم لەو ناوچەیە بوون لە راستیدا ئێران زۆر وڕیا و ژێر توانی بۆشایی پێکهاتووی نەبوونی یارمەتی عەرەبەکان پڕ کردوەو خەڵکانی شیعە و فەڵەستینی لە یارمەتی خۆی بەهەرەوەر کردن و بەربەرەکانی ئیسرائیلی گەرانتی کرد.

چوارەم، سیاسەتەی بەربەرەکانی ئیسرائێل داگیری کەری خاکی پێرۆزی ئۆرشەلیم لە لایەن ئێران وەک ستراتێژییەکی درێژخایەن بۆ دژایەتی ئەمەریکا و ئینگلیز لە لایەک و ئامرازیک بۆ داپۆشینی کێشەکانی ناخۆیی و موغالیفەتی زلهێزەکانی دەرەکی بۆ نوواندنی ژستی زلهێزی لە لایەکی دیکە بە باشی لە لایەن ئێرانەوە کەڵکی لێ وەرگراو بوو بە باوەڕێک بۆ خەڵکانی چەساوەی ژێردەستی زلهێزەکانی ئەمەریکاو ئینگلێزو فەرانسە.

سەرکردەکانی نیزامی ئیسلامی شیعەی ئێران پاش دامەزرانی نێزامی ئیسلامی شیعە لە ئێران و رووخانی نیزامی کومونیستی سەر بە شەورەوی لە ئۆرۆپای ڕۆژئاوا هەستیان بەوە کردبوو کە دەتوانن جێگەرێکی موناسب بۆ جەنگێکی کۆتایی پێی هاتووی سارد نێوان غەرب و شەرق بن.

دەبێ بەو مەسەلەیەش ئاماژەبکرێ کە سیاسەتی بەربەرەکانی زلهێزەکانی دەرەکی ڕێبەر و بۆنیانگۆزاری نیزامی ئیسلامی شیعەی ئێران ئاگا یان نائاگا لە لایەن هێزەکانی چەپی ئێران و میللی گراکان و ئەوانە خۆیان لە دژایەتی زلهێزەکانی دەرەکی بەتایبەت ئەمەریکا و ئینگلیز دەبینی لایەنی نیزامی کۆماری ئیسلامی ئیرانیان هەڵبژارد و بوونە پاڵپشت و یارمەتێدەری دامەزران و بەردەوامی تاکە نیزامی شیعەی ئیسلامی ئێران و بێ ئەوەی هەلسەنگاندی نیزامێکی ئیسلامی شیعەیان لە بەر چاوگرتبێ .

لەو ناوەدا سیاسەتی پشتیوانی کردنی سەرکردەکانی نیزامی شیعەی ئێران لە جووڵانەوەی فەلەستین و هێڕشی خۆکۆژی بۆ سەر هێزەکانی ئەمەریکا و فەرانسە هاندەرێکی بە هێز بۆ بەلار دا چوونی هێزەکانی چەپی ئێرانی بە لای خۆمەێنی بوو.

ئاکام ئەوەیە سەرکەردەکانی ئێران بە مەنزورو مەبەستەوە و ئاگاهانە وڵاتی لوبنانیان وەک گۆرەپانی بەربەرەکانی زلهێزکانی دەرەکی و ئیسرائێل بۆ بە دێهێنانی قازانج و بەرژەوەندییەکانی نیزام هەڵبژاردن کرد و ئێستاکە دەردەکەوی کە ئێران بە تێرێک چەند نیشانە هەنگاوتون و چەندەی سوودی لەو کارەی پێگەیشتوە.

ڕاستە کە داموودەزگای ئۆباما و وڵاتانی غەربی هەوڵێکی زۆریان دا سەردانەکەی ئەحمدی نژاد بۆ لوبنان کەم ئەرزەش نیشان بدن، و بۆ ئەو مەسەلەیە لە رێگای سیاسەت ترس و توقاندنی خەڵکی لوبنان هەوڵیان دا سەردانی سەرۆکۆ کۆماری ئێران کەمرەنگ بکەنەوە.

بڵام بەو حاڵەشەوە خەڵکێکی یەکجار زۆری شیعە و فەڵەستینی بەروپێلی ئەحمدی نەژدا چوون ونیشانیاندا ئێران لە نەفۆزێکی یجگار زۆری لە لوبنان بەرخوردارە.

ئێران سەلماندنی لە ناوچەیەکی هەستیار و حەساس وەک لوبنان جێپێیەکی یەکجار بەهێز و پتەوی درووست کردوو پۆشایی یارمەتی نەکردنی وڵاتانی عەرەبی لە ناوچەکە پڕ کردۆتەوەو توانێویەتی بارودۆخی پێکهاتوو بە شێوەیەکی زۆر وڕیاو ژێر بۆ بە دیهێنانی قازانجەکانی نیزام ئیستفادە بکا.

رەفتار و عەمەلکردی ئێران لە سی ساڵی تێپەربوونی تەمنی نیزام بەرامبەر بە ئیسرائێل و زلهێزەکانی یارمەتیدەری ئەو باوەڕە و ئیعتەبارە بۆ ئێران لە ناو خەڵکانی ژێر دەست و چەوساوە موسوڵمان رەخساندوە کە ئێران لەڕاستی دا دژی ئیسرائێلی داگیرکەری خاکی پیرۆژ ئۆرشەلیم و زلهێزەکانی یارمەتیدەر ئەمەریکا و ئێنگلێزەو فەرانسەیە و دەتوانی وەک زلهێزێک نوێ بڵام بە باوەڕ وەک موسولمانی شیعە بێتە گۆرەپانی بەربەرەکانی زلهێزکانی تر و حازرە هەموو بەهایەکی بۆ بدا.

پێشوازی و حەزوری خەڵکانی لوبنانی جگەلەوەی دەست کەوتی سیاسی گرینگ بۆ ئەحمدی نەژادو بەرەتوندڕو لێکەوتەوە زەنگێکی خەتری جیدی و هۆشتارێک بە ئەمەریکا و ئیسرائێل بە تایبەت بوو.

مانۆری خۆپیشانی لایەنگرانی نیزامی ئیسلامی شیعەی ئێران لە لوبنان هۆشتار بە ئەمەریکا و وڵاتانی غەربی بە تایبەت ئینگلیز و فەرانسەبوو، ئەوە بەو مانەیە ئەگەر هێرشێکی سەربازی بکڕێتە سەر ئێران ئەو ولاتە دەتوانی لە دۆستان و لایەنگرانی خۆی دوای یارمەتەی بکا و ئاوانیش حازرن گیان خۆیانی بۆ بخت بەکن.

بێگومان ئەو ڕووداوەی هەنوکەی لوبنان دەتوانی خاڵێکی بە هێز و موسبەت لە گەرانەوەی ئێران بۆ سەر مێزی دانوستانی داهاتووی لە گەڵ وڵاتانی ١+٥ یەک بێ.

توێژەران ڕیکەوتی ١٤ /١٠ /٢٠١٠

READ_MORE

ووره‌ده‌کاری سه‌باره‌ت کۆنفرانس و کۆنگره‌ ته‌نها مافی ئه‌و حیزبه‌یه‌ که‌ گرێی ده‌دات نه‌ک خه‌ڵکانێک و ڕۆژنامه‌کانی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و حیزبه‌..سلێمان پشده‌ری - له‌نده‌ن PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 09:04 - گشتی

 

هۆکاری ناونیشانی ئه‌م ووتاره‌م ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی کاتی نزیکبوونه‌وه‌ی گرێدانی کۆنگره‌ی سێزده‌ی پارتی دیموکراتی کوردستانه‌ و کۆنفرانسات بۆ ئه‌ندامانی به‌شداربووی کۆنگره‌ به‌سه‌رکه‌وتوویی کۆتایی پێ هات، به‌ڵام ئه‌وه‌ی بووه‌ته‌ جێگای سه‌رنج و تێڕوانین نوسین و مانشێتی ڕه‌نگاو ڕه‌نگی ئه‌و گۆڤار و ڕۆژنامانه‌ی که‌ خۆیان به‌ ڕۆژنامه‌و گۆڤاری ئازاد داده‌نێن و به‌ پێوانه‌ی خۆیان موڵکی هیچ لایه‌نێک نین.

وه‌لێ ئه‌وه‌ی تێبینی ده‌کرێت ئه‌وانه‌ خۆیان تێکه‌ڵاوی هه‌موو شتێک ده‌که‌ن که‌ به‌ هیچ شێوه‌یه‌ک مافی ئه‌وان نیه‌، که‌وتونه‌ته‌ نووسینی شتی سه‌یر و سه‌مه‌ره‌ له‌سه‌ر مانشێتی گۆڤار و ڕۆژنامه‌کانیان سه‌باره‌ت به‌ ئه‌نجامی کۆنفرانساتی ناوخۆی حیزب له‌ ناو ئۆرگانه‌کانی که‌ ئه‌مه‌ مافی هیچ که‌س و لایه‌نێک نیه‌ ته‌نها پارتی خۆی نه‌بێت چونکه‌ ئه‌وه‌ شتێکه‌ بۆ هه‌ڵبژاردنی ئه‌ندامانی پارتی بۆ به‌شداری کردنیان له‌ کۆنگره‌ نه‌ک هه‌ڵبژاردن بۆ حکومه‌ت و په‌رله‌مان و نه‌ مافی که‌سانێکه‌ که‌ سه‌ر به‌ پارتی نه‌بن، پرسیار لێره‌دا ئه‌وه‌یه‌ ئه‌م گۆڤار و ڕۆژنامانه‌ به‌چی پێوه‌رێک ده‌یانه‌وێت له‌سه‌ر شێوازو به‌ڕێوه‌چوونی ئه‌م کۆنگره‌یه‌ ته‌داخول بکه‌ن؟ له‌ کاتێکدا ئه‌مه‌ هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مان یان ڕێکخراوێکی مه‌ده‌نی یان فیدراسۆنێک نیه‌ به‌ڵکو ئه‌مه‌ هه‌ڵبژاردنی ناوخۆی حیزبێکه‌.

شتێکی گرنگ هه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی هه‌موو ئه‌و ڕۆژنامه‌و گۆڤار و ئه‌و که‌سانه‌ی به‌ناوی نه‌ناسراو ده‌نووسن و قسه‌ له‌سه‌ر کۆنگره‌ی پارتی ده‌که‌ن پێش ئه‌وه‌ی هیچ شتێک بنوسن یان بڵاو بکه‌نه‌وه‌ ده‌بێ بزانن که‌ پارتی دیموکراتی کوردستان خاوه‌نی 64 ساڵ خه‌باته‌ و تا ئه‌مڕۆ باڵ باڵێن و خه‌ت خه‌تێن له‌ ناو پارتیدا بوونی نه‌بووه‌ و ناش بێت، هه‌مووی له‌ ژێر چه‌تری یه‌ک سه‌رکردایه‌تی دا کۆبۆته‌وه‌ و خه‌بات ده‌کات ئه‌ویش له‌دوای بارزانی نه‌مر جه‌نابی سه‌رۆک مه‌سعود بارزانیه‌ که‌ هه‌موو ته‌مه‌نی خۆی له‌و پێناوه‌دا ته‌رخان کردووه‌، هه‌ر هه‌ڤاڵێکیش له‌ کۆنفرانسات ده‌ربچێت بۆ کۆنگره‌ یاخود ده‌رنه‌چێت، هه‌ر هه‌ڤاڵێکی تریش له‌ کۆنگره‌ ببێت به‌ ئه‌ندامی سه‌رکردایه‌تی یان نه‌بێت به‌ ئه‌ندامی سه‌رکردایه‌تی له‌ کۆتایی هاوکێشه‌که‌دا هه‌ر هه‌مووی پارتین و که‌سیان له‌ده‌روه‌ی پارتیدا نین و هه‌ر هه‌مووشی به‌یه‌ک چاو سه‌یر ده‌کرێن له‌لاینه‌ سه‌رکردایه‌تی، کۆنگره‌ی ئه‌م جاره‌ش به‌ نوێترین شێوازی دیموکراسی و ئازاد پڕۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن به‌ڕێوه‌ چووه‌‌، له‌وانه‌یه‌ هه‌ندێ هه‌ڤاڵ دڵگران بووبێت که‌ ده‌رنه‌چووه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش له‌ دوای کۆتایی هاتنی پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن پیرۆزابیی گه‌رمی له‌هه‌ڤاڵانی سه‌رکه‌وتووی سنوری خۆی کردووه‌ ئه‌مه‌ش نیشانه‌ی هه‌ڵبژاردنی ئازاده‌ و یه‌کتر قبووڵکردنه‌ له‌ناو پارتیدا، شێوازی هه‌ڵبژاردنی ئه‌م جاره‌ی کۆنگره‌ به‌شێوازی هه‌ڵبژاردنه‌کانی هه‌رێم و عێراق که‌ میلله‌ت ده‌نگیان دا به‌و که‌سانه‌ی که‌ پێیان وایه‌ کاریان بۆ ده‌کات، هه‌ر بۆیه‌ ئه‌م جاره‌ له‌ هه‌ڵبژارنی ئه‌ندامانی کۆنگره‌ش له‌ کۆنفرانسه‌ ناوخۆییه‌کاندا هه‌ڤاڵانی پارتی ده‌نگی خۆیان داوه‌ به‌و هه‌ڤاڵانه‌ی که‌ جێی متمانه‌یانن و کاریان بۆ ده‌که‌ن و کاریان کردووه‌ بۆ به‌هێز کردنی پێگه‌ی پارتی، ئه‌مه‌ش پڕۆسه‌یه‌کی دیموکراسی ئازاده‌ و هه‌موو لایه‌کیش بێ بگومان ده‌رناچن.

شتێکی تر که‌ گرنگه‌ باسی بکه‌ین ئه‌ویش ده‌بینرێت مانشێتی گه‌وره‌ گه‌وره‌و ڕه‌نگاو ڕه‌نگ و بریقه‌داری پێ ده‌ڕازێنرێته‌وه‌ به‌ نوسینی باڵی کاک نێچرڤان و کاک مه‌سرور و مه‌کته‌بی سیاسی له‌ناو پارتیدا که‌ ئه‌مه‌ خه‌ونی حوشتر و ناحه‌زان و نه‌یارانی پارتین و ده‌بێ تا ده‌مرن هه‌ر به‌و خه‌و و خه‌یاڵه‌ بژین و هه‌رگیز ئه‌و خه‌ونه‌یان نایه‌ته‌ دی، دڵنیا بن له‌ناو پارتیدا باڵ باڵێن نیه‌ چی ڕێزدار کاک نێچیرڤان، چی ڕێزدار کاک مه‌سرور که‌ هه‌ردوکیشیان ئه‌ندامی مه‌کته‌بی سیاسین، چی مه‌کته‌بی سیاسیش هه‌ر له‌ به‌ڕێزسکرتێر و سه‌رجه‌م ئه‌ندامه‌ به‌ڕێزه‌کانی هه‌موو به‌یه‌ک تیم کارده‌که‌ن بۆ هێشتنه‌وه‌ و به‌هێز کردنی پێگه‌ی پارتی له‌ناو گۆڕه‌پانی سیاسی کوردستان و عێراق بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێت زیاتر خزمه‌ت به‌ جه‌ماوه‌ری به‌شه‌ره‌فی کوردستان بکات چونکه‌ ئێمه‌ی ئه‌ندامانی پارتی وا په‌روه‌رده‌ کراوین چه‌ند پارتی به‌هێز بێت هێنده‌ کورد به‌هێز تر ده‌بێت هێنده‌ش به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانی میلله‌تی کورد به‌ده‌ست دێت، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی پارتی هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای دامه‌زراندنیه‌وه‌ بۆ به‌دیهێنانی ئامانج و ئاواته‌کانی گه‌لی کورد دامه‌زراوه‌ و خه‌بات ده‌کات که‌ ئه‌مڕۆ به‌شێکی زۆری به‌ده‌ست هاتووه‌.

جا من پێم وایه‌ ئه‌و خۆ تێ هه‌ڵقرتاندن و به‌دواگه‌ڕانه‌ی ئه‌وانه‌ی باسمان کردن له‌سه‌ره‌وه‌ زیاده‌ڕۆیی و خۆ هیلاک کردنی بێ سووده‌ چونکه‌ ئه‌وه‌ پڕۆسه‌یه‌که‌ ته‌نها وابه‌سته‌یه‌ به‌ پارتی دیموکراتی کوردستان و ئه‌ندام و کادر و لایه‌نگرانی پارتی، هه‌ر بۆ ڕاستی ئه‌و باسه‌م که‌ له‌ناو پارتی باڵ باڵێن نیه‌ له‌ دوا چاوپێکه‌وتنی ڕێزدار نێچیرڤان بارزانی له‌ گۆڤاری گوڵان به‌ڕاشکاوی ئاماژه‌ی پێداوه‌ (نێچیرڤان بارزانی: جیاوازی شێوازی ئیشكردن لەناو هەر حزبێكدا شتێكی زۆر سرووشتیە، لەوانەیە لەناو پارتیشدا شێوازی جیاواز بۆ كاركردن هەبێت، بەڵام ئەوەی لێرەدا گرنگە و دەمەوێت بیڵێم ئەوەیە، ئەگەر جیاوازی لە شێوازی كاركردنیشدا هەبووبێت، بەڵام سیاسەتێكی یەكگرتوو بەیەك ئیرادەیی لەژێر سایەی سەركردایەتی سەرۆك مسعود بارزانی پیادەكراوە، ئەم سیاسەتەش لەپێناوی بەدیهێنانی ئەو ئامانجە مێژوویانە بووە كە جەنابی سەرۆك هەموو ژیانی خۆی بۆ تەرخانكردووە، لەم چوارچێوەیەدا لەوانەیە بۆچوون و شێوازی كاركردنیش هەبێت، تا راددەی ئەوەی باس لەوە دەكرێت، كوتلەو كوتلەكاری لەناو پارتیدا هەبێت، بەڵام خەسڵەتی دروستبوونی پارتی بەتەواوەتی لەوە دوورە، لێرەدا حەزدەكەم ئاماژە بە واقیعێكی ناو پارتی بكەم، لەناو پارتی زۆر به‌ دیموكراتیانە رای خۆمان دەڵێین، جەنابی سەرۆك مسعود بارزانی زۆر بەئاسانی تەقەبولی رای جیاواز دەكات و بە ئاسایی وەریدەگرێت، تا ئەو راددەیەی ئەگەر كارێكیش بكرێت لەگەڵ بۆچوونی بەڕێزیشی جیاواز بێت، لەبەر ئەوەی ئامانجێكی داناوە، بەڵام ئەمە مانای ئەوە نییە تۆ كوتلەی خۆت هەیە، مانای ئەوە نییە تۆ بیروبۆچوونێكت لەدەرەوەی بیروبۆچوونی پارتی هەیە، هەربۆیە راشكاوانە دەڵێم بیروبۆچوونی هەموومان بیروبۆچوونی پارتییەو هەمووشی لەژێر سەركردایەتی سەرۆك مسعود بارزانیدایە. ئەمە پێشتریش لەناو پارتیدا هەبووە و بەردەوامیش دەبێت ).

که‌ ئه‌مه‌ بیر و بۆچوونی ڕێزدار مه‌سرور بارزانی و مه‌کته‌بی سیاسی و سه‌رجه‌م ئه‌ندامانی پارتیشه‌، ئه‌مه‌ زیاتر ئه‌و ڕۆژنامه‌ و گۆڤارانه‌ دڵنیا ده‌کاته‌وه‌ بۆ جارێکی تر که‌ له‌ناو پارتی دا کوتله‌ و کوتله‌ کاری و باڵ باڵێن نیه‌ و دروستیش نابێت.

جا باشتره‌ له‌مه‌و دوا ئه‌و گۆڤار و ڕۆژنامانه‌ بچن به‌شوێن کاری خۆیاندا بگه‌ڕێن و هه‌واڵی ڕۆژنامه‌وانی ڕووماڵ بکه‌ن نه‌ک خۆیان له‌ کارێک هه‌ڵبقورتێنن که‌ کار و پیشه‌ی ئه‌وان نیه‌.

چونکه‌ ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ نه‌ بۆ حکومه‌ته‌ و نه‌ بۆ په‌رله‌مان به‌ڵکو بۆ کۆنگره‌ی پارتیه‌ و ته‌نها پارتی دیموکراتی کوردستان و ئۆرگانه‌کان و ئه‌ندامه‌کانی ئه‌و پارته‌ مافیان هه‌یه‌ گفتوگۆی له‌سه‌ر بکه‌ن.

 

READ_MORE

نامەی کوڕێک بۆ دایکی... لە هەولێرە بۆ رۆسدۆف.. !! دەرباز یونس PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 08:58 - گشتی

دایکە ئەگەر 

بیستت لەوێ، لە رۆژهەڵات

کوڕێ شیوەن بۆ مەرگی دڵی ئەگێڕێ...

دایکە ئەگەر رۆژێ بیستت

هێشتا کوڕێ نەمردووەو

کەچی خۆی بەخاک ئەسپێرێ...

دایکە ئەوا منم لێرە

بێ تۆ رەنگی خۆڵەمێشی

سەراپا روومی گرتووە...

منم لێرە

لە بێ تۆیی

کۆڵێ خەمم هەڵگرتووە...

دایە لەوێ

لە "رۆسدۆف"ی دونیای جوانی...

باڵی بەئاسمان بگێڕە

باڵی پڕ لە میهرەبانی...

رەنگە شەپۆڵی ئەو سۆزە

لەوێوە بەئێرە بگات...

ئەگەر چاوێ لە ئاسمان کەم

رەنگە ئەو پاک بێ و تێم بگات...

تخوا دایە

لەوێ ئاڵای خۆت دامەنێ و

وڵاتێ بۆ خۆت ساز مەکە...

لەوێ مەبەو

لێرە من و شیعرەکانم بێ ناز مەکە...

دایە ئەتۆ وێنەی ئەشقی

نیشتمانێ بۆ من جوانی...

خۆ گەر وڵاتیشم نەبێ، تۆ لێرە بیت

بەخوا بۆ من کوردستانی...

 

 

دەرباز یونس

13. 10. 2010

رۆسدۆف: شارێکە لە رووسیا

کوردستان: وشەیەکە بەرەوانبێژی بەکارهاتووە، هەم وڵات و هەم ناوی دایکم.

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

حیزب و گندۆره‌و سابوونی ره‌قی … مامۆستا خالید مه‌خمووری PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 08:56 - گشتی

ئیمه‌ی كورد له‌ هه‌موو وڵاتانی دونیا زیاتر پێویستمان به‌ كاری حیزبی و رێكخراوه‌یی هه‌یه‌، چونكه‌ حیزب به‌ واتای رێكخستنی كۆمه‌ڵگا، بونیادنانی ولات، بوژاندنه‌وه‌، هۆشیاری، په‌روه‌رده‌كردنی نه‌وه‌ی تازه‌، هه‌موو ئه‌و سیاسه‌تانه‌ی كه‌ ولات به‌ره‌و پێش ده‌به‌ن، گه‌ر عقلی مرۆڤێكی نه‌خۆش حیزبێك به‌ریوه‌ ببات ئه‌وه‌ كاره‌ساته‌ ده‌بێته‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌و شتانه‌ی كه‌ له‌ سه‌روه‌ باسمان كرد، من لێره‌دا كارم به‌سیاسه‌ت و ئیشو كاری حیزبه‌كانی تردا نییه‌ له‌ شاره‌كانی تری كوردستان، ره‌نگه‌ ئه‌وان زۆركه‌سی باش و پر خزمتگوزاربن بۆ شاره‌كه‌یان من بۆ خۆم بۆ ده‌ڤه‌ره‌ بێنازه‌كه‌م هاوارهاوارمه‌، زۆر گرنگه‌ كه‌سانی لێهاتوو پسپۆر و به‌ئه‌زموون له‌ ده‌ڤه‌رێك سیاسه‌تی حیزبێك دوور له‌ به‌رژه‌وه‌ندی حیزبی وشه‌خسی به‌رێوه‌ببات، ئێمه‌ له‌ ده‌ڤه‌ره‌كه‌مان بۆ ده‌نگمان كاریگه‌ری نییه‌، بۆ ناتوانیین ده‌نگمان هه‌لبرین له‌ ئاست هه‌ر كه‌م و كوریه‌ك و ناحه‌قیه‌ك كه‌ به‌ رامبه‌ر ناوچه‌كه‌مان ده‌كرێت چونكه‌ دابه‌شكراوینه‌ سه‌ر حیزبه‌كان (سیاسه‌تی ئۆخه‌ی ئۆخه‌ی هه‌ركه‌س بۆ خۆی) په‌یره‌و ده‌كه‌ین به‌ حه‌ق نالێن حه‌ق به‌ هه‌ڵه‌ش ناڵێین هه‌ڵه‌. باشه‌، حیزب پێویستی به‌ قوربانییه‌، قوربانیمان دا، ئاواره‌بووین، خانووه‌كان روخا، ، ، ژیانی نه‌بوونی و نه‌داریمان چێشت دواترتریش به‌ر ته‌قینه‌وه‌ش كه‌وتین، ته‌مه‌نیش فه‌وتا ئه‌مانه‌ش به‌هیچ شتێك قه‌ره‌بۆ ناكرێته‌وه‌ جا له‌مه‌ زیاتر چی،

با پێشبركێی ئێمه‌ له‌ سه‌ر ئاوه‌دانی و خزمه‌تگوزاری بۆ خه‌ڵكی ناوچه‌كه‌ بێت، با له‌ده‌ڤه‌ره‌كه‌مان حیزبێك 25 ئیختیارو 120 كه‌نج و 15 ئافره‌تی له‌ حیزبه‌كه‌ی تر زیاتر بیت چ گرنگیه‌كی هه‌یه‌ من خۆم له‌كاتی هه‌لبژاردنی په‌رله‌مانی ئه‌مساڵ بومه‌ فه‌رمانبه‌ری مفه‌وه‌زیه‌ی هه‌لبژاردن به‌سیفه‌تی مدیر مه‌حه‌ته‌ چه‌ندین كادیری حیزبی ده‌نگیان نه‌ ده‌دا به‌ پالیۆراوی حیزبه‌كه‌یان، له‌وانه‌یه‌ وه‌كو توَڵه‌یه‌ك بێت وهه‌موو كارو چالاكی ماوه‌ی رابردووی حیزبه‌كه‌ی له‌لای سفر بێت مانه‌وه‌شی له‌م حیزبه‌ په‌یوه‌ست بێت به‌ به‌رژه‌وه‌نی و بژێوی ژیانی، به‌رێوه‌به‌ری فه‌رمانگه‌یه‌ك زۆر باش ده‌زانێت فه‌رمانبه‌رێكی شیاوه‌ بۆ شوێنێك كارئاسانی بۆ ناكات بۆ چونكه‌ له‌ حیزبه‌كه‌ی ئه‌و دانییه‌، لێره‌دا حیزب ده‌سه‌ڵاتداره‌ به‌سه‌ر هه‌ موو شتێدا، وا خه‌ریكه‌ موزایه‌ده‌ی حیزبی به‌ منالانیش ده‌كرێت چه‌ند رۆژێك له‌مه‌وبه‌ر مناڵه‌كانم به‌ خۆشیه‌وه‌ هاتنه‌لام وتیان بابه‌ ئیستا ده‌بی بمانبه‌یه‌ سه‌نته‌ره‌كه‌ی نزیك ماڵمان (خوڵی كۆمپیوته‌ر و وێنه‌كێشان) هه‌یه‌ منیش ده‌ستی

 مناڵه‌كانم گرت و به‌ره‌و سه‌نته‌ره‌كه‌ به‌رێكه‌وتم له‌رێگا توشی ئافره‌تێكی دراوسێم بوو وا دیاربوو پێشه‌من له‌ سه‌نته‌ره‌كه‌ ده‌هاته‌وه‌ منیش خۆم پێرانه‌گیرا پێم ووت مناڵه‌كانت به‌شدار كرد له‌م خوڵه‌ وتی ناوالله‌ ئه‌م خوڵه‌ بۆ مناڵی ئێمه‌ نییه‌ شموولی ئه‌مانه‌ ناكات خوڵه‌ كه‌ ته‌نها بۆ منالانی پیاوانی حیزبیه‌ حیزب، شموولی منالانی تر ناكات منیش (یه‌كسه‌ر اله‌ل ورادوره‌كم) لێداو گه‌رامه‌ مناڵه‌كانم مشه‌وه‌ش بوون و ها بابه‌ بۆ گه‌رایه‌ منیش ووتم ئه‌م خوڵه‌ بۆ ئێوه‌ نیه‌ بۆ مناڵانی حیزبیه‌ یه‌كێكیان ووتی بابه‌ حیزب چیه‌؟ منیش ئه‌وه‌نده‌ی كردم نه‌مده‌توانی به‌چ زمانێك تعریفی حیزبی بۆ بكه‌م خۆ ئه‌گه‌ ر بڵیم حیزب ( (گندۆره‌یه‌) ) ده‌زانن گاڵته‌یان پێده‌كه‌م یاخود بلێم ( (سابوونی ره‌قیه‌) ) ئه‌وه‌نده‌ی تر تووره‌ده‌بن منیش له‌ به‌ره‌خۆمه‌وه‌ ده‌ستم به‌ ورێنه‌كردن كردوو ووتم باشه‌ ( (سه‌نته‌ری هاورێی منالان) ) سه‌ر به‌ وه‌زاره‌تی كار و كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تیی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانه‌ ئیشو كاری ئه‌م سه‌نته‌رانه‌ مه‌شق وراهێنانه‌ به‌ مناڵان و كه‌م ئه‌ندامان و په‌كه‌وتووان، به‌ چالاكی جۆراو جۆر، ئێستا ئه‌م وه‌زاره‌ته‌ له‌ هه‌موو دونیا به‌ وه‌زاره‌تێكی زۆر گرنگ هه‌ژمارده‌كرێت، سه‌نته‌رێكی حیزبی نییه‌ ئه‌گه‌ر گریما كارمه‌نده‌كانی حیزبیش بن، ، چ په‌یوه‌ندیه‌كی به‌ منالانی ئه‌و لایه‌ن و ئه‌م لایه‌ن هه‌یه‌ خۆم بۆ نه‌گیراو ته‌له‌فۆنم بۆ یه‌كێك له‌ كارمه‌نده‌كانی ئه‌م سه‌نته‌ركردو گوتی به‌ڵی ئه‌م خوله‌ ته‌نها بۆ منالانی حیزبێكه‌ چونكه‌ یه‌كێتی ئافره‌تان یه‌ك ملیۆن دیناری سه‌رف كردوه‌و ناوه‌كانیش به‌ چاپكراوی له‌ ناوچه‌ی ئه‌م حیزبه‌ بۆ مان ره‌وانه‌ كراوه‌. ئه‌گه‌رچی ده‌توانرێت منالانی تریش دابنیشن به‌لام ئه‌مه‌ مه‌رجی ئه‌وانه‌، ئه‌م جۆره‌ خوڵانه‌ لای من به‌ كارێكی باشی ده‌زانم چونكه‌ فێركردنی شتی به‌سوود له‌ هه‌رلایه‌نیك بێت كارێكی باشه‌ به‌لام له‌لایه‌كی تر ئه‌م جۆره‌ ره‌فتارانه‌ له‌ هه‌مانكاتدا كاردانه‌وه‌یه‌كی خراپیشی هه‌یه‌ له‌سه‌ر ده‌روونی منالان. به‌ بروای من بۆ خوله‌كه‌ش ئه‌گه‌رمندالانی غه‌یر حیزبی به‌شدارییان نه‌كردووه‌ به‌ڵام ده‌بووایه‌ بۆ ئاهه‌نگه‌كه‌ دڵیان خۆش بكرابایه‌ با بۆخۆیان ته‌نیا چه‌پله‌یان لێدابایه‌، به‌لام نازانم سیاسه‌تی ئه‌م جۆره‌ كارانه‌ چ به‌رژه‌وه‌ندی و مه‌سله‌حه‌تێكی له‌ پشته‌وه‌یه‌، له‌ مه‌خموور عامودو ته‌لی كاره‌باكا نیش به‌ حیزبی كراون له‌سه‌رده‌می حیزب به‌عس بریاردرا دا هێلیكی كاره‌بای فول له‌ سایلۆی مه‌خموور بۆ مه‌نه‌زه‌مه‌و قایمقامیاتی ئه‌و كات رابكێشرێت له‌به‌ر حاله‌تی ته‌واری جگه‌ له‌م دوو فه‌رمانگه‌یه‌ هیچ كه‌سێك بۆی نه‌بوو ده‌ستكاری ئه‌و كاره‌بایه‌ بكات دوای رووخانی به‌عس و به‌ میراتبوونی ئه‌م كاره‌بایه‌ ( (زۆربه‌ی هه‌ره‌ زۆری ئه‌ندامانی حیزبه‌ ده‌سه‌لاتداره‌كان ئه‌م كاره‌بایه‌یان بۆ ماڵه‌وه‌ راكێشروه‌و چه‌ندین جار فه‌رمانگه‌ی كاره‌با ویستویه‌تی هێله‌كان به‌ته‌واوه‌تی ببرێت به‌ڵام هه‌وڵه‌كانی بێسوود بووه‌ چونكه‌ شه‌ری خۆترێنی بۆ ناكرێت.

مامۆستا خالید مه‌خمووری

 

 

 

 

 

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

پێشنیارێك بۆ پێكهێنانی حكومه‌ت … شادمان مه‌لا حه‌سه‌ن PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 07:44 - هه‌ڵبژارده‌

زۆر له‌باره‌ی عێراقه‌وه‌ گوتراوه‌ یان ئه‌وه‌ته‌ ده‌سه‌لاتێكی مه‌ركه‌زی دیكتاتۆر حوكمی بكات یان پارچه‌پارچه‌بكرێت. له‌ واقیعیشدا هه‌روابووه‌. له‌وه‌ته‌ی ڕژێمی دكتاتۆری نه‌ماوه‌ عێراق چه‌ندین به‌ش و پارچه‌یه‌. به‌ناو حكومه‌تێك له‌به‌غدا هه‌یه‌ و كاری ده‌وله‌ت ده‌كات. ئێستا زیاتر له‌ 7مانگه‌ پڕۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن ئه‌نجامدراوه‌، كه‌چی هێشتا ئاسۆی دروست بوونی حكومه‌تی نوێ له‌هیچ سوچێكی ئه‌م ولاته‌ دیار نیه‌. هۆكاری سه‌ره‌كیش ئه‌وه‌یه‌ عێراق به‌زۆر ناوی ولاته‌ ئه‌گه‌رنا له‌چه‌ند نه‌ته‌وه‌ و ئاین و مه‌زهه‌بێك پێكهاتووه‌. هه‌ر لایه‌ك ده‌یه‌وێ خۆی حوكمداربێت. له‌حالی حازر ئه‌وه‌ندی ململانێی نێوان عه‌ره‌بی شیعه‌ و عه‌ره‌بی سوننه‌ وه‌ك دوو مه‌زهه‌ب توند و گه‌رمه‌. نێوانی كورد و عه‌ره‌ب وه‌ك دوو نه‌ته‌وه‌ ئه‌وه‌نده‌ توند نیه‌. له‌دوای پڕۆسه‌ی ئازادی پۆسته‌ بالاكانی عێراق له‌سه‌ر بنه‌مای نه‌ته‌وه‌یی و ئاینی و مه‌زهه‌بی دابه‌ش كراون. شیعه‌كان به‌هۆی ژماره‌ی زۆریان پۆستی سه‌رۆك وه‌زیرانیان هه‌یه‌. ئه‌م پۆسته‌ش به‌مافی خۆیان ده‌زانن كورد چاوی له‌م پۆسته‌ نیه‌. به‌لام عه‌ره‌بی سوننه‌ چاویان له‌سه‌رجه‌م پۆسته‌كانه‌ ئه‌گه‌ر بۆیان بچێته‌ سه‌ر به‌شی كه‌سی لێناده‌ن وه‌كو جاران. بۆیه‌ ئه‌م هۆكارانه‌ و چه‌ندین هۆكاری تر وایان كردوه‌ حكومه‌ت له‌به‌غدا دانه‌مه‌زرێ و خه‌لكی ئه‌م ولاته‌ش هه‌ر بۆخۆیان لێدوانی گه‌وره‌ و زل بابده‌ن. هۆكاره‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌س خه‌می ئه‌م ولاته‌ی نیه‌ هه‌مووی خه‌می كورسی و پوله‌كه‌یه‌تی. بۆ چاره‌سه‌ركردنی ئه‌م ڕه‌وشه‌ی عێراق هه‌ق وایه‌ چه‌ند ڕێگایه‌ك تاقی بكرێته‌وه‌. له‌وانه‌ ئێستا به‌شی زۆری پێكهاته‌كانی عێراق جۆرێك له‌ دڕدۆنگیان به‌رامبه‌ر به‌یه‌ك هه‌یه‌ بۆیه‌ هه‌قه‌ عێراق دابه‌شی چه‌ند ولاتێك بكرێت له‌سه‌ر بنه‌مای نه‌ته‌وه‌ی و مه‌زهه‌بی یان جوگرافی.. یان باشترین ڕێگا چاره‌ ئه‌وه‌یه‌ پۆسته‌ بالاكان دابه‌شی سه‌ر شیعه‌ و سوننه‌ و كوردو كه‌مه‌ نه‌ته‌وه‌ و ئاینه‌كانی تر بكرێت. پاشان هه‌ر پێكهاته‌یه‌ك با هه‌ڵبژاردن بۆ پۆسته‌كه‌ی خۆی بكات. نموونه‌ شیعه‌كان سه‌رۆك وه‌زیران و چه‌ند وه‌زاره‌تێكی دیاری كراویان هه‌یه‌، با حزب و كه‌سایه‌تیه‌ شیعه‌كان پێشبڕكێی هه‌ڵبژاردن له‌سه‌ر ئه‌م پۆستانه‌ بكه‌ن، كامه‌یان زۆرینه‌یان هێنا ئه‌و ئه‌م پۆسته‌ بگرێته‌ ده‌ست. كورد و سوننه‌ی عه‌ره‌ب و توركمان و مه‌سیحیه‌كانیش به‌هه‌مان شێوه‌ كێبڕكێ له‌سه‌ر پۆسته‌كانی خۆیان بكه‌ن. ئه‌وكات نه‌ ئه‌وه‌نده‌ دامه‌زراندنی حكومه‌ت دوا ده‌كه‌وێت نه‌ئه‌وه‌نده‌ پڕۆسه‌ی دیمۆكراسیه‌تیش ماندووهیلاك ده‌بێت. هه‌روه‌ها جۆرێكی تازه‌ی دیمۆكراسیه‌تیش له‌ دونیادا دێته‌ كایه‌وه‌. ئه‌گه‌ر سیاسیه‌كانی عێراق ڕێگا چاره‌یه‌كی له‌م شێوه‌یه‌ نه‌گرنه‌ به‌ر ئه‌وه‌ هه‌رگیز ڕێگا چاره‌ی ده‌ربازبوون له‌م قه‌یرانه‌سیاسیه‌ی ئێستا به‌غدا تێیكه‌وتووه‌ نیه‌. چونكه‌ ڕێگاكان ئه‌وه‌نده‌ ته‌خت نین بۆ ده‌ربازبوون به‌ئاسانی لێی.

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

READ_MORE

پێشنیارێك بۆ پێكهێنانی حكومه‌ت … شادمان مه‌لا حه‌سه‌ن PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 07:44 شادمان مه‌لا حه‌سه‌ن

زۆر له‌باره‌ی عێراقه‌وه‌ گوتراوه‌ یان ئه‌وه‌ته‌ ده‌سه‌لاتێكی مه‌ركه‌زی دیكتاتۆر حوكمی بكات یان پارچه‌پارچه‌بكرێت. له‌ واقیعیشدا هه‌روابووه‌. له‌وه‌ته‌ی ڕژێمی دكتاتۆری نه‌ماوه‌ عێراق چه‌ندین به‌ش و پارچه‌یه‌. به‌ناو حكومه‌تێك له‌به‌غدا هه‌یه‌ و كاری ده‌وله‌ت ده‌كات. ئێستا زیاتر له‌ 7مانگه‌ پڕۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن ئه‌نجامدراوه‌، كه‌چی هێشتا ئاسۆی دروست بوونی حكومه‌تی نوێ له‌هیچ سوچێكی ئه‌م ولاته‌ دیار نیه‌. هۆكاری سه‌ره‌كیش ئه‌وه‌یه‌ عێراق به‌زۆر ناوی ولاته‌ ئه‌گه‌رنا له‌چه‌ند نه‌ته‌وه‌ و ئاین و مه‌زهه‌بێك پێكهاتووه‌. هه‌ر لایه‌ك ده‌یه‌وێ خۆی حوكمداربێت. له‌حالی حازر ئه‌وه‌ندی ململانێی نێوان عه‌ره‌بی شیعه‌ و عه‌ره‌بی سوننه‌ وه‌ك دوو مه‌زهه‌ب توند و گه‌رمه‌. نێوانی كورد و عه‌ره‌ب وه‌ك دوو نه‌ته‌وه‌ ئه‌وه‌نده‌ توند نیه‌. له‌دوای پڕۆسه‌ی ئازادی پۆسته‌ بالاكانی عێراق له‌سه‌ر بنه‌مای نه‌ته‌وه‌یی و ئاینی و مه‌زهه‌بی دابه‌ش كراون. شیعه‌كان به‌هۆی ژماره‌ی زۆریان پۆستی سه‌رۆك وه‌زیرانیان هه‌یه‌. ئه‌م پۆسته‌ش به‌مافی خۆیان ده‌زانن كورد چاوی له‌م پۆسته‌ نیه‌. به‌لام عه‌ره‌بی سوننه‌ چاویان له‌سه‌رجه‌م پۆسته‌كانه‌ ئه‌گه‌ر بۆیان بچێته‌ سه‌ر به‌شی كه‌سی لێناده‌ن وه‌كو جاران. بۆیه‌ ئه‌م هۆكارانه‌ و چه‌ندین هۆكاری تر وایان كردوه‌ حكومه‌ت له‌به‌غدا دانه‌مه‌زرێ و خه‌لكی ئه‌م ولاته‌ش هه‌ر بۆخۆیان لێدوانی گه‌وره‌ و زل بابده‌ن. هۆكاره‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌س خه‌می ئه‌م ولاته‌ی نیه‌ هه‌مووی خه‌می كورسی و پوله‌كه‌یه‌تی. بۆ چاره‌سه‌ركردنی ئه‌م ڕه‌وشه‌ی عێراق هه‌ق وایه‌ چه‌ند ڕێگایه‌ك تاقی بكرێته‌وه‌. له‌وانه‌ ئێستا به‌شی زۆری پێكهاته‌كانی عێراق جۆرێك له‌ دڕدۆنگیان به‌رامبه‌ر به‌یه‌ك هه‌یه‌ بۆیه‌ هه‌قه‌ عێراق دابه‌شی چه‌ند ولاتێك بكرێت له‌سه‌ر بنه‌مای نه‌ته‌وه‌ی و مه‌زهه‌بی یان جوگرافی.. یان باشترین ڕێگا چاره‌ ئه‌وه‌یه‌ پۆسته‌ بالاكان دابه‌شی سه‌ر شیعه‌ و سوننه‌ و كوردو كه‌مه‌ نه‌ته‌وه‌ و ئاینه‌كانی تر بكرێت. پاشان هه‌ر پێكهاته‌یه‌ك با هه‌ڵبژاردن بۆ پۆسته‌كه‌ی خۆی بكات. نموونه‌ شیعه‌كان سه‌رۆك وه‌زیران و چه‌ند وه‌زاره‌تێكی دیاری كراویان هه‌یه‌، با حزب و كه‌سایه‌تیه‌ شیعه‌كان پێشبڕكێی هه‌ڵبژاردن له‌سه‌ر ئه‌م پۆستانه‌ بكه‌ن، كامه‌یان زۆرینه‌یان هێنا ئه‌و ئه‌م پۆسته‌ بگرێته‌ ده‌ست. كورد و سوننه‌ی عه‌ره‌ب و توركمان و مه‌سیحیه‌كانیش به‌هه‌مان شێوه‌ كێبڕكێ له‌سه‌ر پۆسته‌كانی خۆیان بكه‌ن. ئه‌وكات نه‌ ئه‌وه‌نده‌ دامه‌زراندنی حكومه‌ت دوا ده‌كه‌وێت نه‌ئه‌وه‌نده‌ پڕۆسه‌ی دیمۆكراسیه‌تیش ماندووهیلاك ده‌بێت. هه‌روه‌ها جۆرێكی تازه‌ی دیمۆكراسیه‌تیش له‌ دونیادا دێته‌ كایه‌وه‌. ئه‌گه‌ر سیاسیه‌كانی عێراق ڕێگا چاره‌یه‌كی له‌م شێوه‌یه‌ نه‌گرنه‌ به‌ر ئه‌وه‌ هه‌رگیز ڕێگا چاره‌ی ده‌ربازبوون له‌م قه‌یرانه‌سیاسیه‌ی ئێستا به‌غدا تێیكه‌وتووه‌ نیه‌. چونكه‌ ڕێگاكان ئه‌وه‌نده‌ ته‌خت نین بۆ ده‌ربازبوون به‌ئاسانی لێی.

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

READ_MORE

جێنده‌ر بالانس به‌ره‌و كوێمان ئه‌با... (لــه‌ كـۆڵــه‌واریــی سیـاســیـه‌وه‌ هـه‌تـا ڕووخانی كـۆمه‌ڵگه‌) … به‌هرۆز جه‌عفه‌ر PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 07:40 به‌هرۆز جه‌عفه‌ر

 هه‌تا له‌م وڵاته‌ په‌روه‌رده‌و په‌یوه‌ندی نێوان ئوستادو خوێندكاره‌كانی، په‌یوه‌ندی نێوان نه‌خۆش و پزیشك چاره‌ نه‌كرێت، له‌گشت بابێكی تردا سه‌قه‌تین. ئه‌مه‌ كه‌لامی پیره‌ پیاوێكی نه‌خوێنه‌واری سه‌رجاده‌ بوو، كه‌لێم پرسی تۆ هیچت ده‌ست ئه‌كه‌وێت واسه‌رقاڵی ته‌زبیح فرۆشتنی؟.. ده‌ی كوره‌ خۆ له‌ده‌ست بۆڵه‌بۆڵی ماڵه‌وه‌ قوتارم ئه‌بێت. ئه‌گه‌رچی لێره‌ ئه‌مه‌وێت به‌هێزێكی زانستی و لۆژیكی له‌سه‌ر ئه‌م كه‌یسه‌ له‌كۆمه‌ڵگه‌ی كوردیدا بدوێم، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌م پیره‌ پیاوه‌دا كه‌مێكی تر به‌رده‌وام ئه‌بم، چۆن.. ؟. ئه‌دی مامه‌ گیان هه‌ست ناكه‌ی "موحیبه‌ت" لای ژن و پیاو به‌پیری زیاتر ئه‌كات. ؟.. نه‌وه‌ڵا ئه‌م به‌یانیه‌ ده‌ستم كردۆته‌ مل خێزانه‌كه‌م یه‌ك گه‌زی به‌تینی له‌قۆڵم گرتووه‌ ئیستاش جێگه‌كه‌ی شین و مۆربۆته‌وه‌. ئه‌مجۆره‌ له‌ئاخاوتن له‌كۆمه‌ڵگه‌ی كوردیدا كه‌م نین، به‌ڵام ئیشكالیه‌ت له‌وه‌وه‌ ده‌ست پێئه‌كات كه‌ ئه‌م بابه‌ته‌ كۆمه‌ڵی توخمی گرنگ له‌گه‌ڵ خۆی په‌لكێش ئه‌كات و هه‌رهه‌ووشیان له‌ دیدی ئاینی ئه‌خلاقی كلتوری و نه‌ته‌وه‌ییه‌وه‌ ئه‌خاته‌ ژێر پرسیارو نیشانه‌ی سه‌رسوڕمانه‌وه‌، ئه‌مه‌ به‌تایبه‌تی له‌م سه‌رده‌مێكدا كه‌ به‌نه‌مانی سنوره‌كان ناوزه‌ند ئه‌كرێت به‌هۆی ڕه‌شه‌بای جیهانگیریی و شۆرشی ته‌كنه‌لۆژیاو كۆمینیوكه‌یشنه‌وه‌، له‌و سه‌رده‌مه‌ی كه‌ مۆدێرنه‌ هاتووه‌و ئه‌یه‌وێت شوناسێكی تر بۆ كۆمه‌ڵگه‌ بكات، له‌بێنه‌وبه‌ره‌ی نۆژه‌نكردنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه‌و لابردنی هه‌ر دێڕێكه‌ كه‌له‌ فیوداڵیزم ئه‌دوێت، ئه‌مه‌ ئه‌گه‌ر لای ئێمه‌ چه‌ند كه‌سانێك ئه‌مێستاكه‌ كه‌سابه‌ته‌كه‌ی خۆیان بیرچۆته‌وه‌، خوویان داوه‌ته‌ هه‌ڵرشاندنی ووشه‌ی ئه‌مسه‌رو ئه‌وسه‌ر، ئه‌وا له‌وڵاته‌هایه‌كی وه‌ك فه‌ره‌نساو ئه‌ڵمانیاو به‌ریتانیادا سه‌دان ساڵه‌ پرۆژه‌ی تازه‌بونه‌ی كۆمه‌ڵگه‌و تاكه‌كانی گه‌ڵاڵه‌كراوه‌، هه‌ریه‌كه‌و به‌فاكته‌رێكی گه‌وره‌وه‌ خۆی فۆرمه‌ڵه‌كردووه‌، لێره‌وه‌ یۆرگن هابرماس له‌كتێبی "مۆدێرنه‌و گوتاره‌ سیاسیه‌كه‌ی دا هۆشیاری ئه‌داته‌ ئه‌وكۆمه‌ڵگانه‌ی كه‌ له‌م قۆناغه‌ی ئێستای جووڵه‌و بزافی كوردیدان و ئه‌ڵێت: ووریابن، ئه‌گه‌ر ئه‌م خه‌ونه‌ تازه‌یه‌ له‌سه‌ر بنچینه‌یه‌كی شارستانی-ئه‌خلاقی ده‌ق نه‌گرێت ئه‌وا هه‌رچه‌نده‌ بیناكانتان به‌رز بێت ئه‌وا هه‌ر ده‌ڕوخێت. جا بابزانین كورد ئێستا له‌كوێی ئا ئه‌مانه‌دایه‌.

 * كوردو بالانسی ڕه‌گه‌زی

گه‌وره‌ترین كێشه‌ له‌وه‌ ده‌ست پێ ئه‌كات، كه‌تا ئێستا مرۆڤ له‌م وڵاته‌ قیمه‌تی نییه‌، ئه‌مه‌ ژینگه‌و واقیعه‌ جوگرافی و سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان خوڵقاندوویانه‌، له‌ده‌ستی ژن یاخود پیاوێكدا نییه‌، تا به‌له‌ناوچونیان كۆتایی به‌گرفته‌كه‌ بێت، ئه‌مه‌ یه‌ك دنیا عوقده‌ی ده‌رونیشی به‌دوای خۆیدا هێناوه‌، ئاخر خۆ مامه‌ڵه‌كردن له‌ یه‌كسانكردنی ژن و پیاو، باسكردن له‌ئه‌رك و ماف هه‌روا بابه‌تێكی بێ لق و پۆپ نییه‌، هیچ شتێك نییه‌ له‌فه‌زادا په‌یوه‌ندی به‌ئینسانه‌كانه‌وه‌ هه‌بێت و كۆمه‌ڵگه‌ قسه‌ی خۆی بۆی نه‌بێت، چ جای نه‌وعیه‌ت له‌وه‌ها دۆخێكدا ته‌حه‌كوم بكات، ئه‌زانن له‌ته‌واوی زانسته‌كاندا ته‌نانه‌ت له‌بواری ئه‌ندازه‌یی و ڕووپێوكردنیشدا دیاریكردنی جێگه‌ی خۆت بۆ پێوانه‌كردن چه‌ند گرنگه‌، له‌وه‌ش گرنگتر ده‌ها ئێمه‌ بزانین وه‌كو كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی له‌كوێی بابه‌ته‌كه‌یاین، تا ئێستاش زانایانی ئێمه‌ له‌سه‌ر خه‌ته‌نه‌ كردنی مێینه‌ یه‌كڕا نین، كه‌چی هه‌ندێكیان ئه‌ڵێن كاته‌كه‌ له‌باره‌ بۆ دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی كوردی، تا ئێستاش ڕۆژانه‌ هه‌واڵی خۆسوتان و كوشتنی ده‌یه‌ها ژن له‌گوێچكه‌ماندا ئه‌زرنگێته‌وه‌، گوتارێكی یه‌كگرتوومان له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ی فره‌ژنی نییه‌، كار گه‌یشته‌ ئه‌وه‌ی له‌و په‌ڕی قسه‌كردن به‌باگكراوه‌ندێكی ڕۆشنبیرییه‌وه‌ ژنێكی كورد له‌په‌رله‌مانا بڵێت: بۆ پیاوێك دوو ژنی هه‌بێت ئه‌ی بۆ ژنێك دوو پیاوی نه‌بێت. سه‌یره‌ ئاخر ئه‌و منداڵه‌ی كه‌دێته‌ ده‌ر سبه‌ی ناوی باوكی چی ئه‌بێت، په‌یوه‌ندی نێوان نێرو مێ له‌م ناوچه‌یه‌ گورگ ئاسایه‌، ئه‌گێڕنه‌وه‌ چه‌ند ساڵێك به‌ر له‌ئێستا له‌ده‌شتێكی چۆڵ پیاوێك په‌ڕۆیه‌كی سوور ئه‌بینێت لای وایه‌ ئافره‌ته‌ دوای چاره‌كیك به‌دوای دا ئه‌ڕوات و به‌نائومێدی ئه‌گه‌ڕێته‌وه‌، ئێمه‌ ئه‌گه‌رچی له‌ناوه‌ڕۆكدا كێشه‌مان هه‌یه‌، دواجارگرفتمان له‌گه‌ڵ ژن و له‌گه‌ڵ ئافره‌تیشدایه‌، چونكه‌ له‌بنه‌ڕه‌تدا زاراوه‌یه‌كی نه‌گۆڕو گشتگیرمان نییه‌، هه‌روه‌ك دیدێكی خراپیشمان هه‌یه‌.

له‌ڕووی كلتوریه‌وه‌، هه‌ڵبه‌ته‌ كلتور ناسنامه‌و گشتێكی ئالۆزی كۆمه‌ڵگه‌یه‌، له‌ مێژوو جوگرافیاو هونه‌رو ڕه‌وشت و عادات.. هتد. پێكدێت، ئێمه‌ به‌م جێنده‌ر باڵانسه‌ زیانێكی گه‌وره‌مان له‌ كۆمه‌ڵگه‌ی خۆمانداوه‌، به‌دڵنیاییه‌وه‌ تێڕوانینێكی ئه‌قڵانیمان نییه‌بۆی، چونكه‌ له‌بنه‌ڕه‌تدا ئه‌قڵ ده‌ست به‌سه‌ر گۆڕانه‌كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كاندا ئه‌گرێت، ڕه‌نگه‌ دیارده‌یه‌كی خراپ ده‌یان بۆ سه‌دساڵیشی بوێت تا له‌كۆمه‌ڵگه‌دا وه‌ده‌ربنرێت، ئه‌مه‌ له‌سیاسه‌ت و ته‌نشیئه‌ی ئابوریدا وانییه‌، بۆیه‌ گۆڕان له‌ئه‌قڵیه‌ت یاخود چاكسازی له‌ئه‌قڵیه‌تی نێرومێی ئه‌م وڵاته‌دا ئه‌كرێت ناوی لێ بنرێت باڵانسی ڕه‌گه‌زی، ئه‌مه‌ش كاری چه‌ند ڕۆژێك نییه‌، به‌داخه‌وه‌ تا ئه‌م كاته‌ش له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی به‌درێژایی مێژوو، قه‌یرانی كۆڵه‌واریی سیاسی به‌رۆكی پێگرتووین، بواری هه‌ناسه‌دان ته‌سك بووه‌، تاوه‌كو بیرله‌ چه‌ند تێكستێكی ئه‌ولاتر بكه‌ینه‌وه‌. به‌ڵام زیاتر له‌دوای پرۆسه‌ی ئازادی عێراقه‌وه‌، ته‌واوی لایه‌نه‌ سیاسی و ئابوری و كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان به‌یه‌كجار گۆڕان، شوان و گاوانه‌كان بوون به‌ پۆلیس و ئه‌فسه‌ر، ژنه‌ په‌چه‌ماڵه‌كان داخوازی سه‌رده‌میان زیادی كرد، سترێچ و جل و به‌رگه‌ ته‌سكه‌كان و نه‌شته‌رگه‌ری جوانكاری جێگه‌ی به‌هه‌وری و كۆڵوانه‌و جل و به‌رگی كورده‌واری لێژكرد، مكیاژی ڕۆژئاوایی چووه‌ جێگه‌ی شتی تر، ئه‌تاری و پله‌یسته‌یشن و چات و ڕاكێشانی سه‌رنج و هه‌ڵكشانی ئاره‌زووه‌كانی هه‌ردوولاو مێبازی ونه‌مانی خوو ڕه‌وشت به‌یه‌كجاری هاته‌مه‌یدانه‌كه‌وه‌، سه‌ره‌نجام دیارده‌ی ترسناك و نامرۆیی لێ ئه‌كه‌وێته‌وه‌و كه‌سه‌ره‌تاكنیشی به‌ڕوونی ده‌ركه‌وتووه‌، بۆیه‌ش دواجار هه‌ردوولا (ژنان و پیاوان) ئه‌كه‌ونه‌ تۆمه‌تباركردنی یه‌كتری و سه‌ریشی له‌هیچه‌وه‌ ده‌رئه‌چێت. ئه‌مه‌ ئه‌وكاتانه‌ن كه‌ئیتر ڕێژه‌ی جیابونه‌وه‌ له‌ زه‌واجكردن و ڕێژه‌ی خۆسوتاندن له‌به‌خۆداچونه‌وه‌ زیاتر ئه‌بێت، دیارده‌كانی له‌شفرۆشی و بازرگانی كردن و شه‌رم شكان له‌هه‌رشتی واوه‌تر ئه‌ڕوات. بۆیه‌ش وه‌ها دۆخێك به‌نیسبه‌ت وه‌ها كۆمه‌ڵگه‌یه‌كه‌وه‌ ئیجگار نامۆیه‌.

 *ژن و دین و سیاسه‌ت

 لێره‌ ژنان هێنده‌ی ئیشكالیان له‌گه‌ڵ خۆڕازاندنه‌وه‌و جۆره‌كانی ئاڵتوندا هه‌یه‌، هیچ كێشه‌یه‌كیان له‌سه‌ر مافه‌كانی خۆیان نییه‌، ڕه‌نگه‌ پیاوانیش وابن، به‌ڵام كه‌متر، چونكه‌ به‌درێژایی مێژوو پیاوان بوون به‌قوربانی به‌ره‌كانی جه‌نگ و نه‌هامه‌تیه‌كانی زه‌مانه‌، ئه‌وه‌ ڕاسته‌ ئافره‌تیش له‌پشته‌وه‌ ڕۆڵی خۆی گێڕاوه‌، به‌ڵام كێشه‌ی پیاوان زۆرجاره‌ له‌كۆڕی سیاسه‌تیشدا له‌خه‌می میلله‌ت ده‌رئه‌چێت و ئه‌چێته‌ ته‌قه‌للای تێركردنی غه‌ریزه‌ سێكسیه‌كانیه‌وه‌، له‌سیاسه‌تدا زۆرجار بیستوومانه‌ كه‌ ئه‌گه‌ر ئیش كه‌وته‌ ده‌ست ژن بزانن ئه‌وه‌ وه‌زع باش نییه‌، له‌قاڵبی شه‌ریعه‌تی ئیسلامیشدا بینیوومه‌: كه‌ هه‌ركاتێك ئافره‌ت فه‌رمانڕه‌وایی كرد، ئه‌وا ئه‌و كۆمه‌ڵگه‌یه‌ سه‌رناكه‌وێت.. به‌ڵام ئه‌مه‌ حوكمی پێناكرێت، هه‌رچۆنێك بێت كاتێك په‌روه‌ردگار ئه‌فه‌رموێت: (الرجال قوامون علی النسا و ) ئه‌مه‌ ئیتر جێگه‌ی هیچ مشتوومڕێك نییه‌ونه‌بووه‌، چونكه‌ یه‌كه‌مجار هیچ كه‌س له‌خوا زانترو لێزانتر نییه‌، دووه‌مین، به‌و مانایه‌نییه‌ كه‌غه‌در له‌ئافره‌تان كرابێت، یاخود بێڕێزی بێت، دواجار خۆی ئه‌فه‌رموێت: به‌ڕێزترینتان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ته‌قوای زیاتره‌.. خوداش غه‌در له‌هیچ كه‌سێك ناكات مه‌گه‌ر مرۆڤه‌كان خۆیان غه‌داربن.. به‌ده‌ر له‌مه‌ش سیاسه‌ت له‌ڕوَژهه‌ڵاتدا زیاتر پیشه‌یه‌كی (رجالی) ه‌. له‌ناوكوردیشدا به‌وه‌ ناسراوین كه‌خۆشباوه‌ڕو كۆڵه‌واریی سیاسین، ناوه‌نده‌ ئه‌كادیمیه‌كانمان هه‌موو شتێكن، ته‌نها جێگه‌ی زانین و فێربوون نین، چ جای ژنیش به‌و هه‌موو ناسكی و دۆخه‌ بایه‌لۆجیه‌ی خۆیه‌وه‌ بخزێته‌ ناو ئه‌م قوماربازیه‌ی كه‌ئه‌مڕۆ ئه‌گوزه‌رێت، به‌دڵنیاییه‌وه‌ سبه‌ی له‌ئه‌مڕۆ باشتر نابێت، له‌دوای پرۆسه‌ی ئازادی تاقه‌ ژنێكی كوردمان نارده‌ به‌غدا بۆ داكۆكیكردن له‌مافه‌ڕه‌واكانی گه‌له‌كه‌مان، كه‌چی به‌سه‌ردوو ژنه‌وه‌ شووی به‌ "عجێل یاوه‌ر" كرد و دواتریش به‌كراسێكی سووره‌وه‌ هاته‌وه‌. زۆرن نمونه‌ی جۆراوجۆری تر كه‌ ئه‌م میلله‌ته‌ له‌ڕووی كلتورو كۆمه‌ڵایه‌تیه‌وه‌ یاسینی خۆی بۆ ئاینده‌ ئه‌خوێنێت، چونكه‌ كاتێك ئینتیداب جێگه‌ی ئیستعماری گرته‌وه‌، ئێستا "الاختلال" جێگه‌ی ئیستعماری پێشووی گرتۆته‌وه‌، ئه‌م تێكچونه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌ هه‌رزوو سوڵتان و خه‌لیفه‌كانی عوسمانی له‌خشته‌برد، تۆبڵێی پێكهاته‌و ئیمانی ئێمه‌ومانان له‌وان پته‌وتر بێت، ئاخر حیكمه‌ت چییه‌ ئافره‌تێك له‌ماڵه‌وه‌ بۆنی چه‌وری پیاو بكوژێت و له‌ده‌ره‌وه‌ گه‌نجه‌ گیرفان به‌تاڵه‌كانی ئه‌م وڵاته‌ ڕووحیان بۆی بچێت. ئه‌كرێت نیزامی په‌روه‌رده‌ی وڵاتێك یان ئابوری و وه‌به‌رهێنانی وڵاتێك یاخود ئه‌قڵیه‌تی وڵاتێك له‌شوێنێكی تر ته‌قلیدو ئه‌زمون بكرێت (نه‌ك كۆپی په‌یستیش) به‌ڵام ناكرێت كلتوری وڵاتێك بگوێزرێته‌وه‌ وڵاتێكی تر. ئێمه‌ هه‌موومان حه‌ز به‌ مكیاژو جل و به‌رگ و ڕه‌نگی قژو ژنی ئه‌وروپی ئه‌كه‌ین به‌ڵام خۆمان له‌ ئه‌قڵی ئه‌وروپی ناده‌ین، ئه‌مه‌یه‌ ناوه‌ڕۆكی كێشه‌كه‌. پیره‌مێرده‌كه‌ ڕاستی كرد ئه‌گه‌ر په‌روه‌رده‌كه‌مان له‌سكی دایكه‌وه‌ بۆ خوێندنی دكتوَرا چاك نه‌كه‌ین حاڵمان شڕه‌. له‌خه‌می هه‌ڵه‌وپه‌ڵه‌ی سیاسه‌ته‌وه‌ بۆ خه‌مێكی تریش ئه‌ڕۆین كه‌ڕووخانی كۆمه‌ڵگه‌یه‌.

 Bahrozjafar@yahoo.com

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

بۆ ته‌واوی برا كورده‌ یه‌زیدیه‌كان... جمیل احمد بابان - هه‌ولێر PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 07:40 - گشتی

 

ئێمه‌ وه‌كو كورد له‌ ته‌واوی كوردستان به‌ ده‌ست رژێمه‌ ره‌فتار فاشیه‌كان و شۆڤێنیه‌كان هه‌ر له‌سه‌ره‌تای دروستبونی مرۆڤایه‌تی تا راپه‌رینه‌ مه‌زنه‌كه‌ی كۆمه‌لانی خه‌لك به‌ پشتیوانی هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان له‌ ته‌واوی كوردستانی پارچه‌پارچه‌كراو و له‌و ولاتانه‌ی وه‌ك (مێر، لوبنان، ئوردن، یه‌ریڤان) هتد كه‌ تیدا كه‌مینه‌ین به‌ هه‌موو شێوه‌یه‌ك له‌ ژێر چه‌پۆكی دوژمندا خولمان خواردوه‌، هه‌رچه‌نده‌ ئێمه‌ خۆشمان به‌ هۆی سیخوری و به‌خاله‌ت وكۆمه‌لێك هۆكاری تری وه‌ك خیانه‌ت زۆرێك له‌ ئێمه‌ش پالپشتی ئه‌و دوژمنانه‌ بوین له‌ ته‌واوی كوردستان به‌ هه‌موو ئاینه‌كانیه‌وه‌ به‌ بی جیاوازی له‌گه‌ل ئه‌وه‌ش هه‌ر به‌بی جیاوازی ئاینی كه‌سی زۆر تێكۆشه‌ر و خه‌باتگێرمان هه‌بوه‌ له‌ هه‌موو كوردستان و ئه‌و ولاتانه‌ی كه‌ كوردیشی تێدا نیشته‌جێیه‌ و توانیومانه‌ كورد بونی خۆمان بسه‌لمێنین ئه‌گه‌ر به‌ هه‌ر نرخێك بوبی.

ئێستا ئێمه‌ به‌ تایبه‌تی له‌و پارچه‌ی كوردستان هه‌رچه‌نده‌ چاوی هه‌زاران دوژمنی جۆراوجۆری له‌سه‌ره‌ به‌لام له‌گه‌ل ئه‌وه‌ش پێویسته‌ هه‌ندی ئه‌ركی نیشتمانی یان قه‌ومی هه‌یه‌پێویسته‌ بیپارێزین، ئێمه‌ جارێكی تر به‌خۆماندا بچینه‌وه‌ و هه‌لوێسته‌یه‌ك بكه‌ین به‌ تایبه‌تی هه‌ندی برایانی كوردی ره‌سه‌نی ئێزیدی ئه‌ویش پاراستنی كه‌لتورو كه‌له‌پوری ته‌واوی كوردیه‌، هه‌رچه‌نده‌ من له‌و باوه‌ره‌م كه‌ كوردانی یه‌زیدی به‌ هه‌موو بنه‌ما كه‌لتوریه‌كانی كوردی پابه‌ندن به‌لام ته‌نها خالێك هه‌یه‌ به‌ پێویستی ده‌زانم گۆرانكاریه‌كی تێدا بكرێت ئه‌ویش فرێدانی ئه‌وجله‌یه‌ كه‌ هه‌ندی له‌ برا ئێزیدیه‌كانمان ده‌یپۆشن ئه‌ویش به‌ جلی عه‌ره‌ب ده‌ناسری نه‌ك هی كورد ئه‌ویــش (له‌به‌ركردنی دشداشه‌و چه‌فیه‌و عه‌گاله‌) هه‌رچه‌نده‌ من نازانم بۆ ئه‌و جلانه‌ ده‌پۆشن بم بورن چونكه‌ هیچ زانیاریه‌كم نیه‌ به‌لام ئه‌وه‌نده‌ ده‌زانم برا عه‌ره‌بكان ئه‌وانه‌ی خه‌لكی ساده‌ن نه‌ك لایه‌نێكی به‌رپرس جا ئه‌گه‌ر ئه‌وان به‌م شێوه‌یه‌ بیر بكه‌نه‌وه‌ واته‌ كه‌سی ساده‌ی عه‌ره‌ب ئاخۆ ده‌بێت كه‌سی شۆڤێنی عه‌ره‌ب بلی چی؟ ده‌لێن ئێزیدی دوو جۆرن به‌شێكی عه‌ره‌ب به‌شێكی كورد و هه‌ندێكیان وه‌ك شۆڤێنیه‌كان له‌به‌رئه‌و جل پۆشینه‌ ده‌لێن ته‌واوی ئێزیدی عه‌ره‌بن بۆیه‌ پێشنیار ده‌كه‌م و داوا له‌ برا به‌رپرس و لایه‌نه‌رۆحانیه‌كانی كوردانی ئێزیدی ده‌كه‌م هه‌وله‌كانیان چرتر بكه‌نه‌وه‌ و هه‌ول بده‌ن ئه‌وانه‌ی جلی عه‌رب ده‌پۆشن گۆرانكاریه‌كیان بۆبكرێت وئه‌و جله‌ بگۆڕن واته‌ {دشداشه‌ و چه‌فیه‌و عه‌گال }.

باچیتر دوژمنان و شۆڤێنیه‌كان به‌ كوردی ره‌سه‌نی ئێزیدیمان نه‌لێن عه‌ره‌ب..

چونكه‌ ئێوه‌ی كوردی یه‌زیدی كوردی ره‌سه‌نن و تا ئه‌مرۆش توانیوتانه‌ پارێزگاری له‌ كوردبونتان بكه‌ن هه‌ر له‌سه‌ره‌تای ژیانه‌وه‌ تا ئه‌مرۆ..

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

READ_MORE

به‌یاننامه‌ی ده‌زگای ئیسرائیل-كورد ده‌رباره‌ی كردنەوەی ئۆفیسی دەزگای ئیسرائیل و كورد لە ئۆرشەلیم PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 07:23 به‌رجه‌سته‌

 

ده‌زگای ئیسرائیل-كورد به‌ئه‌ركی خۆی ده‌زانێ خه‌ڵكی كوردستان و لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌كان ئاگه‌دار بكاته‌وه‌ له‌وه‌ی وه‌ك هه‌وڵێك بۆ به‌ره‌وپێشبردنی پێوه‌ندییه‌كانی كورد و ئیسرائیل و به‌رزكردنه‌وه‌ی بۆ ئاستی فه‌رمی، سه‌رۆكی ئه‌و ناوه‌نده‌ سه‌ردانی ئیسرائیل كردووه‌ و یه‌كه‌م ده‌رگه‌ی ره‌سمیی نێوان هه‌ولێر و ئورشه‌لیم كرایه‌وه‌. له‌و سه‌ردانه‌دا كه‌ هه‌فته‌ی رابردوو به‌كۆتا هات، به‌رپرسانی ئیسرائیلی پاڵپشت به‌تێگه‌یشتن له‌ رۆشنبیریی گشتیی ئێسته‌ی كورد و هه‌لومه‌رجی پاش 2 ساڵ كاروچالاكیی ده‌زگای ئیسرائیل-كورد له‌ هه‌رێمی كوردستان و لێكدانه‌وه‌ سیاسی و هه‌مه‌جۆره‌كانی خۆیان پێشوازییه‌كی ره‌سمییان له‌ داوود باغستانی وه‌ك سه‌رۆكی ده‌زگا كرد. مۆڵه‌تدان به‌كردنه‌وه‌ی نووسینگه‌یه‌كی تایبه‌ت به‌ ئیسرائیل-كورد و ره‌خساندنی دیدار و كۆبوونه‌ی ره‌سمی، ئه‌كادیمی، سیاسی و كولتوورییه‌كانی لایه‌نی ئیسرائیلی له‌گه‌ڵ به‌ڕێز باغستانیدا رێگه‌مان پێ ده‌دات به‌متمانه‌وه‌ ئه‌و مزگێنییه‌ به‌ رای گشتیی كوردستان بده‌ین كه‌ ده‌زگاكه‌مان له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی هه‌موو جۆره‌ هه‌ڕه‌شه‌ و ناوزڕاندن و تۆمه‌تێكی خرایه‌ سه‌رشان، به‌ڵام پێیان سه‌ربه‌زره‌، چونكه‌ هه‌ست به‌ سه‌ركه‌وتن ده‌كات له‌وه‌ی ده‌نگی ره‌وای گه‌لی كوردی له‌ هه‌ر چوارپارچه‌ی كوردستانی گه‌یانده‌ دۆستدارانی كورد له‌ ته‌لئه‌ڤیڤ.  

هاوكات دڵنیاتان ده‌كه‌ینه‌وه‌ له‌وه‌ی له‌ رێگه‌ی راگه‌یه‌ندنه‌كانی ده‌زگاوه‌ له‌ ژماره‌ی داهاتووی گۆڤاری ئیسرائیل-كورددا ورده‌كارییه‌كانی ئه‌و سه‌ردانه‌ و ئه‌نجامه‌كانی دێنه‌ بڵاوكردنه‌وه‌.

ده‌زگای ئیسرائیل-كورد/به‌شی راگه‌یاندن

16 تشرینی یه‌كه‌م/ئۆكتۆبه‌ر

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

به‌یاننامه‌ی ده‌زگای ئیسرائیل-كورد ده‌رباره‌ی كردنەوەی ئۆفیسی دەزگای ئیسرائیل و كورد لە ئۆرشەلیم PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 07:23 - گشتی

 

ده‌زگای ئیسرائیل-كورد به‌ئه‌ركی خۆی ده‌زانێ خه‌ڵكی كوردستان و لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌كان ئاگه‌دار بكاته‌وه‌ له‌وه‌ی وه‌ك هه‌وڵێك بۆ به‌ره‌وپێشبردنی پێوه‌ندییه‌كانی كورد و ئیسرائیل و به‌رزكردنه‌وه‌ی بۆ ئاستی فه‌رمی، سه‌رۆكی ئه‌و ناوه‌نده‌ سه‌ردانی ئیسرائیل كردووه‌ و یه‌كه‌م ده‌رگه‌ی ره‌سمیی نێوان هه‌ولێر و ئورشه‌لیم كرایه‌وه‌. له‌و سه‌ردانه‌دا كه‌ هه‌فته‌ی رابردوو به‌كۆتا هات، به‌رپرسانی ئیسرائیلی پاڵپشت به‌تێگه‌یشتن له‌ رۆشنبیریی گشتیی ئێسته‌ی كورد و هه‌لومه‌رجی پاش 2 ساڵ كاروچالاكیی ده‌زگای ئیسرائیل-كورد له‌ هه‌رێمی كوردستان و لێكدانه‌وه‌ سیاسی و هه‌مه‌جۆره‌كانی خۆیان پێشوازییه‌كی ره‌سمییان له‌ داوود باغستانی وه‌ك سه‌رۆكی ده‌زگا كرد. مۆڵه‌تدان به‌كردنه‌وه‌ی نووسینگه‌یه‌كی تایبه‌ت به‌ ئیسرائیل-كورد و ره‌خساندنی دیدار و كۆبوونه‌ی ره‌سمی، ئه‌كادیمی، سیاسی و كولتوورییه‌كانی لایه‌نی ئیسرائیلی له‌گه‌ڵ به‌ڕێز باغستانیدا رێگه‌مان پێ ده‌دات به‌متمانه‌وه‌ ئه‌و مزگێنییه‌ به‌ رای گشتیی كوردستان بده‌ین كه‌ ده‌زگاكه‌مان له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی هه‌موو جۆره‌ هه‌ڕه‌شه‌ و ناوزڕاندن و تۆمه‌تێكی خرایه‌ سه‌رشان، به‌ڵام پێیان سه‌ربه‌زره‌، چونكه‌ هه‌ست به‌ سه‌ركه‌وتن ده‌كات له‌وه‌ی ده‌نگی ره‌وای گه‌لی كوردی له‌ هه‌ر چوارپارچه‌ی كوردستانی گه‌یانده‌ دۆستدارانی كورد له‌ ته‌لئه‌ڤیڤ.  

هاوكات دڵنیاتان ده‌كه‌ینه‌وه‌ له‌وه‌ی له‌ رێگه‌ی راگه‌یه‌ندنه‌كانی ده‌زگاوه‌ له‌ ژماره‌ی داهاتووی گۆڤاری ئیسرائیل-كورددا ورده‌كارییه‌كانی ئه‌و سه‌ردانه‌ و ئه‌نجامه‌كانی دێنه‌ بڵاوكردنه‌وه‌.

ده‌زگای ئیسرائیل-كورد/به‌شی راگه‌یاندن

16 تشرینی یه‌كه‌م/ئۆكتۆبه‌ر

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

خه‌ڵاتی ساڵانه‌ی (سه‌رده‌شت عوسمان) بۆ ئازادی بیروڕا ..پێشنیارێک بۆ گفتوگۆ PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 07:14 گۆشه‌ی تایبه‌ت

ڕۆشنبیران و نوسه‌ران و ڕۆژنامه‌نووسانی ئازادیخواز

ڕۆژنامه‌و بڵاوکراوه‌ ئازاده‌کان

ماڵپه‌ڕ و ڕادیۆ و ڕێکخراوه‌ مه‌ده‌نیه‌کان

خێزان و پارێزه‌ خۆبه‌خشه‌کانی دۆسییه‌ی (سه‌رده‌شت عوسمان)

سه‌رجه‌م که‌مپین و کۆمیته‌کانی ده‌ره‌وه‌ی وڵات

سه‌رجه‌م لایه‌نگرانی ئازادی بیروڕاو ئازادی ڕۆژنامه‌گه‌ری

دوای سڵاو ڕێز و خۆشه‌ویستیم بۆ هه‌مووتان

به‌ڕێزان ڕفاندن و تیرۆرکردنی خوێندکار و ڕۆژنامه‌نووس (سه‌رده‌شت عوسمان) ئه‌رکی به‌رگری کردنی هه‌موومانی له‌ئازادی بیروڕا و ئازادی ڕۆژنامه‌گه‌ری قورس کرد، ڕاگه‌یاندنی لیژنه‌ی لێکۆڵینه‌وه‌ له‌ دۆسییه‌ی (سه‌رده‌شت عوسمان) ئه‌م ئه‌رکه‌ی چه‌ند جار قورستر کرده‌وه‌، چونکه‌ ڕفاندن و تیرۆرکردن و ڕاگه‌یاندنی لیژنه‌ی لێکۆڵینه‌وه‌ ئه‌گه‌ر له‌ شێوه‌دا کاره‌کانیان جیاوازبووبن، ئه‌وا له‌ ناوه‌ڕۆکدا هه‌ڵگری یه‌ک په‌یامی هاوبه‌شن، ئه‌ویش سه‌رکوتکردنی ئازادی بیروڕاو شێواندنی که‌سایه‌تی ئازادیخواز و تۆمه‌ت دروستکردنه‌ بۆ ده‌نگی ناره‌زایه‌تی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵکی کوردستان.

ئه‌م قۆناغه‌ هه‌ستیاره‌ پێویستی به‌وه‌ هه‌یه‌ که‌ ئازادیخوازان و به‌ره‌ی سه‌نگه‌ری به‌رگری له‌ ئازادی و مافه‌ مه‌ده‌نیه‌کانی خه‌ڵکی کوردستان، چه‌ندین میکانیزم و شێوازی به‌رجه‌سته‌و کۆمه‌ڵایه‌تی بدۆزنه‌وه‌ بۆ زیندوو ڕاگرتنی دۆسییه‌ی ( سه‌رده‌شت عوسمان) که‌له‌ کۆتاییدا ده‌کاته‌ زیندوو ڕاگرتنی فه‌زای ئازادی له‌ کۆمه‌ڵگادا.

من به‌م نامه‌یه‌ پێشنیاری ئه‌وه‌ ده‌که‌م که‌ هه‌موومان بتوانین گفتوگۆ له‌سه‌ر پرۆژه‌یه‌ک بکه‌ین که‌ ناوی خه‌ڵاتی ساڵانه‌ی (سه‌رده‌شت عوسمان)بێت بۆ ئازادی بیروڕا، واته‌ هه‌موو ساڵێک له‌ڕۆژی 4/5 دا ئه‌م خه‌ڵاته‌ ببخشرێته‌ که‌سێک که‌به‌کاره‌کانی توانیبێتی مه‌وداکانی ئازادی بیروڕا و ئازادی ڕۆژنامه‌گه‌ری له‌ کوردستاندا بردبێته‌ پێشه‌وه‌، ده‌کرێت ئه‌و که‌سه‌ ڕۆژنامه‌نووس، نوسه‌ر، لێکۆڵه‌ره‌وه‌، که‌سایه‌تی سیاسی، شاعیر، چالاکی بواره‌کانی ژنان، لاوان، یان هه‌ر بوارێکیتر بێت.

ئه‌رکه‌ سه‌ره‌تاییه‌کانی ئه‌م پرۆژه‌یه‌

یه‌که‌م: پێکهێنانی لیژنه‌یه‌ک بۆ سه‌رپه‌شتی ئه‌م کاره‌ و دیاری کردنی ئه‌و که‌سه‌ی که‌ ئه‌م خه‌ڵاته‌ی پێده‌به‌خشرێت، دیاره‌ ده‌بێت لیژنه‌که‌ که‌سانی شایسته‌و پسپۆڕبن و زۆر سه‌رڕاستانه‌ ئه‌م ئه‌رکه‌ ڕاپه‌ڕێنن.

دووه‌م: ده‌کرێت خه‌ڵاته‌که‌ شێوازێکی شیاو ساده‌ی هه‌بێت که‌ ته‌عبیر له‌ ئازادی بیروڕا و ئازادی ڕۆژنامه‌گه‌ری بکات، مه‌رج نیه‌ خه‌ڵاته‌که‌ له‌ کانزایه‌کی گرانبه‌ها دروست بکرێت به‌وپێیه‌ی به‌ره‌ی به‌رگریکه‌ری ئازادی خاوه‌ن سه‌چاویه‌کی مالی دیاریکراو نیه‌.

سێیه‌م: ده‌کرێت له‌سه‌ره‌تادا خه‌ڵاته‌که‌ له‌ مه‌راسیمێکیدا له‌ باخچه‌ی نالی له‌ سلێمانی پێشکه‌ش بکرێت، وه‌ک ئه‌و کارانه‌ی که‌ که‌مپینی بێده‌نگ نابین ئه‌نجامی ده‌دات، ئه‌گه‌ر ئه‌م پرۆژه‌یه‌ سه‌رکه‌وتنی به‌ده‌ستهێنا ده‌کرێت دواتر بیر له‌ شیواز و جێگای باشتر بکرێته‌وه‌.

چواره‌م: بۆ سه‌رچاوی مالی ئه‌م پرۆژه‌یه‌ ده‌کرێت سود وه‌ربگیریت له‌ کۆمه‌ک، سپانسۆر، دانانی سندوقی هاوپشتی له‌ڕۆژی دابه‌شکردنی خه‌ڵاته‌که‌دا، دابینکردنی بڕیک هاوکاری له‌لایه‌ن هه‌ر ده‌زگایه‌که‌وه‌ که‌ به‌شداری ئه‌م پرۆژه‌یه‌ ده‌کات و به‌لایه‌وه‌ گرنگه‌، دیاره‌ به‌پێی توانا.

ئه‌م هانگاوانه‌ سه‌ره‌تان، ده‌کرێت به‌هاوبه‌شی و هاوکاری ئازادیخوازان ئه‌م پرۆژه‌یه‌ تۆکمه‌تر و فراوانتر بکرێته‌وه‌ و ڕێگای باشتر بدۆزرێته‌وه‌ بۆ به‌ئه‌نجام گه‌یاندنی، ئه‌م نامه‌یه‌ی من ته‌نها پێشنیاره‌ و لێدانی زه‌نگێکه‌ بۆ کردنه‌وه‌ی ده‌رگایه‌ک، به‌وهیوایه‌ی بتوانین هه‌موومان بیروڕای له‌باره‌وه‌ بگۆڕینه‌وه‌.

ئه‌گه‌ر ده‌سه‌ڵاتدارانی کوردستان ڕێگری دروست ده‌که‌ن بۆ دانانی په‌یکه‌ری (سه‌رده‌شت عوسمان) ئه‌وا پرۆژه‌ی خه‌ڵاتی ساڵانه‌ی (سه‌رده‌شت عوسمان) بۆ ئازادی بیروڕا ده‌توانێت ئه‌م بۆشاییه‌ پڕبکاته‌وه‌، من بڕوام وایه‌ ئه‌م کاره‌ له‌توانادا هه‌یه‌و ده‌ستی ده‌سه‌ڵات بۆ ڕێگری له‌م پرۆژه‌یه‌ بڕێک کورتره‌.

له‌گه‌ڵ سڵاوی دووباره‌م

هیدایه‌ت مه‌لا عه‌لی

hidayat_malaali@hotmail.com

 

READ_MORE

خه‌ڵاتی ساڵانه‌ی (سه‌رده‌شت عوسمان) بۆ ئازادی بیروڕا ..پێشنیارێک بۆ گفتوگۆ PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 07:14 هیدایه‌ت مه‌لا عه‌لی

ڕۆشنبیران و نوسه‌ران و ڕۆژنامه‌نووسانی ئازادیخواز

ڕۆژنامه‌و بڵاوکراوه‌ ئازاده‌کان

ماڵپه‌ڕ و ڕادیۆ و ڕێکخراوه‌ مه‌ده‌نیه‌کان

خێزان و پارێزه‌ خۆبه‌خشه‌کانی دۆسییه‌ی (سه‌رده‌شت عوسمان)

سه‌رجه‌م که‌مپین و کۆمیته‌کانی ده‌ره‌وه‌ی وڵات

سه‌رجه‌م لایه‌نگرانی ئازادی بیروڕاو ئازادی ڕۆژنامه‌گه‌ری

دوای سڵاو ڕێز و خۆشه‌ویستیم بۆ هه‌مووتان

به‌ڕێزان ڕفاندن و تیرۆرکردنی خوێندکار و ڕۆژنامه‌نووس (سه‌رده‌شت عوسمان) ئه‌رکی به‌رگری کردنی هه‌موومانی له‌ئازادی بیروڕا و ئازادی ڕۆژنامه‌گه‌ری قورس کرد، ڕاگه‌یاندنی لیژنه‌ی لێکۆڵینه‌وه‌ له‌ دۆسییه‌ی (سه‌رده‌شت عوسمان) ئه‌م ئه‌رکه‌ی چه‌ند جار قورستر کرده‌وه‌، چونکه‌ ڕفاندن و تیرۆرکردن و ڕاگه‌یاندنی لیژنه‌ی لێکۆڵینه‌وه‌ ئه‌گه‌ر له‌ شێوه‌دا کاره‌کانیان جیاوازبووبن، ئه‌وا له‌ ناوه‌ڕۆکدا هه‌ڵگری یه‌ک په‌یامی هاوبه‌شن، ئه‌ویش سه‌رکوتکردنی ئازادی بیروڕاو شێواندنی که‌سایه‌تی ئازادیخواز و تۆمه‌ت دروستکردنه‌ بۆ ده‌نگی ناره‌زایه‌تی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵکی کوردستان.

ئه‌م قۆناغه‌ هه‌ستیاره‌ پێویستی به‌وه‌ هه‌یه‌ که‌ ئازادیخوازان و به‌ره‌ی سه‌نگه‌ری به‌رگری له‌ ئازادی و مافه‌ مه‌ده‌نیه‌کانی خه‌ڵکی کوردستان، چه‌ندین میکانیزم و شێوازی به‌رجه‌سته‌و کۆمه‌ڵایه‌تی بدۆزنه‌وه‌ بۆ زیندوو ڕاگرتنی دۆسییه‌ی ( سه‌رده‌شت عوسمان) که‌له‌ کۆتاییدا ده‌کاته‌ زیندوو ڕاگرتنی فه‌زای ئازادی له‌ کۆمه‌ڵگادا.

من به‌م نامه‌یه‌ پێشنیاری ئه‌وه‌ ده‌که‌م که‌ هه‌موومان بتوانین گفتوگۆ له‌سه‌ر پرۆژه‌یه‌ک بکه‌ین که‌ ناوی خه‌ڵاتی ساڵانه‌ی (سه‌رده‌شت عوسمان)بێت بۆ ئازادی بیروڕا، واته‌ هه‌موو ساڵێک له‌ڕۆژی 4/5 دا ئه‌م خه‌ڵاته‌ ببخشرێته‌ که‌سێک که‌به‌کاره‌کانی توانیبێتی مه‌وداکانی ئازادی بیروڕا و ئازادی ڕۆژنامه‌گه‌ری له‌ کوردستاندا بردبێته‌ پێشه‌وه‌، ده‌کرێت ئه‌و که‌سه‌ ڕۆژنامه‌نووس، نوسه‌ر، لێکۆڵه‌ره‌وه‌، که‌سایه‌تی سیاسی، شاعیر، چالاکی بواره‌کانی ژنان، لاوان، یان هه‌ر بوارێکیتر بێت.

ئه‌رکه‌ سه‌ره‌تاییه‌کانی ئه‌م پرۆژه‌یه‌

یه‌که‌م: پێکهێنانی لیژنه‌یه‌ک بۆ سه‌رپه‌شتی ئه‌م کاره‌ و دیاری کردنی ئه‌و که‌سه‌ی که‌ ئه‌م خه‌ڵاته‌ی پێده‌به‌خشرێت، دیاره‌ ده‌بێت لیژنه‌که‌ که‌سانی شایسته‌و پسپۆڕبن و زۆر سه‌رڕاستانه‌ ئه‌م ئه‌رکه‌ ڕاپه‌ڕێنن.

دووه‌م: ده‌کرێت خه‌ڵاته‌که‌ شێوازێکی شیاو ساده‌ی هه‌بێت که‌ ته‌عبیر له‌ ئازادی بیروڕا و ئازادی ڕۆژنامه‌گه‌ری بکات، مه‌رج نیه‌ خه‌ڵاته‌که‌ له‌ کانزایه‌کی گرانبه‌ها دروست بکرێت به‌وپێیه‌ی به‌ره‌ی به‌رگریکه‌ری ئازادی خاوه‌ن سه‌چاویه‌کی مالی دیاریکراو نیه‌.

سێیه‌م: ده‌کرێت له‌سه‌ره‌تادا خه‌ڵاته‌که‌ له‌ مه‌راسیمێکیدا له‌ باخچه‌ی نالی له‌ سلێمانی پێشکه‌ش بکرێت، وه‌ک ئه‌و کارانه‌ی که‌ که‌مپینی بێده‌نگ نابین ئه‌نجامی ده‌دات، ئه‌گه‌ر ئه‌م پرۆژه‌یه‌ سه‌رکه‌وتنی به‌ده‌ستهێنا ده‌کرێت دواتر بیر له‌ شیواز و جێگای باشتر بکرێته‌وه‌.

چواره‌م: بۆ سه‌رچاوی مالی ئه‌م پرۆژه‌یه‌ ده‌کرێت سود وه‌ربگیریت له‌ کۆمه‌ک، سپانسۆر، دانانی سندوقی هاوپشتی له‌ڕۆژی دابه‌شکردنی خه‌ڵاته‌که‌دا، دابینکردنی بڕیک هاوکاری له‌لایه‌ن هه‌ر ده‌زگایه‌که‌وه‌ که‌ به‌شداری ئه‌م پرۆژه‌یه‌ ده‌کات و به‌لایه‌وه‌ گرنگه‌، دیاره‌ به‌پێی توانا.

ئه‌م هانگاوانه‌ سه‌ره‌تان، ده‌کرێت به‌هاوبه‌شی و هاوکاری ئازادیخوازان ئه‌م پرۆژه‌یه‌ تۆکمه‌تر و فراوانتر بکرێته‌وه‌ و ڕێگای باشتر بدۆزرێته‌وه‌ بۆ به‌ئه‌نجام گه‌یاندنی، ئه‌م نامه‌یه‌ی من ته‌نها پێشنیاره‌ و لێدانی زه‌نگێکه‌ بۆ کردنه‌وه‌ی ده‌رگایه‌ک، به‌وهیوایه‌ی بتوانین هه‌موومان بیروڕای له‌باره‌وه‌ بگۆڕینه‌وه‌.

ئه‌گه‌ر ده‌سه‌ڵاتدارانی کوردستان ڕێگری دروست ده‌که‌ن بۆ دانانی په‌یکه‌ری (سه‌رده‌شت عوسمان) ئه‌وا پرۆژه‌ی خه‌ڵاتی ساڵانه‌ی (سه‌رده‌شت عوسمان) بۆ ئازادی بیروڕا ده‌توانێت ئه‌م بۆشاییه‌ پڕبکاته‌وه‌، من بڕوام وایه‌ ئه‌م کاره‌ له‌توانادا هه‌یه‌و ده‌ستی ده‌سه‌ڵات بۆ ڕێگری له‌م پرۆژه‌یه‌ بڕێک کورتره‌.

له‌گه‌ڵ سڵاوی دووباره‌م

هیدایه‌ت مه‌لا عه‌لی

hidayat_malaali@hotmail.com

 

READ_MORE

خه‌ڵاتی ساڵانه‌ی (سه‌رده‌شت عوسمان) بۆ ئازادی بیروڕا ..پێشنیارێک بۆ گفتوگۆ PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 07:14 شه‌هید سه‌رده‌شت عوسمان

ڕۆشنبیران و نوسه‌ران و ڕۆژنامه‌نووسانی ئازادیخواز

ڕۆژنامه‌و بڵاوکراوه‌ ئازاده‌کان

ماڵپه‌ڕ و ڕادیۆ و ڕێکخراوه‌ مه‌ده‌نیه‌کان

خێزان و پارێزه‌ خۆبه‌خشه‌کانی دۆسییه‌ی (سه‌رده‌شت عوسمان)

سه‌رجه‌م که‌مپین و کۆمیته‌کانی ده‌ره‌وه‌ی وڵات

سه‌رجه‌م لایه‌نگرانی ئازادی بیروڕاو ئازادی ڕۆژنامه‌گه‌ری

دوای سڵاو ڕێز و خۆشه‌ویستیم بۆ هه‌مووتان

به‌ڕێزان ڕفاندن و تیرۆرکردنی خوێندکار و ڕۆژنامه‌نووس (سه‌رده‌شت عوسمان) ئه‌رکی به‌رگری کردنی هه‌موومانی له‌ئازادی بیروڕا و ئازادی ڕۆژنامه‌گه‌ری قورس کرد، ڕاگه‌یاندنی لیژنه‌ی لێکۆڵینه‌وه‌ له‌ دۆسییه‌ی (سه‌رده‌شت عوسمان) ئه‌م ئه‌رکه‌ی چه‌ند جار قورستر کرده‌وه‌، چونکه‌ ڕفاندن و تیرۆرکردن و ڕاگه‌یاندنی لیژنه‌ی لێکۆڵینه‌وه‌ ئه‌گه‌ر له‌ شێوه‌دا کاره‌کانیان جیاوازبووبن، ئه‌وا له‌ ناوه‌ڕۆکدا هه‌ڵگری یه‌ک په‌یامی هاوبه‌شن، ئه‌ویش سه‌رکوتکردنی ئازادی بیروڕاو شێواندنی که‌سایه‌تی ئازادیخواز و تۆمه‌ت دروستکردنه‌ بۆ ده‌نگی ناره‌زایه‌تی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵکی کوردستان.

ئه‌م قۆناغه‌ هه‌ستیاره‌ پێویستی به‌وه‌ هه‌یه‌ که‌ ئازادیخوازان و به‌ره‌ی سه‌نگه‌ری به‌رگری له‌ ئازادی و مافه‌ مه‌ده‌نیه‌کانی خه‌ڵکی کوردستان، چه‌ندین میکانیزم و شێوازی به‌رجه‌سته‌و کۆمه‌ڵایه‌تی بدۆزنه‌وه‌ بۆ زیندوو ڕاگرتنی دۆسییه‌ی ( سه‌رده‌شت عوسمان) که‌له‌ کۆتاییدا ده‌کاته‌ زیندوو ڕاگرتنی فه‌زای ئازادی له‌ کۆمه‌ڵگادا.

من به‌م نامه‌یه‌ پێشنیاری ئه‌وه‌ ده‌که‌م که‌ هه‌موومان بتوانین گفتوگۆ له‌سه‌ر پرۆژه‌یه‌ک بکه‌ین که‌ ناوی خه‌ڵاتی ساڵانه‌ی (سه‌رده‌شت عوسمان)بێت بۆ ئازادی بیروڕا، واته‌ هه‌موو ساڵێک له‌ڕۆژی 4/5 دا ئه‌م خه‌ڵاته‌ ببخشرێته‌ که‌سێک که‌به‌کاره‌کانی توانیبێتی مه‌وداکانی ئازادی بیروڕا و ئازادی ڕۆژنامه‌گه‌ری له‌ کوردستاندا بردبێته‌ پێشه‌وه‌، ده‌کرێت ئه‌و که‌سه‌ ڕۆژنامه‌نووس، نوسه‌ر، لێکۆڵه‌ره‌وه‌، که‌سایه‌تی سیاسی، شاعیر، چالاکی بواره‌کانی ژنان، لاوان، یان هه‌ر بوارێکیتر بێت.

ئه‌رکه‌ سه‌ره‌تاییه‌کانی ئه‌م پرۆژه‌یه‌

یه‌که‌م: پێکهێنانی لیژنه‌یه‌ک بۆ سه‌رپه‌شتی ئه‌م کاره‌ و دیاری کردنی ئه‌و که‌سه‌ی که‌ ئه‌م خه‌ڵاته‌ی پێده‌به‌خشرێت، دیاره‌ ده‌بێت لیژنه‌که‌ که‌سانی شایسته‌و پسپۆڕبن و زۆر سه‌رڕاستانه‌ ئه‌م ئه‌رکه‌ ڕاپه‌ڕێنن.

دووه‌م: ده‌کرێت خه‌ڵاته‌که‌ شێوازێکی شیاو ساده‌ی هه‌بێت که‌ ته‌عبیر له‌ ئازادی بیروڕا و ئازادی ڕۆژنامه‌گه‌ری بکات، مه‌رج نیه‌ خه‌ڵاته‌که‌ له‌ کانزایه‌کی گرانبه‌ها دروست بکرێت به‌وپێیه‌ی به‌ره‌ی به‌رگریکه‌ری ئازادی خاوه‌ن سه‌چاویه‌کی مالی دیاریکراو نیه‌.

سێیه‌م: ده‌کرێت له‌سه‌ره‌تادا خه‌ڵاته‌که‌ له‌ مه‌راسیمێکیدا له‌ باخچه‌ی نالی له‌ سلێمانی پێشکه‌ش بکرێت، وه‌ک ئه‌و کارانه‌ی که‌ که‌مپینی بێده‌نگ نابین ئه‌نجامی ده‌دات، ئه‌گه‌ر ئه‌م پرۆژه‌یه‌ سه‌رکه‌وتنی به‌ده‌ستهێنا ده‌کرێت دواتر بیر له‌ شیواز و جێگای باشتر بکرێته‌وه‌.

چواره‌م: بۆ سه‌رچاوی مالی ئه‌م پرۆژه‌یه‌ ده‌کرێت سود وه‌ربگیریت له‌ کۆمه‌ک، سپانسۆر، دانانی سندوقی هاوپشتی له‌ڕۆژی دابه‌شکردنی خه‌ڵاته‌که‌دا، دابینکردنی بڕیک هاوکاری له‌لایه‌ن هه‌ر ده‌زگایه‌که‌وه‌ که‌ به‌شداری ئه‌م پرۆژه‌یه‌ ده‌کات و به‌لایه‌وه‌ گرنگه‌، دیاره‌ به‌پێی توانا.

ئه‌م هانگاوانه‌ سه‌ره‌تان، ده‌کرێت به‌هاوبه‌شی و هاوکاری ئازادیخوازان ئه‌م پرۆژه‌یه‌ تۆکمه‌تر و فراوانتر بکرێته‌وه‌ و ڕێگای باشتر بدۆزرێته‌وه‌ بۆ به‌ئه‌نجام گه‌یاندنی، ئه‌م نامه‌یه‌ی من ته‌نها پێشنیاره‌ و لێدانی زه‌نگێکه‌ بۆ کردنه‌وه‌ی ده‌رگایه‌ک، به‌وهیوایه‌ی بتوانین هه‌موومان بیروڕای له‌باره‌وه‌ بگۆڕینه‌وه‌.

ئه‌گه‌ر ده‌سه‌ڵاتدارانی کوردستان ڕێگری دروست ده‌که‌ن بۆ دانانی په‌یکه‌ری (سه‌رده‌شت عوسمان) ئه‌وا پرۆژه‌ی خه‌ڵاتی ساڵانه‌ی (سه‌رده‌شت عوسمان) بۆ ئازادی بیروڕا ده‌توانێت ئه‌م بۆشاییه‌ پڕبکاته‌وه‌، من بڕوام وایه‌ ئه‌م کاره‌ له‌توانادا هه‌یه‌و ده‌ستی ده‌سه‌ڵات بۆ ڕێگری له‌م پرۆژه‌یه‌ بڕێک کورتره‌.

له‌گه‌ڵ سڵاوی دووباره‌م

هیدایه‌ت مه‌لا عه‌لی

hidayat_malaali@hotmail.com

 

READ_MORE

قه‌ره‌یلان له‌دژی گۆشاره‌كانی سه‌ر رۆژتیڤی دۆزگه‌رو پۆلیسی دانماركی بانگهێشتی قه‌ندیل كرد ... ئا. ئه‌ستێره‌ ئه‌حمه‌د PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 07:02 - هه‌واڵ

سه‌رۆكی كۆنسه‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری كۆماجڤاكین كوردستان كه‌جه‌كه‌، موردا قه‌ره‌یلان، زه‌حت وگوشاره‌كانی سه‌ر ڕۆژ تیڤی وه‌ك، ئه‌نجامی پیلانگێری هه‌ولگری نێوان ئێران و توركیه‌ هه‌ڵسه‌نگاند.  

قه‌ره‌یلان بۆ لێكۆڵینه‌ كردن له‌سه‌ر ئه‌و بانگه‌شانه‌، دۆزگه‌ر و پۆلیسی دانمارك بانگهێشتی قه‌ندیل ده‌كات و

سه‌باره‌ت به‌ زه‌خت و گوشاره‌كانی سه‌ر ڕۆژتیڤی له‌ وتووێژێكدا له‌ گه‌ل ئاژانسی هه‌واڵنێری فۆرات، تیشكی خسته‌ سه‌ر پیلانگێڕیه‌كان له‌دژی ئه‌و ته‌له‌فزیۆنه‌ كوردییه‌.

قه‌ره‌یلان ئه‌و بانگه‌شه‌ی كه‌ ئه‌وان پاره‌یان داوه‌ته‌ ڕۆژ تیڤی، وه‌ك بانگه‌شه‌یه‌كی بێبنه‌ما نرخاندو ووتی: ئه‌وان هیچ په‌یوه‌ندییه‌كی مادی و ڕێكخستنیان نییه‌ به‌ ڕۆژ تیڤییه‌وه‌.

قه‌ریلان ده‌ستنیشانی كرد كه‌ ئه‌وان وه‌ك پارتی و ته‌ڤگه‌ر، ئارشیڤه‌كه‌یان بۆ لێكۆڵینه‌وه‌ی پۆلیس و دۆزگه‌ری دانمارك ئاواڵایه‌و ووتی: "با بێن، ئێمه‌ به‌هه‌ر جۆرێك بێت ده‌رفه‌ت ده‌خوڵقێنین تا له‌سه‌ر هه‌موو به‌ڵگه‌كانی ئێمه‌ لێكۆڵینه‌وه‌ بكه‌ن. "

قه‌ره‌یلان به‌ بیری دێنێته‌وه‌ كه‌ ڕۆژ تیڤی، ته‌له‌فزیۆنێكه‌ كه‌ باسی ڕاستیه‌كانی كوردستان و توركیا ده‌كات و سه‌باره‌ت به‌و هه‌رێمانه‌ ده‌نگوباس و زانیاری ڕاست بڵاو ده‌كاته‌وه‌و به‌و شێوه‌یه‌ له‌ هه‌ڵسه‌نگاندنه‌كه‌ی به‌رده‌وام بوو: ته‌نیا هاوكاریكردنی ئێمه‌ بۆ ڕۆژ تیڤی، ته‌نیا بانگی خاوه‌نداریه‌تی كردنه‌. ئێمه‌ دامه‌زراوه‌ ‌كوردیه‌كان هانده‌ده‌ین كه‌ خاوه‌ن له‌ رۆژی تیڤی ده‌ربكه‌ون. به‌ڵام ئێمه‌ وه‌ك ته‌ڤگه‌ر هیچ پاره‌یه‌كمان نه‌داوه‌ته‌ ڕۆژ تیڤی و ئیمكانێكی واشمان نییه‌.

قه‌ره‌یلان سه‌باره‌ت به‌ بانگه‌شه‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری پێشووی ڕۆژتیڤی"مه‌نووچێهر زنوزی" زانیاری سه‌رنج ڕاكێشی راگه‌یاندو بانگه‌شه‌كانی ئه‌وه‌ی وه‌ك پیلانگێری ڕێكخستنی و هه‌واڵگری نێوان ئێران و توركیا به‌ناوكرد. قه‌ره‌یلان رایده‌گه‌ێنێت كه‌ ده‌زگای هه‌واڵگری ئیران، خزمه‌كانی زنوزیان له‌ ئێران ڕووبه‌ڕووی هه‌ڕه‌شه‌ كردۆ‌ته‌وه‌، هه‌رچه‌نده‌ له‌ سه‌ره‌تادا هه‌وڵیدابێت كه‌ خۆڕاگر بێت، به‌ڵام دواتر هه‌ڵوێستی گوڕی و له‌ چووارچێوه‌ی ئه‌و پیلانه‌دا، قسه‌ی له‌ گه‌ل پۆلیسی دانمارك كردووه‌. قه‌ره‌یلان داوای كرد كه‌ زنوزی كۆتایی بێنێت به‌و بانگه‌شه‌ دوور له‌ ڕاستیانه‌ی و سه‌رله‌نوێ متمانه‌ و دۆستایه‌تی كوردان وه‌ده‌ستبێنێته‌وه‌.

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

حه‌مه‌ جه‌زا له‌ ئامێزی مه‌رگا … له‌تیف فاتح فه‌ره‌ج PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 06:59 - هه‌ڵبژارده‌

نایشارمه‌وه‌، كه‌ یه‌كه‌م جار گوێم له‌ هه‌واڵی مه‌رگی كاكه‌ حه‌مه‌ جه‌زا بوو به‌كوڵ گریام، گریام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هه‌واڵه‌كه‌ گه‌ڕاندمیه‌وه‌ بۆ زیاتر له‌ (25) ساڵ له‌مه‌وبه‌ر ئه‌وكاته‌ بۆ یه‌كه‌م جار گوێم له‌ ده‌نگی محه‌مه‌د جه‌زا بوو له‌ ماڵی خۆمان، كاتێك باوكم شێركۆی هه‌تیوو خوشكه‌ له‌یلای هێنایه‌وه‌، به‌ر له‌و ڕۆژگاره‌ش ئێمه‌ دوای نسكۆی ساڵی (1975) ماڵمان كه‌وته‌ ناخیی خه‌ڵكانه‌وه‌، ئه‌وكاته‌وه‌ من بۆ یه‌كه‌م جار له‌ پۆلی یه‌كی سه‌ره‌تایی وه‌رگیرام، ئه‌و ڕۆژگاره‌ چه‌ند جارێك حه‌مه‌ جه‌زام له‌ دوكانه‌كه‌ی باوكم بینی، كاتێ له‌ هه‌ولێره‌وه‌ ده‌چووه‌ سلێمانی و به‌پێچه‌وانه‌شه‌وه‌، پێم وایه‌ دۆستی باوكم بوو، بیرمه‌ ئه‌و ڕۆژگاره‌ سی تێڵێكی هه‌بوو، له‌وێ ڕۆژنی وه‌ تا ئه‌مڕۆ من حه‌مه‌ جه‌زام خۆش ده‌وێ، سه‌دان جار گوێم له‌ گۆانییه‌وه‌كانی گرتووه‌، بڕواناكه‌م گۆرانییه‌كی هه‌بێ گوێم لێ نه‌بووبێ، ته‌نانه‌ت پاكانه‌ ده‌یان جار گوێم لێ گرتووه‌.

ده‌نگ و سه‌دای ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌ ڕاستی ئه‌وه‌ به‌من ده‌ڵێ، كه‌ شیاوی ئه‌وه‌یه‌ ناوی لێ بنرێ سه‌دای میلله‌ت وه‌ك چۆن به‌ خاڵه‌ تایه‌ر ده‌گوترا هونه‌رمه‌ندی گه‌ل، حه‌مه‌ جه‌زای هونه‌رمه‌ند ماوه‌یه‌كی زۆر بوو له‌گه‌ڵ مه‌رگا له‌ شه‌ڕێكی ده‌سته‌ و یه‌خه‌دا بوو، لێ پێ ده‌چوو كۆچه‌كه‌ی خۆی هه‌ڵگرتبێ بۆ ڕۆژێ میوزیكی جیهانی، ئه‌مه‌ش بۆ ئه‌وه‌ی هه‌میشه‌ له‌و ڕۆژه‌ پیرۆزه‌دا یادی بكرێته‌وه‌، له‌ ڕاستیدا من ده‌مێك بوو له‌ خه‌ونی ئه‌وه‌دا بووم ڕۆژێك پێكه‌وه‌ هونه‌رمه‌ندانی حه‌مه‌ جه‌زا و مه‌زهه‌ری خالقی و ئۆمه‌ری ده‌زه‌یی و عه‌دنان كه‌ریم و به‌هجه‌ت یه‌حیا داوه‌تێكی كه‌ركوك بكه‌م، گرفت ئه‌وه‌بوو هه‌میشه‌ بۆ ئه‌و كاره‌ ڕێگرمان بۆ دروست ده‌بوو، هه‌روه‌ك چۆن كه‌ركوك هه‌میشه‌ به‌ له‌مپه‌ر و ته‌له‌زی ته‌نراوه‌، ئه‌و خه‌ونه‌ نه‌بوو به‌ڕاستی، به‌هیوای ئه‌وه‌ی له‌مه‌ودوا بتوانین ئه‌وه‌ بكه‌ین و هه‌ر له‌وێش دروود بۆ گیانی حه‌مه‌ جه‌زای سه‌دای میلله‌ت بنێرین، به‌ ئاواتی ئه‌وه‌ی ساڵی ئاینده‌ له‌ ڕۆژی جیهانی میوزیكا، ڕێ و ڕه‌سمێكی شایسته‌ بۆ ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ له‌ كه‌ركوك، له‌و شاره‌ی دڵ و قودسه‌ و وه‌كو هه‌تیوی حه‌وت باوك كس نییه‌ ده‌ست به‌قژیدا بهێنێت سازبكه‌ین و بتوانین ئاوازی حه‌مه‌ جه‌زا ده‌ست له‌ملانی سه‌دا و ئاوازی عه‌لی مه‌ردان و سه‌ڵاح داوده‌ بكه‌ین. تا ئه‌وێ ڕۆژێ، خودایه‌ چی دی مه‌رگی ئازیزان نه‌بینین!!

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

READ_MORE

حه‌مه‌ جه‌زا له‌ ئامێزی مه‌رگا … له‌تیف فاتح فه‌ره‌ج PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 06:59 - گشتی

نایشارمه‌وه‌، كه‌ یه‌كه‌م جار گوێم له‌ هه‌واڵی مه‌رگی كاكه‌ حه‌مه‌ جه‌زا بوو به‌كوڵ گریام، گریام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هه‌واڵه‌كه‌ گه‌ڕاندمیه‌وه‌ بۆ زیاتر له‌ (25) ساڵ له‌مه‌وبه‌ر ئه‌وكاته‌ بۆ یه‌كه‌م جار گوێم له‌ ده‌نگی محه‌مه‌د جه‌زا بوو له‌ ماڵی خۆمان، كاتێك باوكم شێركۆی هه‌تیوو خوشكه‌ له‌یلای هێنایه‌وه‌، به‌ر له‌و ڕۆژگاره‌ش ئێمه‌ دوای نسكۆی ساڵی (1975) ماڵمان كه‌وته‌ ناخیی خه‌ڵكانه‌وه‌، ئه‌وكاته‌وه‌ من بۆ یه‌كه‌م جار له‌ پۆلی یه‌كی سه‌ره‌تایی وه‌رگیرام، ئه‌و ڕۆژگاره‌ چه‌ند جارێك حه‌مه‌ جه‌زام له‌ دوكانه‌كه‌ی باوكم بینی، كاتێ له‌ هه‌ولێره‌وه‌ ده‌چووه‌ سلێمانی و به‌پێچه‌وانه‌شه‌وه‌، پێم وایه‌ دۆستی باوكم بوو، بیرمه‌ ئه‌و ڕۆژگاره‌ سی تێڵێكی هه‌بوو، له‌وێ ڕۆژنی وه‌ تا ئه‌مڕۆ من حه‌مه‌ جه‌زام خۆش ده‌وێ، سه‌دان جار گوێم له‌ گۆانییه‌وه‌كانی گرتووه‌، بڕواناكه‌م گۆرانییه‌كی هه‌بێ گوێم لێ نه‌بووبێ، ته‌نانه‌ت پاكانه‌ ده‌یان جار گوێم لێ گرتووه‌.

ده‌نگ و سه‌دای ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌ ڕاستی ئه‌وه‌ به‌من ده‌ڵێ، كه‌ شیاوی ئه‌وه‌یه‌ ناوی لێ بنرێ سه‌دای میلله‌ت وه‌ك چۆن به‌ خاڵه‌ تایه‌ر ده‌گوترا هونه‌رمه‌ندی گه‌ل، حه‌مه‌ جه‌زای هونه‌رمه‌ند ماوه‌یه‌كی زۆر بوو له‌گه‌ڵ مه‌رگا له‌ شه‌ڕێكی ده‌سته‌ و یه‌خه‌دا بوو، لێ پێ ده‌چوو كۆچه‌كه‌ی خۆی هه‌ڵگرتبێ بۆ ڕۆژێ میوزیكی جیهانی، ئه‌مه‌ش بۆ ئه‌وه‌ی هه‌میشه‌ له‌و ڕۆژه‌ پیرۆزه‌دا یادی بكرێته‌وه‌، له‌ ڕاستیدا من ده‌مێك بوو له‌ خه‌ونی ئه‌وه‌دا بووم ڕۆژێك پێكه‌وه‌ هونه‌رمه‌ندانی حه‌مه‌ جه‌زا و مه‌زهه‌ری خالقی و ئۆمه‌ری ده‌زه‌یی و عه‌دنان كه‌ریم و به‌هجه‌ت یه‌حیا داوه‌تێكی كه‌ركوك بكه‌م، گرفت ئه‌وه‌بوو هه‌میشه‌ بۆ ئه‌و كاره‌ ڕێگرمان بۆ دروست ده‌بوو، هه‌روه‌ك چۆن كه‌ركوك هه‌میشه‌ به‌ له‌مپه‌ر و ته‌له‌زی ته‌نراوه‌، ئه‌و خه‌ونه‌ نه‌بوو به‌ڕاستی، به‌هیوای ئه‌وه‌ی له‌مه‌ودوا بتوانین ئه‌وه‌ بكه‌ین و هه‌ر له‌وێش دروود بۆ گیانی حه‌مه‌ جه‌زای سه‌دای میلله‌ت بنێرین، به‌ ئاواتی ئه‌وه‌ی ساڵی ئاینده‌ له‌ ڕۆژی جیهانی میوزیكا، ڕێ و ڕه‌سمێكی شایسته‌ بۆ ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ له‌ كه‌ركوك، له‌و شاره‌ی دڵ و قودسه‌ و وه‌كو هه‌تیوی حه‌وت باوك كس نییه‌ ده‌ست به‌قژیدا بهێنێت سازبكه‌ین و بتوانین ئاوازی حه‌مه‌ جه‌زا ده‌ست له‌ملانی سه‌دا و ئاوازی عه‌لی مه‌ردان و سه‌ڵاح داوده‌ بكه‌ین. تا ئه‌وێ ڕۆژێ، خودایه‌ چی دی مه‌رگی ئازیزان نه‌بینین!!

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

READ_MORE

هه‌نگاوێکی تر به‌ره‌و کۆنترۆڵ ... سه‌عید عارف باپیر PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 06:45 سه‌عید عارف

له‌سێ مانگ پێش هه‌ڵبژاردنی( 25 ــ 7 ـ 2009) و له‌نوسینێکم دا، له‌ چه‌پته‌ری دووه‌می ئه‌و بابه‌ته‌دا، باسی ئاسۆی مۆنۆپۆلک کردنی جۆرێکی ده‌سه‌ڵاتم کردبوو له‌لایه‌ن سه‌رۆکی حیزبێکه‌وه‌، به‌پیاده‌کردنی سیستمی سه‌رۆکایه‌تی له‌هه‌ڵبژاردنی ناوبراودا له‌وێدا ئه‌له‌ند و به‌ره‌به‌یانی پێشبینیه‌کم ئاماژه‌ پێ دابوو، تاده‌گات به‌ ئه‌م ڕۆژه‌ی ئێستا، که‌ فه‌سڵه‌کانی تری هه‌ژمونگه‌ری ده‌سه‌ڵاتی ئه‌و حیزبه‌ی تیاده‌نوسرێته‌وه‌، بۆیه‌ ده‌مویست سه‌ردێڕی نوسینه‌که‌شم له‌ ڕسته‌یه‌کی ناو ئه‌و چه‌پته‌ره‌وه‌ هه‌ڵبژێرم به‌ ده‌سته‌واژه‌ی (چه‌ند قه‌زون بخون به‌گوێزێک ده‌تان گرمه‌وه‌)، بۆیه‌ لێره‌دا ئه‌و باسه‌دوپات ناکه‌مه‌وه‌ و پاش تێپه‌ڕ بونی نزیکه‌ی ساڵ و نیو به‌سه‌ر پێشبینی ئه‌و نوسینه‌دا، لێره‌دا رێچکه‌ی نوماکراوی نوسینه‌که‌ ته‌واوده‌که‌م و (خوێنه‌ر ده‌توانێت له‌لینکی تێبینی و له‌ دامێنی ئه‌م بابه‌ته‌دا، بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ سه‌ر ئه‌و نوسینه‌مان ) ((*)).

 

 

 { حیزبی ده‌سه‌ڵاتدار، بۆچی، ده‌ خوازێت له‌نێو په‌ڕله‌مان دا،

 به‌زۆرینه‌ی ساده‌ی(50+1) یاسای پێکهێنانی لیژنه‌ی سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌کانی کوردستان تێ بپه‌ڕێنێت؟!! }

 

 

 له‌ هه‌ڵبژاردنی( 25 ــ 7 ــ 2009) دا سه‌رۆکی پارتی، توانی به‌بێ گرێ و گۆڵ( سیستمی سه‌رۆکایه‌تی) تێ بپه‌ڕێنێت، دواتریش زۆر به‌چاکی لێ ڕازی بونی خۆیه‌وه‌ لێی ده‌رچێت .

 به‌ڵگه‌ی ڕازی بونه‌که‌ی به‌جۆرێکه‌، که‌ له‌زوربه‌ی بۆنه‌ ی پێویست و ناپێویست دا،  ژماره‌ ڕێژه‌ی ( 70 % ) ده‌نگده‌رانی به‌ده‌ستهاتووی ئه‌و هه‌ڵبژاردنه‌ ده‌داته‌وه‌ به‌چاوی نه‌یاره‌کانی دا و، کردویه‌تی به‌ بنکه‌ی بڕیارو هه‌نگاوه‌کانی خۆی و حیزبه‌که‌ی .

 

چۆن سه‌رۆک و حیزبه‌که‌ی سود له‌ و پێگه‌یه‌ وه‌رده‌گرن ؟

 

 سه‌رۆکی هه‌ڵبژێردراو توانی خۆی له‌ژێر نیرو لێپرسینه‌وه‌ی په‌ڕله‌مان به‌ئاسانی ده‌ربهینێت، به‌ بی به‌رهه‌ڵستیه‌کی ئه‌وتۆ و به‌خشکه‌یی ((سیستمی سه‌رۆکایه‌تی)) سه‌پاند به‌سه‌ر جه‌ماوه‌ری هه‌ڕیمه‌که‌دا، ( هه‌رچه‌نده‌ به‌رهه‌ڵستیه‌کی ژێر لێو، یان ده‌نگێکی شه‌رمنانه‌ی لیستی تازه‌سه‌رهه‌ڵدراوی بزوتنه‌وی گۆڕان له‌و بواره‌دا هه‌بوو، به‌ڵام له‌به‌ر ده‌ڵه‌مه‌یی و نه‌مه‌یوی بزوتنه‌وه‌که‌ له‌وه‌نده‌ زیاتری پێ نه‌کرا، مه گه‌ر لا به‌لا، ئاره‌زویه‌کی نیشان دابێت بۆ که‌ندیده دژبانانه‌کانی پۆستی سه‌رۆکایه‌تی، وه‌کو به‌ره‌هه‌لستیه‌کی نێگه‌تیڤانه‌، له‌وانه‌ که‌سایه‌تی له‌خۆبوردوی وه‌کو (دوکتۆر که‌مال میراوده‌لی) که‌ ده‌نگێکی به‌رچاوی له‌ چاو تازه‌ئه‌زمونی کاری سیاسی خۆی دا، به‌هه‌ند وه‌رده‌گیرێت، به‌ڵام ئه‌وه‌ش ده‌چێته‌ سه‌رخه‌رمانی ‌دانپیانانێک به‌ناڕاسته‌وخۆیی له‌ سه‌رئه‌و سیستمه‌ ی که‌ سه‌رۆکی پارتی زۆر به‌خورتی بۆ خۆی قۆست بویه‌وه‌ ).

 

 بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان، له‌به‌رامبه‌ر تێپه‌ڕاندنی ئه‌و بڕیاره‌دا، وه‌کو په‌نده‌ عه‌ره‌بیه‌که‌ی لێ به‌سه‌ر هات بوو، له‌ گێڕانه‌وه‌که‌ی دا، به‌وه‌ی

 

که‌سی ناچار ده‌ڵێت :

 ((ماڵم به‌کۆڵی حوشتره‌وه‌ بوو، ده‌بوایه‌ منداڵه‌کانیشم بناردایه‌ته‌ قوتابخانه‌)) .

 

ئێستاش ماکی چۆڵی و به‌ره‌ڵایی ئه‌و پاوه‌نه‌یه‌، وا به‌م جۆره‌ی ئێستائاگر به‌رده‌داته‌ پوشی خه‌رمانی ویست و ئازادی میلله‌ت و جه‌ماوه‌رێک،  ده‌یانگه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆ دواوه‌ی زه‌مه‌ن و ده‌یانکاته‌وه‌ به‌ ڕه‌عیه‌ت بۆ ده‌سه‌ڵاتێکی تاکڕه‌وی له‌ سیستمه‌ به‌سه‌ر چوه‌کان دا .

 

 

 به‌هۆی ده‌ست کرانه‌وه‌ی سه‌رۆکی پارتی به‌ده‌ستهینانی ڕێژه‌ی گوشادو پڕ له‌ فه‌ڕی ده‌سه‌ڵاتی %70 ده‌نگده‌ران، که‌ به پێی سه‌ره‌نجامه‌که‌ی دیاره‌ به‌شێک له‌ ده‌نگه‌کانی هی دووحیزبه‌که‌ی تری ئۆ پۆزیسیۆن بووه‌ که‌ هه‌ردوو حیزبه‌ ئیسلامیه‌کانن، چونکه‌ ئه‌وان هیچ ده‌ربڕینێکیان نه‌بوو دژی سیستمه‌ سه‌رۆکایه‌تیه‌ سه‌پێنراوه‌که‌ . ئێستاش ئه‌و توله‌ ماره‌یه‌، گه‌وره‌ ده‌بێت بۆ گه‌ردنی ئه‌وانیش .

 

هه‌روه‌ها سه‌رۆکی پارتی به‌هۆی لیستی هاوپه‌یمانیه‌وه‌ توانی ده‌سه‌ڵاتی هه‌ریم بباته‌وه‌ به‌هۆی به‌ده‌ستهینانی ژماره‌ی زۆرینه‌ی ده‌نگده‌ره‌کانیه‌وه‌، هه‌رچه‌نده‌ ئۆپۆزیسیۆن دڵخۆش و گه‌شبین بوو به‌ ڕێژه‌یه‌کی ده‌نگ به‌ده‌ستهێنان له‌چاو خولی پێشوی 2005دا به‌تایبه‌ت به‌هۆی لیستی تازه‌ په‌یدا بووی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕانه‌وه‌ .

 

 به‌ڵام ئه‌و گه‌شبینیه‌ی ئۆپۆزیسیۆن کاتێک کاریگه‌ری مه‌یدانی ده‌بوو، که‌حیزبی سه‌رۆک و هاوپه‌یمانیه‌که‌ی له‌ڕیگای گه‌مه‌ دیموکراتیه‌کانه‌وه‌ وه‌کو ‌دارده‌ست و ئامرازێک نه‌بونایه‌، به‌ ده‌ستی سه‌رۆکی هه‌لبژێردراو حیزبه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌که‌یه‌وه‌، بۆ سه‌روگوێلاک کوتانه‌وه‌ی ئۆپۆزسیۆن و به‌رته‌سک کردنه‌وی ئازادی ڕاده‌ربڕێن مۆنۆپۆل کردنی ده‌سه‌ڵاتی حوکومه‌ت و سامانی ئابوری ووڵات و میدیای ڕاگه‌یاندن .

 

که‌دواترین هه‌نگاوی له‌و بواره‌دا، (( مۆنۆپۆل کردنی یاساکان)) باشترین ناوێکه‌ بۆ ئه‌م قۆناغه‌ ترسناکه‌ی ده‌سه‌ڵات .

 

 به‌تایبه‌ت، له‌ سه‌پاندی یاسایه‌ک بۆ هه‌ڵبژاردنی ده‌سته‌ی سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌کانی کورستان . له‌ڕێی ده‌نگدانی په‌ڕله‌مانه‌وه‌، به‌زۆرینه‌ی ساده‌ی (50+1) . له‌وێدا، ‌به‌ئاسانی فراکسیۆنی لیستی هاوپه‌یمانی، ئه‌و ڕێژه‌یه‌ی بۆ فه‌راهه‌م ده‌بێت، له‌ ڕێی کورسیه‌کانیه‌وه‌، جگه‌ له‌وه‌ی سه‌رۆکی په‌ڕله‌مان بێ لایه‌ن نیه‌و سه‌ر به حیزبه‌که‌یه‌، له‌ دواندنه‌کانی دا به‌ ڕونی ده‌ڵێت : (( ئێمه‌ حه‌قی خۆمانه‌ لیژنه‌ی سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنی خۆمان هه‌بێت )) .

 

له‌دیوێکی دا ئه‌م ده‌ربڕینه‌، وادیاره‌ دڵسۆزیه‌که‌ بۆ نه‌ته‌وه‌و هه‌نگاوێکه‌ بۆ ئامانجی به‌رزی سه‌ربه‌خۆیی، به‌ڵام له‌ ژێر لێوه‌وه‌ ‌بزه‌یه‌کی مه‌کراوی، هه‌یه‌ .

 

 وه‌کو عه‌لی ئه‌بو تالیب به‌ موعاویه‌ ئه‌ڵیت :

 (( یقول الحق ویراد به‌ الباطل)) ــ ڕاستیه‌ک ده‌ڵیت که‌ چه‌وتیه‌کی له‌ نیازدایه‌ ــ، هه‌روه‌ها کاتێک ئۆپۆزیسیۆن داوای رێژه‌ی زۆرینه‌ی ڕه‌هاو دوو له‌سه‌رسێی ده‌نگه‌کان ده‌کات بۆ پیاده‌کردنی یاساکه‌، لایه‌نی ده‌سه‌ڵاتداری ناو په‌ڕله‌ما به‌ په‌ستی و نیگه‌رانیه‌وه‌، ده‌ڵێت:

((با ڕێژه‌ی له‌ سه‌دا، نه‌بێت به‌ پیشه‌ له‌ په‌ڕله‌مان دا)).

له‌په‌ستی و نیگه‌رانیه‌کی وه‌هاوه‌ دژی زۆرینه‌ی دوو له‌سه‌رسێ، ده‌زانرێت سه‌ری ئه‌م کاروانه‌ به‌ره‌وه‌ چی خانێک ده‌چیت که‌تیایدا ئابڵوقه‌دان و سڕینه‌وه‌ی که‌مینه‌ تیاجێ به‌جێ ده‌کرێت، ‌ دیکتاتۆری زۆرینه‌ تیایدا خاوه‌نی ماڵه‌.

یان خاتونی سه‌رۆکی فراکسیۆنی لیستی ده‌سه‌ڵات، به‌ده‌ربڕینی خۆی ده‌ڵێت، هه‌موو ئه‌م داوایانه‌ی ئۆپۆزیسۆن ناشه‌رعین، کێشه‌که‌ خڕ ده‌کاته‌وه، وه‌کو ده‌ستێکی چه‌ورو په‌ڵۆخ ده‌یسڕێت به‌سه‌ر ته‌نیا لیستێکی ئۆپۆزیسیۆن دا ((**)).

 

دروست کردنی لیژنه‌ی سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌کان، له‌ڕێگای په‌ڕله‌مان و یاساکه‌یه‌وه‌ بۆ دروست کردنی لیژنه‌یه‌که‌، چیتر ده‌سه‌ڵاتی ته‌واوی ده‌بێت به‌سه‌ر دوا جومگه‌ی دیموکراتی دا،  که‌ ئه‌ویش پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌ بۆ بردنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات و ده‌ستاو ده‌ست کردنی به‌ ئاشتی .

 

له‌ڕێگای ئه‌و یاسایه‌وه‌، لیژنه‌یه‌ک ده‌توانرێت دروست بکرێت که‌ سه‌ر به‌ حیزبی ده‌سه‌ڵاتدار ‌بێت یان به‌لانی که‌مه‌وه‌ ڕامکراو ده‌سه‌ته‌مۆی خۆی بێت و له‌وێشه‌وه‌ بتوانن، به‌پێی مه‌رام وبه‌رژه‌وه‌ندی حیزبه‌که‌ وه‌، ڕێچکه‌کانی پیاده‌ کردنی هه‌ژمونگه‌ری ده‌سه‌ڵات به‌ڕێبکه‌ن، به‌وه‌ی کات و نماینده‌کانی هه‌ڵبژاردن (له‌ حیزب و لایه‌ن و که‌سانی تاک) له‌ژێر بڕیارو به‌زه‌یی ئه‌و لیژنه‌یه‌دا ده‌بێت به‌پێی گونجانی له‌گه‌ڵ ئه‌جیندای حیزبی ده‌سه‌ڵاتدار دا،  له‌شێوازی ( لیژنه‌ی خوبره‌گانی ته‌شخیسی مه‌سله‌حه‌تی نیزام) ی ئێرانی، که‌ عه‌زڵ و نه‌زڵی کاندی به‌ که‌یفی خۆیان ده‌بێت .

 

 ئه‌گه‌رڕونتری بکه‌ینه‌ وه‌، له‌ ڕێگای ئه‌و یاسا سه‌پێنراوه‌که‌وه‌‌، لیژنه‌یه‌ک پێک ده‌هێنرێت، ده‌توانێت هێڵی ئاسنی شه‌مه‌نده‌فه‌ری ده‌سه‌ڵات پێکده‌هێنێت، که‌ فارگۆنه‌کانی لیستی ده‌سه‌ڵات و ئۆپۆزیسیۆن ده‌باته‌وه‌ بۆ به‌رماڵ و وێستگه‌ی تاکه‌ حیزبێک .‌

 

به‌کورتی شه‌ڕی لوتکه‌ هاتۆته‌ پێده‌شت و سه‌رۆک له‌ زوو تره‌وه‌ مشوری ئه‌م بردنه‌وه‌ی خواردووه‌، به‌تایبه‌ت له‌م کاته‌دا که‌ شه‌رعه‌یه‌تی ده‌سه‌ڵاتی هه‌رێم له‌ جیهان دا که‌وتۆته‌ عێراقه‌وه‌ . عێراقیش چه‌ند مانگه‌ له‌ بۆشایی ده‌ستوری دایه‌ و بووه‌ به‌ بازاڕێکی شێواو بۆ ڕایی کردنی مامه‌ڵه‌ گوماناویه‌که‌ی حیزبی ده‌سه‌ڵاتداری هه‌رێم .

 

له‌ئێستاو له‌ عێراقێکی وادا، که‌ مۆدێلی ده‌سه‌ڵات و کورسی جێی هه‌موو ماناکانی تری ده‌سه‌ڵات و ده‌وڵه‌تی له‌ خزمه‌تگوزاری پڕ کردۆته‌وه‌ .

 

 له‌ وبارو دۆخه‌دا و به‌سێ پێگه‌ی گرنگ، سه‌رۆکایه‌تی هه‌رێم و به‌تایبه‌ت لایه‌نی پارتی چاک ده‌زانێت ( بریانی یه‌که‌ له‌کوێوه‌ بخوات ) .

 

یه‌که‌میان :ده‌سه‌ڵاتدارێتی هه‌رێم وه‌کو سیستمی سه‌رۆکایه‌تی .

 دوه‌میان : به‌ ده‌سه‌ڵاتی حوکومه‌تی پێکهێنراوی خۆیانه‌وه‌ .

سێهه‌میان : به‌ لیستی زۆرینه‌یه‌ی په‌ڕله‌مانیه‌که‌یانه‌وه‌ .

 

 به‌ گه‌مه‌کانی دیموکراتی، جیاواز له‌ ململانێ جه‌نگه‌ ناوخۆی یه‌ خوێناویه‌کلاسیکیه‌کانی جاران،  هه‌نوکه‌بارێک هاتۆته‌ پێشه‌وه‌ که‌ فیرده‌وسێکه‌ بۆ هاتنه‌دی خواستی‌ ده‌سه‌ڵاتی تاکڕه‌وی له‌ مێژینه‌یان .

 به‌ مۆدێلی مۆدێرنی سه‌رده‌م، هه‌روه‌کو پێشوتر خستمانه‌ ڕوو، سه‌رۆکی هه‌رێم به‌ حیزبه‌که‌یه‌وه‌ له‌ ڕێی ده‌زگای په‌ڕله‌مانه‌وه‌، پێمان ده‌ڵیت((***)) :

 

( چه‌نده‌ زۆر قه‌زوان بخۆن، من به‌گوێزێک ده‌تان گرمه‌وه‌ !!!!).

 

 

 

12 ــ 10 ــ 2010

 

saidaraf@hotmail.com

 

 

 

ســـــــــــه‌رنج

ـــــــــــــــــــــــــــ :

 

((*))

سیستمی سه‌رۆکایه‌تی لای( مالیکی)یان له‌ کورستانی هه‌رێم

 

http://sbeiy.com/ku/article_detail.aspx?ArticleID=1642&AuthorID=416

 

 

 ((**))

ڕۆژنامه‌ی (الشرق الاوسط)

 

http://www.aawsat.com/details.asp?section=4&issueno=11640&article=590414&feature=

 

((***))

به‌ناو هێنانی حیزبێک و سه‌رۆکی حیزبێک له‌م نوسیه‌نه‌ی سه‌ره‌وه‌دا، ده‌بێت ئه‌وه‌ ڕون بکه‌وه‌مه‌وه‌ من دژی هیچ لایه‌کیان نیم و نابم، به‌ڵام به‌ئه‌رکی ئه‌خلاقی خۆمی ده‌زانم به‌رهه‌لستی هه‌موو ڕێچکه و ڕێگه‌هه‌نگاوی حیزب و که‌س و لایه‌نێک بکه‌مه‌وه‌ که‌به‌ره‌وه تاک حیزبی، له‌بابه‌ته‌کانی حیزبی پێشه‌نگ و پێشه‌وای تاک و ته‌نهاو، یان ڕووه‌و مه‌نزڵ و هه‌واره‌کانی تاکڕه‌وه‌ی و ئیستیبدادو دیکتاتۆری کاروان به‌ڕێ بکات .

READ_MORE

حه‌مه‌جه‌زا.. ئه‌و ده‌نگه‌ی هه‌میشه‌ به‌زیندوویی ده‌مێنێته‌وه‌ … وشیار ئه‌حمه‌د ئه‌سوه‌د PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 06:42 وشیار ئه‌حمه‌د ئه‌سوه‌د

وێڕای ئه‌وه‌ی منیش له‌گه‌ڵ (حه‌مه‌جه‌زا) له‌ قۆناغی شاخدا له‌ ساڵانی سه‌ره‌تای هه‌شتاكان هاوسه‌نگه‌ر بووین و له‌ چه‌ند ئاهه‌نگێكیشدا پێكه‌وه‌ به‌شدار بووین.. ئه‌مه‌ جیا له‌وه‌ی یه‌كه‌مین گۆرانیم له‌ ته‌له‌ڤزیۆنی كه‌ركووك "زوڵه‌یخا" له‌ 1982-1983 یه‌ك له‌ گۆرانییه‌ میللییه‌كانی (حه‌مه‌جه‌زا) بوو، به‌ڵام ئه‌وه‌ی لێره‌دا مه‌به‌ستمه‌ له‌باره‌یه‌وه‌ بدوێم، ته‌نیا دیوه‌ هونه‌رییه‌كه‌یه‌تی نه‌ك پێشمه‌رگایه‌تییه‌كه‌ی، چونكه‌ له‌ قۆناغی پێشمه‌رگایه‌تیی شاخدا جیا له‌ هونه‌رمه‌ندان، هاوڕێكانی دیكه‌یشمان بێ ده‌ستوپل نه‌بوون، كه‌واته‌ ئه‌وه‌ی (حه‌مه‌جه‌زا) و هه‌ر یه‌كێك له‌ ئێمه‌مانان له‌و قۆناغه‌دا كردبێتمان، ئه‌ركێكی نه‌ته‌وه‌یی و شۆڕشگێڕی بووه‌ و هیچ موزایه‌ده‌یه‌كیش به‌سه‌ر میلله‌تا هه‌ڵناگرێت.. به‌ڵام..

ڕاسته‌ (حه‌مه‌جه‌زا) وه‌ك هونه‌رمه‌ندێكی گۆرانیبێژ له‌ كۆتایی شه‌سته‌كانه‌وه‌ ده‌ستی به‌گۆرانیگوتن كرد، "لێوت خوێنی گه‌شمه‌"ش یه‌كه‌مین گۆرانیی ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ بوو كه‌ له‌ ته‌له‌ڤزیۆنی كه‌ركووك پێشان درا، به‌دوایدا به‌چه‌ندان گۆرانیی دیكه‌ی سۆزداریی ئاشنا كردین، ئه‌مانه‌ جیا له‌وه‌ی خۆیشی له‌ ده‌نگه‌ ده‌گمه‌ن و ناوازه‌كان بوو و گۆرانییه‌كانی به‌ئاسان بڵاو ده‌بوونه‌وه‌ و له‌لایه‌ن هه‌وادارانی گۆرانیی كوردییه‌وه‌ به‌زوویی وه‌رده‌گیران، به‌ڵام ڕاستیتان ده‌وێ هێزی ناساندنی و تواناكانی (حه‌مه‌جه‌زا) پتر له‌و مه‌قامانه‌دا كۆ بوونه‌وه‌ كه‌ ده‌چوونه‌ بۆته‌ی هونه‌ری نه‌ته‌وه‌یی و شۆڕشگێڕییه‌وه‌.

ئێمه‌ به‌ر له‌و به‌رهه‌مه‌ نه‌ته‌وه‌یی و شۆڕگێڕییانه‌ی، به‌گۆرانییه‌كانی "لێوت خوێنی گه‌شمه‌ – شیلانه‌" و چه‌ندانی دیكه‌ (حه‌مه‌جه‌زا) مان ناسی، به‌ڵام ئاشنابوونی پترمان له‌گه‌ڵ ده‌نگی ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ له‌ ڕێگه‌ی مه‌قامه‌كانی "خوشكه‌ له‌یلا – عه‌شق و ئازادی" و ئه‌وانی دیكه‌وه‌ بوو.. بمانه‌وێ و نه‌مانه‌وێ بۆ ئه‌و قۆناغه‌ ته‌می ڕۆحه‌ شۆڕشگێڕییه‌كه‌ ئاسمانی هه‌موومانی داپۆشیبوو، بۆیه‌ ئه‌گه‌ر ده‌نگێكی گۆرانیگوتن له‌باریش نه‌بووایه‌، به‌ڵام له‌ تێكستی شۆڕشگێڕی و نه‌ته‌وه‌ییدا وه‌ك هونه‌رمه‌ندی باڵا ده‌مانخسته‌ به‌ر ئاماژه‌وه‌، بێگومان بۆ ده‌نگێكی ساز و ناوازه‌ی وه‌ك (حه‌مه‌جه‌زا) ش، زۆر ئاسانتر توانی شوێنی خۆی له‌ ده‌روونی تینوومان به‌ڕۆحه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كه‌ بكاته‌وه‌.

ئه‌مانه‌ به‌تایبه‌تی بۆ ئه‌و قۆناغه‌ ئاسان نه‌بوون، (حه‌مه‌جه‌زا) ش له‌ دیمانه‌یه‌كی ته‌له‌ڤزیۆنیدا باسی ئه‌وه‌ی كرد له‌و قۆناغه‌دا تا گۆرانییه‌كیان تۆمار ده‌كرد، تووشی هه‌زار و یه‌ك ده‌رده‌سه‌ری ده‌بوون، ئه‌مه‌ و جیا له‌ نه‌بوونی ئامێری پێشكه‌وتووی تۆماركردن، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئه‌و به‌رهه‌مه‌ باڵا و ناوازانه‌ی گه‌یشته‌ ئه‌و ئاسته‌ی هه‌وادارانی ده‌نگه‌كه‌، یان ڕاستتر بڵێم میلله‌ت به‌باش و جاشه‌وه‌ به‌رده‌وام په‌رۆشی بیستنی به‌رهه‌می نوێی ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ ده‌بوون، ئه‌مانه‌ش له‌ سه‌روه‌رییه‌كانی (حه‌مه‌جه‌زا) ن.

له‌ ده‌ره‌وه‌ی وشه‌ و ڕسته‌ و ده‌سته‌واژه‌ بریقه‌داره‌كان و له‌ ده‌ره‌وه‌ی پیاهه‌ڵدانیش كه‌ دڵنیام (حه‌مه‌جه‌زا) پێویستی پێ نییه‌، به‌ڵام بێ ویژدان ده‌بین ئه‌گه‌ر وه‌ك فێرگه‌یه‌ك له‌و هونه‌رمه‌نده‌ نه‌ڕوانین، فێرگه‌ به‌و واتایه‌ی توانی له‌ ڕێگه‌ی گۆرانییه‌كانی و به‌تایبه‌تیش مه‌قامه‌كانیه‌وه‌، زۆرترین كاریگه‌ری له‌سه‌ر گه‌نجانی قۆناغه‌كه‌ی خۆی و تا ڕاده‌یه‌ك ئه‌م قۆناغه‌ی ئێستایش دروست بكات، چونكه‌ ئه‌گه‌ر وردتر له‌ به‌رهه‌مه‌كان و هه‌روه‌ها جۆری ده‌نگ و ئه‌دای ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ كۆچكردووه‌مان بڕوانین، به‌ڕوونی ئه‌وه‌ ده‌بینین كه‌ (حه‌مه‌جه‌زا) تایبه‌تمه‌ندییه‌كی سه‌یری له‌ هه‌ڵبژاردنی تێكست و میلۆدی و ته‌نانه‌ت ئه‌داكردنی گۆرانیشدا هه‌بووه‌.. ڕاسته‌ له‌ هه‌ندێك له‌ مه‌قامه‌كانی گه‌مه‌یه‌كی هونه‌ریی له‌گه‌ڵ قوتابخانه‌كانی (ڕه‌فیق چالاك) و (سێوه‌) و (عه‌لی مه‌ردان) دا كردووه‌، به‌ڵام ئه‌و گه‌مه‌یه‌كی هونه‌رییانه‌ی كه‌سیی خۆی كردووه‌ نه‌ك دروست له‌گه‌ڵ ئه‌و قوتابخانانه‌، واتا "جه‌زاییانه‌" هه‌ڵسوكه‌وتی له‌ ته‌كدا كردوون نه‌ك وه‌ك ئه‌وه‌ی پێشتر هه‌بوون، ئه‌مه‌ وا ده‌كات خاسیه‌تێكی "جه‌زاییانه‌" به‌به‌رهه‌مه‌كانی ببه‌خشێت و له‌ ڕێگه‌یه‌وه‌ هونه‌رێكی باڵا و ناوازه‌مان پێشكه‌ش بكات، بۆیه‌ ئێمه‌ش وه‌ك (حه‌مه‌جه‌زا) خۆی ئه‌و به‌رهه‌مانه‌مان وه‌رگرتووه‌ نه‌ك لاساییكردنه‌وه‌ی هونه‌رمه‌ندانی پێش خۆی.. ئه‌مه‌ وایكردووه‌ ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌ ببێته‌ یه‌ك له‌وانه‌ی زۆرترین لاسایی بكرێته‌وه‌، واتا جیا له‌ (به‌رهه‌م حه‌سه‌ن) و چه‌ند ده‌نگێكی نزیكی ماڵباته‌كه‌ی خۆی كه‌ ڕه‌نگه‌ له‌ ڕێگه‌ی سۆزێكی ڕووته‌وه‌ كه‌وتبنه‌ ژێر كاریگه‌ریی ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌وه‌، ده‌یان ده‌نگی دیكه‌ به‌تایبه‌تی له‌ ساڵانی هه‌شتاكاندا كه‌وتنه‌ به‌ر كاریگه‌ریی ئه‌و و لاساییكردنه‌وه‌ی شێوازه‌ گوتنه‌كه‌ی.

ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ ته‌نیا له‌و به‌رهه‌مانه‌دا باڵاده‌ست نه‌بووه‌ كه‌ خۆی دروستی كردوون، یان وه‌ك به‌رهه‌می نوێ بۆی دروست كراون و بووه‌ته‌ خاوه‌نیان، به‌ڵكوو له‌ گه‌مه‌ هونه‌رییه‌كانی له‌ ته‌ك میلۆدییه‌ میللییه‌كانیشدا به‌هه‌مان سه‌لیقه‌وه‌ كاری كردووه‌، بۆ نموونه‌ له‌ هه‌ر به‌رهه‌مێك له‌ گۆرانییه‌كانی (حه‌مه‌جه‌زا) كه‌ میلۆدییه‌كانی ده‌كه‌ونه‌ بۆته‌ی فۆلكلۆر و میللییه‌ته‌وه‌، گوێبیست وا هه‌ست ده‌كات بۆ یه‌كه‌مین جار له‌وه‌وه‌ وه‌ریگرتووه‌، چونكه‌ ئه‌و له‌ سه‌ما ده‌نگییه‌كان و به‌تایبه‌تیش له‌ یاریكردنی له‌گه‌ڵ فۆلكلۆردا، باڵاده‌ستییه‌كی بێوێنه‌ی ده‌نواند، ئه‌مه‌ وایكردووه‌ ته‌واوی به‌رهه‌مه‌ فۆلكلۆر و میللیئامێزه‌كانی (حه‌مه‌جه‌زا) لای خه‌ڵك وه‌ك به‌رهه‌می نوێی گۆرانیی كوردی وه‌ربگیرێن.

له‌به‌ر ڕۆشنایی هه‌موو ئه‌مانه‌ ده‌كرێ بڵێین (حه‌مه‌جه‌زا) به‌كۆچی دوایی زۆرترین بۆشایی له‌ هونه‌ری گۆرانیی كوردی جێده‌هێڵێ، چونكه‌ ئه‌و له‌ ساته‌وه‌ختێكدا جێی هێشتین و سه‌ری نایه‌وه‌، توانایه‌كی فره‌ی ده‌نگیی مابوو كاری هونه‌ریی پێبكات.. زۆرن ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ی ده‌گه‌نه‌ ته‌مه‌نی پیری یان په‌ككه‌وته‌یی و پاشان جێمان دێڵن، به‌ڕاستی ئه‌ویش دیسان به‌خه‌مێك هه‌ژمار ده‌كرێ، به‌ڵام مردن ڕووداو و حاڵه‌تێكی ئاسایی كۆتایی هه‌ر بوونه‌وه‌رێكه‌، كه‌واته‌ مردن له‌ چاوه‌ڕوانیی هه‌موومان و ئێمه‌یش له‌ چاوه‌ڕوانییداین، به‌ڵام ئه‌وه‌ی پتر بۆ ئێمه‌ ده‌بێته‌ مایه‌ی خه‌م و نیگه‌رانی، كات و ساته‌كانی مردن و جۆری مردنه‌كه‌یه‌، كه‌ ده‌بینین كه‌سێكی داهێنه‌ر جارێ له‌ هه‌ڕه‌تی كاركردندایه‌ و زۆری ماوه‌ بیكات، هاوكات ئاسان به‌هۆی مردنه‌وه‌ ئیتر نایبینینه‌وه‌ و له‌ كار و داهێنانه‌كانی ده‌وه‌ستێت، ئه‌وه‌یان پتر مایه‌ی خه‌م و كه‌سه‌ره‌ كه‌ وا ده‌زانم كۆچی دوایی (حه‌مه‌جه‌زا) ش هه‌مان كه‌سه‌ری به‌دوای خۆیدا هێنا، بۆیه‌ وه‌ك بینیمان پرسه‌ی ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ له‌وه‌ ترازابوو ببێته‌ پرسه‌ی ماڵباته‌كه‌ی و ژماره‌یه‌ك له‌ هونه‌رمه‌نده‌ هاوڕێكانی، به‌ڵكوو بووه‌ پرسه‌ی هه‌موو خه‌ڵك و زۆربه‌شیان به‌هه‌واڵه‌كه‌ ته‌زین و فرمێسكی خه‌میان بۆ ڕشت، ئه‌مه‌یش ئه‌وه‌ ده‌گه‌یه‌نێت كه‌ (حه‌مه‌جه‌زا) زۆر به‌ڕژدی چووبووه‌ دڵانه‌وه‌ و بووبووه‌ موڵكی ته‌واوی خه‌ڵك، بۆیه‌ ئه‌گه‌ر بمانه‌وێ سه‌ره‌خۆشی بكه‌ین، ده‌خوازێ هه‌ر كوردێك سه‌ره‌خۆشی له‌ خودی خۆی بكات.

له‌وه‌ش پتر بۆ داهاتوو بیركردنه‌وه‌یه‌كی قووڵتر بۆ چۆنیه‌تیی كاركردن له‌سه‌ر ڕێچكه‌كه‌ی ئه‌و له‌ هونه‌رمه‌ندانی بواره‌كه‌ ده‌خوازێ، ئه‌وه‌ی تا له‌ ژیاندا بوو (حه‌مه‌جه‌زا) بۆ هونه‌ری كوردیی كرد و ئه‌رشیفێكی ده‌وڵه‌مه‌ندیشی جێهێشتووه‌، ده‌مێنێته‌وه‌ تا چه‌ندی تر سوود له‌و ڕێچكه‌ و فێرگه‌یه‌ وه‌رده‌گیرێت.

woshyaraswad@yahoo. com

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

READ_MORE

پێشبڕكێی به‌هره‌مه‌ندان بۆ وتنی حه‌یران PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 06:37 - هه‌واڵ

 

له‌پێناو هاندان و ده‌رخستنی تواناكانی لاوان و به‌هره‌مه‌ندان (بنكه‌ی مه‌قام) به‌ هه‌ماهه‌نگی هونه‌ره‌كانی موزیك له‌ وه‌زاره‌تی ڕۆشنبیری و لاوان (پێشبركێی به‌هره‌مه‌ندان بۆ وتنی حه‌یران) سازده‌كات.

داوا له‌ده‌نگخۆشان و به‌هره‌مه‌ندانی ده‌كه‌ین بۆ خستنه‌ رووی تواناشاراوه‌كانی خۆتان به‌شداری له‌وپێشبركێ هونه‌ریه‌دا بكه‌ن كه‌ خزمه‌تكردنه‌ به‌ هونه‌ری خۆمالی نه‌ته‌وه‌كه‌مان.

به‌شداربووی به‌ڕێز: ئه‌و به‌هره‌مه‌نده‌ی كه‌ له‌لایه‌ن لێژنه‌وه‌ ده‌نگی په‌سند ده‌كرێت وبه‌سه‌ركه‌وتوو هه‌ژمارده‌كرێت له‌ ڕێوره‌سمێكی هونه‌ری شایسته‌دا (بڕوانامه‌ی ڕێزلێنان و هاوكاری دیاریكراوی) پێده‌به‌خشرێت. له‌داهاتووشدا بۆتۆماركردن وكلیب كردنی كاری هونه‌ری هاوكاری زیاتر ده‌كرێت.

بۆ به‌شداربوون له‌و پێشبڕكێیه‌دا پێویسته‌ هه‌ر به‌شداربوێك (زیاتر له‌ كۆپله‌ حه‌یرانێك) به‌تۆماركراوی له‌ سه‌ر سێده‌یه‌ك بخاته‌ به‌رده‌م لێژنه‌ی هه‌ڵسه‌نگاندنه‌وه‌.

بۆزانیاری زیاترسه‌ردانی (به‌ڕێوه‌ به‌رایه‌تی هونه‌ره‌كانی موزیك و (بنكه‌ی مه‌قام) بكه‌ن له‌ چوارڕیانی عیزه‌دین فه‌یزی ڕێگای كۆیه‌ یاخود په‌یوه‌ندی به‌م ژماره‌ ته‌له‌فۆنانه‌وه‌ بكه‌ن:

 

07504611783

07507044713

0662545694

به‌شداربووی به‌ڕێز تاكو ڕێكه‌وتی (1- 11 2010) به‌رده‌وام ده‌بین له‌وه‌رگرتنی (سێده‌) وحه‌یرانه‌ تۆماركراوه‌كان.

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

READ_MORE

حاموڕابی وه‌جاخی کوێر بوو ... پیره‌ PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 06:34 به‌رجه‌سته‌

وه‌ک مێژوو ده‌یگێڕێته‌وه‌ که‌وا پێش شه‌ش هه‌زار ساڵ له‌ ده‌وروبه‌ری شاری حلله‌و له‌م عێراقه‌ی ئێستای ئێمه‌ی تێکه‌وتوین که‌سێک هه‌ڵکه‌وتووه‌ به‌ناوی (حاموڕابی) ئه‌م زاته‌ بۆ یه‌که‌م جار له‌ مێژووی ئاده‌میزاتدا یاسای داناو ڕێچکه‌یه‌کی ئه‌وتۆی داڕشت که‌وا مرۆڤایه‌تی په‌یڕه‌وی بکات و په‌یوه‌ست بێ پێوه‌ی و گه‌وره‌و گه‌دا ملکه‌چی بێ و ڕێگا بگرێت له‌ هه‌موو سسته‌م و ناعه‌داله‌تی و ناحه‌قیه‌ک ...ئه‌م عێراقه‌ به‌یه‌که‌مین سه‌رزه‌مین ده‌ژمێردرێت له‌م ئه‌ستێره‌یه‌دا که‌وا یاسای تێدا دانرا، که‌چی سه‌یر له‌وه‌دایه‌ پاش ئه‌وه‌نده‌ ساڵه‌ عێراق به‌یه‌که‌م ووڵات ده‌ژمێردرێ که‌وا پێشێلی یاسا ده‌کاو باوه‌ڕی پێی نیه‌ ...له‌ مێژووی عێراقدا ده‌سه‌ڵاته‌ حه‌رامزاده‌کان به‌و چاوه‌ ته‌ماشای یاسایان کردوه‌ که‌ ( یاسا لاستیکه‌و چۆنیان بوێ ده‌یکشێنن) ...ئه‌م حه‌رام زادانه‌، ئه‌م حه‌رام خۆرانه‌ قه‌ت نه‌یانویستووه‌ یاسا سه‌روه‌ربێ، یاسا به‌ ئه‌قارێک جێبه‌جێ بکه‌ن که‌وا به‌رژه‌وه‌ندی شه‌خسی و ئاره‌زوه‌کانیان نه‌هێنێته‌ دی ، قه‌ت نه‌یانویستوه‌ یاسا له‌سه‌رو ئه‌وانه‌وه‌ بێ ... ده‌سه‌ڵات داره‌کانی عێراق له‌وه‌تی هه‌ن هه‌رکه‌سه‌و یاسای تایبه‌تی خۆی هه‌بوو بۆ سه‌پاندنی ده‌سه‌ڵات، له‌بۆ خه‌رجکردن و سه‌رفکردنی پاره‌و پول، له‌بۆ داپڵۆسین و ئه‌نفال کردنوو تاڵان کردن و ئه‌تک کردنی ئه‌وه‌ی دێته‌ ڕێگایان ...ئه‌م عێراقه‌ له‌وه‌ته‌ی هه‌یه‌ زوڵمی گه‌وره‌ گه‌وره‌و ناحه‌قی قه‌به‌و زیاده‌ڕه‌وی زۆری تێدا کراوه‌ هیچ دادگایه‌ک و هیچ دادوه‌رێك نه‌یتوانیوه‌ ڕێگه‌ی لێبگرێ و حوکمی ڕه‌وا بدات به‌ سه‌ریاو نه‌هێڵێ دوباره‌و ده‌باره‌و سه‌د باره‌ ببێته‌وه‌ ... ده‌سه‌ڵات له‌دوای ده‌سه‌ڵات تاقمی حه‌رامزاده‌ی نوێ جڵه‌وی ده‌سه‌ڵاتیان گرتووه‌و هه‌رکه‌سێ یاسا تایبه‌تیه‌که‌ی خۆی که‌ هه‌ر له‌ منداڵیه‌وه‌ په‌نگی خواردۆته‌وه‌ له‌ ده‌رونیا جێبه‌جێی ده‌کات ... ئه‌م نه‌هامه‌تیه‌، ئه‌م نه‌گبه‌تیه‌، ئه‌م نه‌خۆشیه‌ له‌ عێراقدا هه‌ر هه‌بوو به‌تایبه‌تی دوای ئینقیلابه‌ شومه‌که‌ی 14ی ته‌مووزی 1958 زۆر زیادی کردوو دوای ئه‌وه‌ی سوپاو ئه‌فسه‌ره‌ حه‌رامزاده‌کان وه‌ک شمڵی شه‌ڕ هه‌ڵیان کوتایه‌ سه‌ر مه‌لیکه‌ بچکۆله‌ به‌ بێ یاساو به‌بێ هیچ دادگاییه‌ک خۆی و خانه‌واده‌که‌یان گووله‌ بارانکرد .

له‌ دوای بڕانه‌وه‌ی جه‌نگی جیهانی یه‌که‌م ئینگلیز هه‌موو ئه‌قڵی خۆی خسته‌ گه‌ڕ بۆ ئه‌وه‌ی له‌ عێراقدا پیاوێکی پیاوانه‌، که‌سێکی عادل و یاسا په‌روه‌ر بدۆزێته‌وه‌و بیکات به‌ مه‌لیک ده‌سی نه‌که‌وت ناچار له‌ شام فه‌یسه‌ڵی یه‌که‌میان هێناو کردیان به‌ مه‌لیک به‌ڵام عێراقیه‌کان، یاسا پێشێلکه‌ره‌کان، وه‌ته‌نیه‌ حه‌رامزاده‌کان به‌رده‌وام له‌ مووزاهه‌ره‌و مانگرتن و چه‌پڵه‌ لێدان و چه‌قه‌نه‌ لێدان بوون تاک و ڕژێمی شومی کۆماری هاته‌ کایه‌وه‌و ئیتر ئه‌و ده‌ورانه‌ تاریکه‌مان به‌ چاوی خۆمان بینی که‌ چۆن تاقم تاقم و گروپ گروپ له‌ حه‌رامزاده‌کان خه‌ریکی ئنقیلاب وئینقیلاب کاری بون و ئه‌وه‌ زیاد له‌ په‌نجا ساڵه‌ خوێن و ئاگر و ئاسن له‌ جیاتی باران ئه‌بارێنن، ڕق و بوخزو کینه‌و دوژمنایه‌تی له‌ جیاتی گوڵ و خۆشه‌ویستی ئه‌ڕوێنن، ، ، له‌ سه‌رده‌می شۆڕش و پێشمه‌رگایه‌تیش زۆر جار سه‌ر لقو سه‌ر تیپ و لێپرسراوی عه‌سکه‌ری نه‌فام که‌ خۆیان ئه‌بینی به‌ بارێ قایش و قولوش و کۆمه‌ڵێ پێشمه‌رگه‌ به‌ دواوه‌یه‌تی ئه‌که‌وته‌ وێزه‌ی جوتیارێک و ئه‌یخسته‌ ناو حه‌وزی ئاوو به‌ پێی یاساکه‌ی مێشکی به‌ دار لێی ده‌دا تاک و گۆج و ئیفلیجی ده‌کرد، یان ڕیش پانه‌ ئیسلامیه‌کان له‌ باخه‌کانی ته‌وێڵه‌وه‌ به‌ دوربین ته‌ماشای ماڵه‌کانیان ئه‌کرد و ئه‌گه‌ر ئافره‌تێکی بێ سه‌رپۆشیان ببینیایه‌ یه‌کسه‌ر بۆی داده‌به‌زین و به‌ پێی یاسای کونه‌ په‌پو جه‌زایان لێده‌سه‌ن ... ئه‌م یاسا پێشێل کردنه‌ له‌ لایه‌ن هه‌موو حزبوو گروپ و که‌سه‌ ده‌سه‌ڵات داره‌کانه‌ وه‌ په‌یڕه‌و کراوه‌ ، ئه‌وانه‌ی که‌ زۆر بۆ سه‌روه‌ری یاسا ده‌گرین له‌ هه‌موان زیاتر پێشێلی یاسا ده‌کاو له‌ هه‌مووان زیاتر په‌رۆشی ئه‌وه‌یه‌ گۆڕه‌که‌ی حاموڕابی هه‌ڵته‌کێنێ و ئاسه‌واره‌کانی بدزێ .

له‌ دوای ڕوخاندنی سه‌دام کاره‌ساتی گه‌وره‌ گه‌وره‌ ڕویدا له‌ پێشێل کردنی ده‌ستوورو یاسا به‌ سه‌دان حزب و گروپ و به‌ هه‌زاران که‌سی حه‌رامزاده‌ هاتنه‌ مه‌یدان و هه‌ر که‌سێک به‌ پێی ئه‌و یاسایه‌ی که‌ له‌ مێشک و ده‌رونیا په‌نگی خواردبوو کاریان ده‌کرد و به‌ هه‌زاران که‌سیان ده‌کوشت و له‌ ناو زبڵدان فڕێیان ده‌دان، به‌ ده‌یان مزگه‌وت و شوێنه‌واریان ته‌قانده‌وه‌ به‌ سه‌دان ئوتومبێلیان له‌ جاده‌و شوێنه‌ گشتیه‌کان ته‌قانده‌وه‌، هه‌موو ئاساواره‌ مێژویه‌کانیان دزی و تاڵان کرد، سه‌رجه‌م بانقو دائیره‌و کارگه‌کانیان وێران کرد، ئاڵای ووڵاته‌که‌یان فرۆشت، ده‌ستیان کرد به‌ پشتوێنی هه‌موو دوژمنانی ئه‌م عێراقه‌...ئه‌م حه‌رام زادانه‌ جیا له‌وه‌ی فرتوفێڵ له‌ یه‌کتری ئه‌که‌ن فرتوفێڵیش له‌ ده‌ستوور، له‌ ماده‌ی 140، له‌ سیسته‌می فیدراڵی و هه‌موو ئه‌وانه‌ی که‌ میله‌تی عێراق ده‌نگی بۆدا ئه‌که‌ن ... ئه‌م حه‌رام زادانه‌ که‌ له‌ په‌رله‌مان و ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و هه‌موو ده‌زگا باڵاکان هێلانه‌یان کردوه‌ به‌رده‌وام له‌ بیری ئه‌وه‌دان که‌ چۆن یاسایه‌ک دروست بکه‌ن له‌ به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان بێ ئه‌گه‌ر ئه‌مانه‌ دڵسۆزی سه‌روه‌ری یاسا بونایه‌ ئه‌بوایه‌ ئێستا ئه‌م عێراقه‌ که‌وا شه‌ش هه‌زار ساڵه‌ یاسای تێدا دروست کراوه‌ مه‌ڵبه‌ندی یاساو عه‌داله‌ت بوایه‌ له‌ جیهاندا، ئه‌بوایه‌ عێراق قوتابخانه‌ بوایه‌ بۆ خوێندنی یاسا، بۆ بڵاوکردنه‌وه‌ی یاسا به‌ هه‌موو جیهاندا، ئه‌بووایه‌ هه‌موو میله‌تانی دنیا له‌ عێراقیه‌کان فێربوونایه‌ که‌ یاساو دادپه‌روه‌ری نه‌ک وه‌ک یۆنانی لێبهاتایه‌ ...یۆنان له‌ سه‌رده‌مه‌ کۆنه‌کان مه‌ڵبه‌ندی عیلم و فه‌لسه‌فه‌ بووه‌و هه‌موو فه‌یله‌سوفه‌ گه‌وره‌کان له‌ یۆنان هه‌ڵکه‌وتن که‌چی ئێستا یۆنان مه‌ڵبه‌ندی شزوسی جنسیه‌ ...عێراق به‌ هه‌مان شێوه‌ کاتی خۆی مه‌ڵبه‌ندی حاموڕابی بوو که‌چێ ئێستا مه‌ڵبه‌ندی حه‌رام زاده‌کانه‌ .

 

پیره‌

READ_MORE

حاموڕابی وه‌جاخی کوێر بوو ... پیره‌ PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 06:34 پیره‌

وه‌ک مێژوو ده‌یگێڕێته‌وه‌ که‌وا پێش شه‌ش هه‌زار ساڵ له‌ ده‌وروبه‌ری شاری حلله‌و له‌م عێراقه‌ی ئێستای ئێمه‌ی تێکه‌وتوین که‌سێک هه‌ڵکه‌وتووه‌ به‌ناوی (حاموڕابی) ئه‌م زاته‌ بۆ یه‌که‌م جار له‌ مێژووی ئاده‌میزاتدا یاسای داناو ڕێچکه‌یه‌کی ئه‌وتۆی داڕشت که‌وا مرۆڤایه‌تی په‌یڕه‌وی بکات و په‌یوه‌ست بێ پێوه‌ی و گه‌وره‌و گه‌دا ملکه‌چی بێ و ڕێگا بگرێت له‌ هه‌موو سسته‌م و ناعه‌داله‌تی و ناحه‌قیه‌ک ...ئه‌م عێراقه‌ به‌یه‌که‌مین سه‌رزه‌مین ده‌ژمێردرێت له‌م ئه‌ستێره‌یه‌دا که‌وا یاسای تێدا دانرا، که‌چی سه‌یر له‌وه‌دایه‌ پاش ئه‌وه‌نده‌ ساڵه‌ عێراق به‌یه‌که‌م ووڵات ده‌ژمێردرێ که‌وا پێشێلی یاسا ده‌کاو باوه‌ڕی پێی نیه‌ ...له‌ مێژووی عێراقدا ده‌سه‌ڵاته‌ حه‌رامزاده‌کان به‌و چاوه‌ ته‌ماشای یاسایان کردوه‌ که‌ ( یاسا لاستیکه‌و چۆنیان بوێ ده‌یکشێنن) ...ئه‌م حه‌رام زادانه‌، ئه‌م حه‌رام خۆرانه‌ قه‌ت نه‌یانویستووه‌ یاسا سه‌روه‌ربێ، یاسا به‌ ئه‌قارێک جێبه‌جێ بکه‌ن که‌وا به‌رژه‌وه‌ندی شه‌خسی و ئاره‌زوه‌کانیان نه‌هێنێته‌ دی ، قه‌ت نه‌یانویستوه‌ یاسا له‌سه‌رو ئه‌وانه‌وه‌ بێ ... ده‌سه‌ڵات داره‌کانی عێراق له‌وه‌تی هه‌ن هه‌رکه‌سه‌و یاسای تایبه‌تی خۆی هه‌بوو بۆ سه‌پاندنی ده‌سه‌ڵات، له‌بۆ خه‌رجکردن و سه‌رفکردنی پاره‌و پول، له‌بۆ داپڵۆسین و ئه‌نفال کردنوو تاڵان کردن و ئه‌تک کردنی ئه‌وه‌ی دێته‌ ڕێگایان ...ئه‌م عێراقه‌ له‌وه‌ته‌ی هه‌یه‌ زوڵمی گه‌وره‌ گه‌وره‌و ناحه‌قی قه‌به‌و زیاده‌ڕه‌وی زۆری تێدا کراوه‌ هیچ دادگایه‌ک و هیچ دادوه‌رێك نه‌یتوانیوه‌ ڕێگه‌ی لێبگرێ و حوکمی ڕه‌وا بدات به‌ سه‌ریاو نه‌هێڵێ دوباره‌و ده‌باره‌و سه‌د باره‌ ببێته‌وه‌ ... ده‌سه‌ڵات له‌دوای ده‌سه‌ڵات تاقمی حه‌رامزاده‌ی نوێ جڵه‌وی ده‌سه‌ڵاتیان گرتووه‌و هه‌رکه‌سێ یاسا تایبه‌تیه‌که‌ی خۆی که‌ هه‌ر له‌ منداڵیه‌وه‌ په‌نگی خواردۆته‌وه‌ له‌ ده‌رونیا جێبه‌جێی ده‌کات ... ئه‌م نه‌هامه‌تیه‌، ئه‌م نه‌گبه‌تیه‌، ئه‌م نه‌خۆشیه‌ له‌ عێراقدا هه‌ر هه‌بوو به‌تایبه‌تی دوای ئینقیلابه‌ شومه‌که‌ی 14ی ته‌مووزی 1958 زۆر زیادی کردوو دوای ئه‌وه‌ی سوپاو ئه‌فسه‌ره‌ حه‌رامزاده‌کان وه‌ک شمڵی شه‌ڕ هه‌ڵیان کوتایه‌ سه‌ر مه‌لیکه‌ بچکۆله‌ به‌ بێ یاساو به‌بێ هیچ دادگاییه‌ک خۆی و خانه‌واده‌که‌یان گووله‌ بارانکرد .

له‌ دوای بڕانه‌وه‌ی جه‌نگی جیهانی یه‌که‌م ئینگلیز هه‌موو ئه‌قڵی خۆی خسته‌ گه‌ڕ بۆ ئه‌وه‌ی له‌ عێراقدا پیاوێکی پیاوانه‌، که‌سێکی عادل و یاسا په‌روه‌ر بدۆزێته‌وه‌و بیکات به‌ مه‌لیک ده‌سی نه‌که‌وت ناچار له‌ شام فه‌یسه‌ڵی یه‌که‌میان هێناو کردیان به‌ مه‌لیک به‌ڵام عێراقیه‌کان، یاسا پێشێلکه‌ره‌کان، وه‌ته‌نیه‌ حه‌رامزاده‌کان به‌رده‌وام له‌ مووزاهه‌ره‌و مانگرتن و چه‌پڵه‌ لێدان و چه‌قه‌نه‌ لێدان بوون تاک و ڕژێمی شومی کۆماری هاته‌ کایه‌وه‌و ئیتر ئه‌و ده‌ورانه‌ تاریکه‌مان به‌ چاوی خۆمان بینی که‌ چۆن تاقم تاقم و گروپ گروپ له‌ حه‌رامزاده‌کان خه‌ریکی ئنقیلاب وئینقیلاب کاری بون و ئه‌وه‌ زیاد له‌ په‌نجا ساڵه‌ خوێن و ئاگر و ئاسن له‌ جیاتی باران ئه‌بارێنن، ڕق و بوخزو کینه‌و دوژمنایه‌تی له‌ جیاتی گوڵ و خۆشه‌ویستی ئه‌ڕوێنن، ، ، له‌ سه‌رده‌می شۆڕش و پێشمه‌رگایه‌تیش زۆر جار سه‌ر لقو سه‌ر تیپ و لێپرسراوی عه‌سکه‌ری نه‌فام که‌ خۆیان ئه‌بینی به‌ بارێ قایش و قولوش و کۆمه‌ڵێ پێشمه‌رگه‌ به‌ دواوه‌یه‌تی ئه‌که‌وته‌ وێزه‌ی جوتیارێک و ئه‌یخسته‌ ناو حه‌وزی ئاوو به‌ پێی یاساکه‌ی مێشکی به‌ دار لێی ده‌دا تاک و گۆج و ئیفلیجی ده‌کرد، یان ڕیش پانه‌ ئیسلامیه‌کان له‌ باخه‌کانی ته‌وێڵه‌وه‌ به‌ دوربین ته‌ماشای ماڵه‌کانیان ئه‌کرد و ئه‌گه‌ر ئافره‌تێکی بێ سه‌رپۆشیان ببینیایه‌ یه‌کسه‌ر بۆی داده‌به‌زین و به‌ پێی یاسای کونه‌ په‌پو جه‌زایان لێده‌سه‌ن ... ئه‌م یاسا پێشێل کردنه‌ له‌ لایه‌ن هه‌موو حزبوو گروپ و که‌سه‌ ده‌سه‌ڵات داره‌کانه‌ وه‌ په‌یڕه‌و کراوه‌ ، ئه‌وانه‌ی که‌ زۆر بۆ سه‌روه‌ری یاسا ده‌گرین له‌ هه‌موان زیاتر پێشێلی یاسا ده‌کاو له‌ هه‌مووان زیاتر په‌رۆشی ئه‌وه‌یه‌ گۆڕه‌که‌ی حاموڕابی هه‌ڵته‌کێنێ و ئاسه‌واره‌کانی بدزێ .

له‌ دوای ڕوخاندنی سه‌دام کاره‌ساتی گه‌وره‌ گه‌وره‌ ڕویدا له‌ پێشێل کردنی ده‌ستوورو یاسا به‌ سه‌دان حزب و گروپ و به‌ هه‌زاران که‌سی حه‌رامزاده‌ هاتنه‌ مه‌یدان و هه‌ر که‌سێک به‌ پێی ئه‌و یاسایه‌ی که‌ له‌ مێشک و ده‌رونیا په‌نگی خواردبوو کاریان ده‌کرد و به‌ هه‌زاران که‌سیان ده‌کوشت و له‌ ناو زبڵدان فڕێیان ده‌دان، به‌ ده‌یان مزگه‌وت و شوێنه‌واریان ته‌قانده‌وه‌ به‌ سه‌دان ئوتومبێلیان له‌ جاده‌و شوێنه‌ گشتیه‌کان ته‌قانده‌وه‌، هه‌موو ئاساواره‌ مێژویه‌کانیان دزی و تاڵان کرد، سه‌رجه‌م بانقو دائیره‌و کارگه‌کانیان وێران کرد، ئاڵای ووڵاته‌که‌یان فرۆشت، ده‌ستیان کرد به‌ پشتوێنی هه‌موو دوژمنانی ئه‌م عێراقه‌...ئه‌م حه‌رام زادانه‌ جیا له‌وه‌ی فرتوفێڵ له‌ یه‌کتری ئه‌که‌ن فرتوفێڵیش له‌ ده‌ستوور، له‌ ماده‌ی 140، له‌ سیسته‌می فیدراڵی و هه‌موو ئه‌وانه‌ی که‌ میله‌تی عێراق ده‌نگی بۆدا ئه‌که‌ن ... ئه‌م حه‌رام زادانه‌ که‌ له‌ په‌رله‌مان و ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و هه‌موو ده‌زگا باڵاکان هێلانه‌یان کردوه‌ به‌رده‌وام له‌ بیری ئه‌وه‌دان که‌ چۆن یاسایه‌ک دروست بکه‌ن له‌ به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان بێ ئه‌گه‌ر ئه‌مانه‌ دڵسۆزی سه‌روه‌ری یاسا بونایه‌ ئه‌بوایه‌ ئێستا ئه‌م عێراقه‌ که‌وا شه‌ش هه‌زار ساڵه‌ یاسای تێدا دروست کراوه‌ مه‌ڵبه‌ندی یاساو عه‌داله‌ت بوایه‌ له‌ جیهاندا، ئه‌بوایه‌ عێراق قوتابخانه‌ بوایه‌ بۆ خوێندنی یاسا، بۆ بڵاوکردنه‌وه‌ی یاسا به‌ هه‌موو جیهاندا، ئه‌بووایه‌ هه‌موو میله‌تانی دنیا له‌ عێراقیه‌کان فێربوونایه‌ که‌ یاساو دادپه‌روه‌ری نه‌ک وه‌ک یۆنانی لێبهاتایه‌ ...یۆنان له‌ سه‌رده‌مه‌ کۆنه‌کان مه‌ڵبه‌ندی عیلم و فه‌لسه‌فه‌ بووه‌و هه‌موو فه‌یله‌سوفه‌ گه‌وره‌کان له‌ یۆنان هه‌ڵکه‌وتن که‌چی ئێستا یۆنان مه‌ڵبه‌ندی شزوسی جنسیه‌ ...عێراق به‌ هه‌مان شێوه‌ کاتی خۆی مه‌ڵبه‌ندی حاموڕابی بوو که‌چێ ئێستا مه‌ڵبه‌ندی حه‌رام زاده‌کانه‌ .

 

پیره‌

READ_MORE

ده‌سه‌ڵات... خه‌ونه‌ گه‌وره‌كه‌ی حیزبه‌ ئیسلامییه‌كان … راپۆرتی شیكاری: شاخه‌وان برایم عه‌بدوڵڵا PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 06:34 - هه‌ڵبژارده‌

له‌ناوه‌ڕاستی هه‌شتاكاندا، ره‌وتێكی ئیسلامی سیاسی كه‌ درێژه‌ پێده‌ری "ئیخوان مسلمین"بوو به‌ناوی"بزوتنه‌وه‌ی ئیسلامی له‌ كوردستانی عێراق" دروست بوو به‌سه‌رۆكایه‌تی شێخ "عوسمان عه‌بدولعه‌زیز"و دوابه‌دوای راپه‌ڕینه‌كه‌ی خه‌ڵكی كوردستانیش، ئیدی ره‌وتی دیكه‌ی ئیسلامی سیاسی له‌ كوردستاندا دامه‌زران و دیارترینیشیان "یه‌كگرتووی ئیسلامی كوردستان" بوو كه‌ له‌ساڵی 1994 له‌شاری هه‌ولێر خۆی راگه‌یاندو ئه‌وه‌بوو دواتریش"نه‌هزه‌ی ئیسلامی"به‌سه‌رۆكایه‌تی "سدیق عه‌بدولعه‌زیز" دروست بوو كه‌ به‌قسه‌ی هه‌ندێك له‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌كان بێت، ئه‌م حیزبه‌ واته‌ نه‌هزه‌ی ئیسلامی سه‌ره‌تا لایه‌نگری بزووتنه‌وه‌ی ئیسلامی بوون و له‌ژێر كاریگه‌ری هه‌یمه‌نه‌ی ئه‌و حیزبه‌دا جموجۆڵیان هه‌بوو، به‌ڵام له‌ ئه‌رزی واقیعدا ئه‌و حیزبه‌ نه‌یتوانی كاریگه‌ری به‌سه‌ر كۆمه‌ڵگه‌وه‌ هه‌بێت به‌به‌راورد له‌گه‌ڵ حیزبه‌ ئیسلامییه‌كانی دیكه‌دا و ئه‌وه‌بوو دواتر بێلایه‌نی خۆیان هه‌ڵبژارد. ئه‌و ره‌وته‌ ئیسلامییانه‌ هه‌ڵسان به‌دامه‌زراندنی چه‌ندان ده‌زگه‌ی میدیایی و ئێستاكه‌ش هه‌م به‌شداری ده‌سه‌ڵات ده‌كه‌ن و هه‌میش ئۆپۆزسیۆن بوونی خۆیان راگه‌یاندووه‌و به‌رده‌وامیش به‌تایبه‌تی "یه‌كگرتووی ئیسلامی كوردستان"ئیش له‌سه‌ر گرتنه‌ده‌ستی ده‌سه‌ڵات ده‌كه‌ن و بانگه‌شه‌ی دیموكراسی بوون به‌گوێی خه‌ڵكی كوردستاندا ده‌ده‌ن و له‌به‌رانبه‌ریشدا به‌شێك له‌ رۆشنبیران و نووسه‌رانی كوردیش ئه‌وه‌ به‌دوور ده‌زانن كه‌ حیزبه‌ ئیسلامییه‌كان بروایان به‌ئازادی راده‌ربڕین و دیموكراسییه‌وه‌ هه‌بێت، به‌ڵكو پێیانوایه‌ بانگه‌شه‌یه‌كی له‌م جۆره‌، له‌لایه‌ن ئیسلامییه‌كانه‌وه‌ ته‌نیا مه‌به‌ست لێی گه‌یشتن به‌ده‌سه‌ڵاته‌و خه‌ونی پۆست و ئیمتیازی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی و ئایینی له‌پشته‌وه‌یه‌و له‌به‌رانبه‌ریشدا ئیسلامییه‌كان گرتنه‌ده‌ستی ده‌سه‌ڵات به‌مافێكی خۆیان ده‌زانن و حیزب و رۆشنبیره‌ عه‌لمانییه‌كانیش گرتنه‌ده‌ستی ده‌سه‌ڵات له‌لایه‌ن ئیسلامییه‌كانه‌وه‌ به‌ترسناك ده‌زانن له‌سه‌ر ئاینده‌ی پێشكه‌وتن و نه‌ته‌وه‌یی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردستانیدا.

خه‌ونی گه‌یشتن به‌ ده‌سه‌ڵات

ئیسلامییه‌كانی كوردستان، له‌مێژووی دروستبوونیانه‌وه‌ تاوه‌كو ئێستاكه‌ خاوه‌نی پرۆژه‌یه‌كی ئه‌وتۆ نه‌بوونه‌ بۆ پێشكه‌وتن و خزمه‌تكردنی ئایینی ئیسلام، ته‌نانه‌ت له‌بڕی ئه‌وه‌ی ببنه‌ ئامرازێك بۆ پێشكه‌وتنی ئیسلام، به‌پێچه‌وانه‌وه‌ ئیسلامییان كردۆته‌ ئامراز بۆ وه‌رگرتنی پۆست و فراوانكردنی پێگه‌ی جه‌ماوه‌ری خۆیان، تا له‌رێگه‌یه‌وه‌ خه‌ونه‌كانیان بهێننه‌دی كه‌ خه‌ونی گه‌یشتن بووه‌ به‌ده‌سه‌ڵات و پیاده‌كردنی سیسته‌مێكی حوكمڕانی داخراوو شمولی هاوشێوه‌ی ئه‌فغانستان و كۆماری ئیسلامی ئێران و پاكستان، ئه‌م ره‌وته‌ ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌ به‌ره‌چاوكردن و خوێندنه‌وه‌ی هه‌لومه‌رجی ئایینی و ئاستی هوشیاری تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردستانی، ئایینی ئیسلامییان كردۆته‌ چه‌قی ئیشكردن و له‌م ڕێگه‌یه‌وه‌ توانیویانه‌ چه‌واشه‌كاری به‌ناوی ئایینه‌وه‌ به‌رپا بكه‌ن له‌پێناوی به‌رژه‌وه‌ندییه‌ كه‌سێتی و حیزبییه‌كانیانه‌وه‌. كامیل مه‌حمود، نووسه‌ر و رووناكبیر بۆچوونی وایه‌ كه‌ حیزبه‌ ئیسلامییه‌كانی كوردستان، كاریگه‌ری ئایینیان به‌سه‌ره‌وه‌ نه‌ماوه‌و سه‌ركرده‌ ئیسلامییه‌كانیش، شه‌ڕی به‌رژه‌وه‌ندی و به‌ده‌ستهێنانی پۆست ده‌كه‌ن. لێره‌دا ئه‌وه‌مان بۆ ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ حیزبه‌ ئیسلامییه‌كان، هێنده‌ی له‌ خه‌می گه‌یشتن به‌ده‌سه‌ڵات و وه‌رگرتنی پۆستی حیزبی و حكومیدان، ئه‌وه‌نده‌ له‌خه‌می ئایین و كۆمه‌ڵگه‌كه‌یاندانین، ئه‌گه‌رچی به‌رده‌وام ره‌خنه‌ له‌ ده‌سه‌ڵات ده‌گرن، به‌ڵام ئه‌زموونی به‌شداریكردنیان له‌ حكومه‌تی كوردستاندا، ئه‌وه‌ی ده‌رخستووه‌ كه‌ حیزبه‌ ئیسلامییه‌كان، خاوه‌نی پرۆژه‌یه‌كی ئه‌وتۆ نه‌بوونه‌ بۆ خزمه‌تكردنی تاكی كورد، به‌ڵكو ئه‌وه‌ی كه‌ كردویانه‌ به‌شێوه‌ گشتییه‌كه‌ی زیانی بۆ كۆمه‌ڵگه‌ هه‌بووه‌ چ له‌رووی به‌رته‌سككردنه‌وه‌ی ئازادی راده‌ربڕین و هه‌ڕه‌شه‌و فه‌توای كوشتن و شێواندنی ئایین له‌پێناوی مه‌سه‌له‌ سیاسی و حیزبییه‌كانیانه‌وه‌، له‌م باره‌یه‌وه‌ش كامیل مه‌حمود، هه‌مان بۆچوونی هه‌یه‌و ئه‌ویش حیزبه‌ ئیسلامییه‌كان به‌وه‌ تۆمه‌تبار ده‌كات كه‌ له‌ناو ریزه‌كانیاندا هیچ شتێك به‌ناوی پرۆژه‌ بوونی نییه‌و كاریگه‌ری ئایین و عه‌قیده‌ له‌ ئاستێكی نزمدایه‌.

زۆرێك له‌ ئاماژه‌كان ئه‌وه‌ ده‌رده‌خه‌ن له‌وه‌ی كه‌ حیزبه‌ ئیسلامییه‌كانی كوردستان، له‌جه‌وهه‌ر و بیركردنه‌وه‌یاندا خاوه‌نی عه‌قڵێكی خۆماڵی نین و كاریگه‌ری ئیخوانییه‌كان و قاعیده‌و كۆماری ئیسلامی ئێران و تاڵیبان و كۆمه‌ڵی ئیسلامی پاكستانی و ته‌نانه‌ت جه‌زائیریشیان به‌سه‌ره‌وه‌یه‌و دوای گه‌یشتن به‌ده‌سه‌ڵات، ئیدی هه‌مان مۆدێلی حوكمڕانی ئه‌وانه‌ به‌سه‌ر كوردستاندا ده‌سه‌پێنن و باكیان به‌ بنه‌ماكانی دیموكراسی و ئازادی راده‌ربرینه‌وه‌ نییه‌ هه‌ر هێنده‌ ده‌ستیان له‌ كورسی ده‌سه‌ڵات گیربوو ئینجا به‌رنامه‌و پلانه‌ دواكه‌وتوو و ئایینییه‌كان به‌سه‌ر كۆمه‌ڵگه‌دا فه‌رز ده‌كه‌ن تا ئه‌و ئاسته‌ی كه‌سانی دوور له‌وان نه‌توانێت له‌ژێر سایه‌ی حوكمڕانیاندا بژیه‌ت و ئیدی كاره‌ساته‌كان له‌وێوه‌ ده‌ست پێده‌كه‌ن.

ئیسلامییه‌كان له‌به‌رانبه‌ر شه‌پۆله‌كانی دیموكراسیدا

گه‌رچی زۆربه‌ی كات، ئیسلامییه‌كانی كوردستان، له‌قۆناغێكی وادا كه‌ بۆ ئه‌وان به‌قۆناغی هه‌وڵدان بۆ گه‌یشتن به‌ده‌سه‌ڵات هه‌ژمار ده‌كرێت، بانگه‌شه‌ی دیموكراسی و ئازادی راده‌ربڕین ده‌كه‌ن، به‌ڵام له‌جه‌وهه‌ردا ئه‌و ره‌وتانه‌ باوه‌ڕیان به‌ئازادی راده‌ربڕین و بنه‌ماكانی دیموكراسی نییه‌و به‌پێچه‌وانه‌وه‌ ئایین و به‌رنامه‌كانی خۆیان ده‌كه‌نه‌ چه‌قی هه‌موو شته‌كان و قه‌بووڵی هیچ بیروڕایه‌كی جیاوازتر ناكه‌ن و ته‌نانه‌ت هه‌وڵی دروستكردنی فه‌وزاو په‌شێوی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری و په‌روه‌رده‌ییش ده‌ده‌ن له‌پێناوی به‌رژه‌وه‌ندی حیزبه‌كانیان و ته‌نیا بۆ ڕێگری له‌م بۆچوونه‌ جیدییانه‌ی كه‌ ره‌وته‌كه‌یان ده‌خاته‌ ژێر پرسیاری جیدی و گومان له‌سه‌ر ئه‌جێندای سیاسییان دروست ده‌كات. له‌م باره‌یه‌وه‌ نووسه‌ر ئیبراهیم. ع. رواندزی، له‌وتارێكیدا كه‌ له‌ژماره‌ی 455ی هاوڵاتیدا بڵاوكراوه‌ته‌وه‌، گوتویه‌تی پارته‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌كان، خۆیان به‌تاكه‌ پارتی ڕێگه‌ی خواوه‌ندو رزگاربووی رۆژی دوایی هه‌ژمار ده‌كه‌ن و خۆیان به‌هه‌ڵگری ئاڵای ئیسلام و خواداناسی ده‌ده‌نه‌ قه‌ڵه‌م.

كه‌واته‌ عه‌قڵییه‌تێكی له‌م جۆره‌، له‌گه‌ڵ بنه‌ماكانی دیموكراسی و ئازادی راده‌ربڕیندا یه‌ك ناگرێته‌وه‌و خودی دیموكراسییه‌تیش له‌گه‌ڵ ره‌وتێكی له‌م شێوه‌یه‌دا ده‌كه‌وێته‌ ململانێیه‌كی سه‌خته‌وه‌، نموونه‌شمان ده‌ركردنی فه‌توای كوشتن بۆ نووسه‌ر مه‌ریوان هه‌ڵه‌بجه‌یی و چه‌ندان نووسه‌ری دیكه‌ش كه‌ قسه‌یان له‌سه‌ر ئیسلام و ره‌وته‌ ئیسلامییه‌كان كردووه‌و ئه‌و فه‌وزایه‌ی كه‌ له‌سه‌ر گۆڤاری وێران هێنایانه‌ ئارایه‌وه‌و هه‌روه‌ها جنێودان و قسه‌ی دوور له‌به‌ها ره‌وشتی و ئه‌خڵاقییه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانه‌وه‌ له‌لایه‌ن مه‌لا ئیسلامییه‌ سیاسیه‌كانه‌وه‌ ئاراسته‌ی خاتوو"كه‌ژاڵ ئاده‌می" كرا كه‌ به‌ئاشكرا هاندانی كوشتنی تێدا ره‌نگی دابۆیه‌وه‌ له‌سه‌ر قسه‌یه‌كی ئاسایی كه‌ له‌هه‌فته‌نامه‌یه‌كدا كردبووی، چاودێریكردنی ته‌واوی هۆكاره‌كانی میدیای كوردستانی له‌كاره‌كانی ئه‌وانه‌و هه‌ركه‌ یه‌كێك قسه‌یه‌ك بكات و راسته‌وخۆ له‌ڕێگه‌ی میدیاو مه‌لاكانیانه‌وه‌ هێرشی ده‌كه‌نه‌ سه‌ر به‌مه‌به‌ستی دروستكردنی فه‌وزاو نانه‌وه‌ی توندوتیژی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی كه‌ ئه‌مه‌ش له‌پێناوی خه‌ونی گه‌یشتن به‌ده‌سه‌ڵاته‌.

كۆمه‌ڵگه‌ له‌چنگی حوكمڕانی ئیسلامییه‌كاندا

هه‌ركه‌ ناوی ئه‌فغانسان ده‌هێنین، راسته‌وخۆ حوكمی ئیسلامییه‌كانمان بیرده‌كه‌وێته‌وه‌ كه‌ بوونه‌ته‌ هۆی نانه‌وه‌ی دووبه‌ره‌كی و دواكه‌وتوویی كۆمه‌ڵگه‌ی ئه‌فغانستان و ته‌نانه‌ت مه‌سه‌له‌ی كرده‌ تیرۆریستییه‌ جیهانییه‌كانیشدا، ئیسلامییه‌كانی كوردستان له‌ ئه‌جێنداو ناواخنی بیركردنه‌وه‌یاندا له‌گه‌ڵ حیزبه‌ ئیسلامییه‌كانی دونیادا جیاوازیییه‌كی ئه‌وتۆ له‌نێوانیاندا نابینرێت، ئه‌وه‌ی كه‌ جیاوازی ده‌خاته‌ نێوانیانه‌وه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هێشتاكه‌ حوكمڕانی كوردستانیان نه‌كه‌وتۆته‌ ده‌سته‌وه‌، هه‌ركه‌ ئه‌م خه‌ونه‌یان هاته‌دی، ئیدی نموونه‌ی ئه‌فغانسان و سوودان و جه‌زائیر به‌چاوی خۆمانه‌وه‌ ده‌بینین. ئه‌وه‌ ئیسلامییه‌كان بوون پێشمه‌رگه‌ی كوردستانیان به‌دیلی گولله‌باران كردو تێزابیان به‌ئافره‌تی كورد داكردو فه‌توای كوشتن و هه‌ڕه‌شه‌یان له‌چه‌ندان نووسه‌ر و رۆشنبیری كورد كرد، ئه‌وه‌ ئیسلامییه‌كانی كوردستانن به‌به‌رنامه‌ ئیش له‌سه‌ر گواستنه‌وه‌ی كولتوورو به‌رنامه‌ی سیاسی كۆماری ئیسلامی ئێران ده‌كه‌ن له‌ڕێگه‌ی په‌خشكردن و نیشاندانی به‌رنامه‌و دراما ئایینییه‌ داخراوه‌كاندا. نووسه‌ر و ره‌خنه‌گری كورد "به‌ختیار عه‌لی" له‌ یه‌كێك له‌ دیمانه‌كانیدا له‌باره‌ی ئیسلامییه‌كانی كوردستانه‌وه‌ بۆچوونی خۆی ته‌رحكردووه‌و به‌ئاشكرا ده‌ڵێت: من ده‌توانم له‌ژێر سایه‌ی حوكمڕانی پارتی و یه‌كێتی بژیم، به‌ڵام ناتوانم له‌ژێر سایه‌ی سیسته‌مێكدا بژیم، شیعرم لی قه‌ده‌غه‌ بكات و ڕیشم پی بهێڵێته‌وه‌و به‌زۆر حیجاب بكاته‌ سه‌ر كچه‌كه‌م و چۆنێتی جلی خێزانه‌كه‌م دیاری بكات و مه‌كته‌ب بگۆڕێته‌وه‌ سه‌ر حوجره‌ی كۆن. ئه‌مانه‌ قسه‌گه‌لێكی جیدین له‌لایه‌ن پیاوێكی هوشیاره‌وه‌ له‌باره‌ی حیزبه‌ ئیسلامییه‌كانه‌وه‌ ده‌یكات و ترسی له‌ گه‌یشتن به‌ده‌سه‌ڵاتی ئه‌و ته‌یاره‌ ئیسلامییانه‌ هه‌یه‌ كه‌ ئازادییه‌ كه‌سێتی و چه‌مكه‌كانی دونیای هاوچه‌رخ بگۆڕێته‌وه‌ به‌ كۆمه‌ڵێك شتگه‌لی كۆنی به‌سه‌رچوو كه‌ زۆر ده‌مێكه‌ بایه‌خی شارستانیانه‌ی له‌ده‌ستداوه‌، ئاشكرایه‌ له‌سه‌ره‌تای گرتنه‌ده‌ستی ده‌سه‌ڵاتدا له‌لایه‌ن ئیسلامییه‌كانه‌وه‌ ئیدی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی دووچاری دواكه‌وتوویی و سته‌مكاری كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌بێته‌وه‌ به‌هۆی حوكمكردنی ئه‌و ره‌وته‌ ئیسلامییه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ بۆ خاڵه‌ سه‌ره‌تاییه‌كان ده‌گه‌ڕێننه‌وه‌و ئازادییه‌كانی تاك بۆ به‌رژه‌وه‌ندی و پێگه‌ی خۆیان به‌ر ته‌سكده‌كه‌نه‌وه‌.

ململانێی سه‌ركرده‌ ئیسلامییه‌كان

له‌ناو ریزه‌كانی حیزبه‌ ئیسلامییه‌كاندا، به‌تایبه‌تی له‌ئاستی سه‌ركردایه‌تی و مه‌كته‌ب سیاسییه‌كانه‌وه‌ ململانێیه‌كی ئاڵۆز هه‌یه‌ له‌سه‌ر پۆست و وه‌رگرتنی ئیمتیازاتی زیاتر چ له‌ناو ریزه‌كانی حیزبدا و چ له‌ناو حكومه‌تدا، ده‌ست له‌كاركێشانه‌وه‌ی هادی عه‌لی، سكرتێری مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كگرتووی ئیسلامی كوردستان و ناكۆكی له‌گه‌ڵ سه‌لاحه‌دین به‌هائه‌دینی ئه‌مینداری گشتی یه‌كگرتووی ئیسلامی له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات و ئه‌فكاری جیاواز دیارترین ئاماژه‌یه‌ له‌وه‌ی ململانێ و ئاڵۆزییه‌كی یه‌كجار زۆر هه‌یه‌ له‌ناو حیزبه‌ ئیسلامییه‌كاندا له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ی پۆست و ئیمتیازات و بۆچوونی جیاواز كه‌ به‌رژه‌وه‌ندی ماددی ڕێگربووه‌ له‌ده‌ركه‌وتنی كێشه‌ی له‌م جۆره‌دا، به‌پێی هه‌ندی زانیاری میدیایی و كه‌سی، پێشبینی ده‌كرێت له‌لایه‌ن هادی عه‌لییه‌وه‌ حیزبێكی دیكه‌ی ئیسلامی له‌بڕی یه‌كگرتوو دامه‌زرێت و ره‌نگه‌ نفوزی یه‌كگرتوو تا ئاستێكی زۆر فه‌شه‌ل پی بهێنێت، چونكه‌ ئه‌و سكرتێره‌ی مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كگرتوو له‌ناو ریزه‌كانی یه‌كگرتوودا خاوه‌نی پێگه‌و جه‌ماوه‌ری خۆیه‌تی و ده‌كرێت باڵی سه‌لاحه‌دین به‌هائه‌دین به‌گرنگییه‌وه‌ ته‌ماشای بكه‌ن.

تێبینی: ئه‌م بابه‌ته‌ پێشووتر له‌ژماره‌ی (117) ی هه‌فته‌نامه‌ی پرس بڵاوكراوه‌ته‌وه‌.  

Shaxewan_braim@yahoo. com

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

ده‌سه‌ڵات... خه‌ونه‌ گه‌وره‌كه‌ی حیزبه‌ ئیسلامییه‌كان … راپۆرتی شیكاری: شاخه‌وان برایم عه‌بدوڵڵا PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 06:34 شاخه‌وان برایم عه‌بدوڵڵا

له‌ناوه‌ڕاستی هه‌شتاكاندا، ره‌وتێكی ئیسلامی سیاسی كه‌ درێژه‌ پێده‌ری "ئیخوان مسلمین"بوو به‌ناوی"بزوتنه‌وه‌ی ئیسلامی له‌ كوردستانی عێراق" دروست بوو به‌سه‌رۆكایه‌تی شێخ "عوسمان عه‌بدولعه‌زیز"و دوابه‌دوای راپه‌ڕینه‌كه‌ی خه‌ڵكی كوردستانیش، ئیدی ره‌وتی دیكه‌ی ئیسلامی سیاسی له‌ كوردستاندا دامه‌زران و دیارترینیشیان "یه‌كگرتووی ئیسلامی كوردستان" بوو كه‌ له‌ساڵی 1994 له‌شاری هه‌ولێر خۆی راگه‌یاندو ئه‌وه‌بوو دواتریش"نه‌هزه‌ی ئیسلامی"به‌سه‌رۆكایه‌تی "سدیق عه‌بدولعه‌زیز" دروست بوو كه‌ به‌قسه‌ی هه‌ندێك له‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌كان بێت، ئه‌م حیزبه‌ واته‌ نه‌هزه‌ی ئیسلامی سه‌ره‌تا لایه‌نگری بزووتنه‌وه‌ی ئیسلامی بوون و له‌ژێر كاریگه‌ری هه‌یمه‌نه‌ی ئه‌و حیزبه‌دا جموجۆڵیان هه‌بوو، به‌ڵام له‌ ئه‌رزی واقیعدا ئه‌و حیزبه‌ نه‌یتوانی كاریگه‌ری به‌سه‌ر كۆمه‌ڵگه‌وه‌ هه‌بێت به‌به‌راورد له‌گه‌ڵ حیزبه‌ ئیسلامییه‌كانی دیكه‌دا و ئه‌وه‌بوو دواتر بێلایه‌نی خۆیان هه‌ڵبژارد. ئه‌و ره‌وته‌ ئیسلامییانه‌ هه‌ڵسان به‌دامه‌زراندنی چه‌ندان ده‌زگه‌ی میدیایی و ئێستاكه‌ش هه‌م به‌شداری ده‌سه‌ڵات ده‌كه‌ن و هه‌میش ئۆپۆزسیۆن بوونی خۆیان راگه‌یاندووه‌و به‌رده‌وامیش به‌تایبه‌تی "یه‌كگرتووی ئیسلامی كوردستان"ئیش له‌سه‌ر گرتنه‌ده‌ستی ده‌سه‌ڵات ده‌كه‌ن و بانگه‌شه‌ی دیموكراسی بوون به‌گوێی خه‌ڵكی كوردستاندا ده‌ده‌ن و له‌به‌رانبه‌ریشدا به‌شێك له‌ رۆشنبیران و نووسه‌رانی كوردیش ئه‌وه‌ به‌دوور ده‌زانن كه‌ حیزبه‌ ئیسلامییه‌كان بروایان به‌ئازادی راده‌ربڕین و دیموكراسییه‌وه‌ هه‌بێت، به‌ڵكو پێیانوایه‌ بانگه‌شه‌یه‌كی له‌م جۆره‌، له‌لایه‌ن ئیسلامییه‌كانه‌وه‌ ته‌نیا مه‌به‌ست لێی گه‌یشتن به‌ده‌سه‌ڵاته‌و خه‌ونی پۆست و ئیمتیازی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی و ئایینی له‌پشته‌وه‌یه‌و له‌به‌رانبه‌ریشدا ئیسلامییه‌كان گرتنه‌ده‌ستی ده‌سه‌ڵات به‌مافێكی خۆیان ده‌زانن و حیزب و رۆشنبیره‌ عه‌لمانییه‌كانیش گرتنه‌ده‌ستی ده‌سه‌ڵات له‌لایه‌ن ئیسلامییه‌كانه‌وه‌ به‌ترسناك ده‌زانن له‌سه‌ر ئاینده‌ی پێشكه‌وتن و نه‌ته‌وه‌یی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردستانیدا.

خه‌ونی گه‌یشتن به‌ ده‌سه‌ڵات

ئیسلامییه‌كانی كوردستان، له‌مێژووی دروستبوونیانه‌وه‌ تاوه‌كو ئێستاكه‌ خاوه‌نی پرۆژه‌یه‌كی ئه‌وتۆ نه‌بوونه‌ بۆ پێشكه‌وتن و خزمه‌تكردنی ئایینی ئیسلام، ته‌نانه‌ت له‌بڕی ئه‌وه‌ی ببنه‌ ئامرازێك بۆ پێشكه‌وتنی ئیسلام، به‌پێچه‌وانه‌وه‌ ئیسلامییان كردۆته‌ ئامراز بۆ وه‌رگرتنی پۆست و فراوانكردنی پێگه‌ی جه‌ماوه‌ری خۆیان، تا له‌رێگه‌یه‌وه‌ خه‌ونه‌كانیان بهێننه‌دی كه‌ خه‌ونی گه‌یشتن بووه‌ به‌ده‌سه‌ڵات و پیاده‌كردنی سیسته‌مێكی حوكمڕانی داخراوو شمولی هاوشێوه‌ی ئه‌فغانستان و كۆماری ئیسلامی ئێران و پاكستان، ئه‌م ره‌وته‌ ئیسلامییه‌ سیاسییانه‌ به‌ره‌چاوكردن و خوێندنه‌وه‌ی هه‌لومه‌رجی ئایینی و ئاستی هوشیاری تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردستانی، ئایینی ئیسلامییان كردۆته‌ چه‌قی ئیشكردن و له‌م ڕێگه‌یه‌وه‌ توانیویانه‌ چه‌واشه‌كاری به‌ناوی ئایینه‌وه‌ به‌رپا بكه‌ن له‌پێناوی به‌رژه‌وه‌ندییه‌ كه‌سێتی و حیزبییه‌كانیانه‌وه‌. كامیل مه‌حمود، نووسه‌ر و رووناكبیر بۆچوونی وایه‌ كه‌ حیزبه‌ ئیسلامییه‌كانی كوردستان، كاریگه‌ری ئایینیان به‌سه‌ره‌وه‌ نه‌ماوه‌و سه‌ركرده‌ ئیسلامییه‌كانیش، شه‌ڕی به‌رژه‌وه‌ندی و به‌ده‌ستهێنانی پۆست ده‌كه‌ن. لێره‌دا ئه‌وه‌مان بۆ ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ حیزبه‌ ئیسلامییه‌كان، هێنده‌ی له‌ خه‌می گه‌یشتن به‌ده‌سه‌ڵات و وه‌رگرتنی پۆستی حیزبی و حكومیدان، ئه‌وه‌نده‌ له‌خه‌می ئایین و كۆمه‌ڵگه‌كه‌یاندانین، ئه‌گه‌رچی به‌رده‌وام ره‌خنه‌ له‌ ده‌سه‌ڵات ده‌گرن، به‌ڵام ئه‌زموونی به‌شداریكردنیان له‌ حكومه‌تی كوردستاندا، ئه‌وه‌ی ده‌رخستووه‌ كه‌ حیزبه‌ ئیسلامییه‌كان، خاوه‌نی پرۆژه‌یه‌كی ئه‌وتۆ نه‌بوونه‌ بۆ خزمه‌تكردنی تاكی كورد، به‌ڵكو ئه‌وه‌ی كه‌ كردویانه‌ به‌شێوه‌ گشتییه‌كه‌ی زیانی بۆ كۆمه‌ڵگه‌ هه‌بووه‌ چ له‌رووی به‌رته‌سككردنه‌وه‌ی ئازادی راده‌ربڕین و هه‌ڕه‌شه‌و فه‌توای كوشتن و شێواندنی ئایین له‌پێناوی مه‌سه‌له‌ سیاسی و حیزبییه‌كانیانه‌وه‌، له‌م باره‌یه‌وه‌ش كامیل مه‌حمود، هه‌مان بۆچوونی هه‌یه‌و ئه‌ویش حیزبه‌ ئیسلامییه‌كان به‌وه‌ تۆمه‌تبار ده‌كات كه‌ له‌ناو ریزه‌كانیاندا هیچ شتێك به‌ناوی پرۆژه‌ بوونی نییه‌و كاریگه‌ری ئایین و عه‌قیده‌ له‌ ئاستێكی نزمدایه‌.

زۆرێك له‌ ئاماژه‌كان ئه‌وه‌ ده‌رده‌خه‌ن له‌وه‌ی كه‌ حیزبه‌ ئیسلامییه‌كانی كوردستان، له‌جه‌وهه‌ر و بیركردنه‌وه‌یاندا خاوه‌نی عه‌قڵێكی خۆماڵی نین و كاریگه‌ری ئیخوانییه‌كان و قاعیده‌و كۆماری ئیسلامی ئێران و تاڵیبان و كۆمه‌ڵی ئیسلامی پاكستانی و ته‌نانه‌ت جه‌زائیریشیان به‌سه‌ره‌وه‌یه‌و دوای گه‌یشتن به‌ده‌سه‌ڵات، ئیدی هه‌مان مۆدێلی حوكمڕانی ئه‌وانه‌ به‌سه‌ر كوردستاندا ده‌سه‌پێنن و باكیان به‌ بنه‌ماكانی دیموكراسی و ئازادی راده‌ربرینه‌وه‌ نییه‌ هه‌ر هێنده‌ ده‌ستیان له‌ كورسی ده‌سه‌ڵات گیربوو ئینجا به‌رنامه‌و پلانه‌ دواكه‌وتوو و ئایینییه‌كان به‌سه‌ر كۆمه‌ڵگه‌دا فه‌رز ده‌كه‌ن تا ئه‌و ئاسته‌ی كه‌سانی دوور له‌وان نه‌توانێت له‌ژێر سایه‌ی حوكمڕانیاندا بژیه‌ت و ئیدی كاره‌ساته‌كان له‌وێوه‌ ده‌ست پێده‌كه‌ن.

ئیسلامییه‌كان له‌به‌رانبه‌ر شه‌پۆله‌كانی دیموكراسیدا

گه‌رچی زۆربه‌ی كات، ئیسلامییه‌كانی كوردستان، له‌قۆناغێكی وادا كه‌ بۆ ئه‌وان به‌قۆناغی هه‌وڵدان بۆ گه‌یشتن به‌ده‌سه‌ڵات هه‌ژمار ده‌كرێت، بانگه‌شه‌ی دیموكراسی و ئازادی راده‌ربڕین ده‌كه‌ن، به‌ڵام له‌جه‌وهه‌ردا ئه‌و ره‌وتانه‌ باوه‌ڕیان به‌ئازادی راده‌ربڕین و بنه‌ماكانی دیموكراسی نییه‌و به‌پێچه‌وانه‌وه‌ ئایین و به‌رنامه‌كانی خۆیان ده‌كه‌نه‌ چه‌قی هه‌موو شته‌كان و قه‌بووڵی هیچ بیروڕایه‌كی جیاوازتر ناكه‌ن و ته‌نانه‌ت هه‌وڵی دروستكردنی فه‌وزاو په‌شێوی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری و په‌روه‌رده‌ییش ده‌ده‌ن له‌پێناوی به‌رژه‌وه‌ندی حیزبه‌كانیان و ته‌نیا بۆ ڕێگری له‌م بۆچوونه‌ جیدییانه‌ی كه‌ ره‌وته‌كه‌یان ده‌خاته‌ ژێر پرسیاری جیدی و گومان له‌سه‌ر ئه‌جێندای سیاسییان دروست ده‌كات. له‌م باره‌یه‌وه‌ نووسه‌ر ئیبراهیم. ع. رواندزی، له‌وتارێكیدا كه‌ له‌ژماره‌ی 455ی هاوڵاتیدا بڵاوكراوه‌ته‌وه‌، گوتویه‌تی پارته‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌كان، خۆیان به‌تاكه‌ پارتی ڕێگه‌ی خواوه‌ندو رزگاربووی رۆژی دوایی هه‌ژمار ده‌كه‌ن و خۆیان به‌هه‌ڵگری ئاڵای ئیسلام و خواداناسی ده‌ده‌نه‌ قه‌ڵه‌م.

كه‌واته‌ عه‌قڵییه‌تێكی له‌م جۆره‌، له‌گه‌ڵ بنه‌ماكانی دیموكراسی و ئازادی راده‌ربڕیندا یه‌ك ناگرێته‌وه‌و خودی دیموكراسییه‌تیش له‌گه‌ڵ ره‌وتێكی له‌م شێوه‌یه‌دا ده‌كه‌وێته‌ ململانێیه‌كی سه‌خته‌وه‌، نموونه‌شمان ده‌ركردنی فه‌توای كوشتن بۆ نووسه‌ر مه‌ریوان هه‌ڵه‌بجه‌یی و چه‌ندان نووسه‌ری دیكه‌ش كه‌ قسه‌یان له‌سه‌ر ئیسلام و ره‌وته‌ ئیسلامییه‌كان كردووه‌و ئه‌و فه‌وزایه‌ی كه‌ له‌سه‌ر گۆڤاری وێران هێنایانه‌ ئارایه‌وه‌و هه‌روه‌ها جنێودان و قسه‌ی دوور له‌به‌ها ره‌وشتی و ئه‌خڵاقییه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانه‌وه‌ له‌لایه‌ن مه‌لا ئیسلامییه‌ سیاسیه‌كانه‌وه‌ ئاراسته‌ی خاتوو"كه‌ژاڵ ئاده‌می" كرا كه‌ به‌ئاشكرا هاندانی كوشتنی تێدا ره‌نگی دابۆیه‌وه‌ له‌سه‌ر قسه‌یه‌كی ئاسایی كه‌ له‌هه‌فته‌نامه‌یه‌كدا كردبووی، چاودێریكردنی ته‌واوی هۆكاره‌كانی میدیای كوردستانی له‌كاره‌كانی ئه‌وانه‌و هه‌ركه‌ یه‌كێك قسه‌یه‌ك بكات و راسته‌وخۆ له‌ڕێگه‌ی میدیاو مه‌لاكانیانه‌وه‌ هێرشی ده‌كه‌نه‌ سه‌ر به‌مه‌به‌ستی دروستكردنی فه‌وزاو نانه‌وه‌ی توندوتیژی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی كه‌ ئه‌مه‌ش له‌پێناوی خه‌ونی گه‌یشتن به‌ده‌سه‌ڵاته‌.

كۆمه‌ڵگه‌ له‌چنگی حوكمڕانی ئیسلامییه‌كاندا

هه‌ركه‌ ناوی ئه‌فغانسان ده‌هێنین، راسته‌وخۆ حوكمی ئیسلامییه‌كانمان بیرده‌كه‌وێته‌وه‌ كه‌ بوونه‌ته‌ هۆی نانه‌وه‌ی دووبه‌ره‌كی و دواكه‌وتوویی كۆمه‌ڵگه‌ی ئه‌فغانستان و ته‌نانه‌ت مه‌سه‌له‌ی كرده‌ تیرۆریستییه‌ جیهانییه‌كانیشدا، ئیسلامییه‌كانی كوردستان له‌ ئه‌جێنداو ناواخنی بیركردنه‌وه‌یاندا له‌گه‌ڵ حیزبه‌ ئیسلامییه‌كانی دونیادا جیاوازیییه‌كی ئه‌وتۆ له‌نێوانیاندا نابینرێت، ئه‌وه‌ی كه‌ جیاوازی ده‌خاته‌ نێوانیانه‌وه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هێشتاكه‌ حوكمڕانی كوردستانیان نه‌كه‌وتۆته‌ ده‌سته‌وه‌، هه‌ركه‌ ئه‌م خه‌ونه‌یان هاته‌دی، ئیدی نموونه‌ی ئه‌فغانسان و سوودان و جه‌زائیر به‌چاوی خۆمانه‌وه‌ ده‌بینین. ئه‌وه‌ ئیسلامییه‌كان بوون پێشمه‌رگه‌ی كوردستانیان به‌دیلی گولله‌باران كردو تێزابیان به‌ئافره‌تی كورد داكردو فه‌توای كوشتن و هه‌ڕه‌شه‌یان له‌چه‌ندان نووسه‌ر و رۆشنبیری كورد كرد، ئه‌وه‌ ئیسلامییه‌كانی كوردستانن به‌به‌رنامه‌ ئیش له‌سه‌ر گواستنه‌وه‌ی كولتوورو به‌رنامه‌ی سیاسی كۆماری ئیسلامی ئێران ده‌كه‌ن له‌ڕێگه‌ی په‌خشكردن و نیشاندانی به‌رنامه‌و دراما ئایینییه‌ داخراوه‌كاندا. نووسه‌ر و ره‌خنه‌گری كورد "به‌ختیار عه‌لی" له‌ یه‌كێك له‌ دیمانه‌كانیدا له‌باره‌ی ئیسلامییه‌كانی كوردستانه‌وه‌ بۆچوونی خۆی ته‌رحكردووه‌و به‌ئاشكرا ده‌ڵێت: من ده‌توانم له‌ژێر سایه‌ی حوكمڕانی پارتی و یه‌كێتی بژیم، به‌ڵام ناتوانم له‌ژێر سایه‌ی سیسته‌مێكدا بژیم، شیعرم لی قه‌ده‌غه‌ بكات و ڕیشم پی بهێڵێته‌وه‌و به‌زۆر حیجاب بكاته‌ سه‌ر كچه‌كه‌م و چۆنێتی جلی خێزانه‌كه‌م دیاری بكات و مه‌كته‌ب بگۆڕێته‌وه‌ سه‌ر حوجره‌ی كۆن. ئه‌مانه‌ قسه‌گه‌لێكی جیدین له‌لایه‌ن پیاوێكی هوشیاره‌وه‌ له‌باره‌ی حیزبه‌ ئیسلامییه‌كانه‌وه‌ ده‌یكات و ترسی له‌ گه‌یشتن به‌ده‌سه‌ڵاتی ئه‌و ته‌یاره‌ ئیسلامییانه‌ هه‌یه‌ كه‌ ئازادییه‌ كه‌سێتی و چه‌مكه‌كانی دونیای هاوچه‌رخ بگۆڕێته‌وه‌ به‌ كۆمه‌ڵێك شتگه‌لی كۆنی به‌سه‌رچوو كه‌ زۆر ده‌مێكه‌ بایه‌خی شارستانیانه‌ی له‌ده‌ستداوه‌، ئاشكرایه‌ له‌سه‌ره‌تای گرتنه‌ده‌ستی ده‌سه‌ڵاتدا له‌لایه‌ن ئیسلامییه‌كانه‌وه‌ ئیدی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی دووچاری دواكه‌وتوویی و سته‌مكاری كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌بێته‌وه‌ به‌هۆی حوكمكردنی ئه‌و ره‌وته‌ ئیسلامییه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ بۆ خاڵه‌ سه‌ره‌تاییه‌كان ده‌گه‌ڕێننه‌وه‌و ئازادییه‌كانی تاك بۆ به‌رژه‌وه‌ندی و پێگه‌ی خۆیان به‌ر ته‌سكده‌كه‌نه‌وه‌.

ململانێی سه‌ركرده‌ ئیسلامییه‌كان

له‌ناو ریزه‌كانی حیزبه‌ ئیسلامییه‌كاندا، به‌تایبه‌تی له‌ئاستی سه‌ركردایه‌تی و مه‌كته‌ب سیاسییه‌كانه‌وه‌ ململانێیه‌كی ئاڵۆز هه‌یه‌ له‌سه‌ر پۆست و وه‌رگرتنی ئیمتیازاتی زیاتر چ له‌ناو ریزه‌كانی حیزبدا و چ له‌ناو حكومه‌تدا، ده‌ست له‌كاركێشانه‌وه‌ی هادی عه‌لی، سكرتێری مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كگرتووی ئیسلامی كوردستان و ناكۆكی له‌گه‌ڵ سه‌لاحه‌دین به‌هائه‌دینی ئه‌مینداری گشتی یه‌كگرتووی ئیسلامی له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات و ئه‌فكاری جیاواز دیارترین ئاماژه‌یه‌ له‌وه‌ی ململانێ و ئاڵۆزییه‌كی یه‌كجار زۆر هه‌یه‌ له‌ناو حیزبه‌ ئیسلامییه‌كاندا له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ی پۆست و ئیمتیازات و بۆچوونی جیاواز كه‌ به‌رژه‌وه‌ندی ماددی ڕێگربووه‌ له‌ده‌ركه‌وتنی كێشه‌ی له‌م جۆره‌دا، به‌پێی هه‌ندی زانیاری میدیایی و كه‌سی، پێشبینی ده‌كرێت له‌لایه‌ن هادی عه‌لییه‌وه‌ حیزبێكی دیكه‌ی ئیسلامی له‌بڕی یه‌كگرتوو دامه‌زرێت و ره‌نگه‌ نفوزی یه‌كگرتوو تا ئاستێكی زۆر فه‌شه‌ل پی بهێنێت، چونكه‌ ئه‌و سكرتێره‌ی مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كگرتوو له‌ناو ریزه‌كانی یه‌كگرتوودا خاوه‌نی پێگه‌و جه‌ماوه‌ری خۆیه‌تی و ده‌كرێت باڵی سه‌لاحه‌دین به‌هائه‌دین به‌گرنگییه‌وه‌ ته‌ماشای بكه‌ن.

تێبینی: ئه‌م بابه‌ته‌ پێشووتر له‌ژماره‌ی (117) ی هه‌فته‌نامه‌ی پرس بڵاوكراوه‌ته‌وه‌.  

Shaxewan_braim@yahoo. com

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

نیشتمانه‌كه‌ی محه‌مه‌د.. زانكۆسه‌ردار PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 06:28 زانکۆ سه‌ردار

زمانێكه‌ و ئێمه‌ ناومانه‌ته‌ نێو ده‌ممان، زمانێكه‌ و هه‌میشه‌ ئاخاوتنی پێده‌كه‌ین، زمانێكه‌و ئه‌وه‌ی خودا پێی خۆش و ناخۆش بێت ئێمه‌ دێڕی له‌سه‌ر كه‌ڵه‌كه‌ ده‌كه‌ین و بإ هیچ مه‌به‌ست و به‌هه‌موو مه‌به‌ستێك ده‌یهێنینه‌ قسه‌، زمانێك نه‌ ئێمه‌ گه‌یشتوینه‌ته‌ ئه‌و ئاسته‌ی بتوانین ئه‌وه‌ی هه‌مانه‌ پێی ده‌رببڕین و نه‌به‌رامبه‌ره‌كه‌شمان به‌ وه‌زیر و كزیره‌وه‌ ده‌توانن لێی حاڵی ببن، ئه‌و زمانه‌ كه‌پێی ده‌گوترإ

زمانی گه‌نجێكی پڕئۆپۆزسیۆن و له‌گه‌لڕ ئه‌و كوێیه‌ی كه‌ پێی ده‌گوترإ كوێیه‌كانی حكومه‌تی پاشخانی حیزب نزیكه‌ی زه‌وی و ئاسمان لێكدیه‌وه‌ دوورن، من كه‌ زمانم دێته‌ قسه‌كردن له‌سه‌ر هه‌ناسه‌و حه‌زره‌ته‌كانی هه‌زاران گه‌نجی بێده‌ره‌تانی ئه‌م نیشتمانه‌ ئیدی ناتوانم قه‌سیده‌ی پڕموكه‌سه‌راتی هیچ مه‌خلوقێك بڵێمه‌وه‌، زمانی من زمانی روناكی هه‌زاران گه‌نجه‌و كێیه‌ توكن و تاریكه‌كانی پیره‌كانی ئه‌م مه‌مله‌كه‌ته‌ سه‌راب ئاسایه‌ ناتوانإ له‌به‌رامبه‌ر دێڕێكی پڕهه‌قیقه‌تیدا قوڵاغ بێت، زمانه‌ شڕه‌كه‌ی من له‌گه‌لڕ كوێیه‌ كپه‌كانی پیرێكدا "مه‌به‌ستم ده‌سته‌ڵاتێكی پیره‌" هیچ تێگه‌یشتنێك ناتوانإ نه‌كۆی بكاته‌وه‌ وه‌ نه‌له‌یه‌كدیشی ده‌ربكات، نه‌ده‌توانإ زه‌ڕبی بكات و وه‌نه‌ده‌شتوانإ دابه‌شی بكات، چ مه‌خلوقاتێكی نێو مه‌مله‌كه‌تێكی سه‌رلێشێواو و گوناهین، هیچ شتێكمان له‌ شت وه‌ك خۆی ناچإ، نه‌ خه‌ون و نه‌ ده‌سته‌لات و نه‌ فه‌نتازیا، نه‌حكومه‌ت و نه‌ عاشقبوون و نه‌بكوژانی عه‌شقیش، لێره‌ هه‌موو شته‌كان ته‌نها له‌قوده‌ره‌تی قادردان، گه‌نج و ئینتما، جوانی ساده‌یی رۆح، هه‌وڵدان بۆ شێربوون و كاركردن له‌سه‌ر ژیانی رێوی..

 له‌ غیابی عه‌قڵی تۆكمه‌دا هه‌میشه‌ ده‌بێت بگه‌رێینه‌وه‌ بۆ چاو بڕینه‌وه‌ له‌ قودره‌تی قادر، وه‌ك ئێستا، وه‌ك ئێستای ئه‌م وڵاته‌ پڕسه‌ركرده‌یه‌دا، له‌م دووهه‌زار و ده‌یه‌دا به‌سه‌دان "محه‌مه‌د*" له‌ هه‌وڵی راكردن دان له‌ وڵاتێكی پڕسه‌ركرده‌ی جۆراو جۆر، سه‌ركرده‌ی قه‌ڵه‌و و سه‌ركرده‌ی زه‌عیف، به‌سه‌دان "محه‌مه‌د" بیرده‌كه‌نه‌وه‌ له‌وه‌ی كه‌ خه‌ونه‌كانیان له‌باوه‌شی نیشتمانێكی تردا به‌دی بهێنن، ده‌یانه‌وێت ببنه‌ كوڕی نیشتمانێكی تر و به‌و زمانه‌ی كه‌ كه‌له‌ نیشتمانی دایكیاندا لێیان حاڵی نابن كوێی مه‌خلوقاتی نیشتمانێكی تر حاڵی بكه‌ن، ئه‌و سه‌دان محه‌مه‌ده‌ له‌تاو بإ هیوابون ماڵه‌و مالڕ و هاوڕإ به‌ هاوڕإ ده‌گه‌ڕێن له‌پێناو خڕكردنه‌وه‌ی شتی پاره‌ تابتوانن چیدی چاویان به‌ نیشتمان و به‌رد و دار و رۆحله‌به‌رێكی ئه‌م نیشتمانه‌ نه‌كه‌وێته‌وه‌، هاورێیانم له‌ حكومه‌ت و په‌رله‌مان و سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم تێبگه‌ن، تكایه‌ تێبكه‌ن نیشتمان پڕیه‌تی له‌ محه‌مه‌د، ئه‌گه‌ر محه‌مه‌ده‌كانیش نه‌بن ئێوه‌ش بونتان هێنده‌ی دڕێكی ره‌شكراوه‌یه‌...

محه‌مه‌د.. هاوڕێیه‌كی خۆمه‌و ناوه‌كه‌شی هه‌قیقیه‌و به‌رله‌هه‌فته‌یه‌ك پێكه‌وه‌ وه‌ك ده‌رۆزه‌كه‌ر ده‌گه‌ڕاین تا شتإ پاره‌ بۆ گه‌یشتن به‌ ئه‌و روپای كۆبكه‌ینه‌وه‌، دنیایه‌ك قسه‌ی من و كه‌س و كاره‌كه‌شی كاریگه‌ری له‌سه‌ر ساردبوونه‌وه‌ی له‌رۆشتنی نه‌كرد.. ئه‌گه‌رچی ئه‌و روپاش تائه‌و راده‌یه‌ی بیركردنه‌وه‌ی ئه‌و ماڵێك نیه‌ بۆ په‌روه‌رده‌كردنی خه‌ونه‌كان به‌ڵام بإ هیوابوونی ئێره‌ لای محه‌مه‌د گه‌یشتبووه‌ ئه‌وه‌ی مایه‌ی قسه‌ كردن نه‌بوو له‌گه‌ڵیدا..

Zanko_sardar@yahoo.com

له‌ژماره‌ی 26ی رۆژنامه‌ی چه‌تردا دابه‌زیوه‌

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

READ_MORE

گفتوگۆی ڕادوێی ده‌نگی زانکۆی سلێمانی له‌گه‌ڵ عومه‌ر فارس به‌رپرسی سایتی کوردستان نێت PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 05:40 گۆشه‌ی تایبه‌ت

READ_MORE

گفتوگۆی ڕادوێی ده‌نگی زانکۆی سلێمانی له‌گه‌ڵ عومه‌ر فارس به‌رپرسی سایتی کوردستان نێت PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 05:40 - گشتی

READ_MORE

بۆچی كوردی كه‌ركوك روو له‌ دیراسه‌ی عاره‌بی ده‌كه‌ن یان ره‌وده‌كه‌ن... كێ به‌رپرسیاره‌؟! … هێمن مه‌ولود PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 05:05 هێمن مه‌ولود

ئه‌و ته‌عریبه‌ی كه‌ گه‌له‌كه‌مان ساڵانێكی دوورو درێژ به‌خوێن به‌ری پێ ده‌گرت و له‌پێاویدا رووبه‌رووی رژێمی به‌عسی ده‌بووینه‌وه‌، ئێستا وا خۆمان بووینه‌ته‌ به‌شێك له‌ پیاده‌ كردنی، چونكه‌ ده‌سه‌ڵاتی كوردی، له‌به‌ر سه‌رقاڵی به‌ كاری لابه‌لا و حزبایه‌تی كردن و كۆمه‌ڵێ كاری تری لاوه‌كیه‌وه‌، ئاگای له‌ خوێندنی كوردی و كه‌م و كوڕی و كێشه‌ و ململانێكان و دژایه‌تی كردنه‌كانی له‌لایه‌ن ناكورده‌كانی كه‌ركوكه‌وه‌ بۆته‌هۆكارێكی سه‌ره‌كی رووكردنه‌ ( (دیراسه‌ی) ) عاره‌بی.

ئه‌و هه‌موو كورده‌ ئاواره‌ داماوه‌ی دوای چه‌ندین ساڵ ئاواره‌یی و ده‌ربه‌ده‌ری و تاسه‌ی گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ شاری كه‌ركوك، كه‌ هیوای خوێندنی زمانی زگماكیان له‌شاره‌كه‌ی خۆیاندا خه‌ون خولیا و ئومێدیان بوو، ئێستا به‌هۆی لاوازی و پڕكیشه‌ وبێشه‌ و بێ مامۆستایی و لاوازی هه‌ندێ مامۆستا و نه‌بوون و كه‌می پێویستیه‌كانی خوێندن و خوێندكاران له‌ خوێندنی كوردی له‌م شاره‌دا كوردی هه‌ره‌ دڵسۆز و كوردپه‌روه‌ری ناچار كردووه‌ مناڵه‌كانیان بنێرنه‌ به‌ر خوێندن به‌زمانی عاره‌بی و به‌وپه‌ڕی ناچارییه‌وه‌ پێ له‌جه‌رگی خۆیان بنێن و به‌و زمانه‌ بخوێنن كه‌ كاتی خۆی به‌زۆرداری سه‌پێندراوه‌ته‌ سه‌رخۆیان و پێی ته‌عریب كراون.

ئاخر با بپرسین كێ له‌م ته‌عریبه‌ ئاره‌زوو مه‌ندانه‌یه‌ به‌رپرسیاره‌، كام لایه‌ن و حزب و ده‌سه‌ڵات به‌ر به‌م كاره‌ساته‌ خه‌ته‌رناكه‌ ده‌گرێت كه‌ پاشه‌رۆژێكی شوومی لێ وه‌به‌ر دێت، ئه‌ی كاره‌سات له‌وه‌ زیاتر چییه‌كه‌ به‌خواستی خۆمان منداڵه‌كانمان له‌ زمانی زگماكی دایكیان بێبه‌ش ده‌كرێن؟!

 وا له‌م شاره‌دا به‌لێشاو منداڵی كورد رووله‌ دیراسه‌ی عاره‌بی ده‌كه‌ن، ئه‌مه‌ش بۆته‌ دیارده‌یه‌كی زه‌ق و كه‌چی حزب وبه‌رپرس و ده‌سه‌ڵاتدارانی كورد نابینایانه‌ به‌سه‌ریاندا تێپه‌ر ده‌بێت و نقه‌شیان لێوه‌ نایه‌ت.

حزبه‌كان به‌قسه‌ی زل و لێدوانی سه‌ركرده‌كانیان به‌موزایه‌ده‌ وه‌ باسی كه‌ركوك و كوردستانیبوونی كه‌ركوك ده‌كه‌ن، ئه‌ی كێ له‌م هه‌مووپاشا گه‌ردانیه‌ به‌رپرسیاره‌ كه‌: ( (ته‌نها له‌رووی په‌روه‌رده‌ و فێركردنه‌وه‌) )

  1. له‌سه‌ره‌تای پرۆسه‌وه‌ له‌به‌ر ململانمنێی حزبایه‌تی له‌ناو په‌روه‌رده‌ی شاره‌كه‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كه‌ی له‌ده‌ست كورد ده‌رچوو ئه‌مریكیه‌كان توركمانێكیان دانا؟!! 
  2. له‌ قوتابخانه‌یه‌كدا دوو به‌ڕێوه‌ به‌ر هه‌بێت و هه‌ركه‌سه‌و بۆخۆی رایكێشێ؟!
  3. له‌گه‌ڕه‌كێكی كوردنشیندا كه‌زۆربه‌ی زۆری كوردن له‌ خوێندنی ئه‌مساڵدا سێ پۆل بۆ دیراسه‌ی عاره‌بی ناونووسكراون، له‌به‌رانبه‌ردا یه‌ك پۆل بۆ خوێندنی كوردی.
  4. تاكو نیوه‌ی ساڵ مامۆستای هه‌ندی مادده‌ هه‌رنه‌بێ.
  5. به‌ڕێوه‌به‌ر و مامۆستای لاواز و بێئه‌زموون.
  6. رێژه‌ی ده‌رچوون له‌پۆله‌ كۆتاییه‌كان له‌ زۆر قوتابخانه‌دا له‌ 10% كه‌متربووه‌.
  7. ده‌یان كێشه‌ی تری نێو قوتابخانه‌ و كه‌م و كوڕیه‌كانیان (سه‌رباری ته‌قینه‌وه‌ وكێشه‌كانی كایه‌ سیاسی و ئه‌منی و ئابووری رۆشنبیرییه‌كانی تر و.. هتد)

 ئه‌مه‌ بێجگه‌ له‌وه‌ی دوو ره‌هه‌ندی سیاسی زۆر خه‌ته‌رناكی گه‌وره‌ی هه‌یه‌كه‌ ناشێ و ناكرێ سه‌ركردایه‌تی سیاسی كوردستان ئاوا نه‌زانانه‌ و ساویلكانه‌ و نامه‌سئولانه‌ تێی بڕوانێ و به‌هه‌ندی هه‌ڵنه‌گرێ.

یه‌كه‌م:له‌به‌ر لاوازی و پاشاگه‌ردانی خوێندنی كوردی له‌كه‌ركوك، هه‌روه‌ها دوای ته‌واوكردنی خوێندنی ئاماده‌ییش له‌ زانكۆكانی هه‌رێمی كوردستان وه‌رناگیرێن، زانكۆكانی هه‌رێم ده‌رگایان ته‌نها له‌به‌رده‌م كوردی شاری كه‌ركوكدا داخستووه‌، به‌مه‌ش ته‌نها ئه‌و كوردانه‌ زه‌ره‌رمه‌ند ده‌بن، چونكه‌ به‌كوردی ده‌خوێنن و كه‌چی زانكۆكانی هه‌رێم وه‌ریانناگرن، ته‌نهاله‌ زانكۆكانی كه‌ركوك یان موسڵ یانیش به‌غدا وه‌رده‌گیرێن كه‌ هه‌موو مادده‌كانیان هه‌ر به‌عاره‌بیه‌ و ئه‌مانیش زمانی عاره‌بیه‌كه‌یان زۆر لاوازه‌ و ناتوانن وه‌كو خوێندكاری سه‌ركه‌وتوو ده‌ركه‌ون. بۆیه‌ زۆر به‌ناچاری و بۆدابینكردنی ئاسایش و خوێندن و دوارۆژی منداڵه‌كانیان، كوردانی شاره‌كه‌ به‌ماڵَ و خێزانه‌وه‌ جارێكی تر به‌ره‌و هه‌ولێر و سلێمانی كۆچ ده‌كه‌نه‌وه‌ و كه‌ركوك چۆڵ ده‌كه‌ن، ئه‌مه‌ش هیچی وای له‌ راگواستنه‌كه‌ی سه‌رده‌می رژێم كه‌متر نییه‌.

دووه‌م: له‌به‌ر كه‌ڵه‌كه‌ بوونی كێشه‌كان و رۆژبه‌رۆژ ئاڵۆزتر بوونیان له‌جیاتی كه‌مكردنه‌وه‌ و خه‌م لێخواردنیان كوردی كه‌ركوك هیچ متمانه‌یان به‌ لێپرسراوه‌كانیان نه‌ماوه‌ و ئه‌مه‌ش خه‌ریكه‌ زۆر به‌خراپی بۆسه‌ر هه‌ست و هۆشی نه‌ته‌وه‌یی و ئینتیمابوون بۆ خاك و نه‌ته‌وه‌ ده‌شكێته‌وه‌ و ئێستا به‌و هۆیانه‌وه‌ به‌ره‌و كزی و لاوازی ده‌چێت.

لێره‌وه‌ ده‌مه‌وێ به‌هه‌موو كوردێكی ئه‌م دنیایه‌ بڵَێم كوردی شاری كه‌ركوك كه‌ هه‌میشه‌ سه‌ره‌ نێزه‌ی شۆڕش و شه‌ڕو به‌رگرییه‌كان بوونه‌ و به‌رگه‌ی زۆرترین ئازارو ئاواره‌یی و راوه‌دوونان و ته‌عریب و به‌م دوایانه‌ش ره‌شترین تیرۆریان گرتووه‌، كوردی كه‌ركوك زیاتر له‌ په‌نجاساڵه‌ به‌رگه‌ی هه‌موو ناخۆشی و سته‌م و خراپه‌كارییه‌كانی دوژمنانی گرتووه‌، زیاتر له‌چه‌ندین نه‌وه‌ی قوربانی ئه‌و رۆژگارانه‌ بووه‌، ئیتر هه‌رگیز ناكرێ و ناشێ ته‌نیا هه‌ر ئه‌وان به‌ته‌نیا باج و خه‌راجی كوردستانی بوونی كه‌ركوك بده‌ن وله‌سه‌رده‌می ده‌سه‌ڵاتی خۆماڵیشدا هه‌موو ده‌رده‌سه‌ری و نه‌گبه‌تییه‌كانیان به‌كۆڵه‌وه‌ بێت، خه‌ڵكی تریش بێت وخێر و بێره‌كه‌ی بدۆشێت، ئینجا به‌پاسه‌پۆرت رێگه‌یان بده‌ن بچنه‌ سه‌ردانی پایته‌ختی تاقه‌ هه‌رێمه‌ خۆشه‌ویسته‌كه‌مان وهه‌ر ته‌نها له‌ موزایه‌ده‌ و ریكلامه‌ سیاسیه‌كانیاندا خه‌می كه‌ركوك بخۆن.

ئاخر كه‌ركوك واله‌وناو ئازار و خوێن و زبڵ و پاشه‌ڕۆی جۆراو جۆردا ده‌خنكێت و رۆژ به‌رۆژیش بارودۆخه‌كه‌ خراپتر ده‌بێت، كه‌سیش مێش میوانی نییه‌ و حزبه‌ كوردییه‌كانیش شه‌ڕی گه‌وره‌یان له‌سه‌ر كار و شتی تری لاوه‌كیه‌، ته‌واو ئاگایان له‌ موعاناتی كوردی كه‌ركوك بڕاوه‌ و له‌وه‌ش خراپتر ئه‌وه‌یه‌ ئاگایان له‌ ده‌رهاویشته‌ زۆر خه‌ته‌رناكه‌كانی وه‌كو (به‌رده‌وامی ته‌عریب و فرۆشتنی ماڵ و موڵكی كوردی شاره‌كه‌ و كڕینه‌وه‌ی له‌لایه‌ن عاره‌به‌وه‌ و ره‌وكردنی كوردی شاره‌كه‌ نییه‌) .

 ره‌نگه‌ خه‌ڵكێك هه‌بێت له‌وانه‌ی كه‌ ماوه‌ی حه‌وت ساڵی دوای پرۆسه‌و رووخانی رژێمه‌وه‌ له‌ترسا نه‌یوێرا بێت حه‌وت جار رووله‌كه‌ركوك بكات، یانیش تاكو قه‌ره‌هه‌نجیر و پردێ هاتبێت، ئێستاش له‌وسێبه‌ره‌ خۆشه‌ی هه‌رێمه‌وه‌ كه‌كوردی كه‌ركوك پشكی شێریان له‌به‌دیهێنانی هه‌بووه‌، بێت و كوردایه‌تی به‌م كورده‌ پڕ چه‌وسانه‌وه‌ و غه‌در و قوربانییه‌ بفرۆشێت و بڵێت (بۆچی منداڵ ده‌نێرنه‌به‌ر خوێندنی عاره‌بی، یان بۆچی كه‌ركوك چۆڵده‌كه‌ن و خانووه‌كانیان ده‌فرۆشن و ره‌وده‌كه‌ن؟!!!) بۆ؟؟!!!

منیش به‌و كه‌سانه‌ ده‌ڵێم كه‌له‌م هه‌موو موعاناته‌ی كوردی كه‌ركوك تێناگات و ئاگای لێ نییه‌، با بێت و بفه‌رمووێ خۆی و ماڵ ومنداڵی بێته‌ ئه‌م كه‌ركوكه‌ و وه‌كو كوردێكی كوردپه‌روه‌ر ماوه‌ی ساڵێك له‌م سه‌نگه‌ره‌ی پێشه‌وه‌ی كوردایه‌تی ئاماده‌یی هه‌بێت وجیا له‌هه‌موو غه‌در وپیلان و هه‌وڵه‌كانی دوژمن، به‌رگه‌ی ئه‌و هه‌موو خه‌مساردی فه‌رامۆشكردنه‌ی ده‌سه‌ڵاتی خۆماڵی بگرێت.

خه‌می ئه‌م وتاره‌ سه‌رپێیه‌ هه‌ر بۆ ئه‌وه‌بوو كه‌وه‌كو زه‌نگێك ده‌سه‌ڵاتی كوردی له‌خه‌وی قوڵ بێداركاته‌وه‌ كه‌من هیوادارم بێئاگایی و خه‌وتن بێت نه‌ك خه‌مساردی وشتی تر!!؟؟؟؟؟؟؟؟؟.

 ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

hemin64@yahoo.com

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

داودۆزبوون ... شه‌فیقی حاجی خدر PDF Print Email
Sunday, 17 October 2010 05:00 شه‌فیقی حاجی خدر

وه‌ک هه‌مومان ده‌زانین ده‌وڵه‌تی عێراق له‌ سه‌ره‌تای ده‌یه‌ی دووهه‌می سه‌ده‌ی رابردوو دروست بوو. سه‌ره‌تا له‌ هه‌ردوو ویلایه‌تی به‌سرا و به‌غدا پاشان به‌ راسپارده‌یه‌کی به‌رنامه‌ڕێژی کۆمه‌ڵه‌ی نه‌ته‌وه‌کانیش له‌ 1924 ویلایه‌تی موسڵ به‌ عیراقی تازه‌وه‌ لکێنرا.

له‌وساوه‌ تا ئێستا شێواز و چۆنیه‌تی حوکمڕانی له‌ عێراقدا ئاڵوگۆڕی تێکه‌وتووه‌ وه‌ک وه‌رگه‌ڕانی ته‌ختی پاشایه‌تی له‌ 1958 ئه‌نجا کوده‌تا یه‌ک له‌دوای یه‌که‌کانی به‌ناو کۆماری جێگه‌یان گرته‌وه‌. له‌وێشه‌وه‌ نۆژه‌نبوونه‌وی دووه‌می له‌ 2003دا به‌خۆوه‌بینی و به‌ندوباوی دێموکراسی که‌وته‌ که‌ڵکه‌ڵه‌ی سه‌ری حوکمڕانان و ده‌هۆڵه‌که‌شی تا ئێستا هه‌ر ده‌کوترێته‌وه‌. له‌و ئاڵوگۆرانه‌شدا لایه‌نی چۆنیه‌تی حوکمڕانیش دوای 80 ساڵ له‌ که‌مینه‌ی ئاینزایه‌ک بۆ زۆرینه‌ یان هه‌رهیچ نه‌بێ بۆ جۆرێک له‌ هاوبه‌‌شی گه‌ڕایه‌وه‌.

هه‌ڵبه‌ت پرسی هه‌ره‌ گرنگ که‌ تائێستا هه‌ر ده‌خولێته‌وه‌ ئه‌وه‌یه‌ ئایا له‌و ماوه‌ دور و به‌ردرێژه‌ی پڕ ئاڵوگۆڕه‌دا، هه‌نگاوه‌ مێژویه‌کانی چاره‌سه‌ری دۆزی نه‌ته‌وایه‌تیی ئێمه‌ تا چه‌ند چۆته‌ پێش؟ یاخود به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ هێشتا هه‌ر گیرۆده‌ی ده‌ردو ژانی لکاندنه‌که‌یه‌؟

له‌ سه‌ره‌تای دروستبوونی ده‌وڵه‌ت و پێوه‌لکانه‌وه‌ هه‌موو ته‌کانه‌کان بۆ خۆڕاپچکان بوون. ره‌نگبێ ئه‌وه‌ش هه‌ر بۆ ئه‌وه‌ بگه‌ڕێته‌وه‌ که‌دوای جه‌نگی یه‌که‌می جیهان نه‌ته‌وه‌کان به‌تایبه‌تی بنده‌سته‌کانی پیاوه‌ نه‌خۆشه‌که‌ی عوسمانی هه‌لی رزگاربوونیان بۆ لوابوو. نابێ کارانگازێتی رێکه‌وتننامه‌ جوانه‌مه‌رگه‌که‌ی سیڤه‌ریش به‌لاوه‌بنرێ. هه‌ر له‌ئه‌نجامی ئه‌و هه‌وڵانه‌ش بوو که‌ راسپارده‌که‌ی کۆمه‌ڵه‌ی نه‌ته‌وه‌کان لکاندنه‌که‌ی به‌مه‌رجه‌وه‌ گرێدابوو.

به‌ڵام که‌ ده‌وڵه‌ت پێکهات و وه‌زاره‌تی به‌رگریش باسکی ئه‌ستور بوو. بیرۆکه‌ی چه‌پ و دژایه‌تی ئیستعمار په‌ره‌یسه‌ند ئیدی هه‌رز و چه‌مکی نیشتمانیی(عیراقچێتی و عێڕاقیبوون) جێ به‌ نه‌ته‌وایه‌تی له‌قکرد، پێششهاته‌کانیش تاکلایه‌نانه‌ بوون چونکه‌ عروبه‌ هه‌ر ئاڵای "امة واحدة"ی خۆی به‌رزده‌کرده‌وه‌. ئیدی له‌ په‌نجاکانه‌وه‌ به‌دواوه‌ داخوازیه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌کانی کورد پاشه‌کشه‌کیان کرد، یان به‌واتایه‌ی ده‌قاوده‌قتر له‌قاڵبدران و بچوککرانه‌وه‌.

 قۆناخی بیسته‌کان تا په‌نجاکان به‌ قۆناخێکی راپسکان و گێڕانه‌وه‌ی بار بوو بۆ ره‌وشی به‌ر له‌ لکاندن، به‌ڵام له‌وکاته‌وه‌ تا 2003 زیاتر به‌ره‌و‌ خۆپاراستن و مانه‌وه‌ و ده‌قگرتن بوو به‌ ده‌وڵه‌تێکی سته‌مکار. بێگومان سه‌رباری هۆکاره‌ ناوبراوه‌کانی سه‌رو کاردانه‌وه‌یه‌کیش بوو به‌رامبه‌ر ئه‌و زه‌بره‌ی که‌ داخوازی توانه‌وه‌ و له‌ناوبردنی کورد بوو وه‌ک نه‌ته‌وه‌یه‌کی قه‌واره‌خواز، به‌ڵگه‌نه‌ویستیشه‌ تاوانی قڕکردنی(جینۆساید) گه‌واهیه‌ قانونیه‌که‌یه‌تی.

له‌و ماوه‌ مێژویه‌شدا داخوازی شۆڕشی کورد له بۆته‌ی بڵدنگۆ راگه‌یاندنه‌که‌یدا له‌ ئۆتۆنۆمی بۆ مافی چاره‌نوس و دوای راپه‌ڕین و به‌دوایدا رزگاریی عێڕاق له‌سه‌ر فیدرالیزمدا سه‌نگرایه‌وه‌.

هه‌رچی دوای 2003 و نۆژه‌نبوونه‌وه‌ی ده‌‌وڵه‌تی عێراقه‌ لایه‌نی داخوازی و ئه‌مری واقیع و کاردانه‌وه‌ی به‌رابه‌ر یه‌کانگیر نین، هه‌ر بۆیه‌ وا ده‌رده‌که‌وێ نه‌خۆ ڕاپسکانه‌که‌ی پێرێ(سه‌رده‌می پاشایه‌تی) و نه‌ ده‌قپێوه‌گرتنی دوێنێشه‌(سه‌رده‌می کۆماری). ئه‌م قه‌یرانه‌ی هه‌نوکه‌ش ئه‌و پرسه‌ به‌زه‌قی ده‌هێنێته‌ گۆڕێ، ئاخۆ کورد چۆن چاره‌نوس و نه‌خشه‌ ستراتیژیه‌ ئاینده‌که‌ی خۆی داده‌ڕێژێ؟ پاشخانی لۆژیکی ده‌رسه‌ مێژویه‌کانیش مارانگه‌سته‌یی ئێمه‌ی وه‌ک راستییه‌ک سه‌لماندووه، بۆیه‌ ره‌وای هه‌قه‌ زۆر داودۆزانه‌ هه‌نگاوبنێین.  

Shafiq68@gmail.com

 

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE


Saturday, 16 October 2010

به‌شی سێهه‌می درامای گه‌رده‌لول ده‌بێته‌وه‌ میوانی بینه‌رانی PDF Print Email
Saturday, 16 October 2010 13:57 گۆشه‌ی تایبه‌ت

کوردستان نێت تایبه‌ت: له‌ ڕێوڕه‌سمێکی شایسته‌دا‌ ئه‌مڕۆ 16-10-2010 له‌ شاره‌دێی که‌ناروێ ئاهه‌نگی ده‌ستپێکردنی به‌شی سێهه‌می درامای گه‌رده‌لول به‌ڕێوه‌چوو، له‌ئاهه‌نگه‌که‌دا هاوسه‌ر و منداڵه‌کانی هونه‌رمه‌ند و پێشمه‌رگه‌ی دێرین به‌هادین عه‌بدوڵڵا ناسراو به‌ (به‌هادینی حه‌لیم) به‌شدارییان له‌ ئاگه‌نگه‌که‌دا کرد و، هاوسه‌ری جونه‌مه‌رگ به‌هادین، قردێله‌ی کردنه‌وه‌ی یه‌که‌مین گرته‌ی وێنه‌گرتنی درامای گه‌رده‌لولی بڕی.

به‌ڕێز جه‌لیل زه‌نگه‌نه‌ سیناریست و ده‌رهێنه‌ری داراماکه‌ وته‌یه‌کی پێشکه‌ش ئاماده‌بووان کرد و ئاماژه‌ی به‌وه‌دا که‌ به‌شی دراماکه‌ پێشکه‌ش به‌ هاوڕێ و هاوکاریان له‌ دراماکه‌دا خوالێخۆشبوو به‌هادینی حه‌لیم و‌ هه‌موو شه‌هیدانی کوردستان ده‌که‌ن.

بۆ گوێگرتن له‌ لێدوانێکی به‌ڕێز جه‌لیل زه‌نگه‌نه‌ کلیکی play   بکه‌

 

READ_MORE

به‌شی سێهه‌می درامای گه‌رده‌لول ده‌بێته‌وه‌ میوانی بینه‌رانی PDF Print Email
Saturday, 16 October 2010 13:57 - گشتی

کوردستان نێت تایبه‌ت: له‌ ڕێوڕه‌سمێکی شایسته‌دا‌ ئه‌مڕۆ 16-10-2010 له‌ شاره‌دێی که‌ناروێ ئاهه‌نگی ده‌ستپێکردنی به‌شی سێهه‌می درامای گه‌رده‌لول به‌ڕێوه‌چوو، له‌ئاهه‌نگه‌که‌دا هاوسه‌ر و منداڵه‌کانی هونه‌رمه‌ند و پێشمه‌رگه‌ی دێرین به‌هادین عه‌بدوڵڵا ناسراو به‌ (به‌هادینی حه‌لیم) به‌شدارییان له‌ ئاگه‌نگه‌که‌دا کرد و، هاوسه‌ری جونه‌مه‌رگ به‌هادین، قردێله‌ی کردنه‌وه‌ی یه‌که‌مین گرته‌ی وێنه‌گرتنی درامای گه‌رده‌لولی بڕی.

به‌ڕێز جه‌لیل زه‌نگه‌نه‌ سیناریست و ده‌رهێنه‌ری داراماکه‌ وته‌یه‌کی پێشکه‌ش ئاماده‌بووان کرد و ئاماژه‌ی به‌وه‌دا که‌ به‌شی دراماکه‌ پێشکه‌ش به‌ هاوڕێ و هاوکاریان له‌ دراماکه‌دا خوالێخۆشبوو به‌هادینی حه‌لیم و‌ هه‌موو شه‌هیدانی کوردستان ده‌که‌ن.

بۆ گوێگرتن له‌ لێدوانێکی به‌ڕێز جه‌لیل زه‌نگه‌نه‌ کلیکی play   بکه‌

 

READ_MORE

نه‌خشه‌ی حیزبه‌ توركیه‌كان - به‌شی دووه‌م … دانا مه‌نمی PDF Print Email
Saturday, 16 October 2010 08:15 دانا مه‌منمی

له‌مێژووی ڕاگه‌یاندنی كۆماری توركیاوه‌ ژماره‌یه‌ك له‌ حیزبی سیاسی هه‌یه‌ كه‌له‌ ماوه‌ی (80) ساڵی ڕابردوودا په‌ره‌یان سه‌ندووه‌، به‌ڵام ئه‌و حیزبانه‌ له‌ مناڵدانی دوو ته‌وژمی سیاسی گه‌وره‌دا هاتنه‌ ده‌ره‌وه‌، كه‌ ئه‌وانیش ته‌وژمی چه‌پ و ته‌وژمی ڕاسته‌، حیزبه‌ گه‌لی كۆماری (مسته‌فاكه‌مال ئه‌تاتورك) دایمه‌زراند، به‌ته‌نها ووڵاتی ده‌برد به‌ڕێوه‌ تاساڵی (1950) ده‌رچوونی یاسایی فره‌ حیزبی، له‌وێوه‌ حیزبی دیموكراتی به‌ سه‌رۆكایه‌تی (عه‌دنان مه‌نده‌ریس) هاته‌ ناو گۆڕه‌پانه‌كه‌، لێره‌دا ناوودروشمه‌كان گۆڕان، به‌ڵام ته‌وژمه‌ سیاسیه‌كان و حیزبه‌كانی توركیا درێژبوونه‌وه‌ی ئه‌و دوو حیزبه‌ن، چه‌پ پارێزگاری له‌ بوونی خۆی كرد، (حیزبی گه‌لی كۆماری) بۆساڵانێكی درێژ تا كوده‌تایی سه‌ربازی ساڵی (1980) قه‌ده‌غه‌كرا، شوێنی خۆی به‌جێهێشت بۆ حیزبه‌ چه‌په‌كانی تر، وه‌ك حیزبی (گه‌لی سۆسیالیستی دیموكراتی و حیزبی چه‌پی دیموكراتی و حیزبی گه‌لی كۆماری)، به‌ڵام حیزبی دیموكراتی به‌سه‌رۆكایه‌تی (عه‌دنان مه‌نده‌ریس) شوێنی خۆی به‌جێهێشت بۆ حیزبی دادپه‌روه‌ری به‌سه‌ركردایه‌تی (سلێمان دیمێرل)، دوای ئه‌و حیزبی نیشتیمانی دایك به‌سه‌ركردایه‌تی (تۆرگۆت ئۆزال) له‌ هه‌ستاكاندا و حیزبی ڕێگای ڕاست له‌ نه‌وه‌ده‌كاندا، به‌ڵام بزوتنه‌وه‌ی سیاسی ئیسلامی له‌سه‌ره‌تای شه‌سته‌كانه‌وه‌ به‌ سه‌ركردایه‌تی (نه‌جمه‌دین ئه‌ربه‌كان) ڕێگای گرته‌به‌ر له‌ژێرئاڵای (حیزبی ڕژێمی میللی) درێژه‌ی به‌ڕێگای خۆیدا له‌گه‌ڵ (حیزبی ئاشته‌وایی نیشتیمانی و حیزبی ڕه‌فاهی ئیسلامی و حیزبی فه‌زیله‌) كه‌ حیزبی دادپه‌روه‌ری گه‌شه‌سه‌ندنی لێكه‌وته‌وه‌، حیزبی كامه‌رانی چواره‌م گه‌مه‌كه‌ری كه‌چووه‌ سه‌رهێڵی هاوسه‌نگی و هاوكێشه‌كانی حیزبه‌كان له‌ توركیا، بزوتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌ی كه‌ قه‌ده‌غه‌كراووپارچه‌پارچه‌ بوو زیاتر له‌ جارێك، له‌به‌رامبه‌ر كوده‌تا سه‌ربازییه‌كاندا، تاله‌ كۆتایدا دوو حیزبی لێكه‌وته‌وه‌، كه‌ ئه‌وانیش: (حیزبی بزاڤی نه‌ته‌وه‌ی و حیزبی یه‌كێتی گه‌وره‌) بوون، دوا هه‌ڵبژاردنه‌كانی توركیا له‌ ساڵی (2002) واته‌ كاندیدێكی سیاسی دروست كرد، كه‌ ئاكامه‌كه‌ی بردنه‌وه‌ی راماڵه‌ر بوو، بۆ حیزبێكی نوی كه‌ دچێته‌ ناوشانۆی سیاسیه‌وه‌ له‌ژێردروشمی گۆڕان و نوێكردنه‌وه‌دا، كه‌ حیزبه‌ دادپه‌روه‌ری و گه‌شه‌سه‌ندنه‌، كه‌ توانی ڕێژه‌ی 34% له‌كۆی ده‌نگه‌كان به‌ ده‌ست بهێنێت، په‌ڕله‌مانیدابه‌شكرد له‌گه‌ڵ حیزبی گه‌لی كۆماریدا كه‌له‌ 19% ده‌نگه‌كانی به‌ده‌ست هێنابوو، كه‌ بووه‌ هۆی پێكهێنانی حكومه‌ت به‌ته‌نها له‌لایه‌ن حیزبی دادپه‌روه‌رییه‌وه‌، دیاریكردنی سه‌رۆكی په‌ڕله‌مانی نوی و دوور خستنه‌وه‌ی ژماره‌یه‌ك له‌ حیزبه‌كان له‌سه‌ر شانۆی سیاسی.

ناوی حیزبه‌كانی توركیا

یه‌كه‌م / حیزبی گه‌لی كۆماری CHP:

مسته‌فا كه‌مال له‌ساڵی (1923) دایمه‌زراند، یه‌كه‌م حیزبی سیاسی توركیایه‌، دوای ڕاگه‌یاندنی كۆماری، دروشمی شه‌ش تیره‌كه‌ی دیاری كردووه‌، وه‌ك باوه‌ڕێكی بنه‌ڕه‌تی، ئه‌و باوه‌ڕانه‌یه‌ كه‌ شێوه‌ی ده‌وڵه‌تی توركیای دیاریكردووه‌، له‌گه‌ڵ گرنگترین بناغه‌ی فكری و عه‌قائیدی، ئه‌مڕۆ (ده‌نیز بایكاڵ) سه‌ركردایه‌تی ئه‌و حیزبه‌ ده‌كات، كه‌له‌دایك بووی ساڵی (1938) له‌ ئه‌نتالی خواروی توركیا، ده‌رچووی كۆلێژی مافه‌ له‌ ئه‌نقه‌ره‌، ساڵی (1973) چووه‌ په‌ڕله‌مان، ئه‌مڕۆ سه‌ركردایه‌تی ئۆپۆزسیۆنی سیاسی ده‌كات، به‌رامبه‌ر دادپه‌روه‌ری ئیسلامی.

دووه‌م / حیزبی ڕێگای ڕاست DYP:

سلێمان دێمیرال دایمه‌زراند، به‌هۆی كوده‌تای سه‌ربازییه‌وه‌ چه‌ندجارێك وازی له‌ سیاسه‌ت هێناوه‌، ئه‌م حیزبه‌ خۆی دائه‌نێت به‌ درێژبوونه‌وه‌ی حیزبی دیموكراتی كه‌ (عه‌دنان مه‌نده‌ریس) دایمه‌زراند و له‌ كوده‌تای ساڵی (1960) دا له‌ سێداره‌ درا، ئه‌مڕۆ (محه‌مه‌د ئاغار) سه‌ركردایه‌تی ده‌كات، له‌دایك بووی (ئالازغه‌) له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی توركیا، له‌به‌شه‌كانی ده‌وڵه‌تدا كاری كردووه‌، تاپله‌ی پارێزگاری بڕیوه‌، چه‌ندین جار هه‌ڵبژێردراوه‌ بۆ په‌ڕله‌مان، كه‌سێكی توندڕه‌وه‌ له‌ مه‌ڕ پرسه‌ نه‌ته‌وایه‌تیه‌كان، سه‌ركردایه‌تی حیزبی له‌ (تانسۆ چیله‌ر) وه‌رگرت، دوای دۆڕاندنی له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانی ساڵی (2002) وازی له‌ كاری سیاسی هێنا، ئه‌مڕۆ له‌ په‌ڕله‌مان دوو نوێنه‌ریان هه‌یه‌، خۆی ئاماده‌ده‌كات بۆ به‌ده‌ستهێنانه‌وه‌ی ئه‌وه‌ی كه‌له‌ ده‌ستیان چووه‌.

سێیه‌م / حیزبی بزوتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌ی MHP:

پارتێكی ڕاستڕه‌وی نه‌ته‌وه‌ی توندڕه‌وه‌، تورك ئاڵب ئه‌رسه‌لان توركش دایمه‌زراند، كه‌ ساڵی (1960) سه‌ركردایه‌تی كوده‌تای ده‌كرد، وه‌ك درێژبوونه‌وه‌ی حیزبی میللی كه‌ ساڵی (1948) دامه‌زراوه‌، چه‌ند جارێك له‌گه‌ڵ حیزبه‌ ڕاستڕه‌وه‌كاندا بووه‌ته‌ هاوپه‌یمانی حكومه‌ت، ساڵی (1991) توانی له‌گه‌ڵ حیزبی كامه‌رانی ئیسلامیدا بگاته‌ په‌ڕله‌مان، به‌ڵام ساڵی (1995) سه‌رنه‌كه‌وت له‌ به‌ده‌ستهێنانی 10% ده‌نگه‌كان، ساڵی (1997) دامه‌زرێنه‌ره‌كه‌ی توركش مردو عومری درێژی به‌جێهێشت بۆ حیزبه‌كه‌ی، حیزب مایه‌وه‌ له‌ ده‌ستی ده‌وڵه‌ت باغچه‌لیدا، ساڵی (1999) توانی ڕێژه‌ی له‌ 18% كۆی ده‌نگه‌كان بهێنێت، كه‌ سه‌ركه‌وتنێكی گه‌وره‌ بوو به‌ناوی بزوتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی توركیا، كه‌ ده‌یان نوێنه‌ری به‌ یه‌كه‌مجار له‌ مێژووی توركیا برده‌ په‌ڕله‌مان.

چواره‌م / حیزبی كامه‌رانی SP:

ساڵی (1970) سه‌ركرده‌ی سیاسی ئیسلامی (نه‌جمه‌دین ئه‌ربه‌كان) حیزبی ڕژێمی میللی دامه‌زراندا، كه‌ دواتر به‌ بڕیاری دادگای ده‌ستوری به‌ تاوانی دژایه‌تیكردنی ڕژێمی سیكۆلاریزم هه‌وڵدان بۆ دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی دیینی قه‌ده‌غه‌ كرا، ئه‌ربه‌كان له‌ساڵی (1972) حیزبێكی دیكه‌ی دروستكرد به‌ ناوی (حیزبی ئاشته‌وای نیشتیمانی)، ئه‌ویش هه‌ڵوه‌شێنرایه‌وه‌و حیزبی ڕه‌فاهی ئیسلامی جێگه‌ی گرته‌وه‌، چاره‌نووسی وه‌ك چاره‌نووسی حیزبی فه‌زیله‌ بوو، كه‌ ئیسلامیه‌ توركه‌كانی له‌به‌رده‌م جیابوونه‌وه‌ی دووكه‌رتیدا به‌جێهێشت، حیزبی دادپه‌روه‌ری وگه‌شه‌سه‌ندن به‌سه‌ركردایه‌تی (ره‌جه‌ب ته‌یب ئۆردۆگان) ده‌ركه‌وت، كه‌ نوێنه‌ری باڵای نوێخوازی بزوتنه‌وه‌كه‌ بوو به‌ ئاشكرا، به‌ڵام باڵی دیكه‌ی نزیك له‌ ئه‌ربه‌كان حیزبی كامه‌رانی دامه‌زراند، له‌ پشتی په‌رده‌وه‌ ئه‌ربه‌كان ده‌یانبرد به‌ڕێوه‌، ئه‌ندامانی حیزب (ره‌جائی تۆقانیان) به‌سه‌رۆك هه‌ڵبژارد.

پێنجه‌م / حیزبی نیشتیمانی دایك ANAP:

سه‌رۆكی پێشوی توركیا (تۆرگۆت ئۆزاڵ) له‌ دوای كوده‌تا سه‌ربازییه‌كه‌ی ساڵی (1980) دایمه‌زراند، پارتێكی ڕاستڕه‌وی مام ناوه‌ندییه‌، هه‌رچوار لایه‌نه‌ دیینی و فیكریه‌كه‌ی له‌ توكیا كۆكردبویه‌وه‌، له‌ ماوه‌ی (10) ساڵدا ئاكامی گه‌وره‌ی به‌ده‌ستهێنا، كه‌ ئۆزاڵی گه‌یانده‌ سه‌رۆكایه‌تی ده‌وڵه‌ت و حیزبی دایه‌ ده‌ست (مه‌سعود یه‌ڵماز) كه‌ نه‌یتوانی ئه‌و میراتییه‌ بپارێزێت، هه‌ربۆیه‌ له‌ كۆتایدا لاوازبوو، پاشه‌كشه‌ی كرد، به‌ڵام ئێستا (ئه‌ركان مومجو) سه‌ركردایه‌تی ده‌كات، (مومجوو) له‌ دایك بووی ساڵی (1963) یه‌ خه‌ڵكی (ئه‌سبرته‌یه‌) له‌ ناوه‌ڕاستی ئه‌ناتۆڵ، ده‌رچووی كۆلێژی مافه‌ له‌ ئه‌نقه‌ره‌، به‌شداری چالاكی سیاسی كردووه‌، له‌سه‌ر داوای ئۆزاڵ چه‌ند پۆستێكی حیزبی وه‌رگرتووه‌، زیاد له‌ جارێك كراوه‌ به‌ وه‌زیر، ساڵی (2002) به‌شداری هه‌ڵبژاردنه‌كانی كرد، له‌ژێر ئاڵای دادپه‌روه‌ری و گه‌شه‌سه‌ندندا سه‌ركه‌وتنی به‌ ده‌ستهێنا، ئه‌ركی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌ی پێسپێردراوه‌ پاشانیش وه‌زاره‌تی گه‌شتوگوزار، له‌ئاخریندا ده‌ستی له‌ دادپه‌روه‌ری كێشایه‌وه‌ به‌هۆی ناكۆكی توند له‌گه‌ڵ سه‌ركردایه‌تی حیزب، ئێستا وه‌ك ئۆپۆزسیۆنێك دژی هاوپه‌یمانه‌كانی دوێنێی ئه‌جه‌نگێت.

شه‌شه‌م/ حیزبی چه‌پی دیموكراتی DSP:

په‌رچه‌كرداری حیزبی گه‌لی كۆمارییه‌، كۆمه‌ڵێك له‌ سیاسییه‌كان دایانمه‌زراند، له‌ژێر بیرۆكه‌ی چه‌پی ناوه‌ڕاستدا، هاوسه‌ری (بوڵند ئه‌جه‌وید) بۆماوه‌یه‌كی زۆرسه‌ركردایه‌تی ده‌كرد، چالاكی سیاسی لێ قه‌ده‌غه‌ كرابوو، ئه‌جه‌وید سه‌ركردایه‌تی حیزبی ده‌كرد تامردنی، له‌ڕه‌وڕه‌وه‌ی سیاسیدا هه‌ورازو نشێوی بینیوه‌، له‌ ساڵی (1999) گه‌وره‌ترین سه‌ركه‌وتنی به‌ده‌ست هێنا كه‌له‌ 22% ی ده‌نگه‌كانی هێنا، پارتێكی ئه‌تاتوركی سیكۆلاریزمی توندڕه‌وه‌، (بوڵند ئه‌جه‌وید)

له‌ دایك بووی ساڵی (1925) سه‌ره‌تای ژیانی وه‌ك ڕۆژنامه‌نووسێك ده‌ستپێكرد، ده‌ستی دایه‌ چلاكی سیاسی له‌ژێر ئاڵای گه‌لی كۆماریدا، به‌ماوه‌یه‌كی كه‌م گه‌یشته‌ لوتكه‌.

حه‌وته‌م / حیزبی یه‌كێتی گه‌وره‌ BBP:

موحسین یازجی دایمه‌زراند، له‌ دایك بووی ساڵی (1945) خه‌ڵكی سیواسه‌ له‌ڕۆژهه‌ڵاتی توركیا، ده‌رچووی كۆلێژی به‌یتاڵه‌ له‌ ئه‌نقه‌ره‌، له‌ساڵی (1968) وه‌ په‌یوه‌ندی به‌ ڕیزه‌كانی لاوانه‌وه‌ كردووه‌، له‌ساڵی (1978) بووه‌ به‌ ئه‌مینداری گشتی بزوتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی توندڕه‌و، كاتێكیش كه‌ توركش دایمه‌زراند، سه‌ركه‌وتنی به‌ ده‌ست هێنا تاپۆستی یاریده‌ده‌ری سكرتێری گشتی ڕۆیشت، به‌ هۆی كوده‌تا سه‌ربازییه‌كه‌ی ساڵی (1980) وه‌ حه‌وت ساڵ به‌ندكراوه‌، له‌ساڵی (1991) وه‌ك په‌ڕله‌مانتارێك له‌سه‌رحیزبی بزوتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌ی هه‌ڵبژێردرا، دوای دووساڵ جیابویه‌وه‌و حیزبێكی تری دامه‌زراند، ساڵی (1995) جارێكی تر گه‌ڕایه‌وه‌ په‌ڕله‌مان و هاوپه‌یمانیه‌كی له‌گه‌ڵ حیزبی نیشتیمانی دایك گرێداو پاشانیش جیابویه‌وه‌.

هه‌شته‌م / حیزبی دادپه‌روه‌ری و گه‌شه‌سه‌ندن AKP:

دوای هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی حیزبی فه‌زیله‌ له‌ ساڵی (2001) ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆگان ئه‌و حیزبه‌ی دامه‌زراند، ئه‌ردۆگان زیاتر دیموكراتخوازێك دێـته‌ سه‌رشانۆی سیاسی، له‌هه‌مانكاتیشدا كۆنه‌پارێزه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌ردۆگان ڕێگای چالاكی سیاسی لێگیرابوو، (عبدوڵا گویل) سه‌رۆكایه‌تی وه‌زاره‌تی له‌ساڵی (2002) گرته‌ ده‌ست، دوای سه‌ركه‌وتنیان له‌ هه‌ڵبژاردندا (عبدوڵا گویل) بۆ ماوه‌ی چوار مانگ سه‌ركردایه‌تی حیزبی كرد، هه‌روه‌ها (AKP) عبدوڵا گویلی وه‌ك پاڵێوراوێك دیاری كرد بۆ پۆستی سه‌رۆككۆماری توركیا، به‌پشت به‌ستن به‌ زۆرینه‌ی په‌ڕله‌مان، ئه‌ردۆگان له‌ دایك بووی ساڵی (1954) له‌شاری ڕیزه‌ له‌سه‌ر لێواری ده‌ریای ڕه‌شه‌، ساڵی (1981) كۆلێژی بازرگانی ته‌واوكردووه‌، ده‌رچووی زانكۆی مه‌رمه‌ره‌ی ئه‌سته‌مبوڵه‌، له‌چالاكی سیاسیدا پله‌ به‌پله‌ سه‌ركه‌وت، له‌سه‌رده‌ستی سیاسه‌تمه‌دار (نه‌جمه‌دین ئه‌ربه‌كان) فێربووه‌و قوتابی ئه‌وه‌، ساڵی (1994) هه‌ڵبژێردرا بۆ سه‌رۆكی شاره‌وانی ئه‌سته‌مبوڵ، پاشان له‌ (نه‌جمه‌دین ئه‌ربه‌كان) جیابوویه‌وه‌ له‌ژێر دروشمی گۆڕان و نوێكردنه‌وه‌دا.

نۆیه‌م / حیزبی لاوان GP:

له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژاردنه‌كانی ساڵی (2002) پێگه‌یشت و هاته‌ پێشه‌وه‌ به‌سه‌ركردایه‌تی بزنسمان (جیم ئۆزان) كه‌له‌ 6%ده‌نگه‌كانی به‌ده‌ست هێنا، حیزبێكی ڕاستڕه‌وی لیبراڵییه‌، زۆربه‌ی سه‌ركرده‌كانی لاون و نوێن له‌كاری سیاسیدا، دژایه‌تییه‌كی زۆر له‌ نێوان ئه‌م حیزبه‌و حیزبه‌كه‌ی ئه‌ردۆگاندا هه‌یه‌، حیزبی دادپه‌روه‌ریش هه‌وڵئه‌دات له‌كاری سیاسیدا بیان سڕێته‌وه‌، دوای ئه‌وه‌ی كه‌ گوشاری خستۆته‌ سه‌ر دامه‌زراوه‌كانیان و جموجۆڵیان.

Dana.manmi@gmail.com

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

READ_MORE


Friday, 15 October 2010

كابینه‌ی شه‌ش: (خطوة الى الوَراء عادةً سر) … عومه‌ر ئه‌مین عه‌لی PDF Print Email
Friday, 15 October 2010 12:11 عومه‌ر ئه‌مین عه‌لی

كه‌ ده‌ڵێین كابینه‌ی شه‌ش مه‌به‌ست له‌هه‌موو كابینه‌كه‌یه‌، نه‌ك ته‌نها سه‌رۆك و جێگره‌كه‌ی، ئه‌م بیرو بۆچونانه‌ پلارو تانه‌ نین بۆ هیچ كه‌س و لایه‌نێك، به‌ڵكو تێڕوانینێكی ورده‌كارانه‌یه‌ بۆ به‌رژه‌وه‌ندی و ئاینده‌ی نه‌ته‌وه‌، هه‌ركاتێك مزگه‌وت نه‌یتوانی ئه‌ركه‌كانی خۆی به‌رامبه‌ر به‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی نه‌ته‌وه‌ جێبه‌جی بكات، جا هۆیه‌كانی ئه‌م جێبه‌جێ نه‌كردنه‌ فشارێكی ده‌ره‌كی یان ئیقلیمی یان گه‌نده‌ڵییه‌كی ناوخۆبوو، واپێویسته‌ عه‌قڵیه‌تی مزگه‌وت له‌م كاته‌دا چاوێك به‌خۆیدا بخشێنێته‌وه‌، بۆئه‌وه‌ی له‌به‌رچاوی خه‌ڵكی ڕه‌ش نه‌بێت، خۆ ئه‌گه‌ر هه‌وڵیش بدات به‌ هه‌ڵه‌یه‌كی مۆدێرن چه‌وتیه‌كی ڕابردوو ڕاست بكاته‌وه‌، ئه‌وه‌ به‌دڵنیاییه‌وه‌ به‌ده‌ردی عبدالله‌ی موئمین ده‌چێت كه‌ دوای جه‌نگی هه‌شت ساڵه‌ی ئه‌لقادسیه‌ بانگه‌وازی سه‌ركه‌وتنی لێداو پله‌و پایه‌ی عێراقی نوێی ڕاگه‌یاند، هه‌موو عێراقه‌ نوێیه‌كه‌ش بۆیاغ كردنه‌وه‌ی به‌رمیله‌ شڕه‌كانی زبڵی سه‌ر شه‌قامه‌كان بوو بۆئه‌وه‌ی میلله‌تی پی هه‌ڵبخه‌ڵه‌تێنی، به‌ڵام ئه‌م عه‌قڵییه‌ته‌ش ته‌مه‌نی كورت بوو.

كابینه‌ی شه‌ش به‌هه‌موو پێكهاته‌كانیه‌وه‌ ڕۆژی گه‌ڵایه‌ك له‌ده‌سكه‌وته‌كانی كابینه‌ی پێنج ده‌وه‌رێنێت، بۆیه‌ ئه‌گه‌ر به‌وردی سه‌رنجێك بده‌ینه‌ ڕه‌وشی كوردستان ده‌بینین ڕۆژ له‌دوای ڕۆژ ڕه‌وشه‌ ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تی و ته‌ندروستی و زانستیه‌كه‌ به‌ره‌و ئاڵۆزی ده‌ڕوات، كوردستان خه‌ریكه‌ تووشی ئاوسان ده‌بێت، ئاوسانیش له‌هه‌موو باره‌كاندا له‌لایه‌ن عه‌قلییه‌تی كه‌سایه‌تی كورده‌وه‌ قبوڵ ناكرێت، ڕۆژانه‌ چه‌ندین سه‌رمایه‌داری مام ناوه‌ند ده‌توێنه‌وه‌و دێنه‌ ڕیزی خه‌ڵكه‌ هه‌ژاره‌كه‌وه‌، كه‌ واپێده‌چێت له‌ داهاتوویه‌كی نزیكدا ته‌نها بنه‌ماڵه‌ سه‌رمایه‌داره‌كان ده‌سه‌ڵات بگرنه‌ ده‌ست، له‌شێوه‌ی ده‌سه‌ڵاتی وڵاته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مه‌ریكا، سسته‌می دیجیتاڵه‌ خاوه‌نی گه‌وره‌ترین ژماره‌ ده‌بێته‌ خاوه‌نی گه‌وره‌ترین ده‌سه‌ڵات، كوڕی پیاوه‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان به‌ته‌مبه‌ڵی به‌هۆی سامانی باوكه‌كانیانه‌وه‌ ده‌بن به‌خاوه‌نی بڕوانامه‌ی ماسته‌رو دكتۆراو كوڕی هه‌ژاره‌كانیش به‌وهه‌موو زیره‌كییه‌ی خۆیانه‌وه‌ له‌كۆلیژێكی وه‌ها وه‌رناگیرێن كه‌شایسته‌ی نمره‌و زیره‌كییه‌كه‌ی خۆیان بێت، بواره‌كانی خوێندن زۆرن به‌ڵام كه‌س فێری هیچ نابێت، مامۆستایه‌كی جاران به‌قه‌د سه‌د مامۆستای ئه‌م سه‌رده‌مه‌ زانستی پێبوو، له‌ باره‌ ئابوورییه‌كانیشدا میلله‌ت جاری به‌چاكی هه‌ستی به‌خۆی نه‌كردووه‌، دوای چه‌ند ساڵێكی تر كه‌ ده‌كه‌وێته‌ ژێر زه‌بری قه‌رزه‌كانه‌وه‌، ئه‌وسا تێده‌گات كه‌ هه‌تا ده‌مرێت ده‌بێت هه‌ر خه‌ریكی قه‌رزی خانووه‌كه‌ی بێت، باره‌ ته‌ندروستییه‌كه‌ش ئه‌وه‌ ده‌رمانی هیندی زۆره‌ به‌ڵام نه‌خۆشییه‌كان چاك ناكاته‌وه‌، ده‌رمانی ئه‌وروپیش ته‌نها بۆخاوه‌نی باخه‌ڵه‌ پڕه‌كانه‌، باره‌ ئه‌منییه‌كه‌ش داواكارم له‌خوای گه‌وره‌ وه‌ها نه‌بێت به‌و شێوه‌یه‌یی كه‌ من لێكدانه‌وه‌ی بۆ ده‌كه‌م، ئێمه‌ تاكو ئێستا ده‌وڵه‌تێك نین په‌یڕه‌وی یاسا بكه‌ین، هه‌ر كاتێكیش یاسا ته‌نگی به‌لایه‌ك هه‌ڵچنی، ئه‌وا بۆ خۆده‌ربازكردن كێشه‌كه‌ ده‌درێته‌ به‌شی كۆمه‌ڵایه‌تی حیزبه‌كان، له‌وێش هه‌ر تاكێك یان هه‌رگروپێك كه‌ باره‌كه‌ی به‌دڵ نه‌بێت، ئه‌وا گرفتێك دروست ده‌كات، ئینجا گرفته‌كه‌ ڕاسته‌وخۆبێت یان ناڕاسته‌وخۆ، ده‌ره‌كی بێت یان ناوه‌كی، ئه‌مه‌ له‌كاتێكدایه‌ كه‌هه‌ردووك حیزبه‌كه‌ی ناو حكومه‌ت زۆرینه‌ی ئه‌ندام و دۆست و لایه‌نگره‌كانی خۆیانیان كردوون به‌خاوه‌نی بڕوانامه‌ی قانون، به‌ڵام ئیشیشی پێناكه‌ن، ئه‌م به‌رژه‌وه‌ندییه‌ ته‌سكانه‌، مۆرانه‌ن به‌رژه‌وه‌ندییه‌ ستراتیجیه‌كانی نه‌ته‌وه‌ له‌به‌ریه‌ك هه‌ڵده‌وه‌شێننه‌وه‌، كه‌سایه‌تی سه‌رۆك وه‌زیرانی كابینه‌ی شه‌شه‌م كه‌سایه‌تییه‌كی به‌هێز و خۆشه‌ویسته‌ له‌لایه‌ن هه‌موو گروپه‌ كوردستانی و عێراقییه‌كانه‌وه‌، نه‌ك هه‌ر به‌توانایه‌ بۆ سه‌رۆك وه‌زیرانی هه‌رێم به‌ڵكو به‌دڵنیاییه‌وه‌ ئه‌گه‌ر فاكته‌ره‌ عه‌ره‌بی و ئیقلیمی و ده‌ره‌كیه‌كه‌ پشتیوانی لێبكات ده‌توانێت هه‌موو عێراق به‌ڕێوه‌به‌رێت، واش ده‌بینم ئه‌و پیاوه‌ له‌داهاتوودا به‌هۆی به‌تواناییه‌كه‌یه‌وه‌ پۆستێكی نێوده‌وڵه‌تی وه‌ربگرێت، به‌ڵام من هه‌رله‌سه‌ره‌تاوه‌ له‌ نووسینه‌كانمدا دوعای ئه‌وه‌م بۆده‌كرد به‌ده‌ردی سه‌عد حه‌ریری نه‌چێت، هێزێكی ده‌ره‌كی له‌پاش په‌رده‌كانه‌وه‌ قاچ ده‌خاته‌ به‌رقاچی بۆئه‌وه‌ی بیگلێنی، كه‌ته‌ماشای ئه‌نجامدانی ئیش و كاره‌كانیش ده‌كه‌ی هه‌ست ده‌كه‌یت ده‌ڵێی ئه‌و پیاوه‌ به‌نج كراوه‌، ده‌بینیت له‌حكومه‌تی هه‌ولێردا زۆربه‌ی شه‌قامه‌كان به‌ته‌وای قیڕده‌كرێن و له‌حكومه‌تی سلێمانیشدا خه‌ڵكی ڕه‌ش و ڕووت له‌ڕقی پینه‌و په‌ڕۆی شه‌قامه‌كان حكومه‌ته‌كه‌ به‌حكومه‌تی پینه‌وپه‌ڕۆ ناوده‌به‌ن، زۆر سه‌یره‌ وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی كه‌ له‌ به‌شی حكومه‌تی سلێمانیه‌، له‌جووڵه‌یه‌كی به‌رده‌وام دایه‌، به‌ڵام ئیش و كاری وه‌زاره‌ته‌كه‌ له‌حكومه‌تی هه‌ولێردا ئه‌وه‌نده‌ خزمه‌ت گوزاره‌ ته‌نانه‌ت پۆلیسه‌كانیشیان نه‌رم و نیانن خۆیان به‌خزمه‌تكاری میلله‌ته‌كه‌ ده‌زانن، كه‌چی له‌حكومه‌تی ڕانیه‌دا، پرسگه‌ی نه‌خۆشخانه‌كه‌ وه‌كو سنووری كۆماری ئیسلامی وه‌هایه‌، یاخوا كه‌س نه‌ به‌ساغی و نه‌ به‌نه‌خۆشی ڕێگه‌ی نه‌كه‌وێته‌ ئه‌وی! خه‌ڵكی ناو یاریگاكه‌ ڕووداوه‌كان به‌جوانی ده‌بینن، خه‌ڵكی كورد ئێستا له‌وه‌ته‌ی فێری خواردنی بیتزاو سكالوب بوون، ڕووداوه‌كان له‌ناو تاریكایی و شه‌وه‌ زه‌نگه‌كاندا ده‌خوێننه‌وه‌و هه‌ست به‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌عێراق و كوردستان له‌ژێر ده‌سه‌ڵاتی ولاته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مه‌ریكادایه‌، ئه‌وه‌ی ئه‌مه‌ریكاش بیه‌وێت ده‌یكات، بۆنمونه‌ له‌ده‌سه‌ڵاتداریه‌تی ده‌وڵه‌تانی كه‌نداودا ئه‌وه‌ی كه‌ خۆی ده‌یه‌وێت به‌ده‌سه‌ڵاتدار به‌سه‌ر ناوچه‌كه‌وه‌ دایده‌نێت، ئالی سعود له‌سعودیه‌و ئالی سه‌باح له‌ كوه‌یت و ئالی نهیان له‌ئیمارات و ئالی خه‌لیفه‌ له‌ به‌حره‌ین و (ال پانی) له‌ قه‌ته‌رو ئالی هاشم بۆ ئوردن، منیش له‌وتێڕوانینه‌وه‌ واده‌بینم ئالی بارزانیش بۆ كوردستان داندراوون. ئێمه‌ به‌دڵنیاییه‌وه‌ ده‌بین به‌ كوردستانێكی سه‌ربه‌خۆ، هه‌ولێریش پایته‌ختی ئه‌م كوردستانه‌ ده‌بێت و شاری ئه‌سكه‌نده‌روونه‌ش له‌ كوردستانی باكور ده‌بێت به‌مینایه‌كی سه‌ره‌كی ئه‌م كوردستانه‌ له‌سه‌ر ده‌ریای سپی ناوه‌ڕاست، واش ده‌بینم وه‌كاله‌تی ناسای ئه‌مه‌ریكی پێگه‌یه‌كی خۆی له‌كوردستان داده‌نێت بۆ هه‌ڵدانی ڕۆكێته‌كان بۆ ده‌ره‌وه‌ی سنووری زه‌وی، ئه‌نجامدانی هه‌موو ئه‌م كارانه‌ش پێویستی به‌قوربانیدان هه‌یه‌، میلله‌تیش چه‌پڵه‌ بۆ ئه‌ولایه‌نه‌ لێده‌دات كه‌ خۆی ده‌كات به‌قوربانی خاك و نه‌ته‌وه‌كه‌ی، بۆیه‌ واچاكه‌ به‌زووترین كات پڕۆژه‌یاسای ده‌ستوری هه‌رێم جێگیر بكرێت و ئیش به‌و ده‌ستووره‌ بكرێت بۆئه‌وه‌ی ببێت به‌مایه‌ی متمانه‌ له‌نێوان هه‌موو گروپ و لایه‌نه‌كانداو به‌شێوه‌یه‌كی یاسایی ده‌سه‌ڵاتی كوردستان بكه‌وێته‌ ژێر ده‌ستی یاسا، بۆیه‌ منیش لێره‌دا به‌ڕێزه‌وه‌ ده‌چمه‌ حزوری به‌رهه‌م ساڵح و ده‌ڵێم:

تیروكه‌وانی باوه‌ڕێك

له‌گه‌ڵ خه‌ڵكی هاته‌ دووان

له‌وڕۆژه‌وه‌ له‌سه‌نگه‌رێك

كه‌ په‌یمانمان به‌یه‌كتردا

ناكۆكیه‌كان ده‌كه‌ین به‌ڕق...

 له‌به‌رامبه‌ری دوژمندا

تیر ڕوویكرده‌ جه‌ماوه‌رو

گووتی كاتی كه‌بوو به‌شه‌ر

كه‌وانی برام خۆی دادێنی

منیش له‌ناو جه‌رگی ئه‌وڕا

سێره‌ له‌دڵی دوژمن ده‌گرم

ئه‌و ده‌مێنی و

منیش له‌ڕێی... نیشتیمانه‌كه‌مدا ده‌مرم.

 

به‌ڵام ئه‌و تیره‌ هه‌رگیز نامرێت و به‌رده‌وامه‌ له‌زیندووبوونه‌وه‌داو هیچ كاتێكیش كه‌وانه‌كه‌ به‌بی تیره‌كه‌ ناتوانێت ئه‌ركه‌كه‌ی ئه‌نجام بدات. omer_raniya@yahoo.com

/10/ 2010 ڕانیه‌
ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

له‌به‌رچی سه‌ربه‌خۆیی کوردستانی باشوور‌ جاڕنادرێ؟ ... جه‌لال ده‌باغ PDF Print Email
Friday, 15 October 2010 11:51 به‌رجه‌سته‌

هه‌موومان له‌ده‌مێ ساڵه‌وه‌ ده‌ڵێین مافی بڕیاردانی چاڕه‌نووسی کوردستانمان ده‌وێ و ئه‌م دروشمه‌مان له‌سه‌ره‌وه‌ی لاپه‌ڕه‌ی یه‌که‌می رۆژنامه‌ نهێنی و ئاشکراکانمان به‌رزکردۆته‌وه‌. به‌ڵام به‌ کرده‌وه‌ وه‌ک پێویست سوودمان له‌ هه‌ل و مه‌رجه‌ باش و له‌باره‌کان وه‌رنه‌گرتووه‌و هه‌ر هه‌لێکی گونجاویشمان بۆ هه‌ڵکه‌وتبێ هاتوینه‌ته‌وه‌ سه‌ر بای به‌ڕه‌کۆن و داوای نامه‌رکه‌زی و ئۆتۆنۆمی و ئۆتۆنۆمیی راسته‌قینه‌و فیدراڵیمان کردووه‌و داگیرکارانی کوردستانیش پێمان پێکه‌نیون و، له‌گه‌ڵ هه‌ر هه‌ل و مه‌رجێکی تازه‌ی خۆیاندا دیسان مافه‌کانی ئێمه‌یان زه‌وت کردۆته‌وه‌و که‌مترین مافی مرۆڤیان پێ ره‌وا نه‌بینیوین، وێڕای ئه‌وه‌ش چه‌کی کیمیایی و ئه‌نفال و گۆڕی به‌ کۆمه‌ڵ و کۆنجی به‌ندیخانه‌و زیندان و ره‌شه‌کوژی و ئیعدام بۆ گه‌لی کوردستان دیاریی ده‌ستیان بووه‌.

هه‌مووشمان ده‌زانین که‌ دیاریکردنی مافی چاره‌نووس و دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌ت مافێکی ره‌وای گه‌له‌که‌مانه‌، له‌ باشوور یان له‌ باکوور یان له‌هه‌ر پارچه‌یه‌کی دابه‌شکراوی نیشتیمانه‌که‌مان. به‌ڵام بێگومان ئێمه‌ ده‌ست له‌ کاروباری هیچ به‌شێکه‌وه‌ وه‌رناده‌ین و ئه‌وه‌ جێده‌هێلین بۆ گه‌لی کوردستان له‌و به‌شه‌دا، ئه‌گه‌رچی له‌ڕاستیدا ئه‌وه‌ش ناچێته‌ خانه‌ی ده‌ستتێوه‌ردانه‌وه‌ چونکه‌ هه‌موو به‌شه‌کانی کوردستان پێکهاته‌ی نیشتیمانێکی دابه‌شکراون و دروشمی یه‌کگرتنه‌وه‌یان مافێکی ره‌وایه‌. مافی ره‌وای خۆمانه‌ لێره‌دا بێینه‌ سه‌باسی باشووری کوردستان که‌ شایانی ئه‌وه‌یه‌ چاره‌نووسی دیاری بکرێت به‌وه‌ی ده‌وڵه‌تی خۆی دابمه‌زرێنێ.

بۆ ئه‌مه‌ ده‌بێ به‌پێی نه‌خشێکی دیاریکراو له‌ سه‌ر شانۆی ناوخۆو جیهاندا کۆشش و ته‌قه‌لای هه‌مه‌جۆر بدرێت بۆ ئاماده‌کاریێ پێویست و ته‌یارکردنی رای گشتیی ناوخۆو نێوده‌وڵه‌تی و، به‌تایبه‌تی له‌ناو ده‌وڵه‌تاندا. ده‌بێ سوود له‌ ریزبه‌ندی له‌لایه‌ک و ناکۆکییه‌کانی نێوده‌وڵه‌تان له‌لایه‌کیتره‌وه‌ وه‌ربگیرێت. ده‌بێ له‌ئه‌زمونه‌کان به‌گشتی و ئه‌زمونه‌ هاوچه‌رخه‌کانی نێوده‌وڵه‌تانیش‌ سوود وه‌ربگیرێت. به‌ره‌ی دۆست و دوژمن به‌ وردی حیسابیان بۆ بکرێت. زۆر له‌ چاودێرانی سیاسی پێیان وایه‌ که‌ له‌ ناسینی ئه‌نجامه‌کانی مافی بڕیاردانی چاره‌نووسدا ده‌بێ حیسابێکی کاریگه‌ر بۆئه‌رمینیاو گرێکه‌کان بکرێت و رۆژگاری به‌رده‌ستیش گه‌لێک دیارده‌ی نوێ دێنێته‌ ئاراوه‌ که‌ئه‌و ترسه‌ مێژوییه‌ ده‌ڕه‌وێنێته‌وه‌ که‌ نه‌یاران و دوژمنانمان بۆ به‌رژه‌وه‌ندیی خۆیان زۆر گه‌وره‌ی ده‌که‌ن.

نابێ هیچ ترسێکمان له‌ تورکیا هه‌بێت، یه‌که‌م خۆ ئێمه‌ له‌ باکوری کوردستان به‌شێک نین له‌ تورکیا، دووه‌م ئه‌وه‌ نییه‌ تورکیا خۆی دانیناوه‌ به‌ سه‌ر‌به‌خۆیی و جیابوونه‌وه‌ی کۆسۆڤۆدا. ئیتر بۆچی ده‌بێ سیاسه‌تی "بانێکه‌و دووهه‌وا" په‌یڕه‌و بکات. ته‌نانه‌ت له‌راستیدا باکوری کوردستانیش به‌شێک نییه‌ له‌ تورکیا به‌ڵکو به‌شێکه‌ له‌ کوردستانی گه‌وره‌و به‌تورکیاوه‌ لکێندراوه‌، هه‌روه‌ک چۆن به‌شه‌کانیتریش به‌ عێراق و ئێران و سوریاوه‌ لکێندراون. ئه‌مه‌ راستییه‌کی مێژویی و جوگرافییه‌و هه‌ر که‌س و لایه‌نێک خۆی به‌ دیموکراتیخواز بزانێت راست نییه‌ له‌به‌رچاوی نه‌گرێت.

پێموایه‌ ئه‌رمه‌نه‌کان و گریکه‌کان له‌پێش هه‌موو لایه‌نێکدا زووتر دانده‌نێن به‌ ده‌وڵه‌تی کوردستانداو ده‌بێ پێشه‌کی له‌لایه‌ن لوبی کوردستانییه‌وه‌ ئه‌و دانپێدانانه‌ مسۆگه‌ر بکرێت.

هه‌روا ده‌بێ سوود له‌ ناکۆکییه‌کانی نێوان تورکیاو فه‌ڕه‌نساو ئه‌ڵمانیا وه‌ربگیرێت، له‌ کاتێکدا فه‌ڕه‌نساو ئه‌ڵمانیا رێگرن له‌ بوونی تورکیا به‌ ئه‌ندامی یه‌کێتیی ئه‌وروپا.

بۆچی ئه‌و هه‌موو کۆمپانیایانه‌ی تورکیا ده‌هێندرێنه‌ کوردستان، که‌ سه‌رمایه‌گوزاری ده‌که‌ن و چالاکانه‌ باری داته‌پیوی ئابوریی تورکیا ده‌بوژێننه‌وه‌، له‌جیاتی ئه‌وه‌ وه‌ک پێویست رووناکرێته‌ گرێک و ئه‌رمه‌ن و فه‌ڕه‌نساو ئه‌ڵمانیا؟.. تاد.

له‌ دنیای ئه‌مڕۆماندا، مافی ره‌واێ گه‌له‌که‌مانه‌، خه‌وی ساڵه‌های ساڵی بهێنێته‌دی و رۆژێک زووتر بڕیاردانی مافی چاره‌نووسی خۆی به‌ده‌ستی خۆی ودامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆی به‌پشتگیری ده‌وڵه‌تانیتر رابگه‌یه‌نێت.

له‌ڕاستیدا ئه‌مه‌ دۆزێکه‌ ئه‌وه‌ هه‌ڵده‌گرێ به‌خێرایی و جیدی باس و لێکۆڵینه‌وه‌و بڕیاری له‌باره‌وه‌ وه‌ربگیرێت و، بۆ که‌ی هه‌ڵبگیرێت و تاکه‌ی دوابخرێت؟...

سه‌رنج:

له‌گه‌ڵ ئه‌م وتاره‌مدا دوو پاشکۆ بڵاوده‌که‌مه‌وه‌ به‌مه‌به‌ستی سوود لێوه‌رگرتنێ خوێنه‌رانی به‌ڕێز: 

پاشکۆی ژماره‌ (1)

دادگای نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان بڕیاری دا کۆسۆڤۆ هه‌ڵه‌ی نه‌کردووه‌

کۆسۆڤۆ کاتێک که‌له‌ سربیا جیابۆوه‌ له‌به‌رانبه‌ر یاسا نێوده‌وڵه‌تییه‌کاندا تاوانی نه‌کردووه‌، ئه‌مه‌ بۆچوونی دادگای به‌رزی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کانه‌و، هه‌واڵێکی قورسبوو بۆ سربیا.

 دوێنێ دادگای نێوده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان له‌ هاک ( (ICJ

بڕیاری خۆی ئاشکراکرد له‌و پرسه‌ پڕ له‌ته‌نگوچه‌ڵه‌مه‌یه، ده‌رباره‌ی پرسی جیابوونه‌وه‌ له‌ سربیا.

له‌ مانگی شوباتی 2008دا کۆسۆڤۆ یه‌کلایه‌نه‌‌ جاڕی سه‌ربه‌خۆیی داو له‌و کاته‌شه‌وه‌ 69 وڵات وه‌ک ده‌وڵه‌تێکی سه‌ربه‌خۆ دانیان پێداناوه‌. بڕیارێکی ئاوا له‌و ده‌زگا گرنگه‌وه‌ پرسی ئه‌ندامبوون له‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کاندا ئاسان ده‌کات، هه‌روه‌ها هانی ده‌وڵه‌تانیتریش ده‌دات که‌ دان به‌و وڵاته‌ گه‌نجه‌دابنێن. سربیا که‌ به‌ سه‌رسه‌ختی سه‌رپێچی جیابوونه‌وه‌که‌ بوو، قه‌ت ده‌نگ به‌و بڕیارو سه‌ربه‌خۆییه‌ نادات، ئه‌مه‌ به‌پێی قسه‌کانی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی سربیا Vuk Jeremic.

یه‌که‌مین لێکدانه‌وه‌ فه‌رمییه‌کانی کۆسۆڤۆ له‌سه‌ر هه‌واڵه‌کان گوتیان تۆپه‌که له‌ناو یاریگای سربیادایه‌ جا ئه‌گه‌ر ئێستا ده‌یانه‌وێ با بێن باسی سه‌ربه‌خۆییمان له‌گه‌ڵدا بکه‌ن. ‌

من چاوه‌ڕوان ده‌که‌م سربیا ئاوڕ له‌ ئێمه‌ بداته‌وه‌ بۆ گفتوگۆکردن ده‌رباره‌ی زۆر شتی هاوبه‌ش، ئه‌مه‌ وته‌ی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی کۆسۆڤۆیهSkender Hyseni.

ولایه‌ته‌ یه‌کگرتوه‌کانی ئه‌مریکا داوای له‌ ئه‌وروپا کردووه‌ پشتگیری بڕیاری دادگاکه‌ له‌باره‌ی کۆسۆڤۆوه‌ بکه‌ن. ئه‌گه‌رچی بڕیاره‌که‌ی دادگا بڕیارێکی به‌ ئیلتیزام نییه‌ به‌ڵام گوڕێکی رامیاری ده‌دات به‌ نه‌ته‌وه‌کانیتر وه‌ک ئه‌ڵبانه‌کان له‌ کۆسۆڤۆ که‌ نه‌ته‌وه‌یه‌کی جیاوازن.

به‌ڵام ته‌نیا ئه‌م بڕیاره‌ به‌س نییه‌و ده‌بێ بۆ ئه‌وه‌ کاربکه‌ین که‌ وڵاتانیتر هه‌بن دانبنێن به‌ وڵاته‌ گه‌نجه‌کاندا.

 * * *

کۆسۆڤۆ رۆژی 17ی شوباتی 2008 جاڕی سه‌ربه‌خۆیی له‌ سربیا دا.

کۆستاریکا هه‌مان رۆژ دانینا به‌ سه‌ربه‌خۆیی کۆسۆڤۆدا.

رۆژی دوای ئه‌وه‌ ئه‌مریکاو فه‌ڕه‌نساو ئه‌ڵمانیا دانیان پێدانا. هه‌روه‌ها ئه‌ڵبانیاو ئه‌فگانستان و تورکیا.

سوید له‌ 4/3دا دانیپێدانا، دواتریش 20- 30 وڵاتیتر، ئێستا 69 ئه‌ندامی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان دانیان به‌ کۆسۆڤۆدا ناوه‌ هه‌روا تایوان.

ئه‌و وڵاتانه‌ی که‌ نه‌یانویستووه‌ دانبنێن به‌ کۆسۆڤۆدا ئه‌وانه‌ن که‌ خۆیان ترسی جیابوونه‌وه‌ی به‌شێکی وڵاته‌که‌یان هه‌یه‌، وه‌ک ئیسپانیا، قوبرس وگورجستان.

بڕوانه‌ رۆژنامه‌ی سویدی:Sydsvenskan 21 Juli 2010 A14

پاشکۆی ژماه (2)

جێگری سه‌رۆکوه‌زیرانی تورکیا سکاڵا له‌سه‌ر عوسمان بایده‌میر تۆمارده‌کات

له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی داوای حکومه‌تی خۆبه‌ڕێوه‌بردن بۆ کوردو هه‌ڵکردنی ئاڵای کوردستانی کردبوو، جێگری سه‌رۆکوه‌زیرانی تورکیا سکاڵا له‌سه‌ر عوسمان بایده‌میر تۆمارده‌کات.

ئاژانسه‌کان، ئاوێنه‌: دوای ئه‌وه‌ی عوسمان بایده‌میر سه‌رۆکی شاره‌وانی دیاربه‌کر رایگه‌یاندبوو که‌" پێویسته‌ له‌ پاڵ هه‌بوونی په‌رله‌مانی تورکیا په‌رله‌مانی کوردستانیش هه‌بێت" جه‌میل چیچه‌ک جێگری سه‌رۆکوه‌زیرانی تورکیا له‌ دادگای ده‌رسیم سکاڵا له‌سه‌ر عوسمان بایده‌میر تۆمارده‌کات.

لای خۆشییه‌وه‌ ئه‌مرۆ 4ی ئاب له‌ شاری دیاربه‌کر له‌ ئاهه‌نگی کردنه‌وه‌ی پڕۆژه‌ی"بۆ گۆڕینی دنیا له‌ شوێنه‌کانی خۆمانه‌وه‌ ده‌ستپێده‌که‌ین"که‌ له‌لایه‌ن پڕۆگرامی گه‌نجان و په‌روه‌رده‌ی یه‌کێتیی ئه‌وروپاوه‌ پشتگیری ده‌کرێت، عوسمان بایده‌میر رایگه‌یاند" ره‌خنه‌ له‌خۆم ده‌گرم که‌ تا ئێستا هێنده‌ رون و ئاشکرا قسه‌م نه‌کردوه‌، به‌ڵێ چاره‌سه‌ری کێشه‌ی کورد پێدانی نیمچه‌ سه‌ربه‌خۆیی و دیموکراتییه ‌به‌ کورده‌کان و به‌کارهێنانی چه‌ک حه‌رامه‌و پێویسته‌ هه‌موو مرۆڤه‌کان ئازادانه‌ رای خۆیان بڵێن و راکانیان لێکۆڵینه‌وه‌ی له‌سه‌ر بکرێت"

هه‌ر ئه‌مڕۆ به‌شیر ئه‌ته‌ڵای وه‌زیری ناوخۆی تورکیا دوو راوێژکاری راسپارد تا له‌ لێدوانه‌کانی بایده‌میر بکۆڵنه‌وه‌.

شایانی ئاماژه‌پێدانه‌ عوسمان بایده‌میر سه‌رۆکی شاره‌وانی دیاربه‌کرله‌ ده‌یه‌مین ئاهه‌نگی سروشت رۆشنبیریی له‌ باکوری کوردستان له‌ وتارێکدا رایگه‌یاندبوو" بۆ ئه‌وه‌ی تورکیای دیموکراسی بێته‌ ئاراوه‌ پێویسته‌ کورد له‌ تورکیا حوکمی خۆبه‌ڕێوه‌بردنی هه‌بێت، جگه‌ له‌ په‌رله‌مانی تورکیا په‌رله‌مانی کوردستانیش هه‌بێت، چی ده‌بێت گه‌ر له‌ پاڵ ئاڵای تورکیا ئاڵای کوردستانیش له‌سه‌ر شاره‌وانییه‌کان هه‌ڵبکرێت؟"

عوسمان بایده‌میر: حکومه‌تی خۆ به‌ڕێوه‌بردنمان ده‌وێت بۆ باکوری کوردستان

 

 

سه‌رۆکی شاره‌وانی دیاربه‌کر داوای حکومه‌تی خۆبه‌ڕێوه‌بردن بۆ باکوری کوردستان ده‌کات و، داواده‌کات له‌ ته‌نیشت ئاڵای تورکی ئاڵای کوردستانیش هه‌ڵبکرێت.

ئاژانسه‌کان، ئاوێنه‌: له‌ لێدوانێکدا عوسمان بایده‌میر سه‌رۆکی شاره‌وانی دیاربه‌کر"ده‌مانه‌وێت له‌ ته‌نیشت ئاڵای تورکیا ئاڵای کوردستانیش هه‌بێت".

له‌ چوارچێوه‌ی ده‌یه‌مین ئاهه‌نگی سروشت رۆشنبیریی له‌ تونگلی بایده‌میر گوتی"کێشه‌ی کورد به‌ حکومه‌تی خۆبه‌ڕێوه‌بردن بۆ باکوری کوردستان له‌لایه‌ن کورده‌وه‌ چاره‌سه‌رده‌بێت، پێویسته‌ ناوی (تورکیای دیموکراسی و، کوردستانی خاوه‌ن حوکمی خۆ به‌ڕێوه‌به‌ر) بێته‌ ئاراوه‌، ده‌بێت تورکیا ئه‌و رێگه‌چاره‌یه‌ قه‌بوڵ بکات"

 ئاماژه‌ی به‌وه‌ش دا" په‌ڕله‌مانی تورکیا هه‌یه‌، ده‌بێت په‌رله‌مانی کوردستانیش هه‌بێت"

گوتیشی"چی رووده‌دات که‌ ره‌نگی زه‌ردو سوورو سه‌وز له‌ ته‌نیشت ئاڵای تورکیاوه‌ له‌سه‌ر شاره‌وانییه‌که‌مان هه‌ڵبکرێت؟"

 له‌ هه‌فته‌نامه‌ی (میدیا) دا بڵاوکراوه‌ته‌وه‌ 6/10/2010

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

له‌به‌رچی سه‌ربه‌خۆیی کوردستانی باشوور‌ جاڕنادرێ؟ ... جه‌لال ده‌باغ PDF Print Email
Friday, 15 October 2010 11:51 جه‌لال ده‌باخ

هه‌موومان له‌ده‌مێ ساڵه‌وه‌ ده‌ڵێین مافی بڕیاردانی چاڕه‌نووسی کوردستانمان ده‌وێ و ئه‌م دروشمه‌مان له‌سه‌ره‌وه‌ی لاپه‌ڕه‌ی یه‌که‌می رۆژنامه‌ نهێنی و ئاشکراکانمان به‌رزکردۆته‌وه‌. به‌ڵام به‌ کرده‌وه‌ وه‌ک پێویست سوودمان له‌ هه‌ل و مه‌رجه‌ باش و له‌باره‌کان وه‌رنه‌گرتووه‌و هه‌ر هه‌لێکی گونجاویشمان بۆ هه‌ڵکه‌وتبێ هاتوینه‌ته‌وه‌ سه‌ر بای به‌ڕه‌کۆن و داوای نامه‌رکه‌زی و ئۆتۆنۆمی و ئۆتۆنۆمیی راسته‌قینه‌و فیدراڵیمان کردووه‌و داگیرکارانی کوردستانیش پێمان پێکه‌نیون و، له‌گه‌ڵ هه‌ر هه‌ل و مه‌رجێکی تازه‌ی خۆیاندا دیسان مافه‌کانی ئێمه‌یان زه‌وت کردۆته‌وه‌و که‌مترین مافی مرۆڤیان پێ ره‌وا نه‌بینیوین، وێڕای ئه‌وه‌ش چه‌کی کیمیایی و ئه‌نفال و گۆڕی به‌ کۆمه‌ڵ و کۆنجی به‌ندیخانه‌و زیندان و ره‌شه‌کوژی و ئیعدام بۆ گه‌لی کوردستان دیاریی ده‌ستیان بووه‌.

هه‌مووشمان ده‌زانین که‌ دیاریکردنی مافی چاره‌نووس و دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌ت مافێکی ره‌وای گه‌له‌که‌مانه‌، له‌ باشوور یان له‌ باکوور یان له‌هه‌ر پارچه‌یه‌کی دابه‌شکراوی نیشتیمانه‌که‌مان. به‌ڵام بێگومان ئێمه‌ ده‌ست له‌ کاروباری هیچ به‌شێکه‌وه‌ وه‌رناده‌ین و ئه‌وه‌ جێده‌هێلین بۆ گه‌لی کوردستان له‌و به‌شه‌دا، ئه‌گه‌رچی له‌ڕاستیدا ئه‌وه‌ش ناچێته‌ خانه‌ی ده‌ستتێوه‌ردانه‌وه‌ چونکه‌ هه‌موو به‌شه‌کانی کوردستان پێکهاته‌ی نیشتیمانێکی دابه‌شکراون و دروشمی یه‌کگرتنه‌وه‌یان مافێکی ره‌وایه‌. مافی ره‌وای خۆمانه‌ لێره‌دا بێینه‌ سه‌باسی باشووری کوردستان که‌ شایانی ئه‌وه‌یه‌ چاره‌نووسی دیاری بکرێت به‌وه‌ی ده‌وڵه‌تی خۆی دابمه‌زرێنێ.

بۆ ئه‌مه‌ ده‌بێ به‌پێی نه‌خشێکی دیاریکراو له‌ سه‌ر شانۆی ناوخۆو جیهاندا کۆشش و ته‌قه‌لای هه‌مه‌جۆر بدرێت بۆ ئاماده‌کاریێ پێویست و ته‌یارکردنی رای گشتیی ناوخۆو نێوده‌وڵه‌تی و، به‌تایبه‌تی له‌ناو ده‌وڵه‌تاندا. ده‌بێ سوود له‌ ریزبه‌ندی له‌لایه‌ک و ناکۆکییه‌کانی نێوده‌وڵه‌تان له‌لایه‌کیتره‌وه‌ وه‌ربگیرێت. ده‌بێ له‌ئه‌زمونه‌کان به‌گشتی و ئه‌زمونه‌ هاوچه‌رخه‌کانی نێوده‌وڵه‌تانیش‌ سوود وه‌ربگیرێت. به‌ره‌ی دۆست و دوژمن به‌ وردی حیسابیان بۆ بکرێت. زۆر له‌ چاودێرانی سیاسی پێیان وایه‌ که‌ له‌ ناسینی ئه‌نجامه‌کانی مافی بڕیاردانی چاره‌نووسدا ده‌بێ حیسابێکی کاریگه‌ر بۆئه‌رمینیاو گرێکه‌کان بکرێت و رۆژگاری به‌رده‌ستیش گه‌لێک دیارده‌ی نوێ دێنێته‌ ئاراوه‌ که‌ئه‌و ترسه‌ مێژوییه‌ ده‌ڕه‌وێنێته‌وه‌ که‌ نه‌یاران و دوژمنانمان بۆ به‌رژه‌وه‌ندیی خۆیان زۆر گه‌وره‌ی ده‌که‌ن.

نابێ هیچ ترسێکمان له‌ تورکیا هه‌بێت، یه‌که‌م خۆ ئێمه‌ له‌ باکوری کوردستان به‌شێک نین له‌ تورکیا، دووه‌م ئه‌وه‌ نییه‌ تورکیا خۆی دانیناوه‌ به‌ سه‌ر‌به‌خۆیی و جیابوونه‌وه‌ی کۆسۆڤۆدا. ئیتر بۆچی ده‌بێ سیاسه‌تی "بانێکه‌و دووهه‌وا" په‌یڕه‌و بکات. ته‌نانه‌ت له‌راستیدا باکوری کوردستانیش به‌شێک نییه‌ له‌ تورکیا به‌ڵکو به‌شێکه‌ له‌ کوردستانی گه‌وره‌و به‌تورکیاوه‌ لکێندراوه‌، هه‌روه‌ک چۆن به‌شه‌کانیتریش به‌ عێراق و ئێران و سوریاوه‌ لکێندراون. ئه‌مه‌ راستییه‌کی مێژویی و جوگرافییه‌و هه‌ر که‌س و لایه‌نێک خۆی به‌ دیموکراتیخواز بزانێت راست نییه‌ له‌به‌رچاوی نه‌گرێت.

پێموایه‌ ئه‌رمه‌نه‌کان و گریکه‌کان له‌پێش هه‌موو لایه‌نێکدا زووتر دانده‌نێن به‌ ده‌وڵه‌تی کوردستانداو ده‌بێ پێشه‌کی له‌لایه‌ن لوبی کوردستانییه‌وه‌ ئه‌و دانپێدانانه‌ مسۆگه‌ر بکرێت.

هه‌روا ده‌بێ سوود له‌ ناکۆکییه‌کانی نێوان تورکیاو فه‌ڕه‌نساو ئه‌ڵمانیا وه‌ربگیرێت، له‌ کاتێکدا فه‌ڕه‌نساو ئه‌ڵمانیا رێگرن له‌ بوونی تورکیا به‌ ئه‌ندامی یه‌کێتیی ئه‌وروپا.

بۆچی ئه‌و هه‌موو کۆمپانیایانه‌ی تورکیا ده‌هێندرێنه‌ کوردستان، که‌ سه‌رمایه‌گوزاری ده‌که‌ن و چالاکانه‌ باری داته‌پیوی ئابوریی تورکیا ده‌بوژێننه‌وه‌، له‌جیاتی ئه‌وه‌ وه‌ک پێویست رووناکرێته‌ گرێک و ئه‌رمه‌ن و فه‌ڕه‌نساو ئه‌ڵمانیا؟.. تاد.

له‌ دنیای ئه‌مڕۆماندا، مافی ره‌واێ گه‌له‌که‌مانه‌، خه‌وی ساڵه‌های ساڵی بهێنێته‌دی و رۆژێک زووتر بڕیاردانی مافی چاره‌نووسی خۆی به‌ده‌ستی خۆی ودامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆی به‌پشتگیری ده‌وڵه‌تانیتر رابگه‌یه‌نێت.

له‌ڕاستیدا ئه‌مه‌ دۆزێکه‌ ئه‌وه‌ هه‌ڵده‌گرێ به‌خێرایی و جیدی باس و لێکۆڵینه‌وه‌و بڕیاری له‌باره‌وه‌ وه‌ربگیرێت و، بۆ که‌ی هه‌ڵبگیرێت و تاکه‌ی دوابخرێت؟...

سه‌رنج:

له‌گه‌ڵ ئه‌م وتاره‌مدا دوو پاشکۆ بڵاوده‌که‌مه‌وه‌ به‌مه‌به‌ستی سوود لێوه‌رگرتنێ خوێنه‌رانی به‌ڕێز: 

پاشکۆی ژماره‌ (1)

دادگای نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان بڕیاری دا کۆسۆڤۆ هه‌ڵه‌ی نه‌کردووه‌

کۆسۆڤۆ کاتێک که‌له‌ سربیا جیابۆوه‌ له‌به‌رانبه‌ر یاسا نێوده‌وڵه‌تییه‌کاندا تاوانی نه‌کردووه‌، ئه‌مه‌ بۆچوونی دادگای به‌رزی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کانه‌و، هه‌واڵێکی قورسبوو بۆ سربیا.

 دوێنێ دادگای نێوده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان له‌ هاک ( (ICJ

بڕیاری خۆی ئاشکراکرد له‌و پرسه‌ پڕ له‌ته‌نگوچه‌ڵه‌مه‌یه، ده‌رباره‌ی پرسی جیابوونه‌وه‌ له‌ سربیا.

له‌ مانگی شوباتی 2008دا کۆسۆڤۆ یه‌کلایه‌نه‌‌ جاڕی سه‌ربه‌خۆیی داو له‌و کاته‌شه‌وه‌ 69 وڵات وه‌ک ده‌وڵه‌تێکی سه‌ربه‌خۆ دانیان پێداناوه‌. بڕیارێکی ئاوا له‌و ده‌زگا گرنگه‌وه‌ پرسی ئه‌ندامبوون له‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کاندا ئاسان ده‌کات، هه‌روه‌ها هانی ده‌وڵه‌تانیتریش ده‌دات که‌ دان به‌و وڵاته‌ گه‌نجه‌دابنێن. سربیا که‌ به‌ سه‌رسه‌ختی سه‌رپێچی جیابوونه‌وه‌که‌ بوو، قه‌ت ده‌نگ به‌و بڕیارو سه‌ربه‌خۆییه‌ نادات، ئه‌مه‌ به‌پێی قسه‌کانی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی سربیا Vuk Jeremic.

یه‌که‌مین لێکدانه‌وه‌ فه‌رمییه‌کانی کۆسۆڤۆ له‌سه‌ر هه‌واڵه‌کان گوتیان تۆپه‌که له‌ناو یاریگای سربیادایه‌ جا ئه‌گه‌ر ئێستا ده‌یانه‌وێ با بێن باسی سه‌ربه‌خۆییمان له‌گه‌ڵدا بکه‌ن. ‌

من چاوه‌ڕوان ده‌که‌م سربیا ئاوڕ له‌ ئێمه‌ بداته‌وه‌ بۆ گفتوگۆکردن ده‌رباره‌ی زۆر شتی هاوبه‌ش، ئه‌مه‌ وته‌ی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی کۆسۆڤۆیهSkender Hyseni.

ولایه‌ته‌ یه‌کگرتوه‌کانی ئه‌مریکا داوای له‌ ئه‌وروپا کردووه‌ پشتگیری بڕیاری دادگاکه‌ له‌باره‌ی کۆسۆڤۆوه‌ بکه‌ن. ئه‌گه‌رچی بڕیاره‌که‌ی دادگا بڕیارێکی به‌ ئیلتیزام نییه‌ به‌ڵام گوڕێکی رامیاری ده‌دات به‌ نه‌ته‌وه‌کانیتر وه‌ک ئه‌ڵبانه‌کان له‌ کۆسۆڤۆ که‌ نه‌ته‌وه‌یه‌کی جیاوازن.

به‌ڵام ته‌نیا ئه‌م بڕیاره‌ به‌س نییه‌و ده‌بێ بۆ ئه‌وه‌ کاربکه‌ین که‌ وڵاتانیتر هه‌بن دانبنێن به‌ وڵاته‌ گه‌نجه‌کاندا.

 * * *

کۆسۆڤۆ رۆژی 17ی شوباتی 2008 جاڕی سه‌ربه‌خۆیی له‌ سربیا دا.

کۆستاریکا هه‌مان رۆژ دانینا به‌ سه‌ربه‌خۆیی کۆسۆڤۆدا.

رۆژی دوای ئه‌وه‌ ئه‌مریکاو فه‌ڕه‌نساو ئه‌ڵمانیا دانیان پێدانا. هه‌روه‌ها ئه‌ڵبانیاو ئه‌فگانستان و تورکیا.

سوید له‌ 4/3دا دانیپێدانا، دواتریش 20- 30 وڵاتیتر، ئێستا 69 ئه‌ندامی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان دانیان به‌ کۆسۆڤۆدا ناوه‌ هه‌روا تایوان.

ئه‌و وڵاتانه‌ی که‌ نه‌یانویستووه‌ دانبنێن به‌ کۆسۆڤۆدا ئه‌وانه‌ن که‌ خۆیان ترسی جیابوونه‌وه‌ی به‌شێکی وڵاته‌که‌یان هه‌یه‌، وه‌ک ئیسپانیا، قوبرس وگورجستان.

بڕوانه‌ رۆژنامه‌ی سویدی:Sydsvenskan 21 Juli 2010 A14

پاشکۆی ژماه (2)

جێگری سه‌رۆکوه‌زیرانی تورکیا سکاڵا له‌سه‌ر عوسمان بایده‌میر تۆمارده‌کات

له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی داوای حکومه‌تی خۆبه‌ڕێوه‌بردن بۆ کوردو هه‌ڵکردنی ئاڵای کوردستانی کردبوو، جێگری سه‌رۆکوه‌زیرانی تورکیا سکاڵا له‌سه‌ر عوسمان بایده‌میر تۆمارده‌کات.

ئاژانسه‌کان، ئاوێنه‌: دوای ئه‌وه‌ی عوسمان بایده‌میر سه‌رۆکی شاره‌وانی دیاربه‌کر رایگه‌یاندبوو که‌" پێویسته‌ له‌ پاڵ هه‌بوونی په‌رله‌مانی تورکیا په‌رله‌مانی کوردستانیش هه‌بێت" جه‌میل چیچه‌ک جێگری سه‌رۆکوه‌زیرانی تورکیا له‌ دادگای ده‌رسیم سکاڵا له‌سه‌ر عوسمان بایده‌میر تۆمارده‌کات.

لای خۆشییه‌وه‌ ئه‌مرۆ 4ی ئاب له‌ شاری دیاربه‌کر له‌ ئاهه‌نگی کردنه‌وه‌ی پڕۆژه‌ی"بۆ گۆڕینی دنیا له‌ شوێنه‌کانی خۆمانه‌وه‌ ده‌ستپێده‌که‌ین"که‌ له‌لایه‌ن پڕۆگرامی گه‌نجان و په‌روه‌رده‌ی یه‌کێتیی ئه‌وروپاوه‌ پشتگیری ده‌کرێت، عوسمان بایده‌میر رایگه‌یاند" ره‌خنه‌ له‌خۆم ده‌گرم که‌ تا ئێستا هێنده‌ رون و ئاشکرا قسه‌م نه‌کردوه‌، به‌ڵێ چاره‌سه‌ری کێشه‌ی کورد پێدانی نیمچه‌ سه‌ربه‌خۆیی و دیموکراتییه ‌به‌ کورده‌کان و به‌کارهێنانی چه‌ک حه‌رامه‌و پێویسته‌ هه‌موو مرۆڤه‌کان ئازادانه‌ رای خۆیان بڵێن و راکانیان لێکۆڵینه‌وه‌ی له‌سه‌ر بکرێت"

هه‌ر ئه‌مڕۆ به‌شیر ئه‌ته‌ڵای وه‌زیری ناوخۆی تورکیا دوو راوێژکاری راسپارد تا له‌ لێدوانه‌کانی بایده‌میر بکۆڵنه‌وه‌.

شایانی ئاماژه‌پێدانه‌ عوسمان بایده‌میر سه‌رۆکی شاره‌وانی دیاربه‌کرله‌ ده‌یه‌مین ئاهه‌نگی سروشت رۆشنبیریی له‌ باکوری کوردستان له‌ وتارێکدا رایگه‌یاندبوو" بۆ ئه‌وه‌ی تورکیای دیموکراسی بێته‌ ئاراوه‌ پێویسته‌ کورد له‌ تورکیا حوکمی خۆبه‌ڕێوه‌بردنی هه‌بێت، جگه‌ له‌ په‌رله‌مانی تورکیا په‌رله‌مانی کوردستانیش هه‌بێت، چی ده‌بێت گه‌ر له‌ پاڵ ئاڵای تورکیا ئاڵای کوردستانیش له‌سه‌ر شاره‌وانییه‌کان هه‌ڵبکرێت؟"

عوسمان بایده‌میر: حکومه‌تی خۆ به‌ڕێوه‌بردنمان ده‌وێت بۆ باکوری کوردستان

 

 

سه‌رۆکی شاره‌وانی دیاربه‌کر داوای حکومه‌تی خۆبه‌ڕێوه‌بردن بۆ باکوری کوردستان ده‌کات و، داواده‌کات له‌ ته‌نیشت ئاڵای تورکی ئاڵای کوردستانیش هه‌ڵبکرێت.

ئاژانسه‌کان، ئاوێنه‌: له‌ لێدوانێکدا عوسمان بایده‌میر سه‌رۆکی شاره‌وانی دیاربه‌کر"ده‌مانه‌وێت له‌ ته‌نیشت ئاڵای تورکیا ئاڵای کوردستانیش هه‌بێت".

له‌ چوارچێوه‌ی ده‌یه‌مین ئاهه‌نگی سروشت رۆشنبیریی له‌ تونگلی بایده‌میر گوتی"کێشه‌ی کورد به‌ حکومه‌تی خۆبه‌ڕێوه‌بردن بۆ باکوری کوردستان له‌لایه‌ن کورده‌وه‌ چاره‌سه‌رده‌بێت، پێویسته‌ ناوی (تورکیای دیموکراسی و، کوردستانی خاوه‌ن حوکمی خۆ به‌ڕێوه‌به‌ر) بێته‌ ئاراوه‌، ده‌بێت تورکیا ئه‌و رێگه‌چاره‌یه‌ قه‌بوڵ بکات"

 ئاماژه‌ی به‌وه‌ش دا" په‌ڕله‌مانی تورکیا هه‌یه‌، ده‌بێت په‌رله‌مانی کوردستانیش هه‌بێت"

گوتیشی"چی رووده‌دات که‌ ره‌نگی زه‌ردو سوورو سه‌وز له‌ ته‌نیشت ئاڵای تورکیاوه‌ له‌سه‌ر شاره‌وانییه‌که‌مان هه‌ڵبکرێت؟"

 له‌ هه‌فته‌نامه‌ی (میدیا) دا بڵاوکراوه‌ته‌وه‌ 6/10/2010

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

بودجه‌ بێت یان بورجه‌ بێت، بوخچه‌ مێش میوانی نابێت … هیوا ڕه‌ش PDF Print Email
Friday, 15 October 2010 09:58 به‌رجه‌سته‌

 ئه‌مشه‌و 12 – 13 \ 10 \ 2010، خانمی یه‌كه‌می عێراق و ئه‌ندامی مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان و به‌رپرسی مه‌ڵبه‌ندی یه‌كی ڕێكخستنی سلێمانی، خاتوو – هێرۆ ئیبراهیم ئه‌حمه‌د – له‌ سه‌ردانێكیدا بۆ ده‌ڤه‌ری ڕانیه‌ به‌ یاوه‌ریی شووبرازاكه‌ی و برازای سه‌رۆك كۆماری هاوسه‌ری خاتوو هێرۆ، كه‌ بۆ مه‌راسیمی كردنه‌وه‌ی بیراوی گوندێك ئاماده‌ بوو و مه‌حه‌مه‌د وه‌تمان ئه‌ندامی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان و به‌رپرسی مه‌ڵبه‌ندی ڕاپه‌ڕین له‌ پێشوازیی دا بوو، هه‌ڵه‌یه‌كی ئیملایی زه‌قم به‌رچاو كه‌وت! دیاره‌ ئه‌و پرۆژه‌یه‌ به‌ بڕیاری (مام حه‌لال) سه‌رۆك كۆماری عێراق و سكرتێری یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان و له‌سه‌ر بودجه‌ی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان ئه‌نجام درابوو، پێم وایه‌ بودجه‌یه‌كی كه‌م بۆ پرۆژه‌ی ناوبراو دیاری كرابێت و هه‌روا به‌ڕی كرابێت، چونكه‌ چش له‌وه‌ی تابلۆی نوسینه‌كه‌ شه‌وق و زه‌وقێكی تێدانه‌بوو له‌هه‌مان كاتدا ئه‌وه‌ی ڕه‌چاوم كرد، وا دیار بوو په‌له‌پڕوزێیه‌كی زۆر ئاسه‌واری به‌ نوسینه‌كه‌وه‌ جێما بوو! بێئه‌وه‌ی سه‌رنج بده‌ن له‌باتی بودجه‌ نوسیبوویان – بورجه‌ – و ئاوڕێك له‌ هه‌وڵ و ماندوو بوونی ئه‌و (ژن و مێرد) ه‌ به‌ڕێزه‌ نه‌درابۆوه‌ كه‌ ته‌ڕاییان خستبووه‌ گه‌رووی وشكی دانیشتوانی گوندێك و له‌ به‌رامبه‌ردا وشكایی خرابووه‌ زه‌مینی پاراوی واژه‌یه‌كی كوردیی ساده‌ی سه‌ر و گوێلاك شكاو.

 ئه‌گه‌ر بوخچه‌ بنوسرایه‌ له‌ جیاتی بورجه‌ هێشتا مانابه‌خشتر بوو، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی زۆر جاران پاره‌ له‌ نێو بوخچه‌دا حه‌شار دراوه‌ و منیش دڵنیام بوخچه‌كانی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان و پارتی دیموكراتی كوردستان و به‌ خاوه‌ندارێتی هه‌ردوو بنه‌ماڵه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌كانیان لێوان لێون له‌ پاره‌ و داهاتی ئه‌م میلله‌ته‌ دڵشكاوه‌ و به‌ هه‌ڵكه‌ندنی ملیۆنه‌ها بیراوی له‌و شێوه‌یه‌ ئۆف ناكات و مێشێك میوانی نیه‌ و كه‌لێنێكی بچووكیشی تێناكه‌وێت.

 بۆ ڕاستی قسه‌كه‌م هه‌واڵه‌كانی ئه‌و شه‌وه‌ی هه‌ردوو كه‌ناڵی (كوردسات و گه‌لی كوردستان) (كوردستان تی ڤی و زاگرۆس) ناڵێم، و (یه‌ك ئیداره‌یی) و تابلۆ سه‌وزه‌كه‌ شایه‌تحاڵن. 

 

 Hewarash1@yahoo.com 07701309524


ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

بودجه‌ بێت یان بورجه‌ بێت، بوخچه‌ مێش میوانی نابێت … هیوا ڕه‌ش PDF Print Email
Friday, 15 October 2010 09:58 هیوا ڕه‌ش

 ئه‌مشه‌و 12 – 13 \ 10 \ 2010، خانمی یه‌كه‌می عێراق و ئه‌ندامی مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان و به‌رپرسی مه‌ڵبه‌ندی یه‌كی ڕێكخستنی سلێمانی، خاتوو – هێرۆ ئیبراهیم ئه‌حمه‌د – له‌ سه‌ردانێكیدا بۆ ده‌ڤه‌ری ڕانیه‌ به‌ یاوه‌ریی شووبرازاكه‌ی و برازای سه‌رۆك كۆماری هاوسه‌ری خاتوو هێرۆ، كه‌ بۆ مه‌راسیمی كردنه‌وه‌ی بیراوی گوندێك ئاماده‌ بوو و مه‌حه‌مه‌د وه‌تمان ئه‌ندامی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان و به‌رپرسی مه‌ڵبه‌ندی ڕاپه‌ڕین له‌ پێشوازیی دا بوو، هه‌ڵه‌یه‌كی ئیملایی زه‌قم به‌رچاو كه‌وت! دیاره‌ ئه‌و پرۆژه‌یه‌ به‌ بڕیاری (مام حه‌لال) سه‌رۆك كۆماری عێراق و سكرتێری یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان و له‌سه‌ر بودجه‌ی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان ئه‌نجام درابوو، پێم وایه‌ بودجه‌یه‌كی كه‌م بۆ پرۆژه‌ی ناوبراو دیاری كرابێت و هه‌روا به‌ڕی كرابێت، چونكه‌ چش له‌وه‌ی تابلۆی نوسینه‌كه‌ شه‌وق و زه‌وقێكی تێدانه‌بوو له‌هه‌مان كاتدا ئه‌وه‌ی ڕه‌چاوم كرد، وا دیار بوو په‌له‌پڕوزێیه‌كی زۆر ئاسه‌واری به‌ نوسینه‌كه‌وه‌ جێما بوو! بێئه‌وه‌ی سه‌رنج بده‌ن له‌باتی بودجه‌ نوسیبوویان – بورجه‌ – و ئاوڕێك له‌ هه‌وڵ و ماندوو بوونی ئه‌و (ژن و مێرد) ه‌ به‌ڕێزه‌ نه‌درابۆوه‌ كه‌ ته‌ڕاییان خستبووه‌ گه‌رووی وشكی دانیشتوانی گوندێك و له‌ به‌رامبه‌ردا وشكایی خرابووه‌ زه‌مینی پاراوی واژه‌یه‌كی كوردیی ساده‌ی سه‌ر و گوێلاك شكاو.

 ئه‌گه‌ر بوخچه‌ بنوسرایه‌ له‌ جیاتی بورجه‌ هێشتا مانابه‌خشتر بوو، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی زۆر جاران پاره‌ له‌ نێو بوخچه‌دا حه‌شار دراوه‌ و منیش دڵنیام بوخچه‌كانی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان و پارتی دیموكراتی كوردستان و به‌ خاوه‌ندارێتی هه‌ردوو بنه‌ماڵه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌كانیان لێوان لێون له‌ پاره‌ و داهاتی ئه‌م میلله‌ته‌ دڵشكاوه‌ و به‌ هه‌ڵكه‌ندنی ملیۆنه‌ها بیراوی له‌و شێوه‌یه‌ ئۆف ناكات و مێشێك میوانی نیه‌ و كه‌لێنێكی بچووكیشی تێناكه‌وێت.

 بۆ ڕاستی قسه‌كه‌م هه‌واڵه‌كانی ئه‌و شه‌وه‌ی هه‌ردوو كه‌ناڵی (كوردسات و گه‌لی كوردستان) (كوردستان تی ڤی و زاگرۆس) ناڵێم، و (یه‌ك ئیداره‌یی) و تابلۆ سه‌وزه‌كه‌ شایه‌تحاڵن. 

 

 Hewarash1@yahoo.com 07701309524


ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

READ_MORE

ره‌وشی رۆژنامه‌وانی كوردیی له‌ قۆناغی پاشاگه‌ردانیی و بێسه‌روبه‌ریدایه‌ راگه‌یاندن و رۆژنامه‌نووسانی كوردستان شه‌ڕی سیاسیی و حزبیی ده‌كه‌ن ... به‌دواداچوون: ستیڤان شه‌مزینانی PDF Print Email
Friday, 15 October 2010 09:49 گۆشه‌ی تایبه‌ت

*ئه‌رده‌ڵان عه‌بدوڵڵا: ئه‌وه‌ی له‌ میدیاكانی كوردستان بڵاوده‌كرێته‌وه‌، یان ماستاوه‌ یان جنێو، هیچ شوێنێك بۆ ره‌خنه‌ و سه‌رنج نه‌ماوه‌ته‌وه‌

*عومه‌ر فارس: هاوڵاتی و لڤین و ئاوێنه‌ فه‌وزایان دروستكردووه‌ و پێشموانییه‌ ئه‌وانه‌ رۆژنامه‌وانی ئه‌هلی و ئازاد بن

*هیشام ئاكره‌یی: رۆژنامه‌نووسانی كوردستان به‌عه‌قڵییه‌تی سه‌رده‌می شاخ و ململانێی كورد له‌گه‌ڵ رژێمه‌كانی عێراق كار ده‌كه‌ن

*كاوه‌ ئه‌مین: له‌هیچ كوێیه‌كی دنیادا رۆژنامه‌نووس بۆی نییه‌ له‌په‌نای پیشه‌كه‌یه‌وه‌، رق و كینه‌ بكاته‌ هه‌وێنی نووسین

ره‌وشی رۆژنامه‌وانی كوردیی هیچ كاتێك له‌ ماوه‌ی سه‌د و دوانزه‌ ساڵه‌ی ته‌مه‌نی خۆیدا هێنده‌ی هه‌نووكه‌ له‌ قۆناغی پاشاگه‌ردانیی و بێسه‌روبه‌ریدا نه‌بووه‌، ئه‌وه‌ی له‌كوردستان میدیاكان به‌ناوی ئازادیی و كاری رۆژنامه‌وانییه‌وه‌ ده‌یكه‌ن، نه‌ك ئازادیی و ئه‌ركی رۆژنامه‌وانیی نییه‌، به‌ڵكو به‌پێی هه‌موو پێودانگه‌كان سه‌رله‌به‌ر دژی پرنسیپ و ئه‌خلاقیاتی كاری رۆژنامه‌نووسییه‌. بۆیه‌ حاشا له‌وه‌ ناكرێت، له‌ كوردستان فه‌وزایه‌كی گه‌وره‌ له‌ بواری راگه‌یاندن دروستبووه‌، وه‌نه‌بێ ئه‌و فه‌وزایه‌ ته‌نێ میدیای ناحزبی یان ئه‌هلیی گرتبێته‌وه‌، به‌ڵكو كۆی میدیاكانی كوردستان كه‌م تا زۆر له‌ناو ئه‌و دۆخه‌ پڕ فه‌وزایه‌دا پشكی خۆیان به‌رده‌كه‌وێت، یان به‌مانایه‌كی تر فه‌وزا سه‌رله‌به‌ری میدیا و بواری رۆژنامه‌نووسیی كوردیی گرتۆته‌وه‌، به‌ڵام رێژه‌ و ئاسته‌كانی له‌ میدیایه‌كه‌وه‌ بۆ یه‌كێكی تر ده‌گۆڕێ، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا ده‌بینین هه‌وڵی باشیش هه‌یه‌ له‌لایه‌ن هه‌ندێ میدیا و كه‌ناڵی رۆژنامه‌وانییه‌وه‌ له‌پێناوی پێشكه‌شكردنی رۆژنامه‌وانییه‌كی پیشه‌وه‌رانه‌، به‌ڵام ئه‌م هه‌وڵانه‌ له‌ناو ئه‌و فه‌وزا گه‌وره‌یه‌ی بوونی هه‌یه‌ نه‌ك دیار نییه‌، به‌ڵكو به‌ته‌واویی شوێن بزر بووه‌.

هۆكاره‌كانی پشتی فه‌وزای رۆژنامه‌وانیی كوردیی

هیچ رۆژنامه‌نووسێكی كورد نییه‌ حاشا له‌وه‌ بكات، رۆژنامه‌وانیی كوردیی له‌ قۆناغی پاشاگه‌ردانیی و ئه‌وپه‌ڕی بێسه‌روبه‌ریدایه‌. دیاره‌ ئه‌مه‌ش كۆمه‌ڵێك هۆكاری خۆی هه‌یه‌، كه‌ تا ئێستا رۆژنامه‌نووسانی كورد به‌هه‌ندیان وه‌رنه‌گرتووه‌، ته‌نانه‌ت به‌شێك له‌ كه‌ناڵه‌ رۆژنامه‌نووسییه‌كانی كوردستان شانازیی به‌و فه‌وزایه‌وه‌ ده‌كه‌ن وه‌ك به‌شێك له‌ ئه‌ركی رۆژنامه‌نووسیی ئازاد، له‌كاتێكدا ئه‌وه‌ نه‌ك به‌شێك نییه‌ له‌ئازادیی به‌ڵكو ته‌نیا و ته‌نیا فه‌وزایه‌.

ئه‌رده‌ڵان عه‌بدوڵڵا، نووسه‌ر و رۆژنامه‌وان، پێیوایه‌: ئه‌مڕۆ ره‌وشی رۆژنامه‌گه‌ریی كوردی، شێخ ره‌زا وته‌نی (بۆته‌ حه‌شری نێره‌كه‌ران) . ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ له‌كوردستاندایه‌، پێی ناڵێن (ئازادیی بیروڕا ده‌ربڕین) به‌ڵكه‌ زیاتر ئازادیی قسه‌كردنه‌. نووسه‌رێكی گه‌وره‌ی میسری ده‌ڵێ (جیاوازیی نێوان ئازادیی راده‌ربڕین و ئازادیی قسه‌كردن ئه‌وه‌یه‌ كاتێك ده‌ڵێین ئازادیی راده‌ربڕین، واته‌ ئه‌و كه‌سه‌ یان ئه‌و گرووپه‌ كار ده‌كات بۆ ئه‌وه‌ی بۆچوونه‌كه‌ی خۆی به‌كۆمه‌ڵگا بگه‌یه‌نێت و گۆڕانكاریی ئه‌نجام بدات. به‌ڵام ئازادیی قسه‌كردن، واته‌ تۆ چی ده‌ڵێی بیڵێ، به‌ڵام هیچ كاتێك حكوومه‌ت به‌قسه‌ت ناكات) . ئه‌مڕۆش له‌كوردستاندا ئازادیی قسه‌كردن هه‌یه‌ به‌ڵام هیچ كاتێك رۆژنامه‌یه‌ك ناتوانێت، وه‌زیرێك یان مه‌سئوولێكی گه‌نده‌ڵ له‌ پۆسته‌كه‌ی دابه‌زێنێت و راپێچی دادگای بكا.  

پاشان وتی: ئه‌م ره‌وشه‌ی ئه‌مڕۆی رۆژنامه‌گه‌ریی كوردیی، كۆمه‌ڵێك هۆكاری ناوخۆیی و جیهانی رۆڵیان تێدایه‌. له‌لایه‌كه‌وه‌ ده‌سه‌ڵات ده‌یه‌وێ له‌ڕێی بوونی چه‌ندین رۆژنامه‌ و گۆڤار و سایته‌وه‌، به‌جیهانی بڵێت، ده‌سه‌ڵاتێكی دیمۆكراسییه‌. له‌لایه‌كی تریشه‌وه‌، له‌ڕێگای ئه‌م كۆمه‌ڵه‌ رۆژنامه‌ و گۆڤارانه‌وه‌، هێرش ده‌كاته‌ سه‌ر ئۆپۆزیسیۆن و له‌دژی خه‌ڵكی ناڕازی به‌كاریان ده‌هێنێت. به‌هه‌مان شێوه‌یش، ئۆپۆزیسیۆن ده‌یه‌وێت، له‌لایه‌ك خۆی وه‌كوو پشتگیریكه‌ری ئازادیی راده‌ربڕین پیشان بدات، له‌لایه‌كی تریشه‌وه‌ كۆمه‌ڵێك رۆژنامه‌ و گۆڤار و سایتی هه‌یه‌، له‌ دژی ده‌سه‌ڵات به‌كاریان ده‌هێنێت. هۆكارێكی تر ئه‌وه‌یه‌، هه‌تاوه‌كو ئه‌مڕۆ یاسایه‌كی باشمان نییه‌، پارێزگاریی له‌ رۆژنامه‌نووسان بكات. له‌هه‌مانكاتیشدا یاسایه‌كمان نییه‌، جنێو و ره‌خنه‌ له‌ یه‌كتری جیابكاته‌وه‌. به‌شێكی زۆری ئه‌وانه‌ی له‌ میدیاكانی كوردستاندا بڵاوده‌كرێته‌وه‌، یان ماستاوه‌ یان جنێوه‌. هیچ شوێنێك بۆ ره‌خنه‌ و سه‌رنج نه‌ماوه‌ته‌وه‌. له‌لایه‌كی تریشه‌وه‌، ئه‌مڕۆ سه‌رده‌می گلۆبالیزمه‌، شۆڕشێكی گه‌وره‌ی ئه‌لیكترۆنی هاتۆته‌ ئاراوه‌. ئه‌مه‌ش رێگا خۆش ده‌كات، هه‌موو كه‌سێك شت بنووسێت. هه‌ر ئێمه‌ ئه‌م كێشه‌یه‌مان نییه‌، بۆ نموونه‌ له‌م چه‌ند ساڵه‌ی دوایدا ژماره‌ی رۆژنامه‌نووسانی عه‌ره‌ب گه‌یشته‌ 10 هه‌زار كه‌س. هۆكارێكی تر ئه‌وه‌یه‌، ئه‌مڕۆ له‌كوردستاندا ژماره‌یه‌كی زۆری بێكاریی خه‌ڵكی ئه‌كادیمی واته‌ ئه‌وانه‌ی زانكۆ یان په‌یمانگایان ته‌واو كردووه‌ هه‌یه‌‌. ئه‌مانه‌ هیچ كارێكی باشیان ده‌ست ناكه‌وێت، رۆژنامه‌گه‌ریی بۆته‌ كارێكی باش بۆیان و له‌رێگای گۆڤارێك یان رۆژنامه‌یه‌كه‌وه‌، بژێویی ژیانیان دابین ده‌كه‌ن.

میدیای ئه‌هلی و میدیای سێبه‌ر

ماوه‌یه‌كه‌ پرسی میدیای ئه‌هلی و میدیای سێبه‌ر بۆته‌ یه‌كێك له‌ پرسه‌ هه‌ره‌ گه‌رمه‌كانی بواری رۆژنامه‌وانیی كوردیی، گروپی میدیای "ئه‌هلی" كه‌ زیاتر خۆی له‌ "ئاوێنه‌ و هاوڵاتی و لڤین"دا ده‌بینێته‌وه‌، كۆی میدیا و كه‌ناڵه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی خۆیان به‌ سێبه‌ر له‌قه‌ڵه‌م ده‌ده‌ن، له‌به‌رامبه‌ریشدا ئه‌و میدیایانه‌ی به‌ سێبه‌ری ده‌سه‌ڵات له‌قه‌ڵه‌مدراون، ئه‌و گروپه‌ به‌ میدیای سێبه‌ری بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان ناوزه‌ده‌ ده‌كه‌ن.

عومه‌ر فارس، به‌رپرسی سایتی كوردستان نێت، له‌ باره‌ی ئه‌م پۆڵێنكارییه‌وه‌ وتی: پێش هه‌ر شتێك ده‌مه‌وێ ئه‌وه‌ بڵێم، فه‌وزایه‌كی گه‌وره‌ی میدیایی هه‌یه‌ له‌ كوردستاندا، سه‌رچاوه‌ی ئه‌م فه‌وزایه‌ش ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌و گروپه‌ی كه‌ ناوی خۆیان ناوه‌ گروپی میدیای ئه‌هلی. به‌راستی ره‌وشی رۆژنامه‌وانیی كوردیی له‌ بارودۆخێكی زۆر خراپدایه‌، سه‌یری ئه‌و هه‌موو مانشێته‌ بازرگانی و ناڕاسته‌ بكه‌، سه‌یری گاڵته‌كردن بكه‌ به‌ ئیحساساتی خه‌ڵك و شێواندنی مێژوو، ئه‌مه‌ نیشانه‌ی ئه‌وه‌ی میدیای كوردیی بووه‌ به‌ بازرگانییه‌كی رووت. به‌بڕوای من "هاوڵاتی و لڤین و ئاوێنه‌" فه‌وزاكه‌یان دروستكردووه‌، ته‌نانه‌ت من پێموانییه‌ ئه‌وانه‌ رۆژنامه‌وانی ئه‌هلی و ئازاد بن، من پێموایه‌ ئه‌وانه‌ بازرگانی ئه‌هلی و سێبه‌ری گۆڕانن. بۆیه‌ ئێستا گۆڕان بووه‌ به‌پاڵپشتی ئه‌وان و به‌هه‌ق و ناهه‌ق پشتگیرییان ده‌كات. لڤین و هاوڵاتی و ئاوێنه‌، به‌خه‌ڵك ده‌ڵێن سێبه‌ر، به‌ڵام پرسیار ئه‌وه‌یه‌ ئه‌ی خۆیان چین؟. پاشان به‌چیدا ده‌یسه‌لمێنن ئه‌وانه‌ی له‌ده‌ره‌وه‌ی ئه‌وانن میدیای سێبه‌رن؟. ئایا رۆژنامه‌ و گۆڤاره‌كانی تریش هێنده‌ی ئه‌وان ره‌خنه‌ له‌ ده‌سه‌ڵات ناگرن، ئیدی بۆچی ده‌بێت سێبه‌ر بن؟. پاشان كێ هه‌قی به‌وان داوه‌ كه‌ خه‌ڵك پۆڵێن بكه‌ن؟. به‌كام پێوانه‌ ئه‌و كاره‌ ده‌كه‌ن؟. ئایا پشتگیریی ئه‌وان له‌ گۆڕان و به‌پێچه‌وانه‌شه‌وه‌، مانای ئه‌وه‌ نییه‌ ئه‌و سێ میدیایه‌ سه‌ربه‌خۆ نین؟، ته‌نانه‌ت ئه‌و كه‌مپه‌ینه‌ی كۆمپانیای وشه‌ سازیداوه‌ و ئه‌وان هه‌وێنی ئه‌و كاره‌ن به‌ڵگه‌یه‌كی زیندووی تره‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌و سێ میدیایه‌ سێبه‌ری گۆڕانن؟.

رۆژنامه‌وانیی كوردیی و ده‌ستدرێژییكردنه‌ سه‌ر مافی تاكه‌كه‌س

به‌حوكمی ئه‌وه‌ی رۆژنامه‌وانیی كوردیی رێگه‌ی به‌خۆیداوه‌ له‌سه‌ر هه‌موو شتێك قسه‌ بكات و هه‌ر زانیارییه‌ك كه‌ ده‌ستی ده‌كه‌وێت بڵاوی ده‌كاته‌وه‌، مافی تاك و ژیانی تایبه‌تی تاكه‌كانیش كه‌وتوونه‌ته‌ به‌ر ره‌شه‌با و باهۆزی ئه‌و فه‌وزایه‌ و هه‌ندێكجار هه‌ندێك مافی تاكه‌كه‌س و ژیانی شه‌خسییان ده‌بێته‌ بابه‌ت و لیدی رۆژنامه‌وانی، له‌كاتێكدا نه‌ك میدیا هیچ كه‌س بۆی نییه‌، سنووره‌كانی مافی تاكه‌كه‌س ببه‌زێنێت. بۆیه‌ ده‌بینین ژیانی تایبه‌تی كه‌سه‌كان له‌به‌رده‌م هه‌ڕه‌شه‌دایه‌، ته‌نانه‌ت ئێستا له‌ كوردستان جۆرێك له‌ رۆژنامه‌وانیی له‌بره‌ودایه‌ بۆ پڕ فرۆشیی خۆی و سه‌رنجڕاكێشانی خوێنه‌ر و وه‌رگر به‌لای خۆیدا، زۆر به‌ئاسانیی ئازادییه‌ شه‌خسییه‌كانی تاكه‌كه‌س وه‌كوو عه‌یبه‌ و سكه‌نداڵ په‌خش و بڵاو ده‌كاته‌وه‌، تا ئه‌و ئه‌ندازه‌یه‌ی كه‌سێتی و ژووری نووستن و هۆبییه‌كانی تاكه‌كه‌س به‌ ئاسانیی له‌ رۆژنامه‌وانی كوردییدا وه‌ك زانیاریی ده‌رخواردی خوێنه‌ران ده‌درێت.

هیشام ئاكره‌یی، به‌رپرسی كۆمیته‌ی به‌رگریی له‌ رۆژنامه‌وانانی كوردستان، ده‌رباره‌ی به‌زاندنی سنوور و مافی تاكه‌كه‌س له‌ رۆژنامه‌وانی كوردییدا پێیوایه‌: پێشێلكردنی مافه‌كانی تاك له‌ كاری رۆژنامه‌وانیدا رێك پێچه‌وانه‌ی ئازادییه‌ رۆژنامه‌وانییه‌كانه‌. چوونكه‌ یه‌كه‌م كار ده‌بێ له‌ئازادیدا بكرێت رێزگرتنه‌ له‌مافه‌كانی هه‌موو تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگا نه‌ك تێكدانی مافه‌كانیان و درۆ هه‌ڵبه‌ستن بۆ هاووڵاتیان. ده‌توانین بڵێین زۆربه‌ی رۆژنامه‌نووسان له‌ باشووری كوردستان به‌ عه‌قڵییه‌تی سه‌رده‌می شاخ و ململانێی كورد له‌گه‌ڵ رژێمه‌كانی عێراق كار ده‌كه‌ن. له‌و سه‌رده‌مه‌دا له‌پێناو له‌كه‌داركردنی داگیركه‌رانی كوردستان و رژێمی سه‌ددام راگه‌یاندنی كوردیی زۆرجار په‌نای بۆ ته‌شهیر و بێ حورمه‌تیكردن ده‌برد به‌ به‌رامبه‌ره‌كه‌یان و ده‌زگاكانی راگه‌یاندنی كوردیی مه‌رجی بابه‌ندبوونیان به‌ یاساكانی رۆژنامه‌وانی نه‌بوو له‌سه‌ر رۆژنامه‌نووسان. هاوكات ئه‌و رۆژنامه‌نووسه‌ كوردانه‌ی له‌ ده‌زگاكانی راگه‌یاندنی رژێمی سه‌ددامیشدا كاریان ده‌كرد ئازاد بوون له‌ بێڕێزیكردن به‌ شۆڕشی كوردیی و ئه‌وانه‌ی دژی رژێم خه‌باتیان ده‌كرد. ئه‌و كاته‌ سه‌رده‌می شۆڕش و نه‌بوونی ده‌سه‌ڵاتێكی سڤیل بوو له‌ كوردستان.

له‌ دوای رووخانی رژێمی سه‌ددام و هاتنی سه‌رده‌می راپه‌ڕین و دروستبوونی به‌ره‌ و حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، رۆژنامه‌نووسانی شۆڕش و ناو رژێم تێكه‌ڵاوی یه‌كتری بوون و له‌سه‌ر هه‌مان رێچه‌كه‌ی بێ حورمه‌تی كردن به‌رده‌وام بوون، له‌به‌رئه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی كوردیی له‌دوای ساڵی 1991 بۆ ماوه‌یه‌كی درێژ له‌ پێناو سه‌ركه‌وتن له‌ شه‌ڕی براكوژیدا پێویستیان به‌هه‌مان شێوه‌ی جارانی رۆژنامه‌وانی بوو ئه‌ویش ره‌شكردن و بێڕێزیكردن به‌ به‌رامبه‌ر. له‌و جۆره‌ رۆژنامه‌وانییه‌دا مافه‌كانی تاك پێشێل ده‌كرێت. ئێستاش له‌شه‌ڕی نێوان به‌ره‌ی ئوپۆزیسیۆن و پارتی و یه‌كێتیدا هه‌مان سیاسه‌تی رۆژنامه‌وانی له‌لایه‌ن هه‌ردوو لاوه‌ به‌رده‌وامه‌. كه‌واته‌ دیارده‌ی بێڕێزیكردن به‌ مافه‌كانی تاك له‌ پێویستییه‌كی ململانێی سیاسیی له‌ باشووری كوردستان سه‌ریهه‌ڵداوه‌.

كاوه‌ ئه‌مین، نووسه‌ر و رۆژنامه‌وان، له‌ باره‌ی به‌زاندنی سنووره‌كانی مافی تاكه‌كه‌س له‌لایه‌ن رۆژنامه‌نووسیی كوردییه‌وه‌، ده‌ڵێت: ناتوانین وا به‌ موتڵه‌ق و كۆگشتیی قسه‌ له‌سه‌ر رۆژنامه‌وانی كوردیی بكه‌ین، به‌ڵكو ده‌بێت پۆڵێنی هه‌ندێك رۆژنامه‌نووس و گۆڤار و رۆژنامه‌ و به‌تایبه‌تی چه‌ند سایتێكی كوردیی بكه‌ین كه‌ رێگا به‌خۆیان ده‌ده‌ن به‌ناوی ئازادیی راگه‌یاندنه‌وه‌ هه‌ر‌چییه‌كیان به‌ده‌مدا بێت بینووسن و ده‌رخواری خوێنه‌ری بده‌ن‌. به‌بڕوای من به‌ پله‌ی یه‌كه‌م نه‌بوونی یاسه‌یه‌كی روون و ئاشكرایه‌ كه‌ تێیدا ماف و ئه‌ركی رۆژنامه‌نووس د‌یاری بكات، خۆ ئه‌گه‌ر هه‌شبێت، نه‌خراوه‌ته‌‌ بواری جێبه‌جێكردنه‌وه‌، ده‌نا له‌ هیچ كوێیه‌كی دنیادا، رۆژنامه‌نووس بۆی نییه‌ له‌په‌نای پیشه‌كه‌یه‌وه‌، رق و كینه‌ و داخ له‌دڵی خۆی بكاته‌ هه‌وێنی نووسین و په‌یامه‌كانی‌. خاڵێكی دیكه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئێمه‌ ژماره‌یه‌كی زۆر رۆژنامه‌نووسی حیرفه‌یمان نییه‌ و زۆربه‌مان ده‌رچووی كۆلیژی رۆژنامه‌وانی نین، به‌ڵكو له‌ قوتابخانه‌ی حزبه‌كانه‌وه‌ فێری رۆژنامه‌نووسی بووین كه‌ به‌ درێژایی ده‌یان ده‌یه‌ زمانی زبریان فێركردووین و ئێستا به‌داخه‌وه‌ ئه‌وه‌ بووه‌ته‌ كولتوورێك و له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی ئه‌زموونێكی دوورودرێژیشیان په‌یدا كردووه‌، زۆرێك له‌وانه‌ نایه‌نه‌وێت ده‌ستبه‌رداری ببن.

ئه‌و رۆژنامه‌وانه‌ درێژه‌ به‌قسه‌كانی ده‌دات و ده‌ڵێت: به‌شێك له‌و خاوه‌ن ئیمتیاز و سه‌رنووسه‌رانه‌ی ئێستا خاوه‌ن گۆڤار و رۆژنامه‌ن، هه‌ر ئه‌وانه‌ن سه‌رده‌مانێك جنێوی وایان نووسیوه‌ مرۆڤ قێزی لێده‌كاته‌وه‌، ئێستایش هه‌ر كاتێك حزبه‌كان بیانه‌وێت ئه‌و كادره‌ جنێوفرۆشانه‌یان ده‌هێننه‌وه‌ مه‌یدان تا به‌ناوی ئازادییه‌وه‌ په‌لاماری نه‌یاره‌كانیان بده‌ن، سه‌یره‌كه‌ له‌وه‌دایه‌ زۆربه‌ی حزبه‌كان وا نیشان ده‌ده‌ن موویان به‌به‌یندا ناچێت و باسی یه‌كێتی نه‌ته‌وه‌یی كورد ده‌كه‌ن، به‌ڵام له‌ولاوه‌ رێگا به‌ گۆڤار یان رۆژنامه‌یه‌ك ده‌ده‌ن هه‌رچی خوا پێی ناخۆشبێت به‌ هاوپه‌یمانه‌كه‌ی بكات، من نامه‌وێت ناوی كه‌س بهێنم، به‌ڵام هه‌ر له‌م ساڵانه‌دا چه‌ندین گۆڤار وه‌ك قارچك هه‌ڵتۆقیوون و كاره‌كه‌یان ته‌نیا كاوێژكردنه‌وه‌ی ئه‌و نووسینانه‌یه‌ له‌سه‌رده‌می شه‌ڕی ناوخۆدا نووسراون. ئه‌وه‌ سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی به‌ده‌یان و سه‌دان وتار به‌ناوی خوازراوه‌وه‌ ده‌نووسرێن و زۆرجار كه‌سێك به‌ده‌یان ناوه‌وه‌ قسه‌ی پڕوپووچ ده‌نووسێت، ره‌نگه‌ ئه‌وه‌یش بۆخۆی جۆره‌ نه‌خۆشییه‌كی ده‌روونی بێ. به‌لاكه‌ی دیكه‌دا، به‌شێك له‌وانه‌ی خۆیان به‌ ئه‌هلیی ده‌زانن و گوایه‌ پاره‌ی ده‌سه‌ڵات وه‌رناگرن، هه‌مان سووكایه‌تی به‌ڵام له‌ فۆرمێكی دیكه‌دا به‌ تاكه‌كانی نێو كۆمه‌ڵگا ده‌كه‌ن، به‌تایبه‌تی به‌ ئه‌ندامی حزبه‌كان و هه‌موو شتێكی ئه‌و وڵاته‌ به‌ چاك و خراپییه‌وه‌ زه‌ڕبی سفر ده‌كه‌ن، كاتێكیش داوایه‌كیان له‌سه‌ر تۆمار ده‌كرێت، دنیا تێده‌گه‌یه‌نن و ده‌ستده‌كه‌ن به‌ كه‌مپین دروستكردن و به‌شان و باڵی یه‌كتریدا هه‌ڵده‌ده‌ن، له‌كاتێكدا ئه‌وه‌ی ده‌یكه‌نه‌ مانشێتی گۆڤار و رۆژنامه‌كانیان به‌شێكی زۆری درۆ و ده‌له‌سه‌ و توڕه‌هاته‌.

هیشام ئاكره‌یی، پێیوایه‌ كێشه‌كه‌ نه‌بوونی یاسایه‌، ئه‌گینا رۆژنامه‌وانی كورد ناتوانێت مافی تاكه‌كه‌س پێشێل بكات، بۆیه‌ ده‌ڵێت: ئه‌وه‌ی ده‌توانین باسی بكه‌ین ئه‌وه‌یه‌ بۆ تاوه‌كوو ئێستا ئه‌و كاره‌ به‌ یاسایه‌ك رێكنه‌خراوه‌؟ هه‌روه‌ها بۆ حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له‌ به‌شه‌كانی راگه‌یاندن له‌ زانكۆ یاساكانی رۆژنامه‌وانی پیشانی رۆژنامه‌نووسان نادات؟ له‌وه‌ش كرنگتر ئه‌وه‌یه‌ بۆ ده‌زگاكانی راگه‌یاندن له‌ باشووری كوردستان خۆیان كونترۆڵی خۆیان ناكه‌ن و ئه‌و مه‌رجه‌ ناكرێته‌ یه‌كێ له‌مه‌رجه‌كانی مۆڵه‌تی كاركردن له‌باشووری كوردستان؟. به‌و شێوه‌یه‌ ژیانی رۆژنامه‌نووسانیش بپارێزرێت و كه‌س ده‌ستدرێژیی نه‌كاته‌ سه‌ریان. هۆكارێكی تری هه‌ر گرنگه‌ له‌ پابه‌ند نه‌بوون به‌یاسای رۆژنامه‌وانی ئه‌وه‌یه‌ رێژه‌یه‌كی زۆری رۆژنامه‌نووسان باوه‌ڕنامه‌ یان خوێندنێكی تایبه‌تی رۆژنامه‌وانیان نییه‌ و گرنگی به‌و مه‌رجه‌ نه‌دراوه‌. پێموایه‌ پێشێلكردنی مافه‌كانی تاك له‌لایه‌ن رۆژنامه‌نووسانه‌وه‌ جۆرێكه‌ له‌جۆره‌كانی گه‌نده‌ڵی له‌ رۆژنامه‌نووسی كوردیدا. هه‌رچه‌نده‌ له‌وانه‌یه‌ پرسیار بكرێت: بۆ ته‌نیا گه‌نده‌ڵی له‌ كاری رۆژنامه‌وانیدا نه‌بێت؟. بۆ پارتی و یه‌كێتی جه‌خت له‌سه‌ر یاسای رۆژنامه‌وانی ده‌كه‌ن، به‌ڵام له‌ هه‌موو بواره‌كانی تری به‌ڕێوه‌بردندا یاسا پێشێل ده‌كه‌ن؟ پێموایه‌ ئه‌گه‌ر له‌كوردستان له‌بواره‌كانی تری ژیاندا یاسا سه‌روه‌ر بوو ئه‌و كاته‌ ئه‌م گه‌نده‌ڵییه‌ له‌ناو رۆژنامه‌وانی كوردیشدا كۆنترۆڵ ده‌كرێت. ئه‌مه‌ واتای ئه‌وه‌ نییه‌ به‌نده‌ پشتگیریی یان بیانوو بۆ رۆژنامه‌نووسان ده‌دۆزێته‌وه‌ ئه‌و پێشێلكارییه‌ بكه‌ن، به‌ڵكوو پێویسته‌ و ده‌بێ رۆژنامه‌نووسان بۆ ده‌سه‌ڵاتی ئاشكرا بكه‌ن كه‌ ئه‌وان واته‌ رۆژنامه‌نووسان رێز له‌یاساكانی رۆژنامه‌وانی ده‌گرن و جێبه‌جێیان ده‌كه‌ن و وه‌ك ده‌سه‌ڵات و حزبه‌كان گه‌نده‌ڵكاریی ناكه‌ن.

كاوه‌ ئه‌مین، باس له‌وه‌ ده‌كات رۆژنامه‌وانیی كوردیی نه‌ك سووكایه‌تی به‌ تاكه‌كه‌س ده‌كات، به‌ڵكو ره‌وشه‌كه‌ وای لێهاتووه‌ ته‌نانه‌ت گاڵته‌ به‌ مێژوو و سه‌روه‌رییه‌كانی گه‌لی كورد ده‌كات. بۆیه‌ ده‌ڵێت: به‌شێك له‌ رۆژنامه‌نووسانی كورد ته‌نیا حورمه‌ت و سه‌روه‌ریی تاكی ناو كۆمه‌ڵگا پێشێل ناكه‌ن، به‌ڵكو به‌ڕۆژی نیوه‌ڕۆ سووكایه‌تی به‌ زمانی كوردیی ده‌كه‌ن و رۆژانه‌ تیرۆری زمانه‌كه‌مان ده‌كه‌ن، به‌بێ ئه‌وه‌ی كه‌سێك، ده‌ستگایه‌ك، رێكخراوێك، سه‌رزه‌نشتیان بكات و پێیان بڵێ، كاكه‌، داده‌، بۆ وا له‌زمانه‌كه‌مان ده‌كه‌ن؟. به‌ڵێ ئه‌وانه‌ی سووكایه‌تی به‌ كه‌سایه‌تی تاك و زمانه‌كه‌مان ده‌كه‌ن، نه‌خوێنده‌وارن، ئاخر خۆ نه‌خوێنده‌وار هه‌ر ئه‌وه‌ نییه‌ نه‌زانێت بنووسێت و بخوێنێته‌وه‌، به‌ڵكو ئه‌وانه‌یش ده‌گرێته‌وه‌ پاشخانێكی فیكریی و رۆشنبیریان نییه‌ و جگه‌ له‌ وتاره‌ سه‌قه‌ته‌كانی خۆیان یانیش جنێونامه‌كانی سه‌ر ئینته‌رنێت هیچیتر ناخوێننه‌وه‌. له‌ وڵاتێكی وه‌ك سوێد، نه‌ك رۆژنامه‌نووس به‌ڵكو هه‌موو تاكێك مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ ره‌خنه‌ بگرێت و چاودێریی وردی ده‌سه‌ڵاتداران بكات و له‌ رۆژنامه‌كانیشدا بۆیان بڵاو ده‌كه‌نه‌وه‌. زۆربه‌ی رۆژنامه‌كانی سوێد، لاپه‌ڕه‌یه‌كی تایبه‌تیان هه‌یه‌ بۆ خوێنه‌ران كه‌ ئه‌وه‌ی بیانه‌وێت ده‌ینووسن، به‌ڵام به‌هیچ شێوه‌یه‌ك، كه‌س مافی ئه‌وه‌ی نییه‌ سووكایه‌تی به‌ كه‌س بكات، ئه‌گه‌ر شتێكی وایش رووبدات ئه‌وا له‌ رێگای دادگاوه‌، هه‌قی بۆ ده‌كرێته‌وه‌. به‌داخه‌ ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ هه‌ندێك "رۆژنامه‌نووس" له‌ كوردستان ده‌یكه‌ن، نه‌ك ته‌نیا ئیفلاسی و نه‌خوێنده‌وارییه‌، به‌ڵكو ئیفلاسی ئێتێكێتیشه‌ كه‌ مرۆڤ ئه‌گه‌ر له‌ كۆلێژیش فێری نه‌بێت، ئه‌وا پاش چه‌ند ساڵ كاركردن به‌شی ئه‌وه‌ فێر ده‌بێت سووكایه‌تی به‌ خه‌ڵك نه‌كات. ده‌ردی ئێمه‌ نه‌بوونی یاسایه‌، ئه‌گه‌ر هه‌شبێت جێبه‌جێ نه‌كردنێتی، كه‌ یاسا جێبه